Sarga 70 Hero
Aranya KandaSarga 7018 Verses

Sarga 70

कबन्धवधः — The Severing of Kabandha’s Arms and the Opening of Dialogue

अरण्यकाण्ड

Sarga ၇၀ တွင် ကဗန္ဓ (Kabandha) ဘီလူးနှင့် တွေ့ဆုံခန်းကို ဖော်ပြထားသည်။ ကဗန္ဓသည် ရာမမင်းသားနှင့် လက်ခဏတို့ကို ၎င်း၏ လက်တံရှည်ကြီးများဖြင့် ရစ်ပတ်ဖမ်းချုပ်ထားပြီး ကံတရားက ၎င်းတို့ကို အစာအဖြစ် ပို့ဆောင်ပေးသည်ဟု ကြွေးကြော်သည်။ လက်ခဏက ၎င်းတို့ အစားမခံရမီ ပြတ်သားစွာ အရေးယူရန် တိုက်တွန်းပြီး ခုခံမှုမရှိဘဲ အသတ်ခံရခြင်းသည် မသင့်လျော်ကြောင်း ပြောကြားသည်။ ဘီလူးကြီးက ၎င်းတို့ကို ဝါးမျိုရန် ပါးစပ်ဟလိုက်သောအခါ ညီနောင်နှစ်ပါးသည် ဓားများကို ဆွဲထုတ်ကာ ပခုံးရင်းမှ လက်မောင်းနှစ်ဖက်စလုံးကို ဖြတ်တောက်လိုက်ကြသည်။ ရာမက ညာဘက်လက်မောင်းကို ဖြတ်ပြီး လက်ခဏက ဘယ်ဘက်လက်မောင်းကို ဖြတ်သည်။ ကဗန္ဓသည် မိုးကြိုးသံကဲ့သို့ ကျယ်လောင်စွာ လဲကျသွားပြီး သွေးများဖြင့် ရွှဲနစ်နေလျက် ၎င်းတို့ မည်သူဖြစ်ကြောင်း မေးမြန်းသည်။ လက်ခဏက ရာမမင်းသားသည် ဣက္ခာကု (Ikshvaku) မျိုးနွယ်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် သီတာဒေဝီကို ရှာဖွေနေကြောင်း ရှင်းပြသည်။ သိကြားမင်း၏ စကားကို သတိရကာ ကဗန္ဓသည် ၎င်း၏ လက်မောင်းများ ပြတ်သွားသည့်အတွက် ဝမ်းမြောက်ပြီး ၎င်း၏ ဖြစ်စဉ်ကို ပြောပြရန် ပြင်ဆင်သည်။

Shlokas

Verse 1

तौ तु तत्र स्थितौ दृष्ट्वा भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।बाहुपाशपरिक्षिप्तौ कबन्धो वाक्यमब्रवीत्।।।।

ထိုနေရာ၌ ရာမနှင့် လက္ခမဏ မောင်နှစ်ပါးကို မြင်သော်—သူ၏ လက်မောင်းကြိုးပတ်တွင် ချုပ်နှောင်ခံထားရသဖြင့်—ကဗန္ဓသည် ဤစကားကို ပြောကြားလေ၏။

Verse 2

तिष्ठतः किं नु मां दृष्ट्वा क्षुधार्तं क्षत्रियर्षभौ।आहारार्थं तु सन्दिष्टौ दैवेन गतचेतसौ।।।।

အို က္ෂတ္တရိယတို့အနက် အထွတ်အထိပ်သော သူရဲကောင်းနှစ်ပါးရေ! ငါသည် ဆာလောင်မှုကြောင့် ဒုက္ခရောက်နေသည်ကို မြင်လျက်နှင့် အဘယ်ကြောင့် သတိလွတ်သကဲ့သို့ တိတ်တိတ်ငြိမ်ငြိမ် ရပ်နေကြသနည်း။ ကံကြမ္မာပင် သင်တို့ကို ငါ၏ အစာအဖြစ် ဤနေရာသို့ ပို့လာခြင်းဖြစ်၏။

Verse 3

तच्छ्रुत्वा लक्ष्मणो वाक्यं प्राप्तकालं हितं तदा।उवाचाऽर्तिं समापन्नो विक्रमे कृतलक्षणः।।।।

ထိုစကားကို ကြားသော် လက္ခမဏသည် စိတ်နာကျင်နေသော်လည်း သူရဲကောင်းသတ္တိကို စုစည်းကာ အချိန်အခါသင့်တော်သည့်အခါ၌ အကျိုးရှိ၍ သင့်လျော်သော စကားကို ပြော하였다။

Verse 4

त्वां च मां च पुरा तूर्णमादत्ते राक्षसाधमः।तस्मादसिभ्यामस्याशु बाहू छिन्दावहै गुरू।।।।

အဲဒီ ယက္ခဆိုးက ငါနှင့် သင်ကို မြန်မြန်ဆန်ဆန် ဖမ်းယူ၍ မျိုစားမီ၊ ငါတို့သည် ဓားများဖြင့် ၎င်း၏ ရှည်လျားသော လက်နှစ်ဖက်ကို ချက်ချင်း ဖြတ်တောက်ကြစို့။

Verse 5

भीषणोऽयं महाकायो राक्षसो भुजविक्रमः।लोकं ह्यतिजितं कृत्वा ह्यावां हन्तुमिहेच्छति।।।।

ဤရက္ခသသည် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်း၍ ကိုယ်ထည်ကြီးမားကာ လက်မောင်းအင်အားပြင်းထန်သည်။ လောကကို အနိုင်ယူပြီးနောက် ယခုဤနေရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့ကို သတ်လိုသည်ဟု ရည်ရွယ်လာသည်။

Verse 6

निश्चेष्टानां वधो राजन्कुत्सितो जगतीपतेः।क्रतुमध्योपनीतानां पशूनामिव राघव।।।।

အို မင်းကြီး၊ အို ရာဃဝ—အကူအညီမဲ့၍ မလှုပ်ရှားနိုင်သူတို့ကို သတ်ခြင်းသည် လောက၏အရှင်အတွက် အရှက်ရစရာပင် ဖြစ်သည်။ ယဇ္ဉပွဲအလယ်သို့ တင်ဆောင်လာသော ပူဇော်သတ္တဝါများကို သတ်သကဲ့သို့ပင်။

Verse 7

एतत्सञ्जल्पितं श्रुत्वा तयोः क्रुद्धस्तु राक्षसः।विदार्याऽस्यं तदा रौद्रस्तौ भक्षयितुमारभत्।।।।

သူတို့နှစ်ဦး၏ စကားပြောဆိုမှုကို ကြားသော် ရက္ခသသည် ဒေါသထွက်ကာ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ ပါးစပ်ကို ကျယ်ကျယ်ဟာ၍ သူတို့နှစ်ဦးကို စားသောက်ရန် စတင်လှုပ်ရှားလာသည်။

Verse 8

ततस्तौ देशकालज्ञौ खड्गाभ्यामेव राघवौ।अच्छिन्दतां सुसंविग्नौ बाहू तस्यांसदेशतः।।।।

ထို့နောက် နေရာနှင့်အချိန်ကို သိမြင်တတ်သော ရာဃဝနှစ်ဦးသည် စိတ်လှုပ်ရှားနေသော်လည်း ဆုံးဖြတ်ချက်ခိုင်မာစွာဖြင့် ဓားနှစ်လက်ဖြင့် ၎င်း၏ လက်မောင်းများကို ပခုံးအနီးမှ ဖြတ်တောက်လိုက်ကြသည်။

Verse 9

दक्षिणो दक्षिणं बाहुमसक्तमसिना ततः।चिच्छेद रामो वेगेन सव्यं वीरस्तु लक्ष्मणः।।।।

ထို့နောက် ညာဘက်တွင် ရပ်နေသော ရာမသည် ဓားဖြင့် ရက္ခသ၏ ညာလက်မောင်းကို လျင်မြန်စွာ ဖြတ်တောက်လိုက်ပြီး၊ သူရဲကောင်း လက္ခမဏသည် ဘယ်လက်မောင်းကို ခွဲဖြတ်လိုက်သည်။

Verse 10

स पपात महाबाहुश्छिन्नबाहुर्महास्वनः।खं च गां च दिशश्चैव नादयञ्जलदो यथा।।।।

ထို့နောက် သူသည် လက်မောင်းကြီးသော်လည်း လက်မောင်းများ ဖြတ်တောက်ခံထားရပြီး အလွန်ကြီးမားသော ဟိန်းသံဖြင့် လဲကျသွားသည်။ မိုးတိမ်ကြီး ဟိန်းသံကဲ့သို့ ကောင်းကင်၊ မြေပြင်နှင့် အရပ်ရပ်ကို သံလွင်လွင် ပဲ့တင်ထပ်စေ하였다။

Verse 11

स निकृत्तौ भुजौ दृष्ट्वा शोणितौघपरिप्लुतः।दीनः पप्रच्छ तौ वीरौ कौ युवामिति दानवः।।।।

လက်မောင်းနှစ်ဖက် ဖြတ်တောက်ခံထားသည်ကို မြင်၍ သွေးရေစီးကြောင်းဖြင့် စိုစွတ်လျက်၊ ဒါနဝသည် သနားဖွယ်ကောင်းသဖြင့် သူရဲကောင်းနှစ်ဦးကို “သင်တို့နှစ်ဦးသည် မည်သူနည်း” ဟု မေးမြန်း하였다။

Verse 12

इति तस्य ब्रुवाणस्य लक्ष्मणश्शुभलक्षणः।शशंस राघवं तस्य कबन्धस्य महात्मनः।।।।

သူက ထိုသို့ ပြောနေစဉ်၊ မင်္ဂလာလက္ခဏာပြည့်စုံသော လက္ခမဏသည် မဟာစိတ်ရှိသော ကဗန္ဓအား ရာဃဝ (ရာမ) ၏ အမည်နှင့် အတ္တသိက္ခာကို ဖော်ပြ하였다။

Verse 13

अयमिक्ष्वाकुदायादो रामो नाम जनैश्श्रुतः।अस्यैवावरजं विद्दि भ्रातरं मां च लक्ष्मणम्।।।।

ဤသူသည် အိက္ရှဝါကူ မျိုးရိုး၏ အမွေဆက်ခံသူ ရာမ ဖြစ်ပြီး လူအများကြား နာမည်ကျော်ကြားသူ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ကျွန်ုပ်ကို သူ၏ အငယ်ညီဟု သိမှတ်ပါ—ကျွန်ုပ်သည် လက္ခမဏ ဖြစ်သည်။

Verse 14

अस्य देवप्रभावस्य वसतो विजने वने।रक्षसाऽपहृता पत्नी यामिच्छन्ताविहागतौ।।।।

ဒေဝတားတူ အာနုဘော်ရှိသော ရာမသည် ဤတောအိုတိတ်ဆိတ်ရာ၌ နေထိုင်စဉ် ရက္ခသတစ်ကောင်က သူ၏ ဇနီးကို ခိုးယူသွား하였다။ ထိုမိဖုရားကို ရှာဖွေရန် ကျွန်ုပ်တို့ ဤနေရာသို့ ရောက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

Verse 15

त्वं तु को वा किमर्थं वा कबन्धसदृशो वने।आस्येनोरसि दीप्तेन भग्नजङ्घो विचेष्टसे।।।।

သင်သည် မည်သူနည်း၊ အဘယ်အကြောင်းကြောင့် ဤတောအတွင်း ကဗန္ဓကဲ့သို့သော ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် လှည့်လည်နေသနည်း။ ရင်ဘတ်ပေါ်၌ တောက်ပသော ပါးစပ်ရှိပြီး ခြေထောက်များကျိုးကာ ဆွဲလျားလျှောက်နေ၏။

Verse 16

एवमुक्तः कबन्धस्तु लक्ष्मणेनोत्तरं वचः।उवाच परमप्रीत स्तदिन्द्रवचनं स्मरन्।।।।

ဤသို့ လက္ခမဏက မေးမြန်းသော် ကဗန္ဓသည် အိန္ဒြာ၏ မိန့်တော်ကို သတိရလျက် အလွန်ပီတိဖြင့် ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။

Verse 17

स्वागतं वां नरव्याघ्रौ दिष्ट्या पश्यामि चाप्यहम्।दिष्ट्या चेमौ निकृत्तौ मे युवाभ्यां बाहुबन्धनौ।।।।

လူတို့တွင် ကျားကဲ့သို့ ရဲရင့်သော အသင်တို့နှစ်ဦးအား ကြိုဆိုပါသည်။ ကံကောင်းထောက်မစွာဖြင့် အသင်တို့ကို မြင်တွေ့ရပြီး၊ ထိုကံကြောင့်ပင် အသင်တို့ကို ချည်နှောင်ခဲ့သော ကျွန်ုပ်၏ လက်များကို အသင်တို့ ဖြတ်တောက်လိုက်ပါပြီ။

Verse 18

विरूपं यच्च मे रूपं प्राप्तं ह्यविनयाद्यथा।तन्मे शृणु नरव्याघ्र तत्त्वतश्शंसतस्तव।।।।

လူတို့တွင် ကျားကဲ့သို့သော အသင်၊ ကျွန်ုပ်၏ မောက်မာမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဤအရုပ်ဆိုးသော ရုပ်သွင်အကြောင်းကို အမှန်အတိုင်း ပြောပြမည်ဖြစ်၍ နားထောင်လော့။

Frequently Asked Questions

The pivotal action is justified self-defense under imminent predation: bound by Kabandha’s arms, Rama and Lakshmana act decisively to amputate the threat, while Lakshmana’s speech frames violence as accountable and context-sensitive rather than arbitrary.

The dialogue links bodily deformity and downfall to avinaya (haughtiness), preparing an etiological lesson: ethical failure has consequences, and liberation can begin when destructive power is curtailed and truthful narration (tattvataḥ) is sought.

The setting is the vijana vana (desolate forest) as a cultural-literary space of testing; the passage also invokes sacrificial imagery (kratu context) to articulate norms around permissible harm, and references Indra as a mythic authority shaping Kabandha’s remembrance.