Sarga 15 Hero
Kishkindha KandaSarga 1531 Verses

Sarga 15

तारोपदेशः — Tara’s Counsel to Vali on Sugriva’s Roar and Rama’s Alliance

किष्किन्धाकाण्ड

ဤစರ್ಗတွင် အတွင်းခန်းများအတွင်းရှိ ဝါလီသည် စုဂရీవ၏ ကြောက်မက်ဖွယ် ဟိန်းသံကို ကြားရပြီး၊ ထိုအသံသည် သတ္တဝါအားလုံးကို တုန်လှုပ်စေသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထိုဟိန်းသံက ဝါလီ၏ မာနကို လှုပ်ခတ်ကာ ပြင်းထန်သော ဒေါသကို မီးတောက်သကဲ့သို့ လောင်ကျွမ်းစေသဖြင့် ဝါလီသည် ချက်ချင်း တိုက်ပွဲဆီသို့ ထွက်ပြေးသွားသည်။ တားရာသည် ကိုယ်တိုင်တားဆီးကာ စကားဖြင့်လည်း တိုက်တွန်းသည်—ဝါလီကို ဖက်ထားပြီး သည်းခံရန် တောင်းပန်ကာ၊ တိုက်ပွဲကို မနက်အထိ ရွှေ့ဆိုင်းခြင်းသည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ မဟာဗျူဟာဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် သူမက အရေးကြီးသော အနုမာနတရားကို ထုတ်ပြောသည်—ယခင်က ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော စုဂရీవက ယခုလို ယုံကြည်မှုကြီးစွာဖြင့် ပြန်လည် စိန်ခေါ်လာခြင်းသည် အပြင်ဘက် အကူအညီရှိကြောင်း ပြသသည်; ထိုအထက်စီးမှုတွင် အကြောင်းရင်း မရှိမဖြစ်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ အင်္ဂဒနှင့် စုံထောက်များ၏ သတင်းအရ တားရာက အိက္ခဝါကု မင်းမျိုး၏ မင်းသား ရာမနှင့် လက္ခမဏ—စစ်ပွဲတွင် မအနိုင်ယူနိုင်သူများ—သည် စုဂရീവနှင့် မဟာမိတ်ဖြစ်ကြောင်း ပြောသည်။ သူမက ရာမ၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ချီးမွမ်းကာ၊ တိုင်းတာမရသော သူရဲကောင်းနှင့် ရန်ပြုခြင်းသည် နိုင်ငံရေးနှင့် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ နှစ်ဖက်လုံးအတွက် ပျက်စီးမှုကို ခေါ်ဆောင်မည်ဟု သတိပေးသည်။ ထို့ကြောင့် သဘောတူညီရေးကို အကြံပြုသည်—စုဂရీవနှင့် ပြန်လည်ညီညွတ်ကာ အဘိသေကပြု၍ အာဏာတင်ပေးခြင်း၊ ရန်ငြိုးကို စွန့်လွှတ်ခြင်း၊ လက်ဆောင်များဖြင့် ဂုဏ်ပြုခြင်းနှင့် ရာမနှင့် မိတ်ဖွဲ့ခြင်း။ သို့သော် အဆုံးတွင် မကောင်းသော ကံကြမ္မာက လွှမ်းမိုးသဖြင့် ဝါလီသည် ပျက်စီးခြင်း၏ နီးကပ်ရာတွင်ပင် အကျိုးရှိသော အကြံဉာဏ်ကို ပယ်ချလိုက်သည်။

Shlokas

Verse 1

अथ तस्य निनादं तं सुग्रीवस्य महात्मनः।शुश्रावान्तः पुर गतो वाली भ्रातुरमर्षणः।।

ထို့နောက် မဟာအတ္တမ စုဂရీవ၏ ထိုဟိန်းသံကို၊ အစ်ကိုအပေါ် အမျက်ထွက်နေသော ဝါလီသည် အတွင်းနန်းတော်၌ ရှိနေစဉ် ကြားလေ၏။

Verse 2

श्रुत्वा तु तस्य निनदं सर्वभूतप्रकम्पनम्।मदश्चैकपदे नष्टः क्रोधश्चापतितो महान्।।

သတ္တဝါအားလုံးကို တုန်လှုပ်စေသော ထိုဟိန်းသံကို ကြားသော် မာန်မာနသည် တစ်ခဏတည်း ပျောက်ကွယ်သွားပြီး ကြီးမားသော ဒေါသသည် သူ့အပေါ်သို့ တက်ကြွလာ하였다။

Verse 3

स तु रोषपरीताङ्गो वाली सन्ध्याकनकप्रभः।उपरक्त इवादित्यस्सद्यो निष्प्रभतां गतः।।

သို့သော် ဝါလီသည် ဒေါသက လက်လျှံအင်္ဂါများကို ဖုံးလွှမ်းထား၍—အရင်က ဆည်းဆာအချိန် ရွှေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပနေသူ—ချက်ချင်း မီးရောင်မဲ့သွားကာ၊ ကြတ်လပ်ခံရသော နေမင်းကဲ့သို့ မှိန်သွား၏။

Verse 4

वाली दंष्ट्राकरालस्तु क्रोधाद्दीप्ताग्निसन्निभः।भात्युत्पतितपद्मस्तु समृणाळ इव ह्रदः।।

ဝါလီသည် သွားစွယ်များကို ထင်ရှားစွာပြ၍ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းကာ၊ ဒေါသကြောင့် မီးလောင်တောက်ပသကဲ့သို့ ဖြစ်နေ하였다။ ထိုသူသည် ကြာပန်းများကို ဆွဲထုတ်ခံရ၍ တံတားများသာ ကျန်နေသည့် ရေကန်တစ်ကန်ကဲ့သို့ ထင်ရှားပေါ်လွင်하였다။

Verse 5

शब्दं दुर्मर्षणं श्रुत्वा निष्पपात ततो हरिः।वेगेन चरणन्यासैर्दारयन्निव मेदिनीम्।।

မခံနိုင်လောက်သော ဟိန်းသံကို ကြားသည့်အခါ ဝါလီဟာရီသည် ချက်ချင်းပင် ထွက်ပြေးလွှားလာ하였다။ ခြေလှမ်းများ၏ အရှိန်ပြင်းထန်လွန်းသဖြင့် မြေပြင်ကို ခွဲဖောက်နေသကဲ့သို့ ထင်ရ하였다။

Verse 6

तं तु तारा परिष्वज्य स्नेहाद्दर्शितसौहृदाः।उवाच त्रस्तसम्भ्रान्ता हितोदर्कमिदं वचः।।

သို့သော် တာရာသည် ချစ်ခင်မေတ္တာနှင့် မိတ်သဟာယစိတ်ကို ပြသကာ သူ့ကို ဖက်တွယ်လိုက်သည်။ ကြောက်ရွံ့၍ စိတ်လှုပ်ရှားနေသော်လည်း နောက်တစ်ဖန်အကျိုးကောင်းစေမည့် အကြံပေးစကားကို ပြော하였다။

Verse 7

साधु क्रोधमिमं वीर नदीवेगमिवागतम्।शयनादुत्थितः काल्यं त्यज भुक्तामिव स्रजम्।।

“အို သူရဲကောင်း၊ ဤဒေါသလှိုင်းသည် ရေကြီးသည့်မြစ်ရေစီးကဲ့သို့ သင့်အပေါ်သို့ လာရောက်လှုပ်ခတ်နေသည်။ မနက်ခင်း အိပ်ရာထပြီးချိန်တွင် ထိုသို့ခံစားရခြင်းသည် သဘာဝဖြစ်သော်လည်း၊ ပညာရှိတို့က သုံးပြီးသော ပန်းကုံးကို ချွတ်ပစ်သကဲ့သို့ ထိုဒေါသကို စွန့်လွှတ်ပါ။”

Verse 8

काल्यमेतेन सङ्ग्रामं करिष्यसि च वानर।वीर ते शत्रुबाहुल्यं फल्गुता वा न विद्यते।।

အို ဝါနရသူရဲကောင်း၊ မနက်ဖြန် မိုးလင်းချိန်တွင် သူနှင့် စစ်ပွဲဆင်နွှဲလော့။ ဤအချိန်ရွှေ့ခြင်းသည် သင့်ကို အားနည်းသကဲ့သို့ မဖြစ်စေဘဲ၊ ရန်သူကို မလိုအပ်သလောက် လေးစားသည့်အနက်လည်း မဟုတ်။

Verse 9

सहसा तव निष्क्रामो मम तावन्न रोचते।श्रूयतां चाभिधास्यामि यन्निमित्तं निवार्यसे।।

သင်၏ ရုတ်တရက် ထွက်ခွာသွားခြင်းကို ကျွန်မ မနှစ်သက်ပါ။ နားထောင်ပါ—ကျွန်မက သင့်ကို တားဆီးထားရသည့် အကြောင်းရင်းကို ရှင်းပြမည်။

Verse 10

पूर्वमापतितः क्रोधात्स त्वामाह्वयते युधि।निष्पत्य च निरस्तस्ते हन्यमानो दिशो गतः।।

ယခင်က အမျက်ကြောင့် သူသည် သင့်ထံသို့ ပြေးဝင်လာ၍ စစ်ပွဲ၌ ခေါ်ယှဉ်ခဲ့၏။ သို့သော် သူ ထွက်ပေါ်ခုန်ထွက်လာသော် သင်က ထိုးနှက်၍ ပြန်လှန်ပယ်ချကာ၊ အထိုးအနှက်ခံရသဖြင့် သူသည် အရပ်ရပ်သို့ ထွက်ပြေးသွား၏။

Verse 11

त्वया तस्य निरस्तस्य पीडितस्य विशेषतः।इहैत्य पुनराह्वानं शङ्कां जनयतीव मे।।

သင်က ပယ်ချခဲ့၍ အထူးသဖြင့် ထိခိုက်နာကျင်ခဲ့သူက၊ ယခု ဤနေရာသို့ ပြန်လာကာ ထပ်မံခေါ်ယှဉ်နေခြင်းသည် ငါ့စိတ်၌ သံသယကို ပေါ်ပေါက်စေသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 12

दर्पश्च व्यवसायश्च यादृशस्तस्य नर्दतः।निनादश्चापि संरम्भो नैतदल्पं हि कारणम्।।

သူ ဟိန်းသံထွက်ရာ၌ ပေါ်လွင်သော မာနနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်၊ ထိုဟိန်းသံနှင့် အမျက်ရုန်းကန်မှုတို့သည် အကြောင်းရင်းသေးငယ်ခြင်းကြောင့် မဖြစ်နိုင်ပေ။

Verse 13

नासहायमहं मन्ये सुग्रीवं तमिहागतम्।अवष्टब्धसहायश्च यमाश्रित्यैष गर्जति।।

သုဂရီဝသည် ဤနေရာသို့ အကူအညီမရှိဘဲ လာသည်ဟု ငါမထင်။ အမှန်တကယ် သူသည် အားကိုးရာ အထောက်အကူတစ်ဦးကို ရရှိထားပြီး ထိုအရိပ်အာရုံကို ခိုလှုံကာ စိန်ခေါ်သံကို ဟိန်းဟောက်နေသည်။

Verse 14

प्रकृत्या निपुणश्चैव बुद्धिमांश्चैव वानरः।अपरीक्षितवीर्येण सुग्रीवस्सहनैष्यति।।।।

သုဂရီဝ ဝါနရသည် သဘာဝအားဖြင့် လိမ္မာကျွမ်းကျင်၍ ဉာဏ်ပညာရှိသူဖြစ်သည်။ မစမ်းသပ်ရသေးသော အင်အားရှိမရှိ မသိသေးသည့် မဟာမိတ်နှင့် မိတ်ဖွဲ့မည်မဟုတ်။

Verse 15

पूर्वमेव मया वीर श्रुतं कथयतो वचः।अङ्गदस्य कुमारस्य वक्ष्यामित्वा हितं वचः।।

အို သူရဲကောင်း၊ ငါသည် ငါတို့၏သား မင်းသား အင်္ဂဒ ပြောကြားသည့် သတင်းကို မီမီကတည်းက ကြားပြီးသားဖြစ်သည်။ သင်၏အကျိုးအတွက် ယခု ငါသည် ထိုအကျိုးရှိသောစကားကို ပြန်လည်ပြောမည်။

Verse 16

अङ्गदस्तु कुमारोऽयं वनान्तमुपनिर्गतः।प्रवृत्तिस्तेन कथिता चारै राप्तैर्निवेदिता।।

ဤမင်းသား အင်္ဂဒ သည် တောအတွင်းသို့ ထွက်သွားခဲ့သည်။ ထိုသူရရှိသော သတင်းအချက်အလက်ကို ယုံကြည်ရသော စုံထောက်များက တင်ပြလာသကဲ့သို့ သူက ငါ့အား ပြန်လည်ပြောကြား하였다။

Verse 17

अयोध्याधिपतेः पुत्रौ शूरौ समरदुर्जयौ।इक्ष्वाकूणां कुले जातौ प्रथितौ रामलक्ष्मणौ।।सुग्रीवप्रियकामार्थं प्राप्तौ तत्र दुरासदौ।

အယောဓျာ၏ အဓိပတိ၏ သားတော်နှစ်ပါး ဖြစ်သော ရာမနှင့် လက္ခမဏ—အိက္ခဝါကူ မျိုးရိုး၌ မွေးဖွား၍ နာမကြီး၊ သူရဲကောင်း၊ စစ်မြေ၌ မလွယ်ကူစွာ မရှုံးနိုင်သူတို့ ဖြစ်ကြသည်။ သုဂရီဝ၏ နှစ်သက်ရာကို ပြည့်စုံစေရန် ထိုအင်အားကြီးသော ညီအစ်ကိုနှစ်ပါးသည် ထိုနေရာသို့ ရောက်လာကြပြီ။

Verse 18

तव भ्रातुर्हि विख्यातस्सहायो रणकर्कशः।रामः परबलामर्दी युगान्ताग्निरिवोत्थितः।।

သင့်ညီအစ်ကိုအတွက် ရာမသည် နာမည်ကျော် မိတ်ဖက်ကူညီသူဖြစ်၍ စစ်မြေပြင်တွင် ကြမ်းတမ်းသန်မာကာ ရန်သူတပ်ဖွဲ့များကို ချေမှုန်းသူ၊ ယုဂအဆုံးကာလ၏ မီးတောက်ကဲ့သို့ ထမြောက်လာသူ ဖြစ်သည်။

Verse 19

निवासवृक्षः साधूनामापन्नानां परा गतिः।आर्तानां संश्रयश्चैव यशसश्चैकभाजनम्।।

သူသည် သာဓုသုခရှိသူတို့အတွက် အရိပ်ပေးသော သစ်ပင်ကဲ့သို့ဖြစ်၍ အန္တရာယ်ကျရောက်သူတို့အတွက် အမြင့်ဆုံး အားကိုးရာ၊ ဒုက္ခရောက်သူတို့အတွက် အားထားရာလည်းဖြစ်ကာ ယశ (ဂုဏ်သတင်း) ကို တစ်ဦးတည်း ခံယူထားသူ ဖြစ်သည်။

Verse 20

ज्ञानविज्ञानसम्पन्नो निदेशे निरतः पितुः।धातूनामिव शैलेन्द्रो गुणानामाकरो महान्।।

သူသည် ဉာဏ်နှင့် ဗိဇ္ဇာ (သိမြင်ခွဲခြားနိုင်မှု) ဖြင့် ပြည့်စုံ၍ ဖခင်၏ အမိန့်ကို လိုက်နာရာတွင် မတုန်မလှုပ်တည်ကြည်သည်။ ဂုဏ်သတ္တိတို့၏ မဟာသိုက်ဖြစ်ကာ သတ္တုဓာတ်များစွာပါဝင်သော တောင်မင်းကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 21

तत्क्षमं न विरोधस्ते सह तेन महात्मना।दुर्जयेनाप्रमेयेन रामेण रणकर्मसु।।

ထို့ကြောင့် စစ်ရေးကိစ္စများတွင် မတိုင်းမတာနိုင်၍ အနိုင်ယူရန် ခက်ခဲသော မဟာသတ္တဝါ ရာမနှင့် သင်သည် ရန်ပြုခြင်း မသင့်တော်ပါ။

Verse 22

शूर वक्ष्यामि ते किञ्चिन्न चेच्छाम्यभ्यसूयितुम्।श्रूयतां क्रियतां चैव तव वक्ष्यामि यद्धितम्।।

အို သူရဲကောင်း၊ မင်းအား အနည်းငယ် ပြောမည်—မနာလိုမုန်းတီးစိတ်ကြောင့် မဟုတ်။ ကြားနာပါ၊ လိုက်နာဆောင်ရွက်ပါ; မင်း၏ အကျိုးချမ်းသာအတွက် ဖြစ်သောအရာကို ငါပြောမည်။

Verse 23

यौवराज्येन सुग्रीवं तूर्णं साध्वभिषेचय।विग्रहं मा कृथा वीर भ्रात्रा राजन्बलीयसा।।

အို မင်းကြီး၊ အို သူရဲကောင်း—စူဂရီဝကို ယုဝရာဇအဖြစ် အမြန်အဘိသေက ပြု၍ တင်မြှောက်ပါ။ အို သူရဲကောင်း၊ မင်း၏ အစ်ကို/ညီအစ်ကိုနှင့် ရန်မဖြစ်ပါနှင့်; ဤအခြေအနေတွင် သူက ပိုမိုအားကောင်းသောဘက် ဖြစ်သည်။

Verse 24

अहं हि ते क्षमं मन्ये तेन रामेण सौहृदम्।सुग्रीवेण च सम्प्रीतिं वैरमुत्सृज्य दूरतः।।

ငါ၏အမြင်အရ မင်းအတွက် သင့်လျော်သည်မှာ ရန်ငြိုးကို အဝေးသို့ ပစ်ပယ်၍ စူဂရီဝနှင့် ချစ်ခင်သဘောတူညီမှုကို ပျိုးထောင်ကာ ထို ရာမနှင့် မိတ်သဟာယကို တည်ဆောက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

Verse 25

लालनीयो हि ते भ्राता यवीयानेष वानरः।तत्र वा सन्निहस्थो वा सर्वथा बन्धुरेव ते।।

ဤဝါနရသည် မင်း၏ ညီအငယ်ဖြစ်သည်; မင်း၏ မေတ္တာဖြင့် ပြုစုထိန်းသိမ်းရန် ထိုက်တန်သည်။ သူသည် အဲဒီမှာရှိစေ၊ ဒီမှာရှိစေ၊ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ မင်း၏ ဆွေမျိုးပင် ဖြစ်သည်။

Verse 26

न हि तेन समं बन्धुं भुवि पश्यामि कञ्चन।।दानमानादिसत्कारैः कुरुष्व प्रत्यनन्तरम्।वैरमेतत्समुत्सृज्य तव पार्श्वे स तिष्ठतु।।

အမှန်တကယ်ပင် မြေပြင်ပေါ်တွင် သူနှင့်တူညီသော ဆွေမျိုးကို ငါမမြင်ရ။ ထို့ကြောင့် ဤရန်ငြိုးကို စွန့်ပယ်၍ လက်ဆောင်ပေးခြင်း၊ ဂုဏ်ပြုခြင်း၊ အလေးအနက်ထားခြင်းတို့ဖြင့် ချက်ချင်းကောင်းစွာ ဆက်ဆံပါ; သူသည် မင်း၏ဘေးနားတွင် နေစေ။

Verse 27

न हि तेन समं बन्धुं भुवि पश्यामि कञ्चन4.15.26।।दानमानादिसत्कारैः कुरुष्व प्रत्यनन्तरम्।वैरमेतत्समुत्सृज्य तव पार्श्वे स तिष्ठतु4.15.27।।

ဤမြေပြင်ပေါ်တွင် သူနှင့်တူညီသော ဆွေမျိုးတစ်ဦးမျှ မမြင်ရပါ။ ထို့ကြောင့် ဤရန်ငြိုးကို စွန့်လွှတ်၍ လက်ဆောင်တော်များနှင့် ဂုဏ်ပြုကာ ချက်ချင်းကြိုဆိုပါ၊ သူကို သင်၏ဘေးနားတွင် နီးကပ်စွာ နေထိုင်စေပါ။

Verse 28

सुग्रीवो विपुलग्रीवस्तवबन्धुस्सदा मतः।भ्रातृस्सौहृदमालम्ब नान्या गतिरिहास्ति ते।।

လည်ပင်းကျယ်သော သုဂ္ဂရီဝသည် အမြဲတမ်း သင်၏ကိုယ်ပိုင်ဆွေမျိုးဟု သတ်မှတ်ခံရသူဖြစ်သည်။ ညီအစ်ကိုမေတ္တာကို ခိုင်မြဲစွာ ဆုပ်ကိုင်ပါ—ဤနေရာ၌ ဤအချိန်၌ သင့်အတွက် အခြားလမ်းမရှိပါ။

Verse 29

यदि ते मत्प्रियं कार्यं यदि चावैषि मां हिताम्।याच्यमानः प्रयत्नेन साधु वाक्यं कुरुष्व मे।।

သင်က ငါနှစ်သက်သောအရာကို လုပ်လိုပါက၊ ငါကို သင့်အကျိုးကိုလိုလားသူဟု ယုံကြည်ပါက—ငါသည် အားထုတ်၍ တောင်းပန်နေသော်လည်း ငါ၏ကောင်းသောစကားကို နာခံပါ။

Verse 30

प्रसीद पथ्यं शृणु जल्पितं हि मेन रोष मेवानुविधातुमर्हसि।क्षमो हि ते कोसलराजसूनुनान विग्रहश्शक्रसमानतेजसा।।

စိတ်ငြိမ်ပါ၊ ငါပြောသော အကျိုးရှိ၍ သင့်လျော်သောစကားကို နားထောင်ပါ။ ဒေါသတစ်ခုတည်းကိုသာ လိုက်နာရန် သင့်တော်မည်မဟုတ်။ အင်ဒြာနှင့်တူသော တေဇရှိသည့် ကိုသလရాజာ၏ သားတော်နှင့် ပဋိပက္ခဝင်ခြင်းသည် သင့်အတွက် မသင့်လျော်ပါ။

Verse 31

तदा हि तारा हितमेव वाक्यंतं वालिनं पथ्यमिदं बभाषे।न रोचते तद्वचनं हि तस्यकालाभिपन्नस्य विनाशकाले।।

ထိုအခါ တာရာသည် ဝါလီအား အကျိုးရှိ၍ သင့်လျော်သော သဘောတရားနှင့်ညီသည့် စကားကို ပြောကြား하였다။ သို့ရာတွင် ပျက်စီးရာကာလရောက်၍ မကောင်းသောကာလက ဖိနှိပ်လာသည့်အခါ ထိုအကြံပေးစကားသည် သူ့စိတ်ကို မနှစ်သက်စေခဲ့။

Frequently Asked Questions

The dilemma is whether Vālī should respond instantly to provocation (Sugrīva’s roar) with violence, or accept disciplined restraint and political reconciliation; the pivotal action is Tārā’s attempt to prevent rash combat by arguing that Sugrīva’s renewed challenge signals a powerful ally (Rāma).

Anger is treated as a destabilizing force that clouds judgment; wise governance requires timing, verification of causes, and listening to well-intentioned counsel. The sarga also teaches that kinship obligations and prudent alliance-making can be higher imperatives than ego-driven retaliation.

Cultural-political markers include Ayodhyā and Kosala (Rāma’s royal provenance), the Ikṣvāku lineage as legitimacy-signaling genealogy, the antaḥpura as a courtly space of decision, and the institution of yauvarājya (prince-regency consecration) as a mechanism for resolving succession conflict.