
ဤအဓ್ಯಾಯတွင် ဥပမန်ယူက ယခင်က “မပြည့်စုံသေး” ဟုဆို၍ ပူဇာအတွက် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဖြည့်စွက်ချက်ကို ဖော်ပြသည်။ ဟဝိစ်ပူဇာ (အဟုတိ)၊ မီးအလင်းပူဇာ၊ နီရာဇနာတို့နှင့် ဆက်စပ်၍ အာဝရဏ-အာရ္စနာ (ဝန်းပတ်ပူဇာ) ကို မည်သည့်အချိန်၊ မည်သို့ ဆောင်ရွက်ရမည်ကို ရှင်းလင်းထားသည်။ ပူဇာအစီအစဉ်သည် သီဝ (နှင့် သီဝါ) ကို ဗဟိုထားပြီး ပထမဝန်းအတွက် မန္တရရွတ်ဆိုခြင်းမှ စ၍ အပြင်ဘက်သို့ တစ်ဝန်းချင်း တိုးချဲ့ကာ ဦးတည်ရာအလိုက် တည်နေရာချထားသည်။ အိုင်ရှာနျ၊ ပူရ္ဝ၊ ဒက္ခိဏ၊ ဥတ္တရ၊ ပශ්ချိမ၊ အာဂ္နေယ စသည့် ဦးတည်ရာအစဉ်ကို ရေတွက်ပြပြီး အတွင်းဆုံး “ဂರ್ಭ-အာဝရဏ” ကို မန္တရစုစည်းမှုအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ အပြင်ဝန်းတွင် လောက/ဒိက်ကာကွယ်သူများဖြစ်သော အိန္ဒြ (ရှကရ)၊ ယမ၊ ဝရုဏ၊ ကုဗေရ (ဓနဒ)၊ အဂ္နိ (အနလ)၊ နိရ္ရတိ၊ ဝါယု/မာရုတ နှင့် ဆက်စပ်သော ဒေဝတားများကို တင်ထားသည်။ လက်အုပ်ချီ၍ သက်သာစွာ ထိုင်ကာ စိတ်ကို တည်ငြိမ်စေပြီး “နမස්” ပုံစံဖြင့် နာမတော်များကို ခေါ်ဆိုပူဇာပြုရန် ညွှန်ကြားသည်။ စုစုပေါင်းအားဖြင့် ဤအခန်းသည် ကောစမိုလောဂျီအစီအစဉ်ကို သီဝ–သက္တိ ဗဟိုပတ်လည် လီတူဂျီအဆင့်လိုက် အစီအစဉ်အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသော ပူဇာမြေပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
Verse 1
उपमन्युरुवाच । अनुक्तं चात्र पूजायाः कमलोपभयादिव । यत्तदन्यत्प्रवक्ष्यामि समासान्न तु विस्तरात्
ဥပမန်ယူက ဆို၏ — «ဤနေရာ၌ ပူဇာအကြောင်း အချို့၊ ဥပမာ ကြာပန်းနှင့် အခြားပူဇာပစ္စည်းများကို ဆက်ကပ်ခြင်း စသည်တို့ကို မဖော်ပြရသေး။ ထို့ကြောင့် ကျန်သောအချက်များကို အကျဉ်းချုပ်၍ မရှည်မလျားဘဲ ယခုရှင်းပြမည်»။
Verse 2
हविर्निवेदनात्पूर्वं दीपदानादनन्तरम् । कुर्यादावरणाभ्यर्चां प्राप्ते नीराजने ऽथ वा
နైవေဒျ (ဟဝိ) ကို ဆက်ကပ်မီ၊ မီးအလင်း (ဒီပ) ကို ပူဇာပြီးချင်းနောက်တွင်၊ အဝရဏ-အರ್ಚနာ (ပတ်ဝန်းကျင်ဒေဝတာများကို ပူဇာခြင်း) ကို ပြုရမည်။ သို့မဟုတ် နီရာဇန (မီးလှိုင်းပူဇာ) အချိန်ရောက်သော် ထိုအခါ ပြုလည်းရသည်။
Verse 3
तत्रेशानादिसद्यांतं रुद्राद्यस्त्रांतमेव च । शिवस्य वा शिवायाश्च प्रथमावरणे जपेत्
ထိုနေရာ၌ ပထမအဝရဏ (ပတ်လည်ဝိုင်း) ပူဇာတွင်၊ ဣရှာန (Īśāna) မှ စ၍ သဒ္ယောဇာတ (Sadyojāta) အထိ ဂျပ (japa) ပြုရမည်။ ထို့အတူ ရုဒြ (Rudra) မှ စ၍ အစတြ (Astra) ကာကွယ်မန်တရ အထိလည်း ဂျပပြုရမည်—ရှီဝ (Śiva) အတွက်ဖြစ်စေ၊ ရှီဝါ (Śivā) မဟာဒေဝီအတွက်ဖြစ်စေ။
Verse 4
ऐशान्यां पूर्वभागे च दक्षिणे चोत्तरे तथा । पश्चिमे च तथाग्नेय्यामैशान्यां नैरृते तथा
အရှေ့မြောက် (ဣရှာန) ဒిశာ၌၊ အရှေ့ဘက်၌လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်၌လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်၌လည်းကောင်း၊ ထို့ပြင် အဂ္နေယ (တောင်အရှေ့)၊ ဣရှာန (အရှေ့မြောက်) နှင့် နૈရృత (တောင်အနောက်) ဒిశာတို့၌လည်း—ဤအရပ်အရပ်တို့အတိုင်း စီစဉ်ထားသည်ဟု သိမှတ်ရမည်။
Verse 5
वायव्यां पुनरैशान्यां चतुर्दिक्षु ततः परम् । गर्भावरणमाख्यातं मन्त्रसंघातमेव वा
ထို့နောက် အနောက်မြောက်နှင့် ထပ်မံ အရှေ့မြောက်၌လည်းကောင်း၊ ထို့အပြင် လေးမျက်နှာအရပ်တို့၌လည်းကောင်း “ဂರ್ಭ (garbha) အဝရဏ” ဟူသော သန့်ရှင်းရာဝန်းရံကို ကြေညာသည်။ အကြောင်းမှာ မန္တရများကို စီစဉ်စုဖွဲ့ထားသော အစီအစဉ်တည်းဟူ၍ ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ပူဇော်တင်မြှောက်ခြင်းအတွက် ဖြစ်သည်။
Verse 6
हृदयाद्यस्त्रपर्यंतमथवापि समर्चयेत् । तद्बहिः पूर्वतः शक्रं यमं दक्षिणतो यजेत्
ဟృဒယ (နှလုံး) မှစ၍ အစတြ (astra—လက်နက်) အထိ မန္တရ-ဒေဝတားတို့ကို စနစ်တကျ ပူဇော်ရမည်၊ သို့မဟုတ် ထိုအစဉ်အတိုင်း အပြည့်အစုံ ပူဇော်ရမည်။ ထိုအတွင်းဝိုင်း၏ အပြင်ဘက်တွင် အရှေ့ဘက်၌ Śakra (Indra) ကို၊ တောင်ဘက်၌ Yama ကို ပူဇော်ရမည်။
Verse 7
वरुणं वारुणे भागे धनदं चोत्तरे बुधः । ईशमैशे ऽनलं स्वीये नैरृते निरृतिं यजेत्
ပညာရှိသည် အနောက်ဘက်၌ Varuṇa ကို၊ မြောက်ဘက်၌ Dhanada (Kubera) ကို ပူဇော်သည်။ အရှေ့မြောက်ဘက်၌ Īśa (Śiva) ကို ပူဇော်၍၊ မိမိ၏ အရပ်၌ Anala (Agni) ကို ပူဇော်ကာ၊ တောင်အနောက်ဘက် (Nairṛta) ၌ Nirṛti ကို ပူဇော်သည်။
Verse 8
मारुते मारुतं विष्णुं नैरृते विधिमैश्वरे । बहिःपद्मस्य वज्राद्यान्यब्जांतान्यायुधान्यपि
လေ၏အရပ် (အနောက်မြောက်) တွင် Vāyu ရှိသည်။ Nirṛti ၏အရပ် (တောင်အနောက်) တွင် Viṣṇu ရှိသည်။ အာဏာရှင်အရပ် (အရှေ့မြောက်) တွင် Brahmā ရှိသည်။ ထို့ပြင် အပြင်ပဒ္မ (ကြာပန်း) ပေါ်တွင်လည်း Vajra (မိုးကြိုး) မှစ၍ အခြား ကြာပန်းမွေး အာယုဓများပါ ရှိကြသည်။
Verse 9
प्रसिद्धरूपाण्याशासु लोकेशानां क्रमाद्यजेत् । देवं देवीं च संप्रेक्ष्य सर्वावरणदेवताः
အရပ်အသီးသီးတွင် လောကေရှ (လောက၏အရှင်) များ၏ လူသိများသော ရုပ်သဏ္ဍာန်တို့ကို အစဉ်လိုက် ပူဇော်ရမည်။ ထို့ပြင် ဒေဝ (Śiva) နှင့် ဒေဝီ (Devī) ကို မျက်နှာမူ၍ ၎င်းတို့၏ အဝရဏ (āvaraṇa) ဖြစ်သော ဝန်းရံဒေဝတား အားလုံးကိုလည်း ပူဇော်ရမည်။
Verse 10
बद्धांजलिपुटा ध्येयाः समासीना यथासुखम् । सर्वावरणदेवानां स्वाभिधानैर्नमोयुतैः
အဆင်ပြေသလို ထိုင်၍ လက်နှစ်ဖက်ကို အဉ္ဇလိ (añjali) အဖြစ် ချိတ်ဆက်ကာ သမาธိပြုရမည်။ ထို့နောက် အာဝရဏ (āvaraṇa) များအတွင်းရှိ ဒေဝတားအားလုံးကို မိမိတို့၏ နာမတော်များနှင့်တကွ “နမော” ဖြင့် ဂါရဝပြု၍ ဓ్యာနပြုရမည်။
Verse 11
पुष्पैः संपूजनं कुर्यान्नत्वा सर्वान्यथाक्रमम् । गर्भावरणमेवापि यजेत्स्वावरणेन वा
သူတို့အားလုံးကို အစဉ်အတိုင်း ဦးညွှတ်ပြီးနောက် ပန်းများဖြင့် ပြည့်စုံသော ပူဇော်ပွဲကို ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့ပြင် ဂರ್ಭအာဝရဏ (အတွင်းသန့်ရှင်းရာ) နှင့် ၎င်း၏ ဝိုင်းဝန်းအာဝရဏများကိုလည်း၊ သက်ဆိုင်ရာ အာဝရဏပရိဝါရများနှင့်အတူ သို့မဟုတ် မိမိသတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းအတိုင်း ပူဇော်ရမည်။
Verse 12
योगे ध्याने जपे होमे वाह्ये वाभ्यंतरे ऽपि वा । हविश्च षड्विधं देयं शुद्धं मुद्गान्नमेव च
ယောဂ၊ ဓ്യာန၊ ဂျပ (မန္တရရွတ်ဆိုခြင်း) သို့မဟုတ် ဟိုးမ (မီးပူဇော်) ပြုနေစဉ်ဖြစ်စေ၊ ပူဇော်ခြင်းသည် အပြင်ဘက်ဖြစ်စေ အတွင်းဘက်ဖြစ်စေ၊ သတ်မှတ်ထားသော ဟဝိစ် (ပူဇော်အာဟာရ) ခြောက်မျိုးကို ပေးလှူရမည်။ ထို့ပြင် သန့်ရှင်းသော အစားအစာကိုလည်း ပေးလှူရမည်၊ အထူးသဖြင့် သန့်စင်သော မုဒ်ဂ (mung bean) ဟင်းလျာကို ဖြစ်၏။
Verse 13
पायसं दधिसंमिश्रं गौडं च मधुनाप्लुतम् । एतेष्वेकमनेकं वा नानाव्यंजनसंयुतम्
ပါယာသ (ဆန်နို့ချို)၊ ဒဓိနှင့် ရောစပ်ထားသော အစားအစာ၊ နှင့် ဂေါဍ (jaggery) ဖြင့် ချိုမြိန်ကာ ပျားရည်ဖြင့် စိုစွတ်အောင် လောင်းထားသော ချိုပွဲများ—ဤတို့ထဲမှ တစ်မျိုးတည်းဖြစ်စေ အများမျိုးဖြစ်စေ ပူဇော်နိုင်ပြီး၊ အမျိုးမျိုးသော ဟင်းလျာအဖော်များနှင့်အတူ ပူဇော်ရမည်။
Verse 14
गुडखंडन्वितं दद्यान्मथितं दधि चोत्तमम् । भक्ष्याण्यपूपमुख्यानि स्वादुमंति फलानि च
ထန်းလျက်နှင့် သကြားရောစပ်၍ မွှေထားသော ဒိန်ချဉ်ကိုလည်းကောင်း၊ အကောင်းဆုံး ဒိန်ချဉ်ကိုလည်းကောင်း ပူဇော်သင့်သည်။ ထို့ပြင် စားသောက်ဖွယ်များ—အထူးသဖြင့် ချိုမြိန်သော မုန့်များ—နှင့် ချိုသာအရသာရှိသော သစ်သီးများကိုလည်း ဆက်ကပ်သင့်သည်။
Verse 15
रक्तचन्दनपुष्पाढ्यं पानीयं चातिशीतलम् । मृदु एलारसाक्तं च खण्डं पूगफलस्य च
အလွန်အေးမြသော သောက်ရေကို ပန်းများနှင့် အနီရောင် စန္ဒကူးဖြင့် ပြည့်ဝစေ၍ ပူဇော်ရမည်။ ထို့ပြင် ကတ်ဒမုံအနံ့သင်းသော နူးညံ့သည့် သကြားခဲနှင့် အာရေကာသီး အပိုင်းအစများကိုလည်း ပေးရမည်။
Verse 16
शैलमेव सितं चूर्णं नातिरूक्षं न दूषितम् । कर्पूरं चाथ कंकोलं जात्यादि च नवं शुभम्
သန့်ရှင်းဖြူစင်သော သတ္တုမှုန့်ကိုသာ ယူရမည်—အလွန်ခြောက်သွေ့လွန်းခြင်းမရှိ၊ အညစ်အကြေးမပါ။ ထို့နှင့်အတူ ကမ္ဖော် (camphor) နှင့် ကင်ကိုလာ (kankola) ကိုသုံးရမည်၊ ထို့ပြင် အသစ်လတ်ဆတ်၍ မင်္ဂလာရှိသော ဇာတိ (မလေး) စသည့် အနံ့သာများကိုလည်း ထည့်ရမည်။
Verse 17
आलेपनं चन्दनं स्यान्मूलकाष्ठंरजोमयम् । कस्तूरिका कुंकुमं च रसो मृगमदात्मकः
ရှီဝဘုရားကို ပူဇော်ရာတွင် လိမ်းသုတ်သည့် အာလေပန (ālepana) အတွက် စန္ဒနက သတ်မှတ်ထားသည်—အမြစ်နှင့် အတွင်းသားသစ်သားကို အမှုန့်ပြု၍ ပျစ်ပျစ်လိမ်းသုတ်ရန် ဖြစ်သည်။ ကသ္တူရီကာ (musk) နှင့် ကုင်ကုမ (saffron) ကိုလည်း သုံးနိုင်ပြီး၊ ထိုမွှေးရနံ့အနှစ်သည် မೃဂမဒ (သမင်မတ်) သဘောတရားဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 18
पुष्पाणि सुरभीण्येव पवित्राणि शुभानि च । निर्गंधान्युग्रगंधानि दूषितान्युषितानि च
ပန်းများသည် မွှေးကြိုင်၍ သန့်ရှင်းကောင်းမြတ်ကာ မင်္ဂလာရှိနိုင်သကဲ့သို့၊ မွှေးနံ့မရှိခြင်း၊ ပြင်းထန်သောနံ့ရှိခြင်း၊ အညစ်အကြေးကပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အဟောင်းအနွမ်းဖြစ်ခြင်းတို့လည်း ရှိနိုင်သည်—ဤအမျိုးအစားအားလုံးကို ပူဇော်မှုအကြောင်းအရာတွင် ဖော်ပြထားသည်။
Verse 19
स्वयमेव विशीर्णानि न देयानि शिवार्चने । वासांसि च मृदून्येव तपनीयमयानि च
ရှီဝကို ပူဇော်ရာတွင် ကိုယ်တိုင်ပင် ပျက်စီးကွဲပြားနေသော သို့မဟုတ် အဟောင်းအနွမ်းဖြစ်နေသော အဝတ်အစားများကို မပူဇော်ရ။ အစားထိုး၍ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော အဝတ်ကောင်းများကိုသာ ပူဇော်ရမည်၊ ထို့ပြင် သန့်စင်သော ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ပူဇော်ပစ္စည်းများကိုလည်း ပူဇော်ရမည်။
Verse 20
विद्युद्वलयकल्पानि भूषणानि विशेषतः । सर्वाण्येतानि कर्पूरनिर्यासागुरुचन्दनैः
အထူးသဖြင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများသည် မိုးကြိုးအလင်းဝိုင်းကဲ့သို့ ပုံဖော်ထားပြီး၊ အားလုံးကို ကမ္ဖာ၊ အနံ့ရဆီရည်များ၊ အဂရု (အလူးဝုဒ်) နှင့် စန္ဒန်သစ်တို့ဖြင့် မွှေးကြိုင်စေ하였다။
Verse 21
आधूपितानि पुष्पौघैर्वासितानि समंततः । चन्दनागुरुकर्पूरकाष्ठगुग्गुलुचूर्णिकैः
၎င်းတို့ကို ပန်းအစုအဝေးများဖြင့် အရပ်ရပ်မှ အနံ့ပျံ့စေကာ မီးခိုးမွှေးဖြင့် အုပ်နှုပ်ထားပြီး၊ စန္ဒန်၊ အဂရု၊ ကမ္ဖာသစ်၊ ဂုဂ္ဂုလုမှုန့်တို့ဖြင့်လည်း မွှေးကြိုင်စေ하였다—မင်္ဂလာရှိသော သီဝရှင် (ရှီဝ) ကို ပူဇော်ရန် သင့်တော်သော အနံ့ပစ္စည်းများဖြစ်သည်။
Verse 22
घृतेन मधुना चैव सिद्धो धूपः प्रशस्यते । कपिलासम्भवेनैव घृतेनातिसुगन्धिना
ဂျီ (ghee) နှင့် ပျားရည်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော မီးခိုးမွှေးကို အလွန်ချီးမွမ်းထိုက်သည်ဟု ကြေညာထားသည်—အထူးသဖြင့် အညိုရောင် ကပိလာနွားမှ ရရှိသော အလွန်မွှေးကြိုင်သည့် ဂျီဖြင့် ပြုလုပ်လျှင် ပိုမိုကောင်းမြတ်သည်။
Verse 23
नित्यं प्रदीपिता दीपाः शस्ताः कर्पूरसंयुताः । पञ्चगव्यं च मधुरं पयो दधि घृतं तथा
မီးအိမ်များကို နေ့စဉ် အမြဲတမ်း ထွန်းညှိထားရမည်—အလွန်ကောင်းမြတ်ပြီး—ကမ္ဖာဖြင့် မွှေးကြိုင်စေထားရသည်။ ထို့ပြင် ချိုမြိန်သော ပဉ္စဂဗျ (pañcagavya) နှင့် နို့၊ ဒဓိ (ယိုဂတ်/နို့ချဉ်)၊ ဂျီ (ghee) တို့ကိုလည်း ပူဇော်ရမည်။
Verse 24
कपिलासम्भवं शम्भोरिष्टं स्नाने च पानके । आसनानि च भद्राणि गजदंतमयानि च
သခင် သမ္ဘု (Śambhu) အတွက် ကပိလာနွား (အညိုရောင်နွား) မှ ဖြစ်ပေါ်သောအရာသည် အလွန်နှစ်သက်ရာဖြစ်သည်—ရေချိုးပူဇော်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ သန့်ရှင်းသော စုပ်သောက် (ပာနက) တွင်လည်းကောင်း။ ထို့ပြင် မင်္ဂလာအာသနများကိုလည်း ဆက်ကပ်ရမည်၊ ဆင်စွယ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော်လည်းကောင်း။
Verse 25
सुवर्णरत्नयुक्तानि चित्राण्यास्तरणानि च । मृदूपधानयुक्तानि सूक्ष्मतूलमयानि च
ရွှေနှင့် ရတနာများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော အလှဆင်အခင်းအကျင်းများနှင့် ခင်းပျံ့များလည်း ရှိ၏—နူးညံ့၍ ခေါင်းအုံးများပါဝင်ကာ သေးသိမ်သော ချည်ထည်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။
Verse 26
उच्चावचानि रम्याणि शयनानि सुखानि च । नद्यस्समुद्रगामिन्या नटाद्वाम्भः समाहृतम्
မြင့်နိမ့် အမျိုးမျိုးသော လှပ၍ သက်သာသော အိပ်ရာများနှင့် အနားယူရန် ကုတင်များလည်း ရှိ၏။ ထို့ပြင် သမုဒ္ဒရာသို့ စီးဆင်းသည့် မြစ်မှ ရေကို အိုးများဖြင့် သယ်ယူလာခဲ့သည်။
Verse 27
शीतञ्च वस्त्रपूतं तद्विशिष्टं स्नानपानयोः । छत्रं शशिनिभं चारु मुक्तादामविराजितम्
အဝတ်ဖြင့် စစ်ထုတ်ထားသော အေးမြသောရေကို—ရေချိုးနှင့် သောက်သုံးရန် အထူးသင့်တော်သဖြင့်—ဆက်ကပ်ရမည်။ ထို့ပြင် လမင်းကဲ့သို့ ဖြူဝင်းလှပသော ထီးတော်တစ်လက်ကိုလည်း ပုလဲပန်းကုံး တောက်ပစွာ ဆင်ယင်၍ ဆက်ကပ်ရမည်။
Verse 28
नवरत्नचितं दिव्यं हेमदण्डमनोहरम् । चामरे च सिते सूक्ष्मे चामीकरपरिष्कृते
[သူတို့သည်] နဝရတနာများဖြင့် အလှဆင်ထားသော သာသနာတော်မြတ်သော ချာမရ (ယင်ပျံနှင်) တစ်လက်ကို ယူဆောင်လာကြ၏၊ ရွှေတံတားလှပ၍ စိတ်နှလုံးချမ်းမြေ့စေ၏။ ထို့ပြင် အဖြူရောင် နူးညံ့သိမ်မွေ့သော ချာမရ နှစ်လက်ကိုလည်း ရွှေဖြင့် တန်ဆာဆင်၍ ယူဆောင်လာကြ၏။
Verse 29
राजहंसद्वयाकारे रत्नदंडोपशोभिते । दर्पणं चापि सुस्निग्धं दिव्यगन्धानुलेपनम्
ရတနာတန်ဆာဆင်ထားသော တော်ဝင်ဟင်္သာနှစ်ကောင်ပုံသဏ္ဌာန် လက်ကိုင်ပါသည့် တောက်ပသော မှန်တစ်ချပ်ရှိ၏။ ၎င်းသည် အလွန်ချောမွေ့တောက်ပြောင်ပြီး နတ်ဘုရားဆန်သော မွှေးကြိုင်သန့်စင်ဆီဖြင့် လိမ်းထား၏။
Verse 30
समंताद्रत्नसञ्छन्नं स्रग्वैरैश्चापि भूषितम् । गम्भीरनिनदः शंखो हंसकुंदेन्दुसन्निभः
ခွံသင်္ခါသည် အနားပတ်လုံး ရတနာများဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားပြီး ပန်းကုံးများဖြင့်လည်း တန်ဆာဆင်ထား၏။ ၎င်း၏ အသံသည် နက်ရှိုင်းတုန်လှုပ်ကာ ဟင်္သာ၊ ကုန္ဒပန်းနှင့် လမင်းကဲ့သို့ ဖြူစင်တောက်ပ၏။
Verse 31
आस्वपृष्ठादिदेशेषु रत्नचामीकराचितः । काहलानि च रम्याणि नानानादकराणि च
စီးနင်းယာဉ်တို့၏ ကျောပိုင်းနှင့် အခြားအစိတ်အပိုင်းများတွင် ရတနာနှင့် ရွှေဖြင့် ထည့်သွင်းတန်ဆာဆင်ထားသော အလှဆင်ပစ္စည်းများ ရှိ၏။ ထို့ပြင် သာယာလှပသော ကာဟလာတံပိုးများနှင့် အသံမျိုးစုံ ထုတ်ပေးသော တူရိယာများလည်း ရှိ၏။
Verse 32
सुवर्णनिर्मितान्येव मौक्तिकालंकृतानि च । भेरीमृदंगमुरजतिमिच्छपटहादयः
ပုလဲဖြင့် အလှဆင်ထားသော ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်သည့် တူရိယာများလည်း ရှိ၏—ဘေရီဒရမ်၊ မృဒင်္ဂ၊ မုရဇ၊ ပေါင်းစပ်တီးဝိုင်း၊ ပဋဟာ စသည်တို့။
Verse 33
समुद्रकल्पसन्नादाः कल्पनीयाः प्रयत्नतः । भांडान्यपि च रम्याणि पत्राण्यपि च कृत्स्नशः
ကြိုးစားအားထုတ်၍ သမုဒ္ဒရာဟုန်ဟုန်မြည်သံကဲ့သို့ ထွက်ပေါ်သော အသံများကို စီစဉ်ရမည်။ ထို့အတူ လှပသော ပန်းကန်အိုးများနှင့် လိုအပ်သော ရွက်များကိုလည်း အပြည့်အစုံ ပြင်ဆင်ရမည်။
Verse 34
तदाधाराणि १ सर्वाणि सौवर्णान्येव साधयेत् । आलयं च महेशस्य शिवस्य परमात्मनः
၎င်း၏ အခြေခံအုတ်မြစ်အားလုံးကို ရွှေစင်ဖြင့်သာ ပြုလုပ်အပ်၏။ ထို့ပြင် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အတ္တဖြစ်တော်မူသော မဟေသ၊ သိဝအရှင်မြတ်၏ စံကျောင်းတော်ကိုလည်း (ပြင်ဆင်အပ်၏)။
Verse 35
राजावसथवत्कल्प्यं शिल्पशास्त्रोक्तलक्षणम् । उच्चप्राकारसंभिन्नं भूधराकारगोपुरम्
၎င်းကို နန်းတော်ကဲ့သို့ တည်ဆောက်အပ်၏၊ ဗိသုကာကျမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသော လက္ခဏာများနှင့် ပြည့်စုံစေအပ်၏။ မြင့်မားသော တံတိုင်းများဖြင့် ဝန်းရံလျက်၊ အရှင်မြတ်အတွက် သီးသန့်ထားအပ်သော မြင့်မြတ်သော စံကျောင်းနှင့် လျော်ညီစွာ တောင်ကဲ့သို့သော ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော ဂေါပုရ (မုခ်ဦးမျှော်စင်) ရှိစေအပ်၏။
Verse 36
अनेकरत्नसंच्छन्नं हेमद्वारकपाटकम् । तप्तजांबूनदमयं रत्नस्तम्भशतावृतम्
၎င်းကို ရတနာအမျိုးမျိုးဖြင့် ဖုံးအုပ်အပ်၏၊ ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်သော တံခါးရွက်များ ရှိစေအပ်၏။ ပူပြင်းသော ဇမ္ဗူနဒ်ရွှေစင်ဖြင့် ပြုလုပ်အပ်ပြီး ရတနာစီခြယ်သော တိုင်ပေါင်း ရာနှင့်ချီ၍ ဝန်းရံစေအပ်၏။
Verse 37
मुक्तादामवितानाढ्यं विद्रुमद्वारतोरणम् । चामीकरमयैर्दिव्यैर्मुकुटैः कुम्भलक्षणैः
ပုလဲပန်းကုံးများဖြင့် ခေါင်မိုးကာတင်များကို အလွန်ကြွယ်ဝစွာ အလှဆင်ထားပြီး၊ တံခါးမုခ်တိုင်များကို ကော်ရယ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ ထို့ပြင် ကုಂಭ (အိုး) မင်္ဂလာလက္ခဏာပါသော မကူဋ်ကဲ့သို့ ရွှေတန်ဆာတော်များဖြင့် တင့်တယ်စွာ တန်ဆာဆင်ထားသည်။
Verse 38
अलंकृतशिरोभागमस्त्र २ आजेन चिह्नितम् । राजन्यार्हनिवासैश्च राजवीथ्यादिशोभितैः
၎င်း၏ အရှေ့ဆုံးအပိုင်းကို လှပစွာ အလှဆင်ထားပြီး၊ ဆိတ်အမှတ်တံဆိပ်ပါသော လက်နက်နှစ်မျိုးကိုလည်း ထမ်းဆောင်ထားသည်။ ထို့ပြင် မင်းမျိုးမင်းနွယ်တို့ နေထိုင်ရန် သင့်တော်သော အိမ်ရာများနှင့် မင်းတော်လမ်းကြောင်းများ အပါအဝင် တင့်တယ်သော လမ်းမကြီးများဖြင့်လည်း တန်ဆာဆင်ထားသည်။
Verse 39
प्रोच्छ्रितप्रांशुशिखरैः प्रासादैश्च समंततः । आस्थानस्थानवर्यैश्च स्थितैर्दिक्षु विदिक्षु च
ပတ်လည်အနှံ့၌ မျှော်မိမတတ် မြင့်မားသော မဟာမန်းရှင်များနှင့် ထိပ်စွန်းမြင့်သော စိခရများ ထောင်ထောင်မိုးမိုး ရှိကြ၏။ အရပ်အရပ်နှင့် အရပ်ကြားတိုင်း၌လည်း အထူးကောင်းမွန်သော အစည်းအဝေးခန်းမများနှင့် နေရာကောင်းများ တည်ရှိ၏။
Verse 40
अत्यन्तालंकृतप्रांतमंतरावरणैरिव । उत्तमस्त्रीसहस्रैश्च नृत्यगेयविशारदैः
အတွင်းဝင်းအနားသတ်တို့သည် အလွန်အမင်း အလှဆင်ထား၍ အတွင်းကာရံတံခါးကာများဖြင့် ဝန်းရံထားသကဲ့သို့ ထင်ရှား၏။ ထို့ပြင် အကနှင့် သီချင်း၌ ကျွမ်းကျင်သော မြတ်နိုးဖွယ် မိန်းမများ ထောင်ချီဖြင့် ပြည့်နှက်နေ၏။
Verse 41
वेणुवीणाविदग्धैश्च पुरुषैर्बहुभिर्युतम् । रक्षितं रक्षिभिर्वीरैर्गजवाजिरथान्वितैः
ဝါးပုလွေနှင့် ဗီဏာတီးခတ်ရာ၌ ကျွမ်းကျင်သော ယောက်ျားများ အများအပြားနှင့် တွဲဖက်ရှိ၏။ ထို့ပြင် ဆင်၊ မြင်း၊ ရထားတို့နှင့် ပြည့်စုံသော သတ္တိရှင် ကာကွယ်သူ စစ်သူရဲများက စောင့်ရှောက်ထား၏။
Verse 42
अनेकपुष्पवाटीभिरनेकैश्च सरोवरैः । दीर्घिकाभिरनेकाभिर्दिग्विदिक्षु विराजितम्
အရပ်အရပ်နှင့် အရပ်ကြားတိုင်း၌ ပန်းဥယျာဉ်များ များစွာ၊ ရေကန်များ များစွာ၊ ရေကန်ရှည်များ များစွာဖြင့် တင့်တယ်လှပကာ တောက်ပလင်းလက်နေ၏။
Verse 43
वेदवेदांततत्त्वज्ञैश्शिवशास्त्रपरायणैः । शिवाश्रमरतैर्भक्तैः शिवशास्त्रोक्तलक्षणैः
ဝေဒနှင့် ဝေဒန္တ၏ အတ္ထသဘောကို သိမြင်သော၊ ရှိဝသတ္တရ် (Śiva-śāstra) ကို အားထားအပ်နှံသော၊ ရှိဝအာရှရမ် (Śaiva āśrama) စည်းကမ်းများ၌ ပျော်မွေ့သော၊ ရှိဝသတ္တရ်တွင် ဆိုထားသည့် လက္ခဏာအမှတ်တံဆိပ်များကို ဆောင်ထားသော ဘက္တများဖြင့် ပြည့်ဝနေ၏။
Verse 44
शांतैः स्मितमुखैः स्फीतैः सदाचारपरायणैः । शैवैर्माहेश्वरैश्चैव श्रीमद्भिस्सेवितद्विजैः
ထိုနေရာကို စိတ်ငြိမ်းချမ်း၍ မျက်နှာပြုံးလျက်၊ စည်းစနစ်ကောင်းမွန်မှု၌ တည်ကြည်ပြီး စည်းစိမ်ပြည့်ဝသော ဘက္တများက ဝန်းရံခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ရှိုင်ဝများ၊ မာဟေရှဝရများနှင့် ကံကောင်းသူတို့က ဂုဏ်ပြု၍ ဆက်ကပ်ပြုစုသော ဂုဏ်သရေရှိ ဗြာဟ္မဏများလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
Verse 45
एवमंतर्बहिर्वाथयथाशक्तिविनिर्मितैः । स्थाने शिलामये दांते दारवे चेष्टकामये
ထို့ကြောင့် အတွင်းစိတ်ဖြင့်ဖြစ်စေ အပြင်ပန်းဖြင့်ဖြစ်စေ မိမိစွမ်းအားအတိုင်း ပြုလုပ်ထားသည့်နည်းဖြင့် ပူဇော်ရမည်။ သင့်လျော်သောနေရာ၌ (ရှီဝ၏ လိင်္ဂ) ကို တည်ထားကာ ကျောက်ဖြစ်စေ၊ ဆင်စွယ်ဖြစ်စေ၊ သစ်သားဖြစ်စေ မိမိရွေးချယ်သော ဆန္ဒနှင့် ဘက္တိရည်ရွယ်ချက်အတိုင်း ပူဇော်ပါ။
Verse 46
केवलं मृन्मये वापि पुण्यारण्ये ऽथ वा गिरौ । नद्यां देवालये ऽन्यत्र देशे वाथ गृहे शुभे
ရိုးရိုးမြေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော (ရုပ်/ပလ္လင်) တစ်ခုသာဖြစ်စေ၊ သန့်ရှင်းသောတောအုပ်၌ဖြစ်စေ၊ တောင်ပေါ်၌ဖြစ်စေ၊ မြစ်ကမ်းနား၌ဖြစ်စေ၊ ဘုရားကျောင်း၌ဖြစ်စေ၊ အခြားမည်သည့်နေရာ၌မဆို—မင်္ဂလာရှိသော အိမ်အတွင်း၌ပင်—ထိုနေရာ၌ပင် ရှီဝကို ပူဇော်ရမည်။
Verse 47
आढ्यो वाथ दरिद्रो वा स्वकां शक्तिमवंचयन् । द्रव्यैर्न्यायार्जितैरेव भक्त्या देवं समर्चयेत्
ချမ်းသာသူဖြစ်စေ ဆင်းရဲသူဖြစ်စေ မိမိ၏စွမ်းအားကို မလျှော့မချန်ဘဲ တရားသဖြင့်ရရှိသောပူဇော်ပစ္စည်းများဖြင့် ဘက္တိဖြင့် သခင်ဘုရားကို ပူဇော်ရမည်။
Verse 48
अथान्यायार्जितैश्चापि भक्त्या चेच्छिवमर्चयेत् । न तस्य प्रत्यवायो ऽस्ति भाववश्यो यतः प्रभुः
မတရားနည်းဖြင့်ရရှိသော ငွေကြေးဖြစ်စေကာမူ ဘက္တိဖြင့် ရှိဝကို ပူဇော်လိုပါက ထိုပူဇော်မှုအတွက် ဖျက်ဆီးသည့် ဝိညာဉ်ရေးပြန်လှန်ဒဏ် မရှိပေ၊ အကြောင်းမှာ သခင်သည် ဘာဝ (အတွင်းခံစားချက်) ကိုလိုက်နာ၍ စစ်မှန်သောဘက္တိကို လက်ခံတော်မူသောကြောင့်။
Verse 49
न्यायार्जितैरपि द्रव्यैरभक्त्या पूजयेद्यदि । न तत्फलमवाप्नोति भक्तिरेवात्र कारणम्
တရားမျှတစွာ ရရှိသော ဥစ္စာဖြင့်ပင် ရှီဝကို ပူဇော်သော်လည်း ဘက္တိ (အလွန်အမင်းယုံကြည်မြတ်နိုးမှု) မရှိလျှင် အကျိုးမရနိုင်။ ဤနေရာ၌ အကြောင်းရင်းမှန်က ဘက္တိတစ်ခုတည်းပင် ဖြစ်သည်။
Verse 50
भक्त्या वित्तानुसारेण शिवमुद्दिश्य यत्कृतम् । अल्पे महति वा तुल्यं फलमाढ्यदरिद्रयोः
ဘက္တိဖြင့် မိမိတတ်နိုင်သလောက် ရှီဝဘုရားကို ရည်ရွယ်၍ ပြုလုပ်သမျှသည် ပူဇော်ပဏ္ဏာ နည်းသည်ဖြစ်စေ များသည်ဖြစ်စေ အကျိုးတူညီပြီး ချမ်းသာသူနှင့် ဆင်းရဲသူတို့အတွက်လည်း အတူတူပင် ဖြစ်သည်။
Verse 51
भक्त्या प्रचोदितः कुर्यादल्पवित्तोपि मानवः । महाविभवसारोपि न कुर्याद्भक्तिवर्जितः
ဘက္တိကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံရလျှင် ငွေကြေးနည်းသူတောင် ရှိဝဘုရားကို ပူဇော်ကာ သာသနာရေးကိစ္စများကို ပြုလုပ်သင့်သည်။ သို့ရာတွင် စည်းစိမ်ကြီးသူတောင် ဘက္တိမရှိလျှင် မပြုလုပ်သင့်။
Verse 52
सर्वस्वमपि यो दद्याच्छिवे भक्तिविवर्जितः । न तेन फलभाक्स स्याद्भक्तिरेवात्र कारणम्
လူတစ်ယောက်က အရာအားလုံးကိုပင် ပေးလှူသော်လည်း ရှိဝဘုရားထံ ဘက္တိမပါဘဲ ဆက်ကပ်လျှင် အမှန်တကယ်သော အကျိုးကို မရနိုင်။ ဤနေရာ၌ အကြောင်းရင်းဆုံးဖြတ်သူမှာ ဘက္တိတစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်သည်။
Verse 53
न तत्तपोभिरत्युग्रैर्न च सर्वैर्महामखैः । गच्छेच्छिवपुरं दिव्यं मुक्त्वा भक्तिं शिवात्मकम्
အလွန်ပြင်းထန်သော တပသ်များဖြင့်လည်း မဟာယဇ္ဉများအားလုံးဖြင့်လည်း မဟုတ်၊ ရှိဝကို အာတ್ಮာတော်အဖြစ်ထားသော ဘက္တိကို စွန့်လွှတ်လျှင် သီဝပုရ ဒိဗ္ဗမြို့တော်သို့ မရောက်နိုင်။
Verse 54
गुह्याद्गुह्यतरं कृष्ण सर्वत्र परमेश्वरे । शिवे भक्तिर्न संदेहस्तया भक्तो विमुच्यते
အို ကృష్ణာ၊ အလွန်လျှို့ဝှက်သည့်အရာထက်ပင် လျှို့ဝှက်ဆုံးသည် ဤအရာဖြစ်သည်— နေရာအနှံ့ရှိသော အမြင့်ဆုံးအရှင် ရှိဝထံသို့ မလှုပ်မယှက်သော ဘက္တိ။ သံသယမရှိ၊ ထိုဘက္တိကြောင့် ဘက္တသည် လွတ်မြောက်၏။
Verse 55
शिवमंत्रजपो ध्यानं होमो यज्ञस्तपःश्रुतम् । दानमध्ययनं सर्वे भावार्थं नात्र संशयः
ရှိဝမန္တရားကို ဂျပ်ခြင်း၊ ဓ്യာန်ပြုခြင်း၊ ဟိုးမ (မီးပူဇော်)၊ ယဇ္ဉ (ယဇ္ဉပူဇော်)၊ တပဿ (အကျင့်တရား)၊ သာသနာစာပေကို နားထောင်လေ့လာခြင်း၊ ဒါန (လှူဒါန်းခြင်း) နှင့် သင်ယူပညာရပ်တို့—ဤအရာအားလုံးသည် သံသယမရှိ၊ ရှိဝထံသို့ ဦးတည်သော အတွင်းစိတ် «ဘဝ» တွင်သာ အမှန်တကယ် ပြည့်စုံသည်။
Verse 56
भावहीनो नरस्सर्वं कृत्वापि न विमुच्यते । भावयुक्तः पुनस्सर्वमकृत्वापि विमुच्यते
အတွင်းစိတ် «ဘဝ» မရှိသူသည် အရာအားလုံးကို ပြုလုပ်ပြီးသော်လည်း မလွတ်မြောက်နိုင်။ သို့သော် «ဘဝ» ပါဝင်သူသည် အရာအားလုံးကို မပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း လွတ်မြောက်နိုင်၏။
Verse 57
चांद्रायणसहस्रैश्च प्राजापत्यशतैस्तथा । मासोपवासैश्चान्यैश्च शिवभक्तस्य किं पुनः
ချန်ဒြာယဏ ဝရတတစ်ထောင်၊ ပရာဇာပတျယ ပရాయశ్చိတ္တတစ်ရာနှင့် အခြား လတစ်လစာ အစာရှောင်ခြင်းများဖြင့်ပင်—ရှိဝဘက္တ၏ မဟာမြတ်မှုကို ထပ်မံ ဘာပြောနိုင်မည်နည်း။
Verse 58
अभक्ता मानवाश्चास्मिंल्लोके गिरिगुहासु च । तपंति चाल्पभोगार्थं भक्तो भावेन मुच्यते
ဤလောက၌ ဘက္တိမရှိသူတို့ပင် တောင်တန်းနှင့် ဂူအတွင်း၌ အနည်းငယ်သော အာနန္ဒကိုသာ ရှာဖွေရန် တပသကို ကျင့်ကြသည်။ သို့ရာတွင် သီဝဘုရားသို့ စိတ်နှလုံးမှ ဘာဝဘက္တိဖြင့် ဘက္တသည် လွတ်မြောက်ခြင်းကို ရသည်။
Verse 59
सात्त्विकं मुक्तिदं कर्म सत्त्वे वै योगिनः स्थिताः । राजसं सिद्धिदं कुर्युः कर्मिणो रजसावृताः
သတ္တဝ၌ တည်နေသော ယောဂီတို့သည် သတ္တဝိက ကမ္မကို ပြုကြပြီး ထိုကမ္မသည် မုက္ခတိကို ပေး၏။ သို့သော် ရဇသဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသော ကမ္မပြုသူတို့သည် ရာဇသ ကမ္မကို ဆောင်ရွက်ကာ စိဒ္ဓိနှင့် လောကီအောင်မြင်မှုတို့သာ ရရှိစေ၏။
Verse 60
असुरा राक्षसाश्चैव तमोगुणसमन्विताः । ऐहिकार्थं यजन्तीशं नराश्चान्ये ऽपि तादृशाः
တမောဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော အသူရနှင့် ရာက္ခသတို့သည် လောကီအကျိုးအတွက် အီရှကို ပူဇော်ကြ၏။ ထိုသဘောတူညီသော အခြားလူတို့လည်း ထိုရည်ရွယ်ချက်တည်းဖြင့်ပင် ပူဇော်ကြ၏။
Verse 61
तामसं राजसं वापि सात्त्विकं भावमेव च । आश्रित्य भक्त्या पूजाद्यं कुर्वन्भद्रं समश्नुते
တမောသဘော၊ ရာဇသဘော သို့မဟုတ် သတ္တဝိကသဘော ဖြစ်စေကာမူ၊ ဘက္တိကို အားကိုး၍ ပူဇော်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော အကျင့်များကို ဆောင်ရွက်သူသည် မင်္ဂလာကောင်းကျိုးကို ရရှိ၏။
Verse 62
यतः पापार्णवात्त्रातुं भक्तिर्नौरिव निर्मिता । तस्माद्भक्त्युपपन्नस्य रजसा तमसा च किम्
အပြစ်ပင်လယ်မှ ကယ်တင်ရန် ဘက္တိကို လှေတစ်စင်းကဲ့သို့ ဖန်ဆင်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် ဘက္တိပြည့်ဝသူအပေါ် ရဇသနှင့် တမသတို့သည် အဘယ်အာဏာရှိနိုင်မည်နည်း။
Verse 63
अन्त्यजो वाधमो वापि मूर्खो वा पतितो ऽपि वा । शिवं प्रपन्नश्चेत्कृष्ण पूज्यस्सर्वसुरासुरैः
အို ကృష్ణ၊ လူတစ်ဦးသည် အနိမ့်ဆုံးမွေးဖွားမှုဖြစ်စေ၊ ကျဆင်းသူဖြစ်စေ၊ မသိနားမလည်သူဖြစ်စေ၊ အပြစ်ကျသူဖြစ်စေ—ရှီဝကို အားကိုးခိုလှုံထားလျှင်၊ ဒေဝတားများနှင့် အဆုရများအားလုံးကပင် ပူဇော်ထိုက်သူ ဖြစ်လာသည်။
Verse 64
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन भक्त्यैव शिवमर्चयेत् । अभुक्तानां क्वचिदपि फलं नास्ति यतस्ततः
ထို့ကြောင့် အားလုံးသောကြိုးပမ်းမှုဖြင့် ဘက္တိတည်းဖြင့် သခင် ရှိဝကို ပူဇော်ရမည်။ ထိုဘက္တိနှင့် ပူဇော်မှုကို မခံယူသူတို့အတွက် မည်သည့်နေရာတွင်မျှ အကျိုးမရှိ။
Verse 65
वक्ष्याम्यतिरहस्यं ते शृणु कृष्ण वचो मम । वेदैश्शास्त्रैर्वेदविद्भिर्विचार्य सुविनिश्चितम्
အလွန်လျှို့ဝှက်သော သစ္စာတရားကို မင်းအား ငါပြောမည်—ကృష్ణာ၊ ငါ့စကားကို နားထောင်လော့။ ဗေဒနှင့် သာස්တရများကို ဗေဒပညာရှင်တို့က စိစစ်၍ သေချာစွာ အတည်ပြုထားသည်။
It teaches āvaraṇa-arcana (enclosure worship) as part of Śiva pūjā—when to perform it (around havis, dīpa, and nīrājana) and how to invoke enclosure deities in a directional, concentric order.
The garbhāvaraṇa represents the innermost sanctum-layer as a mantra-aggregate: ritual interiority is expressed as mantra-density, implying that proximity to Śiva–Śakti is measured by increasingly subtle recitation and focus.
Śiva and Śivā are central; the chapter prominently integrates dikpālas/lokeśas (Indra, Yama, Varuṇa, Kubera, Agni, Nirṛti, Vāyu) and weapon/power motifs (vajra and other āyudhas) as outer protective and cosmological enclosures.