Sarga 16

Verse 1

तामेवं ब्रुवतीं तारां ताराधिपनिभाननाम्।वाली निर्भर्त्सयामास वचनं चेदमब्रवीत्4.16.1।।

ကြယ်တို့၏ အရှင် လမင်းကဲ့သို့ မျက်နှာဝင်းပသော တာရာက ထိုသို့ ပြောနေစဉ်၊ ဝါလီသည် နာကြည်းစွာ ဆူပူတားမြစ်ကာ ဤစကားများဖြင့် ပြန်လည်ဆို하였다။

Verse 2

गर्जतोऽस्य च सुसम्भ्रश्च भ्रातुः शत्रोर्विशेषतः।मर्षयिष्याम्यहं केन कारणेन वरानने4.16.2।।

“အလှမျက်နှာရှိသူရေ၊ အဘယ်အကြောင်းကြောင့် ငါသည် ဤရန်သူကို—အမှန်တကယ် ငါ့ညီအစ်ကိုပင်ဖြစ်သူကို—အထူးသဖြင့် သူက စိတ်လှုပ်ရှားကာ ဟိန်းဟောက်နေချိန်တွင် သည်းခံရမည်နည်း?”

Verse 3

अधर्षितानां शूराणां समरेष्वनिवर्तिनाम्।धर्षणामर्षणं भीरु मरणादतिरिच्यते4.16.3।।

အို ကြောက်ရွံ့သူရေ၊ မရှုံးနိမ့်သော သူရဲကောင်းတို့သည် စစ်မြေပြင်၌ နောက်မလှည့်ကြသူများဖြစ်ရာ၊ အရှက်အကြောက်ကို ခံရခြင်းသည် သေခြင်းထက်ပင် ပိုဆိုးလှ၏။

Verse 4

सोढुं न च समर्थोऽहं युद्धकामस्य संयुगे।सुग्रीवस्य च सम्रम्भं हीनग्रीवस्य गर्जतः4.16.4।।

(ဝါလီက ပြောသည်) စစ်မြေပြင်၌ စစ်လိုလားသူ စုဂရီးဝ—လည်ပင်းအားနည်းသူ—က ဟိန်းဟောက်သံဖြင့် စိန်ခေါ်ကာ လှုပ်ရှားတက်ကြွလာသည့် အရှိန်အဟုန်ကို ငါ မခံနိုင်တော့။

Verse 5

न च कार्यो विषादस्ते राघवं प्रति मत्कृते।धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च कथं पापं करिष्यति4.16.5।।

(စုဂရီးဝက ပြောသည်) ငါ့ကြောင့် ရာဃဝအပေါ် စိတ်မညစ်ပါနှင့်။ ဓမ္မကိုသိ၍ ကျေးဇူးသိတတ်သူသည် အပြစ် (ပါပ) ကို မည်သို့ ပြုနိုင်မည်နည်း။

Verse 6

निवर्तस्व सह स्त्रीभिः कथं भूयोऽनुगच्छसि।सौहृदं दर्शितं तारे मयि भक्ति: कृता त्वया4.16.6।।

မိန်းမတို့နှင့်အတူ ပြန်လှည့်ပါလော့။ အဘယ်ကြောင့် ထပ်မံ၍ ငါ့နောက်ကို လိုက်လာသနည်း။ တာရာရေ၊ သင်၏ မေတ္တာသဘောကို ငါ့အပေါ် ပြသပြီးပြီ၊ ငါ့အပေါ် သင်၏ ဘက္တိလည်း တည်ကြည်ခိုင်မြဲပြီးပြီ။

Verse 7

प्रतियोत्स्याम्यहं गत्वा सुग्रीवं जहि सम्भ्रमम्।दर्पमात्रं विनेष्यामि न च प्राणैर्विमोक्ष्यते4.16.7।।

ငါသည် သွား၍ စုဂရီဝ၏ စစ်ပြိုင်ခေါ်သံကို ရင်ဆိုင်မည်။ ကြောက်ရွံ့မှုကို စွန့်လွှတ်ပါ။ ငါသည် သူ၏ မာနတရားကိုသာ ချေမှုန်းမည်၊ အသက်ကိုတော့ မဖယ်ရှားမည်မဟုတ်။

Verse 8

अहं ह्याजौस्थितस्यास्य करिष्यामि यथेप्सितम्।वृक्षैर्मुष्टिप्रहारैश्च पीडितः प्रतियास्यति4.16.8।।

စစ်မြေပြင်၌ သူသည် ငါ့ရှေ့တွင် ရပ်တည်လာသောအခါ ငါလိုသလို ပြုမည်။ သစ်ပင်များနှင့် ငါ့လက်သီးထိုးချက်များကြောင့် နာကျင်နှိပ်စက်ခံရပြီး သူသည် နောက်ဆုတ်သွားမည်။

Verse 9

न मे गर्वितमायस्तं सहिष्यति दुरात्मवान्।कृतं तारे सहांयत्वं सौहृदं दर्शितं मयि4.16.9।।

ထိုစိတ်မကောင်းသူသည် ငါ၏ဂုဏ်သိက္ခာပြင်းထန်၍ မရပ်မနားသော ထိုးနှက်မှုများကို မခံနိုင်တော့မည်။ အို တာရာမယ်တော်၊ သင်သည် ငါ့ကို ကူညီထောက်ပံ့ကာ ငါ့အပေါ် မေတ္တာနှင့် မိတ်သဟာယကို ပြသခဲ့၏။

Verse 10

शापिताऽपि मम प्राणैर्निवर्तस्व जयेन च।अहं जित्वा निवर्तिष्ये तमहं भ्रातरं रणे4.16.10।।

အသက်ကိုပင် အလောင်းအစားတင်ရမည်ဖြစ်စေ၊ အောင်ပွဲကိုပါ စွန့်စားရမည်ဖြစ်စေ—သင် ပြန်သွားလော့။ ငါသည် စစ်မြေပြင်၌ ထိုညီအစ်ကိုကို အနိုင်ယူပြီးမှသာ ပြန်လာမည်။

Verse 11

तं तु तारा परिष्वज्य वालिनं प्रियवादिनी।चकार रुदती मन्दं दक्षिणा सा प्रदक्षिणम्4.16.11।।

ထို့နောက် စကားနူးညံ့သော တာရာသည် ဝါလီကို ဖက်တွယ်ကာ၊ တိတ်တိတ်လေး ငိုရင်း နာခံမှုဖြင့် နှုတ်ဆက်အနေနှင့် သူ့ကို ပရဒက္ခိဏာ လှည့်ပတ်하였다။

Verse 12

ततः स्वस्त्ययनं कृत्वा मन्त्रविद्विजयैषिणी।अन्तःपुरं सह स्त्रीभिः प्रविष्टा शोकमोहिता4.16.12।।

ထို့နောက် မန္တရသိကျွမ်း၍ သူ၏အောင်မြင်မှုကို ဆုတောင်းလိုသော တာရာသည် မင်္ဂလာကောင်းချီးများကို ရွတ်ဆိုကာ၊ ဝမ်းနည်းမှုနှင့် မောဟဖြင့် လွှမ်းမိုးနေသဖြင့် အခြားမိန်းမများနှင့်အတူ အတွင်းနန်းတော်သို့ ဝင်ရောက်သွား하였다။

Verse 13

प्रविष्टायां तु तारायां सह स्त्रीभिस्स्वमालयम्।नगरान्निर्ययौ क्रुद्धो महासर्प इव श्वसन्4.16.13।।

တာရာသည် မိန်းမများနှင့်အတူ မိမိအိမ်ရာသို့ ဝင်ရောက်သွားပြီးနောက်၊ ဝါလီသည် ဒေါသမပြေသေးဘဲ မြို့မှ ထွက်လာကာ မဟာမြွေကြီးကဲ့သို့ ဟူးဟားအသက်ရှူလျက်ရှိ하였다။

Verse 14

स निश्श्वस्य महातेजा वाली परमरोषणः।सर्वतश्चारयन् दृष्टिं शत्रुदर्शनकाङ्क्षया4.16.14।।

တောက်ပသောတေဇရှိသည့် ဝါလီသည် အလွန်ပြင်းထန်သော ဒေါသဖြင့် အသက်ရှူကြမ်းကြမ်း လုပ်ကာ၊ ရန်သူကို မြင်လိုသည့် ဆန္ဒကြောင့် အရပ်ရပ်သို့ မျက်စိလှည့်ကြည့်နေ하였다။

Verse 15

स ददर्श ततश्श्रीमान् सुग्रीवं हेमपिङ्गलम्।सुसंवीतमवष्टब्धं दीप्यमानमिवानलम्4.16.15।।

ထို့နောက် ဂုဏ်သရေရှိသော ဝါလီသည် ရွှေရောင်နီညိုသဏ္ဌာန်ရှိသည့် စုဂရီးဝကို မြင်ရသည်။ သူသည် အပြည့်အဝပြင်ဆင်ကာ တည်ငြိမ်ခိုင်မာ၍ မီးကဲ့သို့ တောက်လောင်နေ하였다။

Verse 16

स तं दृष्ट्वा महावीर्यं सुग्रीवं पर्यवस्थितम्।गाढं परिदधे वासो वाली परमरोषण:4.16.16।।

အင်အားကြီးသော စုဂရီးဝသည် မတ်တပ်ရပ်တည်နေသည်ကို မြင်လျှင်၊ ဒေါသမီးလောင်နေသော ဝါလီသည် မိမိဝတ်ရုံကို တင်းကျပ်စွာ ချုပ်နှောင်ကာ တိုက်ပွဲအတွက် ပြင်ဆင်하였다။

Verse 17

स वाली गाढसंवीतो मुष्टिमुद्यम्य वीर्यवान्।सुग्रीवमेवाभिमुखो ययौ योद्धुं कृतक्षणः4.16.17।।

ရဲရင့်သော ဝါလီသည် အဝတ်အစားကို တင်းကျပ်စွာ ချည်နှောင်ကာ လက်သီးကို မြှောက်၍ စစ်တိုက်ချိန်ကို မစောင့်နိုင်သကဲ့သို့ စုဂရీవကို တိုက်ရိုက် မျက်နှာချင်းဆိုင်သို့ ချီတက်သွားသည်။

Verse 18

श्लिष्टं मुष्टिं समुद्यम्य संरब्धतरमागतः।सुग्रीवोऽपि समुद्दिश्य वालिनं हेममालिनम्4.16.18।।

စုဂရీవလည်း လက်သီးကို တင်းကျပ်စွာ ကုပ်ကာ ပိုမိုပြင်းထန်သော စိတ်လှုပ်ရှားမှုဖြင့် ရှေ့သို့ တိုးလာ၍ ရွှေမော်လီပန်းကုံးဆင်ထားသော ဝါလီကို ဦးတည်လာသည်။

Verse 19

तं वाली क्रोधताम्राक्षस्सुग्रीवं रणपण्डितम्।आपतन्तं महावेगमिदं वचनमब्रवीत्4.16.19।।

စစ်ပညာကျွမ်းကျင်သော စုဂရీవသည် အရှိန်ကြီးစွာဖြင့် တိုးဝင်လာသော် ဝါလီသည် ဒေါသကြောင့် မျက်လုံးနီရဲလျက် သူ့အား ဤစကားကို ပြောကြား하였다။

Verse 20

एष मुष्टिर्मयाबद्धो गाढस्सन्निहिताङ्गुलिः।मया वेगविमुक्तस्ते प्राणानादाय यास्यति4.16.20।।

“ဤသည်မှာ ငါက တင်းကျပ်စွာ ကုပ်ထားသော လက်သီးဖြစ်၍ လက်ချောင်းများကပ်လျက်ရှိသည်။ ငါက အရှိန်ဖြင့် ပစ်လွှတ်လိုက်လျှင် ၎င်းသည် သင်၏အသက်ကို ယူဆောင်ပြီးမှသာ ထွက်ခွာသွားလိမ့်မည်။”

Verse 21

एवमुक्तस्तु सुग्रीवः क्रुद्धो वालिनमब्रवीत्।तवैव चा हरन्प्राणान्मुष्टिः पततु मूर्धनि4.16.21।।

ဤသို့ဆိုလာသဖြင့် သုဂရీవသည် ဒေါသထွက်ကာ ဝါလီအား ပြန်ဆိုသည်— “ငါ၏လက်သီးသည် သင်၏ခေါင်းပေါ်သို့ကျ၍ သင်၏အသက်ကိုပင် လုယူပါစေ!”

Verse 22

ताडितस्तेन सङ्कृद्धस्समभिक्रम्य वेगितः।अभवच्छोणितोद्गारी सोत्पीड इव पर्वतः4.16.22।।

သူ၏ထိုးနှက်ခြင်းကိုခံရသော် သုဂရీవသည် ပိုမိုဒေါသထွက်ကာ အရှိန်ပြင်းပြင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုးဝင်တိုက်ခိုက်하였다။ သွေးစီးကျလာ၍ အနီရောင်ရေစီးများ ပေါက်ကွဲထွက်သကဲ့သို့ တောင်တစ်လုံးကဲ့သို့ မြင်ရသည်

Verse 23

सुग्रीवेण तु निस्सङ्गं सालमुत्पाट्य तेजसा।गात्रेष्वभिहतो वाली वज्रेणेव महागिरिः4.16.23।।

သုဂရీవသည် တန်ခိုးအရှိန်ဖြင့် စာလာပင်တစ်ပင်ကို အမြစ်မှပင် ဆွဲနှုတ်ကာ ဝါလီ၏ ကိုယ်အင်္ဂါများပေါ်သို့ ထိုးနှက်하였다—ကြီးမားသောတောင်ကို မိုးကြိုးထိသကဲ့သို့

Verse 24

स तु वाली प्रचलितस्सालताडनविह्वलः।गुरुभारसमाक्रान्तो नौ सार्थ इव सागरे4.16.24।।

စာလာပင်၏ထိုးနှက်မှုကြောင့် ဝါလီသည် လှုပ်ခါ၍ မူးဝေသလို ဖြစ်လာသည်။ အလေးအနက်ကြီးစွာ ဖိစီးခံရသကဲ့သို့ ပင်လယ်ထဲတွင် ကုန်တင်လေးလံသော ကုန်သည်သင်္ဘောတစ်စင်းကဲ့သို့ လှိုင်းလုံးများကြားတွင် လှုပ်ယမ်းနေ하였다

Verse 25

तौ भीमबलविक्रान्तौ सुपर्णसमवेगिनौ।प्रवृद्धौ घोरवपुषौ चन्द्रसूर्याविवाम्बरे।परस्परममित्रघ्नौ च्छिद्रान्वेषणतत्परौ4.16.25।।

သူတို့နှစ်ဦးသည် ကြောက်မက်ဖွယ် အင်အားနှင့် သတ္တိဗီရိယရှိ၍ ဂရုဍကဲ့သို့ လျင်မြန်ကြသည်။ အာကာသ၌ လနှင့် နေကဲ့သို့ ပိုမိုကြမ်းတမ်းထင်ရှားလာကြပြီး၊ တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် ရန်သူသတ်မည့်သူများအဖြစ် အပေါက်အလွတ်ကို ရှာဖွေရန် အာရုံစိုက်နေ하였다

Verse 26

ततोऽवर्धत वाली तु बलवीर्यसमन्वितः।सूर्यपुत्रो महावीर्यस्सुग्रीवः परिहीयते4.16.26।।

ထို့နောက် အင်အားနှင့် သူရဲကောင်းသတ္တိ ပြည့်စုံသော ဝါလိသည် ပိုမိုအသာစီးရလာပြီး၊ နေမင်း၏သား မဟာသူရဲကောင်း စုဂရီးဝသည် တဖြည်းဖြည်း အားလျော့၍ နောက်ဆုတ်လာ၏။

Verse 27

वालिना भग्नदर्पस्तु सुग्रीवो मन्दविक्रमः।वालिनं प्रति सामर्षो दर्शयामास लाघवम्4.16.27।।

ဝါလိ၏လက်ဖြင့် မာနကျိုးပဲ့၍ စွမ်းအားလည်း လျော့နည်းသွားသော စုဂရီးဝသည် ဒေါသမီးတောက်လောင်ကာ ဝါလိကို ရင်ဆိုင်ရာတွင် လျင်မြန်မှုနှင့် စစ်နည်းလက်ရာကို ထင်ရှားစွာ ပြသ하였다။

Verse 28

वृक्षैः स्सशाखै स्सशिखैर्वज्रकोटिनिभैर्नखैः4.16.28।।मुष्टिभिर्जानुभिः पद्भिर्बाहुभिश्च पुनः पुनः।तयोर्युद्धमभूद्घोरं वृत्रवासवयोरिव4.16.29।।

ထပ်ခါထပ်ခါ သူတို့သည် အချင်းချင်း ထိုးနှက်ကြ၏—ခက်ခဲသော သစ်ပင်များကို ကိုင်းနှင့် ထိပ်ဖျားပါအောင် ကိုင်ကာ၊ ဗဇ္ရအဖျားကဲ့သို့ တင်းမာသော လက်သည်းများဖြင့်၊ ထို့ပြင် လက်သီး၊ ဒူး၊ ခြေ၊ လက်မောင်းတို့ဖြင့် မရပ်မနား တိုက်ခိုက်ကြ၏။ သူတို့၏စစ်ပွဲသည် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်း၍ ဝෘတြနှင့် ဝာသဝ (အိန္ဒြ) တို့၏ စစ်ပွဲကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၏။

Verse 29

वृक्षैः स्सशाखै स्सशिखैर्वज्रकोटिनिभैर्नखैः4.16.28।।मुष्टिभिर्जानुभिः पद्भिर्बाहुभिश्च पुनः पुनः।तयोर्युद्धमभूद्घोरं वृत्रवासवयोरिव4.16.29।।

ထပ်ခါထပ်ခါ သူတို့သည် အချင်းချင်း ထိုးနှက်ကြ၏—ခက်ခဲသော သစ်ပင်များကို ကိုင်းနှင့် ထိပ်ဖျားပါအောင် ကိုင်ကာ၊ ဗဇ္ရအဖျားကဲ့သို့ တင်းမာသော လက်သည်းများဖြင့်၊ ထို့ပြင် လက်သီး၊ ဒူး၊ ခြေ၊ လက်မောင်းတို့ဖြင့် မရပ်မနား တိုက်ခိုက်ကြ၏။ သူတို့၏စစ်ပွဲသည် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်း၍ ဝෘတြနှင့် ဝာသဝ (အိန္ဒြ) တို့၏ စစ်ပွဲကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၏။

Verse 30

तौ शोणिताक्तौ युध्येतां वानरौ वनचारिणौ।मेघाविव महाशब्दै स्तर्जमानौ परस्परम्4.16.30।।

တောတွင်းလှည့်လည်နေသော ဝါနရနှစ်ကောင်သည် သွေးလိမ်းကျဲကျဲဖြစ်လျက် ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ကြပြီး၊ မိုးတိမ်နှစ်စင်းကဲ့သို့ အသံကြီးကြီးဖြင့် အချင်းချင်း ဟိန်းဟောက်ကာ ခြိမ်းခြောက်ကြ၏။

Verse 31

हीयमानमथोऽपश्यत्सुग्रीवं वानरेश्वरम्।वीक्षमाणं दिशश्चैव राघवस्स मुहुर्मुहुः4.16.31।।

ထို့နောက် ရာဃဝ (ရာမ) သည် ဝါနရတို့၏ အရှင် စုဂရီးဝ အားလျော့လာနေသည်ကို မြင်၍၊ အကူအညီကို ရှာသကဲ့သို့ အရပ်မျက်နှာတို့ကို ထပ်ခါထပ်ခါ လှည့်ကြည့်နေသည်ကို တွေ့ရ၏။

Verse 32

ततो रामो महातेजा आर्तं दृष्ट्वा हरीश्वरम्।शरं च वीक्षते वीरो वालिनो वधकारणात् 4.16.32।।

ထို့နောက် တေဇာကြီးမားသော သူရဲကောင်း ရာမသည် ဝါနရတို့၏ အရှင်ကို ဒုက္ခရောက်နေသည်ကို မြင်တော်မူ၍၊ ထိုဒုက္ခကို အဆုံးသတ်စေရန် အကြောင်းဖြစ်သော ဝါလီကို သတ်ရန် ရည်ရွယ်ကာ မိမိ၏ မြားကို လှမ်းကြည့်တော်မူ၏။

Verse 33

ततो धनुषि सन्धाय शरमाशीविषोपमम्।पुरयामास तच्चापं कालचक्रमिवान्तकः4.16.33।।

ထို့နောက် အဆိပ်ပြင်းမြွေကဲ့သို့သော မြားတံကို လေးပေါ်တင်၍ လေးကို အပြည့်အဝ ဆွဲတင်လေ၏—ကာလစက်ဝိုင်းကို မစ္စျုရာဇာက လှည့်ပတ်စေသကဲ့သို့။

Verse 34

तस्य ज्यातलघोषेण त्रस्ताः पत्ररथेश्वराः।प्रदुद्रुवुर्मृगाश्चैव युगान्त इव मोहिताः4.16.34।।

သူ၏ လေးကြိုးတင်းသံကြောင့် ငှက်တို့၏ အရှင်များပင် ထိတ်လန့်ကြပြီး၊ သမင်တို့လည်း ပြေးလွှားကြလေ၏—ယုဂအဆုံးကာလ၌ မောဟဖြစ်သကဲ့သို့။

Verse 35

मुक्तस्तु वज्रनिर्घोष: प्रदीप्ताशनिसन्निभः।राघवेण महाबाणो वालिवक्षसि पातितः4.16.35।।

ရာဃဝ (ရာမ) က လွှတ်ပစ်သော မဟာမြားတံသည်—ဝဇ္ရသံကဲ့သို့ မိုးကြိုးထန်၍ မိုးလျှပ်ကဲ့သို့ တောက်လောင်ကာ—ဝါလီ၏ ရင်ဘတ်သို့ ထိုးဝင်လေ၏။

Verse 36

ततस्तेन महातेजा वीयौटत्सिक्तः कपीश्वरः।वेगेनाभिहतो वाली निपपात महीतले4.16.36।।

ထို့နောက် တောက်ပသော မျောက်အရှင် ဝါလီသည် မိမိအားအင်ကို ဂုဏ်ယူနေစဉ် မြား၏ အရှိန်ဖြင့် ထိခိုက်ကာ မြေပြင်ပေါ်သို့ လဲကျလေ၏။

Verse 37

इन्द्रध्वज इवोद्धूतः पौर्णमास्यां महीतले।आश्वयुक्समये मासि गतश्रीको विचेतनः4.16.37।।

အလင်းရောင်စိမ့်မရှိဘဲ သတိလစ်ကာ သူသည် မြေပြင်ပေါ်၌ လဲလျောင်းနေ၏—အာရှ္ဝယုဇ လပြည့်နေ့၌ အိန္ဒြာ၏ ပွဲတော်တံခွန် ကျသွားသကဲ့သို့။

Verse 38

नरोत्तमः कालयुगान्तकोपमंशरोत्तमं काञ्चनरूप्यभुषितम्।ससर्ज दीप्तं तममित्रमर्दनंसधूममग्निं मुखतो यथा हरः4.16.38।।

နရောတ္တမသည် ကလိယုဂအဆုံးကာလ၏ ဒေါသကဲ့သို့ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော အမြတ်ဆုံး မြားတံကို လွှတ်လိုက်၏။ ရွှေနှင့် ငွေဖြင့် တန်ဆာဆင်ထား၍ တောက်လောင်ကာ ရန်သူတို့ကို ချေမှုန်းသကဲ့သို့—ဟရ (သီဝ) ၏ ပါးစပ်မှ မီးခိုးနှင့်တကွ မီးလျှံထွက်လာသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 39

ထို့နောက် ဝါသဝ (အိန္ဒြ) ၏ သားသည် သွေးရေစီးကြောင်းများဖြင့် စိုစွတ်လျက် စစ်မြေပြင်၌ သတိလစ်ကာ လဲကျသွား၏။ လေတိုက်ခတ်၍ လှုပ်ရှားသည့် ပန်းပွင့်ပြည့်ဝသော အရှိုကာပင်ကဲ့သို့၊ အိန္ဒြ၏ အလံတိုင် ပြိုလဲ၍ မြေပြင်သို့ ကျသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။