Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 24

भवतः परितापहेतवो न भवंतींदु दिवाकराग्नयः । नयनानियतस्त्रिनेत्र तेऽमी प्रणयिन्यस्तिलसज्जला च मौलौ

bhavataḥ paritāpahetavo na bhavaṃtīṃdu divākarāgnayaḥ | nayanāniyatastrinetra te'mī praṇayinyastilasajjalā ca maulau

“သင့်အတွက် လ၊ နေ၊ မီးတို့သည် ပူလောင်သော ပင်ပန်းနာကျင်မှု၏ အကြောင်းမဟုတ်။ အို တြိနేత్రရှင်၊ သင်၏ မျက်စိများသည် ကန့်သတ်ချက်တို့အောက် မကျရောက်; ထို့ပြင် သင်၏ မော်လီထိပ်၌ ည၏ နှမ်းဆီကဲ့သို့ အမှောင်နှင့် အေးမြသော ကရုဏာ၏ တောက်ပသည့် ရေတို့သည် ချစ်မြတ်နိုးဖွယ် အလင်္ကာရအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။”

भवतःof you
भवतः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
परितापहेतवःcauses of torment/heat
परितापहेतवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपरिताप-हेतु (प्रातिपदिक; परिताप + हेतु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
भवन्तिbecome/are
भवन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
इन्दुthe moon
इन्दु:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दिवाकरthe sun
दिवाकर:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिवाकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अग्नयःfires
अग्नयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
नयनeye
नयन:
Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपद
अनियतuncontrolled
अनियत:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-नियत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; समासपूर्वपद; ‘unrestrained/unchecked’
त्रिनेत्रO three-eyed one
त्रिनेत्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootत्रि-नेत्र (प्रातिपदिक; त्रि + नेत्र)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
तेyour
ते:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
अमीthese
अमी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रणयिन्यःbeloved ones
प्रणयिन्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रणयिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तिलसत्glistening
तिलसत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतिलस् (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), स्त्रीलिङ्ग बहुवचन (प्रणयिन्यः) विशेषणम्
जलाwaters (tears)
जला:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘जलानि’ अर्थे छान्दसम्/प्रयोगभेदः
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
मौलौon (your) head/topknot
मौलौ:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमौलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/Locative), एकवचन

Pārvatī

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Śiva

Scene: Pārvatī praises Śiva’s three eyes and the moon on his crest; sun and fire appear as subdued attendants, unable to cause him torment; the scene glows with paradox—cool moonlight and inner fire coexisting harmoniously.

P
Pārvatī
Ś
Śiva (Trinetra)
M
Moon
S
Sun
F
Fire

FAQs

Śiva transcends the forces that burn ordinary beings; his ‘heat’ and ‘coolness’ are cosmic principles under his mastery, pointing to his supreme, non-limited nature.

No tīrtha is named in this verse; it supports the Kāśī-centered episode by emphasizing Śiva’s transcendence, making his longing for Kāśī even more meaningful.

None; the verse is symbolic praise (stuti) using cosmic imagery.