
ဤအধ্যာယာသည် နာရဒ မုနိက စောမနာထ (Somanātha) ၏ မဟာတ္မယကို ထင်ရှားစွာ ရှင်းလင်းမည်ဟု ကြေညာခြင်းဖြင့် စတင်သည်။ နားထောင်ခြင်းနှင့် ရွတ်ဖတ်ခြင်းတို့ကို ပာပမောက္ခ (pāpa-mokṣa) ရရှိစေသော ကုသိုလ်ကိရိယာများဟု ဆိုသည်။ ထွန်းလင်းတောက်ပသော ဗြာဟ္မဏ နှစ်ဦး—ဩရ္ဇယန္တ (Ūrjayanta) နှင့် ပရာလေယ (Prāleya)—သည် ပရဘာသ (Prabhāsa) နှင့် တီရ္ထများကို ချီးမွမ်းသည့် ကဗျာတစ်ပုဒ်ကို တွေ့ပြီး ရေချိုးပူဇော်ရန် ခရီးထွက်ရန် ဆုံးဖြတ်ကြသည်။ သူတို့၏ ခရီးသည် တောတောင်များ၊ မြစ်ချောင်းများကို ဖြတ်သန်းကာ နရ္မဒါ (Narmadā) မြစ်ကိုပါ ကျော်လွှားပြီး မြေ-ပင်လယ် ဆုံရာကို သင်္ကေတပြုသည့် သန့်ရှင်းဒေသသို့ ရောက်သည်။ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု၊ ဆာလောင်မှု၊ ရေငတ်မှုတို့သည် ယာတရာဝိနယကို စမ်းသပ်သကဲ့သို့ ဖြစ်လာပြီး၊ သူတို့သည် စိဒ္ဓလိင်္ဂ (Siddhaliṅga) အနီးတွင် လဲကျကာ စိဒ္ဓနာထ (Siddhanātha) ကို ဂါရဝပြုကြသည်။ ထိုကန့်သတ်အခြေအနေ၌ လိင်္ဂတစ်ပါး ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟု ဆိုကာ ကောင်းကင်အသံနှင့် ပန်းမိုးကျခြင်းတို့ဖြင့် ပရာလေယအား စောမနာထနှင့် တူညီသော ဖလကို ပေးကာ ပင်လယ်ကမ်းခြေ၌ တည်ထားသော လိင်္ဂရှိကြောင်း ညွှန်ပြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဇာတ်ကြောင်းသည် ပရဘာသသို့ ပြန်လည်ညွှန်ကာ ခရီးသွားနှစ်ဦးနှင့် ဆက်နွယ်သော “စောမနာထ နှစ်ပါး” မိုတီဖ်ကို ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် ဟာဋကေရှ္ဝရ (Hāṭakeśvara) ကို မိတ်ဆက်ကာ ဘြဟ္မာ (Brahmā) က လိင်္ဂတည်ထောင်သည်ဟု ဆိုပြီး၊ ရှိဝ၏ ကောသမစ်ရုပ်သဏ္ဍာန်များကို အဋ္ဌမူရ္တိ (aṣṭamūrti) အညီ—နေ/မီး၊ မြေ၊ လေ၊ အာကာသ/အသံ စသည်—စီစဉ်သီကုံး ချီးမွမ်းသည်။ ဖလश्रုတိတွင် ဘြဟ္မာ၏ စတုတ္ထကို ရွတ်ဖတ်/နားထောင်ခြင်းနှင့် ဟာဋကေရှ္ဝရကို သတိရခြင်းက အဋ္ဌမူရ္တိရှိဝနှင့် စာယုဇ္ယ (sāyujya) ရစေပြီး မြေ-ပင်လယ် ဆုံရာ၌ ပုဏ္ဏယနေရာများ များပြားကြောင်း အတည်ပြုသည်။
Verse 1
नारद उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि सोमनाथमहिं स्फुटम् । शृण्वन्यां कीर्त यिष्यामि पापमोक्षमवाप्नुयात्
နာရဒက ပြော၏—ယခုမှစ၍ ငါသည် ဆိုမနာထ၏ မဟာဂုဏ်ကို ထင်ရှားစွာ ဟောပြမည်။ ငါက ချီးမွမ်းကြေညာမည်; ထိုကို နားထောင်သူသည် အပြစ်မှ လွတ်မြောက်ခြင်းကို ရရှိမည်။
Verse 2
पुरा त्रेतायुगे पार्थ चौडदेशसमुद्भवौ । ऊर्जयंतश्च प्रालेयो विप्रावास्तां महाद्युती
ရှေးက တ్రေတাযုဂ၌၊ အို ပါရထ၊ ခေါဍဒေသ၌ မွေးဖွားသော တောက်ပသည့် ဗြာဟ္မဏနှစ်ဦး ရှိခဲ့သည်—ဦရ္ဇယန္တ နှင့် ပရာလေယ တို့ဖြစ်၏။
Verse 3
तावेकदा पुराणार्थे श्लोकमेकमपश्यताम् । तं दृष्ट्वा सर्वशास्त्रज्ञावास्तां कंटकितत्वचौ
တစ်ခါက ပုရာဏာတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို စိစစ်နေစဉ် အဲဒီနှစ်ဦးသည် ရှ్లోကတစ်ပုဒ်ကို တွေ့မြင်ကြသည်။ ထိုရှ్లోကကို မြင်သည့်အခါ သာස්ထရအားလုံးကို သိကျွမ်းသူတို့၏ ကိုယ်အရေပြားပေါ်တွင် ကြက်သီးထလာအောင် ရင်ခုန်လှုပ်ရှားကြသည်။
Verse 4
प्रभासाद्यानि तीर्थानि पुलस्त्यायाह पद्मभूः । न यैस्तत्राप्लुतं चैव किं तैस्तीर्थमुपासितम्
ပဒ္မဘူ (ဗြဟ္မာ) သည် ပုလස්တျအား ပရဘာသာစ၍ စတင်သော သန့်ရှင်းသည့် တီရ္ထများအကြောင်း မိန့်ကြားသည်—“အဲဒီနေရာမှာ မရေချိုးဖူးသူတို့သည် အခြားတီရ္ထများကို ကိုးကွယ်သွားလာခြင်းဖြင့် အမှန်တကယ် ဘာကို ရရှိမည်နည်း?”
Verse 5
इति श्लोकं पठित्वा तौ पुनःपुनरभिष्टुतम् । तर्ह्येव च प्रभासाय निःसृतौ स्नातुमुत्तमौ
ထိုရှလိုကကို ဖတ်ပြီးနောက် အဲဒီနှစ်ဦးသည် ထပ်ခါထပ်ခါ ချီးမွမ်းကြသည်။ ထိုအချိန်တည်းကပင် ထူးမြတ်သောသူတို့သည် ရေချိုးရန် ပရဘာသာသို့ ထွက်ခွာကြသည်။
Verse 6
तौ वनानि नदीश्चैव व्यतिक्रम्य शनैःशनैः । महर्षिगणसंकीर्णामुत्तीणौ नर्मदां शिवाम्
သူတို့သည် တောများနှင့် မြစ်များကို တဖြည်းဖြည်း ဖြတ်ကျော်သွားကြပြီး၊ မဟာရိရှီအစုအဝေးများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော မင်္ဂလာရှိသည့် နర్మဒါမြစ်ကိုလည်း ကူးဖြတ်ကြသည်။
Verse 7
गुप्तक्षेत्रस्य माहात्म्यं महीसागरसंगमम् । तत्र स्नात्वा प्रभासाय तन्मध्येन प्रतस्थतुः
သူတို့သည် ဂုပ္တက்ஷೇತ್ರ၏ မဟာတန်ခိုးနှင့် မြေကြီးနှင့် သမုဒ္ဒရာ ဆုံရာ သင်္ဂမအကြောင်းကို ကြားသိကြသည်။ ထိုနေရာတွင် ရေချိုးပြီးနောက် ထိုလမ်းကြောင်းအတိုင်းပင် ပရဘာသာသို့ ထွက်ခွာကြသည်။
Verse 8
ततो मार्गस्य शून्यत्वात्तृट्क्षुधापीडितौ भृशम् । आस्तां विचेतनौ विप्रौ सिद्धलिंगसमीपतः
ထို့နောက် လမ်းခရီးသည် လူသူကင်းမဲ့သဖြင့် ဗြာဟ္မဏနှစ်ဦးသည် ရေငတ်ခြင်းနှင့် ဆာလောင်ခြင်းကြောင့် အလွန်နှိပ်စက်ခံရ၏။ စိဒ္ဓလိင်္ဂအနီး၌ သူတို့သည် သတိလစ်၍ မောပန်းနေကြ၏။
Verse 9
सिद्धनाथं नमस्कृत्य संप्रयातौ सुधैर्यतः । क्षुधावेगेन तीव्रेण तृषा मध्यार्कतापितौ
စိဒ္ဓနာထကို ဦးချကန်တော့ပြီးနောက် သူတို့သည် သတ္တိတည်ငြိမ်စွာ ဆက်လက်ထွက်ခွာကြ၏။ သို့သော် နေ့လယ်နေအပူက လောင်ကျွမ်းစေပြီး ပြင်းထန်သော ဆာလောင်မှုနှင့် ရေငတ်မှုက တွန်းအားပေးနေ၏။
Verse 10
सहसा पतितौ भूमौ स्थूणपादौ विमूर्छितौ । ततो मुहूर्तात्प्रालेय ऊर्जयंतमभाषत
ရုတ်တရက် သူတို့သည် မြေပြင်ပေါ်သို့ လဲကျကာ ခြေထောက်များသည် တိုင်ကဲ့သို့ တင်းမာ၍ မူးလဲသတိလစ်သွား၏။ ခဏအကြာတွင် ပရာလေးယာက ဦရ္ဇယန္တအား စကားပြော၏။
Verse 11
किंचिद्विश्वस्य धैर्याच्च सखे किं न श्रुतं त्वया । यथा यथा विवर्णांगो जायते तीर्थयात्रया
မိတ်ဆွေ၊ လောက၌ လိုအပ်သော သည်းခံတည်ကြည်မှုကို နည်းနည်းတောင် မကြားဖူးသလော။ သန့်ရှင်းသော တီရ္ထသို့ ဘုရားဖူးခရီးထွက်လျှင် ခန္ဓာကိုယ်သည် အကြိမ်ကြိမ် ဖြူဖျော့၍ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာတတ်သည်။
Verse 12
तथातथा भवेद्दानैर्दीनः सोमेश्वरो हरः । तथाऽस्तां लुंठमानौ तावेवमुक्ते श्रुतेऽपि च
«ထို့အတူ ဒါနနှင့် လှူဒါန်းခြင်းတို့ကြောင့် ဆောမေရှ္ဝရ ဟရသည် ဒုက္ခရောက်သူတို့အပေါ် ကရုဏာတော်ဖြစ်လာ၏» ဟုဆို၏။ ထိုစကားကို ပြောလည်းပြော၊ ကြားလည်းကြားပြီးသော်လည်း ထိုဗြာဟ္မဏနှစ်ဦးသည် အားနည်းလျက် ထိုနေရာ၌ပင် လူးလိမ့်နေကြသေး၏။
Verse 13
लुंठमानो जगामैव प्रालेयः किंचिदंतरे । उत्थितं सहसा लिंगं भूमिं भित्त्वा सुदुर्दृशम्
တုန်လှုပ်ကာ လူးလိမ့်နေသေးသော ပရာလေးယ သည် အနည်းငယ်အကွာသို့ ဆက်လက်သွား၏။ ထိုခဏမှာပင် မြေကို ခွဲဖောက်ကာ မြင်ရခက်သော်လည်း ကြောက်မက်ဖွယ် အံ့ဩဖွယ် လိင်္ဂတော် တက်ပေါ်လာ၏။
Verse 14
खे वाणी चाभवत्तत्र पुष्पवर्षपुरःसरा । प्रालेय तव हेतोस्तु सोमनाथसमं फलम् । उत्थितं सागरतटे लिंगं तिष्ठात्र सुव्रत
ထို့နောက် ပန်းမိုးကျသံနှင့်အတူ ကောင်းကင်ထဲမှ အသံတစ်သံ ထွက်ပေါ်လာ၏—“ပရာလေးယ၊ သင်၏အကြောင်းကြောင့် ဤနေရာ၏ အကျိုးဖလသည် ဆိုမနာထနှင့် တူညီလိမ့်မည်။ ဤလိင်္ဂတော်သည် ပင်လယ်ကမ်းခြေ၌ ထွက်ပေါ်လာသည်—အို သီလကောင်းသူ၊ ဤနေရာ၌ တည်နေစေ” ဟု။
Verse 15
प्रालेय उवाच । यद्येवं सत्यमेतच्च तथाप्यात्मा प्रकल्पितः
ပရာလေးယက ပြော၏—“ဤအရာသည် အမှန်တကယ်ဖြစ်လျှင်ပင်၊ သို့ရာတွင် ငါ၏ဆုံးဖြတ်ချက်သည် အပြီးသတ် ခိုင်မြဲပြီးသားဖြစ်၏” ဟု။
Verse 16
प्रभासाय प्रयातव्यं यदाऽमृत्योर्मया स्फुटम् । ततश्चैवोर्ज्जयंतोऽपि मूर्छाभावाल्लुठन्पुरः
“ငါသည် ပရဘ္ဟာသသို့ သွားရမည်—အသက်ပေးရသော်လည်း ဤအရာကို ငါ ပြတ်သားစွာ ဆုံးဖြတ်ထားသည်” ဟု။ ထို့နောက် ဥရ္ဇယန္တလည်း မူးဝေသွား၍ ရှေ့သို့ လူးလိမ့်လျက် လှိမ့်လျက် ဆက်လက်သွား၏။
Verse 17
अपश्यदुत्थितं लिंगं स चैवं प्रत्यपद्यत । ततः प्रत्यक्षतां प्राप्तो भवश्चक्रे तयोर्दृढे
သူသည် ထွက်ပေါ်လာသော လိင်္ဂတော်ကို မြင်၍ ထိုအရာ၏ အမှန်တရားကို ထိုနည်းဖြင့် သိမြင်လေ၏။ ထို့နောက် ဘဝ (ရှီဝ) သည် တိုက်ရိုက် ထင်ရှားပေါ်ထွက်လာကာ သူတို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ခိုင်မာမယိမ်းယိုင်အောင် ပြုတော်မူ၏။
Verse 18
दृष्ट्या तनू ततो यातौ प्रभासं शिवसद्म च । तावेतौ सोमनाथौ द्वौ सिद्धेश्वरसमीपतः
ထို့နောက် မျက်မြင်တစ်ချက်သာဖြင့် သူတို့၏ကိုယ်ခန္ဓာများသည် ပရဘားသ (Prabhāsa) သို့နှင့် ရှိဝ၏ နေရာတော်သို့ တင်ဆောင်ခံရ၏။ ထိုနှစ်ဦးသည် စိဒ္ဓေရှ္ဝရ အနီး၌ တည်သော စောမနာထ (Somanātha) နှစ်ပါး ဖြစ်လာကြ၏။
Verse 19
ऊर्जयंतः प्रतीच्यां च प्रालेयस्येश्वरोऽपरः । सोमकुडांभसि शनैः स्नात्वार्णवमहीजले
အနောက်ဘက်၌ အားတိုးပေးသော အခြားသခင်တော်တစ်ပါး—ပရာလေယေရှ္ဝရ (Prāleyeśvara)—ရှိ၏။ စောမကုဍ (Soma-kuḍa) ၏ရေ၌၊ ပင်လယ်ရေနှင့် မြေ၏ရေ ပေါင်းစည်းသည့်ရေထဲတွင် တဖြည်းဖြည်း သာယာစွာ ရေချိုးရမည်။
Verse 20
सोमनाथद्वयं पश्येज्जन्मपापात्प्रमुच्यते । ब्रह्मात्र स्थापयित्वा तु हाटकेश्वर संज्ञितम्
စောမနာထ နှစ်ပါးကို မြင်သူသည် မွေးကတည်းက စုဆောင်းလာသော အပြစ်များမှ လွတ်မြောက်၏။ ဤနေရာ၌ ဘြဟ္မာသည် ဟာဋကေရှ္ဝရ (Hāṭakeśvara) ဟု အမည်ရသော လင်္ဂကို တည်ထောင်ခဲ့၏။
Verse 21
महीनगरके लिंगं पातालात्सुमनोहरम् । तुष्टाव देवं प्रयतः स्तुतिं तां शृणु पांडव
မဟီနဂရ (Mahī-nagara) တွင် ပာတာလ (Pātāla) မှ ပေါ်ထွန်းလာသော အလွန်လှပသည့် လင်္ဂတော်တစ်ဆူ ရှိ၏။ ထို့နောက် စိတ်ကိုတည်ကြည်စွာ ထား၍ သူသည် သခင်တော်ကို ချီးမွမ်း၏။ အို ပाण्डဝ (Pāṇḍava)၊ ထိုစတုတ္ထကို နားထောင်လော့။
Verse 22
नमस्ते भगवन्रुद्र भास्करामिततेजसे । नमो भवाय रुद्राय रसायांबुमयाय ते
အို ဘဂဝန် ရုဒ္ဒရ (Rudra)၊ နေမင်းကဲ့သို့ မတိုင်းမတာ တောက်ပသော သင့်အား နမස්ကာရပါ၏။ အို ဘဝ-ရုဒ္ဒရ (Bhava-Rudra)၊ မြေ၏အနှစ်သာရနှင့် ရေဖြင့် ဖွဲ့စည်းတော်မူသော သင့်အားလည်း နမောပါ၏။
Verse 23
शर्वाय क्षितिरूपाय सदा सुरभिणे नमः । ईशाय वायवे तुभ्यं संस्पर्शाय नमोनमः
မြေသဏ္ဌာန်ရှိ၍ အမြဲမွှေးကြိုင်ကာ အသက်ရှင်မှုကို ပေးသော ရှာဝ (Śarva) ထံ နမಸ್ಕာရ။ လေဖြစ်၍ ထိတွေ့မှု၏ သဘောတရားဖြစ်သော အီရှ (Īśa) သို့ နမိုနမः၊ ထပ်တလဲလဲ ပူဇော်ပါ၏။
Verse 24
पशूनां पतये चापि पावकायातितेजसे । भीमाय व्योमरूपाय शब्दमात्राय ते नमः
တိရစ္ဆာန်တို့၏ အရှင် ပရှုပတိ (Paśupati) ထံ နမস্কာရ၊ ထို့ပြင် အလွန်တောက်ပသော မီး (ပာဝက) အဖြစ်ရှိသော သင့်ထံလည်း နမস্কာရ။ ကောင်းကင်သဏ္ဌာန်ရှိ၍ အသံ၏ အလွန်သိမ်မွေ့သော အနှစ်သာရဖြစ်သော ဘီမ (Bhīma) သို့ နမস্কာရ။
Verse 25
महादेवाय सोमाय अमृताय नमोऽस्तु ते । उग्राय यजमानाय नमस्ते कर्मयोगिने
မဟာဒေဝ (Mahādeva) — ဆိုမ (Soma) — အမရတ (အမృత) ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သော သင့်ထံ နမိုအಸ್ತု။ ကြောက်မက်ဖွယ် အုဂ္ရ (Ugra)၊ ယဇမာန (ယဇ္ဉပူဇော်သူ)၊ ကర్మယောဂနှင့် ပေါင်းစည်းသော အရှင်သို့ နမസ്കာရ။
Verse 26
इत्येवं नामभिर्दिव्यैः स्तव एष उदीरितः । यः पठेच्छृणुयाद्वापि पितामहकृतं स्तवम्
ဤသို့ ဒေဝနာမများဖြင့် ဤစတဝ (ချီးမွမ်းသီချင်း) ကို ကြေညာခဲ့သည်။ မည်သူမဆို ဖတ်ရွတ်သော်လည်းကောင်း၊ ကြားနာသော်လည်းကောင်း—ပိတామဟ (ဗြဟ္မာ) ရေးစပ်သော ဤစတဝကို…
Verse 27
हाटकेश्वरलिंगस्य नित्यं च प्रयतो नरः । अष्टमूर्तेः स सायुज्यं लभते नात्र संशयः
သန့်ရှင်းသော အကျင့်သီလနှင့် စည်းကမ်းတကျ နေထိုင်သူသည် ဟာဋကေရှဝရ လင်္ဂ (Hāṭakeśvara-liṅga) ကို နေ့စဉ် ပူဇော်လျှင် အဋ္ဌမూర్తိ (Aṣṭamūrti) ရှိသော သီဝ (Śiva) နှင့် စာယုဇ္ယ (sāyujya) အနီးကပ်ပေါင်းစည်းခြင်းကို မသံသယဘဲ ရရှိသည်။
Verse 28
हाटकेश्वरलिंगं च प्रयतो यः स्मरेदपि । तस्य स्याद्वरदो ब्रह्मा तेनेदं स्थापितं जय
ကိုယ်ကိုထိန်းသိမ်း၍ ဟာဋကေရှွရ လင်္ဂကို သတိရမိသူတစ်ဦးတည်းပင် ဘြဟ္မာသည် ကရုဏာဖြင့် ကောင်းချီးပေးမည်။ ဤလင်္ဂကို ဘြဟ္မာက တည်ထောင်ထားသဖြင့်ပင်၊ အို ဇယာ။
Verse 29
एवंविधानि तीर्थानि महीसागरसंगमे । बहूनि संति पुण्यानि संक्षेपाद्वर्णितानि मे
မြေပြင်နှင့် သမုဒ္ဒရာ ဆုံရာ၌ ဤသို့သော တီရ္ထများ အများအပြား ရှိကြပြီး၊ အကုသိုလ်ကိုဖယ်ရှားကာ ကုသိုလ်ပေးသော ပုဏ္ဏိယများ ဖြစ်ကြသည်။ ငါသည် အကျဉ်းချုပ်သာ ဖော်ပြခဲ့သည်။
Verse 48
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे कौमारिकाखण्डे स्तम्भतीर्थमाहात्म्ये सोमनाथवृत्तांतवर्णनंनामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः
ဤသို့ဖြင့် သီရိ စ္ကန္ဒ မဟာပုရာဏ၏ (ရှစ်သောင်းတစ်ထောင် စ္လိုကာ စုစည်းမှု) ပထမ မာဟေရှွရခဏ္ဍ အတွင်းရှိ ကೌမာရိကခဏ္ဍ၏ စ္တမ္ဘတီရ္ထ မာဟာတ္မ്യ၌ «ဆိုမနာထ အကြောင်းအရာ ဖော်ပြခြင်း» ဟု အမည်ရသော အခန်း ၄၈ ပြီးဆုံး၏။