
ဤအধ্যာယတွင် သာသနာရေး–ပူဇော်ရေး အစဉ်အလာကို ဆွေးနွေးပုံစံဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။ ပရာဟ္လာဒက ဗြဟ္မာ (Brahmā) ရောက်လာ၍ စနကနှင့် အခြား ရှင်တော်များက ဂုဏ်ပြုကြောင်း ပြောသည်။ ဗြဟ္မာသည် သူတို့၏ ဘက္တိအောင်မြင်မှုကို ချီးမွမ်းကာ ယခင်က မပြည့်စုံသေးသော နားလည်မှုကန့်သတ်ချက်များကိုလည်း သတိပေး၍ ကောင်းချီးပေးသည်။ အဓိက သဘောတရားမှာ—နီလကဏ္ဍ (ရှီဝ) ကို မဂုဏ်ပြုဘဲ ကృష్ణပူဇော်ခြင်းသည် ပြည့်စုံမဟုတ်ကြောင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရှီဝကို အားထုတ်၍ ပူဇော်ရမည်၊ ထိုပူဇော်မှုက ဘက္တိကျင့်စဉ်ကို ပြည့်စုံစေသည်ဟု ဆိုသည်။ ယောဂသိဒ္ဓ ရှင်တော်များသည် ဘုရားကျောင်းရှေ့သို့ သွားကာ ရှီဝလင်္ဂကို တည်ထောင်ပြီး ရေချိုးရန် ရေတွင်းတူးကာ အမృతကဲ့သို့ သန့်ရှင်းသော ရေကို ချီးကျူးကြသည်။ ဗြဟ္မာက လင်္ဂကို «စိဒ္ဓေရှ္ဝရ»၊ ရေတွင်းကို «ရိရှီတီရ္ထ» ဟု အမည်ပေး၍ လူထုအတွက် အာဏာသတ်မှတ်ပေးသည်။ ဘက္တိဖြင့် ရေချိုးရုံသာဖြင့် ကိုယ်တိုင်နှင့် ဘိုးဘွားများပါ လွတ်မြောက်နိုင်ပြီး မုသာစကား၊ အမြဲတမ်း အပြစ်တင်ပြောဆိုခြင်းတို့ကဲ့သို့ အပြစ်အနာအဆာများကို သန့်စင်စေသည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ရေချိုးရန် မင်္ဂလာအချိန်များ—ညီမျှနေ့ည (equinox)၊ manv-ādi အခမ်းအနားများ၊ Kṛtayuga-ādya၊ Māgha လတို့ကို ရေတွက်ကာ စိဒ္ဓေရှ္ဝရ၌ Śivarātri ကို ကျင့်သုံးခြင်းသည် အထူးအာနိသင်ကြီးဟု မြှင့်တင်ထားသည်။ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအဖြစ် အရ္ဃျ ပူဇော်ခြင်း၊ သန့်မြေ (vibhūti) လိမ်းခြင်း၊ သတိထား၍ ရေချိုးခြင်း၊ ဘိုးဘွား/ဒေဝ/လူတို့အတွက် တർပဏ ပြုခြင်း၊ śrāddha ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ လိမ်လည်မှုမရှိဘဲ dakṣiṇā ပေးခြင်းနှင့် စပါး၊ အဝတ်အထည်၊ အနံ့သာ စသည့် ပစ္စည်းများ လှူဒါန်းရန် ဆိုသည်။ အကျိုးဖလမှာ ဘိုးဘွားများ စိတ်ကျေနပ်ခြင်း၊ စည်းစိမ်၊ သားသမီး၊ အပြစ်ပျက်စီးခြင်း၊ ကုသိုလ်တိုးပွားခြင်း၊ လိုအင်ဆန္ဒ ပြည့်စုံခြင်းနှင့် ယုံကြည်စွာ နားထောင်သူအတွက် မြင့်မြတ်သော လောကသို့ ရောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
Verse 1
प्रह्लाद उवाच श्रुत्वा तमागतं देवं ब्रह्माणं पितरं स्वकम् । सनकाद्या नमस्कर्त्तुं जग्मुः सर्वे पितामहम्
ပရာဟ္လာဒက ပြောသည်—သူတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အဖေဖြစ်သော ဘြဟ္မာဘုရား ရောက်လာသည်ဟု ကြားသိသဖြင့် စနကာတို့နှင့် အခြားသူအားလုံးသည် “အဘိုးကြီး” ဘြဟ္မာထံ သွား၍ ဦးချခဲ့ကြသည်။
Verse 2
तं दृष्ट्वा लोककर्त्तारं दण्डवत्प्रणताः क्षितौ । ततो दृष्ट्वा स तनयान्संगृह्य परिषस्वजे
လောကကို ဖန်ဆင်းသူကို မြင်လျှင် သူတို့သည် တုတ်တန်းကဲ့သို့ မြေပြင်ပေါ်သို့ လဲကျ ဦးချခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် သူ၏သားများကို မြင်သဖြင့် အနီးကပ် စုစည်းကာ ဖက်လှမ်းပွေ့ဖက်တော်မူ၏။
Verse 3
पृष्टश्चानामयं तैस्तु पृष्ट्वा तान्समुवाच ह । आराधितो यैर्भगवान्धन्या यूयं वयं तथा
သူတို့က ကျန်းမာချမ်းသာမှုကို မေးမြန်းကြသဖြင့်၊ သူလည်း ပြန်မေးကာ ပြောတော်မူသည်—“သင်တို့လည်း ကံကောင်းမြတ်သူများ၊ ငါတို့လည်း ထိုနည်းတူပင်၊ အကြောင်းမှာ သင်တို့က ဘုရားသခင်ကို ပူဇော်အာရాధနာ ပြုခဲ့ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။”
Verse 4
संसिद्धिं परमां याता भगवद्दर्शनेन हि । न ज्ञातं पुत्रकाः सम्यगज्ञानाद्बालबुद्धिभिः
“အမှန်ပင်၊ ဘုရားသခင်ကို မြင်တွေ့ခြင်းကြောင့် သင်တို့သည် အမြင့်ဆုံးသော ပြည့်စုံမှုသို့ ရောက်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ချစ်သားတို့၊ အဝိဇ္ဇာနှင့် ကလေးဆန်သော ဉာဏ်ကြောင့် ဤအရာကို မှန်ကန်စွာ မသိမမြင်ခဲ့ကြ။”
Verse 5
येनार्चितो महादेवस्तस्य तुष्यति केशवः । अनर्चिते नीलकण्ठे न गृह्णात्यर्चनं हरिः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूज्यतां नीललोहितः
မဟာဒေဝ (ရှီဝ) ကို ပူဇော်သူအား ကေရှဝ (ဝိෂ္ဏု) သည် နှစ်သက်တော်မူ၏။ နီလကဏ္ဍ (ရှီဝ) ကို မပူဇော်လျှင် ဟရီ (ဝိෂ္ဏု) သည် ပူဇော်ခြင်းကို မလက်ခံတော်မူ။ ထို့ကြောင့် အားလုံးသော ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် နီလလောဟိတ (ရှီဝ) ကို ပူဇော်ကြလော့။
Verse 6
येन संपूर्णतां याति कृष्णपूजा कृता सदा । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्या ब्रह्मपुत्रा ययुस्तदा
“အမြဲတမ်း ကృష్ణကို ပူဇော်ခြင်းသည် ပြည့်စုံခြင်းသို့ ရောက်စေသော အရာ” ဟူ၍။ ထိုစကားကို ကြားသိပြီးနောက် ဘြဟ္မာ၏ သားတော်များသည် ထိုခဏ၌ ထွက်ခွာသွားကြသည်။
Verse 7
देवागाराग्रतो गत्वा योगसिद्धा महर्षयः । लिंगं संस्थापयामासुः शिवभक्तिपुरस्कृता
ဒေဝဂါရ၏ ရှေ့သို့ သွားရောက်ပြီး ယောဂသိဒ္ဓိ ပြည့်စုံသော မဟာရိရှီတို့သည် ရှိဝဘက္တိကို ဦးတည်အဖြစ်ထားကာ လင်္ဂကို တည်ထောင်ကြသည်။
Verse 8
संस्थाप्य शिवलिंगं ते स्नानार्थं मुनिसत्तमाः । कूपं चक्रुस्ततः सर्व ऋषयः संशितव्रताः
ရှိဝလင်္ဂကို တည်ထောင်ပြီးနောက် ရေချိုးရန် ရည်ရွယ်သော မုနိအထူးမြတ်တို့နှင့် ကတိဝတ်ခိုင်မာသော ရိရှီအားလုံးသည် ထိုနေရာ၌ ရေတွင်းတူးကြသည်။
Verse 9
दृष्ट्वा तममृतप्रख्यं जलपूर्णं सुनिर्मलम् । संहृष्टा ऋषयः सर्वे साधुसाध्विति चाब्रुवन्
အမృతကဲ့သို့ ထင်ရှား၍ ရေပြည့်ဝကာ အလွန်သန့်ရှင်းသော ထိုရေတွင်းကို မြင်ကြသဖြင့် ရိရှီအားလုံး ဝမ်းမြောက်ကာ “ကောင်းလှ၏၊ ကောင်းလှ၏” ဟု ကြွေးကြော်ကြသည်။
Verse 10
स्थापितं शिवलिंगं च दृष्ट्वा लोकपितामहः । उवाच वचनं ब्रह्मा प्रीतः पुत्रांस्तदा द्विजाः
တည်ထောင်ထားသော ရှိဝလင်္ဂကို မြင်တော်မူသော လောကပိတামဟ ဘြဟ္မာသည် စိတ်နှလုံးပျော်ရွှင်၍ ထိုဒွိဇ သားတော်များထံ စကားတော်ကို ပြောကြားတော်မူသည်။
Verse 11
ब्रह्मोवाच । भवद्भिर्योगसंसिद्धैर्यस्मात्संस्थापितः शिवः । तस्मात्सिद्धेश्वर इति ख्यातिं लोके गमिष्यति
ဗြဟ္မာမိန့်တော်မူသည်— «ယောဂဖြင့် ပြည့်စုံသည့် သင်တို့က သီဝကို တည်ထောင်ထားသောကြောင့်၊ ထို့ကြောင့် လောက၌ ‘သိဒ္ဓေရှ္ဝရ’ (အောင်မြင်သူတို့၏ အရှင်) ဟူသော နာမဖြင့် ကျော်ကြားလိမ့်မည်»။
Verse 12
समीपे शितिकण्ठस्य कूपोयमृषिभिः कृतः । ऋषितीर्थमिति ख्यातं तस्माल्लोके भविष्यति
ရှီတိကဏ္ဌ (သီဝ) အနီး၌ ဤရေတွင်းကို ရှိသီတို့က တူးဖော်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် လောက၌ ‘ရိသိတီရ္ထ’ ဟူ၍ ကျော်ကြားလာလိမ့်မည်။
Verse 13
विना श्राद्धेन विप्रेन्द्रा दानेन पितृतर्पणात् । भक्तितः स्नानमात्रेण पितृभिः सह मुच्यते
အို ဗြာဟ္မဏအထူးမြတ်တို့၊ ရှရဒ္ဓ မပြုဘဲ၊ ဒါန မပေးဘဲ၊ ပိတೃတర్పဏ မဆောင်ရွက်ဘဲပင်—ဘက်တိဖြင့်သာ၊ ရေချိုးခြင်းတစ်ခုတည်းကြောင့် မိမိ၏ ဘိုးဘွားပိတೃတို့နှင့်အတူ လွတ်မြောက်ရ၏။
Verse 14
असत्यवादिनो ये च परनिन्दा परायणाः । स्नानमात्रेण शुध्यन्ति ऋषितीर्थे न संशयः
မုသားပြောသူတို့နှင့် အခြားသူကို အပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့ခြင်းကို အလေ့အထရှိသူတို့ပင်လျှင် ‘ရိသိတီရ္ထ’ တွင် ရေချိုးခြင်းတစ်ခုတည်းဖြင့် သန့်စင်ကြသည်—သံသယမရှိ။
Verse 15
स्नानं प्रशस्तं विषुवे मन्वादिषु तथैव च । तथा कृतयुगाद्यायां माघस्य द्विजसत्तमाः
အို ဒွိဇအထူးမြတ်တို့၊ ဗိသုဝ (ညီမျှနေ့ည) ကာလများ၌လည်းကောင်း၊ မန်ဝာဒီ အထွတ်အမြတ်နေ့များ၌လည်းကောင်း၊ ကృతယုဂ အစ၌လည်းကောင်း ရေချိုးခြင်းသည် အထူးချီးမွမ်းခံရ၏။ ထို့အတူ မာဃလတွင်လည်း ရေချိုးခြင်းကို ချီးမွမ်းကြ၏။
Verse 16
शिवरात्रौ वसेद्यस्तु लिंगे सिद्धेशसंज्ञिते । स्नात्वा ऋषिकृते तीर्थे किं तस्यान्येन वै द्विजाः । गत्वा तत्र महाभागा गृहीत्वा फलमुत्तमम्
သီဝရာထရီည၌ စိဒ္ဓေရှ လင်္ဂ၌ ထိုနေရာတွင် ညလုံးနိုးကြား၍၊ ရှိများပြုလုပ်ထားသော တီရ္ထ၌ ရေချိုးသူသည်—အို ဘြာဟ္မဏတို့၊ အခြားသန့်ရှင်းကံတရား မည်သို့လိုအပ်မည်နည်း။ ထိုသို့ သွားရောက်သော ကံကောင်းသူသည် အမြင့်မြတ်ဆုံး အကျိုးကို ရရှိ၏။
Verse 17
अर्घ्यं दत्त्वा विधानेन कृत्वा च करयोः कुशान् । गृह्णंत्वर्घ्यमिमं देवा योगसिद्धा महर्षयः
နည်းလမ်းအတိုင်း အရ္ဃျကို ပူဇော်ပြီး၊ လက်နှစ်ဖက်၌ ကုရှမြက်ကို ထားကာ (ဤသို့ ဆုတောင်းရမည်) — «ဒေဝတို့နှင့် ယောဂသိဒ္ဓ မဟာရိရှိတို့သည် ဤအရ္ဃျကို လက်ခံကြပါစေ»။
Verse 18
ऋषितीर्थे च पापघ्ने सिद्धेश्वरसमन्विते । दत्त्वार्घ्यं मृदमालभ्य स्नानं कुर्यात्समाहितः
ပാപကို ဖျက်ဆီးသော၊ စိဒ္ဓေရှွရနှင့် ဆက်နွယ်သည့် ရိရှိတီရ္ထ၌ အရ္ဃျကို အရင်ပူဇော်ပြီး၊ သန့်စင်မြေကို လိမ်းကာ၊ စိတ်တည်ငြိမ်စွာ ရေချိုးပွဲကို ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 19
तर्पयेच्च पितॄन्देवान्मनुष्यांश्च यथाक्रमम् । ततः श्राद्धं प्रकुर्वीत पितॄणां श्रद्धयाऽन्वितः
ထို့နောက် အစဉ်အတိုင်း ပိတೃတို့၊ ဒေဝတို့နှင့် လူသားတို့အား တർပဏကို ပေးအပ်ရမည်။ ထို့ပြီးလျှင် ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် ပြည့်စုံကာ ဘိုးဘွားပိတೃတို့အတွက် ရှရာဒ္ဓကို ဆောင်ရွက်ရမည်။
Verse 20
तथा च दक्षिणां दद्याद्वित्तशाठ्यविवर्जितः । विशेषतः प्रदेयानि फलानि रसवंति च
ထို့အတူ ငွေကြေးအပေါ် ကပ်စေးနည်းခြင်းကို ရှောင်ကာ ဒက္ခိဏာကို ပေးရမည်။ အထူးသဖြင့် အရည်ရွှမ်း၍ ကောင်းမွန်သော အသီးအနှံများကို လှူဒါန်းသင့်၏။
Verse 21
दद्याच्छयामाकनीवारान्विद्रुमं चाजिनानि च । सप्तधान्यानि शालींश्च सक्तूंश्च गुडसंयुतान्
ရှျာမာကနှင့် နီဝါရ အစေ့အနှံများ၊ ပုလဲနီ (coral) နှင့် အရေပြားများကို လှူဒါန်းသင့်၏။ ထို့ပြင် သီးနှံခုနစ်မျိုး၊ ဆန်နှင့် ဂျဂ္ဂရီ (အချိုတုံး) နှင့်ရောထားသော လှော်မှုန့်ကိုလည်း လှူဒါန်းသင့်၏။
Verse 22
गंधमाल्यानि तांबूलं वस्त्राणि च तथा पयः । एवं कृत्वा समग्रं च कृतकृत्यो भवेन्नरः
နံ့သာနှင့် ပန်းကုံးများ၊ တံဘူလ် (ကွမ်း)၊ အဝတ်အစားများနှင့် နို့ကိုလည်း လှူဒါန်းသင့်၏။ ဤသို့ အစုံအလင် ပြုလုပ်ပြီးလျှင် လူသည် ကర్తव्यကို ပြီးမြောက်သူ ဖြစ်လာ၏။
Verse 23
पूजयित्वा महादेवं सिद्धेश्वरमुमापतिम् । सफलं जन्म मर्त्यस्य जीवितं च सुजीवितम्
မဟာဒေဝကို—စိဒ္ဓေရှ္ဝရ၊ ဥမာ၏ ပတိ—ကို ပူဇော်ပြီးနောက် လူ့ဘဝမွေးဖွားခြင်းသည် အကျိုးရှိလာ၍ အသက်တာလည်း အမှန်တကယ် ကောင်းစွာ အသက်ရှင်ခြင်း ဖြစ်လာ၏။
Verse 24
यः स्नात्वा ऋषितीर्थे तु पश्येत्सिद्धेश्वरं शिवम् । पितरस्तस्य तुष्यन्ति तुष्यन्ति च पितामहाः
ရိရှိတီရ္ထ၌ ရေချိုးပြီး စိဒ္ဓေရှ္ဝရ ရှိဝကို မြင်တွေ့သူ မည်သူမဆို၊ သူ၏ ပိတရ (ဘိုးဘွား) များလည်း ကျေနပ်ကြပြီး ပိတామဟ (အဘိုးဘွားကြီး) များလည်း ကျေနပ်ကြ၏။
Verse 25
अपुत्रा पुत्रिणः स्युस्ते पुत्रिणश्चापि पौत्रिणः । निर्धना धनवंतश्च सिद्धेश्वररता नराः
စိဒ္ဓေရှ္ဝရကို ရတနာထားသော လူတို့တွင်၊ သားမရှိသူတို့သည် သားရကြပြီး၊ သားရှိသူတို့သည် မြေးရကြ၏။ ဆင်းရဲသူတို့လည်း ချမ်းသာဝကြွားလာကြ၏။
Verse 26
दुष्कृतं याति विलयं सुकृतं च विवर्द्धते । भवेन्मनोरथावाप्तिः प्रणते सिद्धनायके
ဒုစရိုက်တို့ ပျောက်ကွယ်သွား၍ ကုသိုလ်မြတ် တိုးပွားလာသည်။ စိဒ္ဓနာယက (စိဒ္ဓေရှွရ) ကို ဦးညွတ်ပူဇော်သော ဘက္တသည် မိမိနှလုံးသားဆန္ဒကို ပြည့်စုံရ၏။
Verse 27
ऋषितीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा सिद्धेश्वरं हरम् । सर्वान्कामानवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा
ဋ္ဌာန ဥဿိတီရ္ထ၌ ရေချိုးပြီး စိဒ္ဓေရှွရ ဟရ (ရှီဝ) ကို ဖူးမြင်လျှင် လူသည် ဆန္ဒအားလုံးကို ရရှိ၏—ဤအပေါ် သံသယမလို၊ ထပ်မံစဉ်းစားရန်မလို။
Verse 28
शिवरात्र्यां विशेषेण सिद्धेशः संप्रपूजितः । यंयं कामयते कामं तं ददाति न संशयः । चिन्तामणिसमः स्वामी ह्यथवा चाक्षयो निधिः
အထူးသဖြင့် ရှီဝရာတြီညတွင် စိဒ္ဓေရှ (စိဒ္ဓေရှွရ) ကို သင့်တော်စွာ ပူဇော်လျှင် ဘက္တက မည်သည့်ဆန္ဒကို မျှော်လင့်သော်လည်း ထိုဆန္ဒကို သံသယမရှိဘဲ ပေးတော်မူ၏။ ထိုသခင်သည် ဆန္ဒပြည့်ရတနာ ချိန္တာမဏိကဲ့သို့၊ မကုန်ခန်းသော خزانہကဲ့သို့ ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 29
श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं सर्वाघहरणं परम् । प्रयाति परमं स्थानं मानवः श्रद्धयान्वितः
အပြစ်အားလုံးကို ဖယ်ရှားပေးသော အမြတ်ဆုံး ပုဏ္ဏကထာဓ္ဓာယဤကို ယုံကြည်သဒ္ဓါဖြင့် နားထောင်သူသည် အမြင့်ဆုံး အဘောဒ်သို့ ရောက်၏။