Sarga 14
जटायुस्संवादः — Encounter with Jaṭāyu and the Genealogy of Beings (Aranyakanda 14)
अरण्यकाण्ड
ပဉ္စဝတီသို့ ခရီးဆက်ရာတွင် ရာမနှင့် လက္ခမဏတို့သည် ဗန်ယန်ပင်ပေါ်၌ ထိုင်နေသော အင်အားကြီးမားသည့် ဂိဓ္ဓတစ်ကောင်ကို တွေ့ကြပြီး အစတွင် ရာက္ခသဟု သံသယဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် ထိုငှက်သည် နူးညံ့သိမ်မွေ့သော စကားဖြင့် ပြောဆိုကာ ဒသရထ၏ မိတ်ဆွေဖြစ်ကြောင်း မိမိကိုယ်ကို မိတ်ဆက်သည်။ ရာမသည် ဂုဏ်ပြုကာ အမည်နှင့် မျိုးရိုးကို မေးမြန်းသည်။ ဇဋာယုသည် ကမ္ဘာဓာတ်နှင့် မျိုးဆက်ဇာတ်ကြောင်းကို ရှင်းလင်းပြောကြားသည်—အစောပိုင်း ပရဇာပတိများကို ရေတွက်ပြီးနောက် ဒက္ခ၏ နာမည်ကြီး သမီးခြောက်ဆယ်နှင့် ကശ്യပ၏ ဇနီးရှစ်ပါး—အဒိတိ၊ ဒိတိ၊ ဒနု၊ ကာလိကာ၊ တာမရာ၊ က္ရောဓဝရှာ၊ အနလာ၊ မနု—တို့ကို ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် မျိုးဆက်ခွဲခြားမှုများကို ပြသည်—အဒိတိမှ ဒေဝတား သုံးဆယ့်သုံးပါး၊ ဒိတိမှ ဒိုင်တျ၊ ဒနုနှင့် ကာလိကာမှ သတ္တဝါအမျိုးမျိုး၊ တာမရာနှင့် က္ရောဓဝရှာမှ ငှက်နှင့် တိရစ္ဆာန်မျိုးရိုးအများအပြား (ဟော့က၊ ဂိဓ္ဓ၊ ဟံသာ၊ စက္ကရဝါက) ကိုပါ ထည့်သွင်းဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် စုရဘီ၏ မျိုးဆက် (နွားနှင့် မြင်း)၊ စုရသာနှင့် ကဒ္ရူ၏ နဂါးမျိုးဆက်၊ ဝိနတာ၏ သားများ (ဂရုဍနှင့် အရုဏ) ကိုလည်း ဆိုသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဇဋာယုသည် မိမိကို အရုဏ၏ သား၊ စမ္ပာတိ၏ ညီဟု ဖော်ပြကာ အန္တရာယ်များသော တောအတွင်း ညီအစ်ကိုနှစ်ပါး မရှိချိန်တွင် စီတာကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မည်ဟု ဝန်ခံကတိပြုသည်။ ရာမသည် ဝမ်းမြောက်စွာ ပွေ့ဖက်၍ ရိုသေကာ စီတာကို ဇဋာယု၏ အကာအကွယ်အောက်တွင် အပ်နှံပြီး လက္ခမဏနှင့်အတူ ပဉ္စဝတီသို့ ဆက်လက်သွားရာ၊ ဤမိတ်ဖက်မှုကို ရာက္ခသအန္တရာယ်ကြားတွင် ဓမ္မနှင့် မဟာဗျူဟာတရားအရ ကာကွယ်ရေးအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
Shlokas
Verse 1
अथ पञ्चवटीं गच्छन्नन्तरा रघुनन्दनः।आससाद महाकायं गृध्रं भीमपराक्रमम्।।3.14.1।।
ထို့နောက် ပဉ္စဝတီသို့ သွားရာလမ်းတွင်၊ ရဂုဝంశ၏ အားရစရာဖြစ်သော ရာမသည် လမ်းကြား၌ ကိုယ်ထည်ကြီးမား၍ အင်အားကြောက်မက်ဖွယ်ရှိသော ဂဓ္ဓ (လင်းတ) တစ်ကောင်နှင့် တွေ့ဆုံ하였다။
Verse 2
तं दृष्ट्वा तौ महाभागौ वटस्थं रामलक्ष्मणौ।मेनाते राक्षसं पक्षिं ब्रुवाणौ को भवानिति।।3.14.2।।
ဗညန်ပင်ပေါ်တွင် နားနေသော ထိုငှက်ကို မြင်သော် ရာမနှင့် လက္ခမဏ မဟာဘဂဝန်နှစ်ပါးသည် ရက္ခသ ငှက်ဟု မှားယွင်းထင်ကာ “သင်သည် မည်သူနည်း” ဟု မေးမြန်းကြ၏။
Verse 3
स तौ मधुरया वाचा सौम्यया प्रीणयन्निव।उवाच वत्स मां विद्धि वयस्यं पितुरात्मनः।।3.14.3।।
သူသည် နှစ်ဦးကို ပျော်ရွှင်စေသကဲ့သို့ ချိုမြိန်နူးညံ့သောစကားဖြင့် ပြော၏—“ချစ်သားရေ၊ ငါကို သင်၏ဖခင်၏ မိတ်ဆွေဟု သိမှတ်လော့။”
Verse 4
स तं पितृसखं बुद्ध्वा पूजयामास राघवः।स तस्य कुलमव्यग्रमथ पप्रच्छ नाम च।।3.14.4।।
သူကို ဖခင်၏ မိတ်ဆွေဟု သိမြင်သဖြင့် ရာဃဝသည် ဂုဏ်ပြုကာ ပူဇော်လေးစား၏။ ထို့နောက် စိတ်မလှုပ်ရှားဘဲ တည်ငြိမ်စွာ ထိုငှက်အား မိမိ၏ မျိုးရိုးအဆက်အနွယ်နှင့် အမည်ကို မေးမြန်း၏။
Verse 5
रामस्य वचनं श्रुत्वा सर्वभूतसमुद्भवम्।आचचक्षे द्विजस्तस्मै कुलमात्मानमेव च।।3.14.5।।
ရာမ၏ စကားတော်ကို ကြားသော်—အရာအားလုံး၏ ဖြစ်ပေါ်လာမှုနှင့် ဆိုင်သော စကားတော်ဖြစ်သဖြင့်—ထိုငှက်သည် သူ့အား သတ္တဝါတို့၏ အစပြုရာကို ရှင်းလင်းပြောကြားကာ အထူးသဖြင့် မိမိ၏ မျိုးရိုးနှင့် မိမိကိုယ်တိုင်၏ အတ္တလက္ခဏာကိုလည်း ဖော်ပြ၏။
Verse 6
पूर्वकाले महाबाहो ये प्रजापतयोऽभवन्।तान्मे निगदतस्सर्वानादितश्शृणु राघव।।3.14.6।।
အို လက်မောင်းကြီးမားသော ရာဃဝရေ၊ အစကတည်းက နားထောင်ပါ။ အတိတ်ကာလ၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ပုရဏ ပ္ရဇာပတိတို့အားလုံးကို ငါ သင့်အား အစဉ်လိုက် ပြောကြားမည်။
Verse 7
कर्दमः प्रथमस्तेषां विक्रीतस्तदनन्तरः।शेषश्च संश्रयश्चैव बहुपुत्रश्च वीर्यवान्।।3.14.7।।स्थाणुर्मरीचिरत्रिश्च क्रतुश्चैव महाबलः।पुलस्त्यश्चाङ्गिराश्चैव प्रचेताः पूलहस्तथा।।3.14.8।।दक्षो विवस्वानपरोऽरिष्टनेमिश्च राघव।काश्यपश्च महातेजास्तेषामासीच्च पश्चिमः।।3.14.9।।
အို ရာဃဝ၊ ထိုသူတို့အနက် ကර්ဒမ သည် ပထမဖြစ်၍ ထို့နောက် ဝိကရီတ လာ၏။ ထို့နောက် ရှေෂ၊ သံශ්ရယ နှင့် သတ္တိပြည့်ဝသော ဘဟုပုတ္တ ရှိ၏။ ထို့နောက် စ្ថာဏု၊ မရီချိ၊ အတြိ နှင့် အင်အားကြီးသော ကရတု ရှိ၏။ ထို့ပြင် ပုလஸ္တျ၊ အင်္ဂိရသ၊ ပရချေတသ နှင့် ပူလဟ လည်းရှိ၏။ ထို့နောက် ဒက္ခ၊ ဝိဝස්ဝန် နှင့် အရိෂ္ဋနေမိ ရှိပြီး၊ နောက်ဆုံးမှာ တေဇောတောက်ပလွန်သော ကာশ্যပ ဖြစ်၏။
Verse 8
कर्दमः प्रथमस्तेषां विक्रीतस्तदनन्तरः।शेषश्च संश्रयश्चैव बहुपुत्रश्च वीर्यवान्।।3.14.7।।स्थाणुर्मरीचिरत्रिश्च क्रतुश्चैव महाबलः।पुलस्त्यश्चाङ्गिराश्चैव प्रचेताः पूलहस्तथा।।3.14.8।।दक्षो विवस्वानपरोऽरिष्टनेमिश्च राघव।काश्यपश्च महातेजास्तेषामासीच्च पश्चिमः।।3.14.9।।
အို ရာဃဝ၊ ထိုသူတို့အနက် ကර්ဒမ သည် ပထမဖြစ်၍ ထို့နောက် ဝိကရီတ လာ၏။ ထို့နောက် ရှေෂ၊ သံශ්ရယ နှင့် သတ္တိပြည့်ဝသော ဘဟုပုတ္တ ရှိ၏။ ထို့နောက် စ្ថာဏု၊ မရီချိ၊ အတြိ နှင့် အင်အားကြီးသော ကရတု ရှိ၏။ ထို့ပြင် ပုလஸ္တျ၊ အင်္ဂိရသ၊ ပရချေတသ နှင့် ပူလဟ လည်းရှိ၏။ ထို့နောက် ဒက္ခ၊ ဝိဝස්ဝန် နှင့် အရိෂ္ဋနေမိ ရှိပြီး၊ နောက်ဆုံးမှာ တေဇောတောက်ပလွန်သော ကာশ্যပ ဖြစ်၏။
Verse 9
कर्दमः प्रथमस्तेषां विक्रीतस्तदनन्तरः।शेषश्च संश्रयश्चैव बहुपुत्रश्च वीर्यवान्।।3.14.7।।स्थाणुर्मरीचिरत्रिश्च क्रतुश्चैव महाबलः।पुलस्त्यश्चाङ्गिराश्चैव प्रचेताः पूलहस्तथा।।3.14.8।।दक्षो विवस्वानपरोऽरिष्टनेमिश्च राघव।काश्यपश्च महातेजास्तेषामासीच्च पश्चिमः।।3.14.9।।
အို ရာဃဝ၊ ထိုသူတို့အနက် ကර්ဒမ သည် ပထမဖြစ်၍ ထို့နောက် ဝိကရီတ လာ၏။ ထို့နောက် ရှေෂ၊ သံශ්ရယ နှင့် သတ္တိပြည့်ဝသော ဘဟုပုတ္တ ရှိ၏။ ထို့နောက် စ្ថာဏု၊ မရီချိ၊ အတြိ နှင့် အင်အားကြီးသော ကရတု ရှိ၏။ ထို့ပြင် ပုလஸ္တျ၊ အင်္ဂိရသ၊ ပရချေတသ နှင့် ပူလဟ လည်းရှိ၏။ ထို့နောက် ဒက္ခ၊ ဝိဝස්ဝန် နှင့် အရိෂ္ဋနေမိ ရှိပြီး၊ နောက်ဆုံးမှာ တေဇောတောက်ပလွန်သော ကာশ্যပ ဖြစ်၏။
Verse 10
प्रजापतेस्तु दक्षस्य बभूवुरिति विश्रुतम्।षष्टिर्दुहितरो राम यशस्विन्यो महायशः।।3.14.10।।
အလွန်ဂုဏ်သတင်းကြီးသော ရာမမြတ်ရေ၊ ပရဇာပတိ ဒက္ခ၌ ဂုဏ်သိက္ခာတောက်ပသော သမီးတော် ခြောက်ဆယ်ပါး ရှိခဲ့သည်ဟု အများသိကြသည်။
Verse 11
काश्यपः प्रतिजग्राह तासामष्टौ सुमध्यमाः।अदितिं च दितिं चैव दनुमप्यथ कालिकाम्।।3.14.11।।ताम्रां क्रोधवशां चैव मनुं चाप्यनलामपि।
ထိုသမီးတော်များအနက် ကာရှျပသည် ခါးသေးသွယ်သော မိဖုရားရှစ်ပါးကို လက်ခံယူ၏— အဒိတိနှင့် ဒိတိ၊ ဒနုနှင့် ကာလိကာ၊ ထို့ပြင် တာမရာ၊ က္ရောဓဝရှာ၊ မနု နှင့် အနလာ တို့လည်း ပါဝင်သည်။
Verse 12
तास्तु कन्यास्ततः प्रीतः काश्यपः पुनरब्रवीत्।।3.14.12।।पुत्रां स्स्रैलोक्यभर्तृ़न्वै जनयिष्यथ मत्समान्।
ထို့နောက် ကာရှျပသည် ဝမ်းမြောက်ပီတိဖြင့် ထိုကညာတို့အား ထပ်မံမိန့်ကြား၏— “ငါနှင့်တူညီသော သားတော်များကို သင်တို့မွေးဖွားမည်၊ သုံးလောကကို အုပ်စိုးရန် ထိုက်တန်သော သားတော်များပင် ဖြစ်မည်” ဟု။
Verse 13
अदितिस्तन्मना राम दितिश्च मनुजर्षभ।।3.14.13।।कालिका च महाबाहो शेषास्त्वमनसोऽभवन्।
အို ရာမမြတ်၊ လူတို့အနက် အထွတ်အမြတ်၊ လက်မောင်းခွန်အားကြီးသူရေ— အဒိတိ၊ ဒိတိ နှင့် ကာလိကာ တို့သည် ထိုစကားကို နှလုံးသား၌ ထားယူကြသော်လည်း အခြားသူတို့မှာ မစိတ်ဝင်စားကြ။
Verse 14
अदित्यां जज्ञिरे देवात्रयस्त्रिंशदरिंदम।।3.14.14।।आदित्या वसवो रुद्रा ह्यश्विनौ च परन्तप।
အို ရန်သူတို့ကို နှိမ်နင်းသူ၊ ဆန့်ကျင်သူတို့ကို လောင်ကျွမ်းစေသူရေ— အဒိတိမှ တိရစ္ဆာန်မဟုတ်သော ဒေဝတော် သုံးဆယ်သုံးပါး မွေးဖွားလာသည်။ အဒိတျယ ၁၂ ပါး၊ ဝသု ၈ ပါး၊ ရုဒြ ၁၁ ပါး နှင့် အရှွင် နှစ်ပါး ဖြစ်ကြသည်။
Verse 15
दितिस्त्वजनयत्पुत्रान् दैत्यांस्तात यशस्विनः।।3.14.15।।तेषामियं वसुमती पुराऽसीत्सवनार्णवा।
ချစ်ခင်ရသူရေ၊ ဒိတီသည် ဂုဏ်သတင်းကြီးသော သားတော်များကို မွေးဖွား၍ ဒိုင်တျယများဟု ခေါ်ကြ၏။ ရှေးကာလ၌ ဤမြေပြင်သည် တောတောင်များနှင့် သမုဒ္ဒရာများအပါအဝင် သူတို့၏ အပိုင်ဖြစ်ခဲ့သည်။
Verse 16
दनुस्त्वजनयत्पुत्रमश्वग्रीवमरिन्दम।।3.14.16।।नरकं कालकंचैव कालिकापि व्यजायत।
ရန်သူတို့ကို အနိုင်ယူသူရေ၊ ဒနုသည် သားတော်တစ်ပါး—အရှဝဂရီဝ (ဟယဂရီဝ)—ကို မွေးဖွား၏။ ကာလိကာလည်း နရကနှင့် ကာလကကို မွေးဖွားခဲ့သည်။
Verse 17
क्रौञ्चीं भासीं तथा श्येनीं धृतराष्ट्रीं तथा शुकीम्।।3.14.17।।ताम्रापि सुषुवे कन्याः पञ्चैता लोकविश्रुताः।
တာမရာလည်း သမီးငယ်ငါးပါး—ကရောဉ္စီ၊ ဘာစီ၊ ရှျေနီ၊ ဓြတရာဋ္ဌရီ နှင့် ရှုကီ—ကို မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ ထိုကညာငါးပါးသည် လောကတွင် ကျော်ကြားလေ၏။
Verse 18
उलूकाञ्जनयत्क्रौञ्ची भासी भासान्व्यजायत।।3.14.18।।श्येनी श्येनांश्च गृध्रांश्च व्यजायत सुतेजसः।धृतराष्ट्रीतु हंसांश्च कलहंसांश्च सर्वशः।।3.14.19।।
ကရောဉ္စီသည် ဇီးကွက်များကို မွေးဖွား၍၊ ဘာစီသည် ဘာသာဟု ခေါ်သော ငှက်မျိုးကို မွေးဖွားခဲ့သည်။
Verse 19
उलूकाञ्जनयत्क्रौञ्ची भासी भासान्व्यजायत।।3.14.18।।श्येनी श्येनांश्च गृध्रांश्च व्यजायत सुतेजसः।धृतराष्ट्रीतु हंसांश्च कलहंसांश्च सर्वशः।।3.14.19।।
ရှျေနီသည် မိမိ၏တေဇောဓာတ်တောက်ပမှုကြောင့် ဟော့ကများနှင့် ဂဓ္ဓများကို မွေးဖွားစေ၏။ ထို့ပြင် ဓෘတရာෂ္ဋရီသည် အမျိုးမျိုးသော ဟံသာများနှင့် အသံချိုမြိန်သော ကလဟံသာများကို အနှံ့အပြား မွေးဖွားစေ၏။
Verse 20
चक्रवाकांश्च भद्रं ते विजज्ञे सापि भामिनी।शुकी नतां विजज्ञे तु नताया विनता सुता।।3.14.20।।
အို ရာမ၊ သင်၌ မင်္ဂလာရှိပါစေ—ဓෘတရာෂ္ဋရီသည် စက္ကရဝါက ငှက်များကိုလည်း မွေးဖွားစေ၏။ ရှုကီသည် နတာကို မွေးဖွားစေပြီး၊ နတာမှ သူမ၏သမီး ဝိနတာ ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 21
दश क्रोधवशा राम विजज्ञे ह्यात्मसम्भवाः।मृगीं च मृगमन्दां च हरीं भद्रमदामपि।।3.14.21।।मातङ्गीमपि शार्दूलीं श्वेतां च सुरभिं तथा।सर्वलक्षणसम्पन्नां सुरसां कद्रुकामपि।।3.14.22।।
အို ရာမ၊ က္ရෝဓဝရှာသည် မိမိ၏ကိုယ်ခန္ဓာမှပင် သမီးဆယ်ဦးကို မွေးဖွားစေ၏—မೃဂီ၊ မೃဂမန္ဒာ၊ ဟရီ၊ ထို့အပြင် ဘဒ္ရామဒါလည်း ပါဝင်၏။
Verse 22
दश क्रोधवशा राम विजज्ञे ह्यात्मसम्भवाः।मृगीं च मृगमन्दां च हरीं भद्रमदामपि।।3.14.21।।मातङ्गीमपि शार्दूलीं श्वेतां च सुरभिं तथा।सर्वलक्षणसम्पन्नां सुरसां कद्रुकामपि।।3.14.22।।
ထို့အပြင် မာတင်ဂီ၊ ရှာဒ္ဍူလီ၊ ရှွေတာ နှင့် စုရဘီတို့လည်း ပေါ်ထွန်းလာ၏။ အလားတူ မင်္ဂလာလက္ခဏာအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံသော စုရစာ နှင့် ကဒ္ရုကာ တို့လည်း ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
Verse 23
अपत्यं तु मृगास्सर्वे मृग्या नरवरोत्तम।ऋक्षाश्च मृगमन्दायास्सृमराश्चमरा स्तथा।।3.14.23।।
အို လူတို့အထဲမှ အမြတ်ဆုံးသူ၊ မೃဂီ မှ စတဝါပေါင်းစုံသော တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ အားလုံး ပေါ်ထွန်းလာ၏။ မೃဂမန္ဒာ မှလည်း ဝက်ဝံများ၊ စೃမရ သမင်များနှင့် ကမရ သမင်များ ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 24
हर्याश्च हरयोऽपत्यं वानराश्च तरस्स्विनः।ततस्त्विरावतीं नाम जज्ञे भद्रमदा सुताम्।।3.14.24।।
ဟရီ (Harī) မှ စင်္ကြာသတ္တဝါများနှင့် လျင်မြန်သွက်လက်သော ဝါနရများ ပေါ်ပေါက်လာကြ၏။ ထို့နောက် ဘဒ္ရామဒါ (Bhadrāmadā) သည် အိရာဝတီ (Irāvatī) ဟူသော သမီးတော်ကို မွေးဖွား하였다။
Verse 25
तस्यास्त्वैरावतः पुत्रो लोकनाथो महागजः।मातङ्ग्या स्त्वथ मातङ्गा अपत्यं मनुजर्षभ।।3.14.25।।
အိရာဝတီ မှ အဲရာဝတ (Airāvata) ဟူသော သားတော် ပေါ်ပေါက်လာ၍ သတ္တဝါတို့အကြား အရှင်ဖြစ်သော မဟာဆင်တော် ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် လူတို့အထွဋ်အမြတ်ရေ၊ မာတင်ဂီ (Mātaṅgī) မှ မာတင်ဂ (ဆင်မျိုး) တို့ ပေါ်ပေါက်လာကြ၏။
Verse 26
गोलाङ्गूलांश्च शार्दूली व्याघ्रांश्चाजनयत्सुतान्।दिशागजांश्च काकुत्स्थ श्वेताप्यजनयत्सुतान्।।3.14.26।।
ကာကုတ္သ္ထ ရေ၊ ရှာဍူလီ (Śārdūlī) သည် သားတော်များကို မွေးဖွားရာတွင်—ကိုယ်လုံးဝိုင်းဝိုင်း ပျော်ရွှင်သွက်လက်သော ဂိုလာင်ဂူလ (Golāṅgūla) ဝါနရများနှင့် ကျားများကို မွေးဖွား၏။ ထို့ပြင် ရွှေတား (Śvetā) သည်လည်း အရှစ်မျက်နှာတော်တစ်ဝိုက် အရပ်ရှစ်ပါးကို ကာကွယ်ရန် ခန့်အပ်ထားသော တိသဂဇ (ဒေသတော်ဆင်) များကို မွေးဖွား၏။
Verse 27
ततो दुहितरौ राम सुरभिर्द्वेव्यजायत।रोहिणीं नाम भद्रं ते गन्धर्वीं च यशस्स्विनीम्।।3.14.27।।
ထို့နောက် ရာမ ရေ၊ ဒေဝီသဘောရှိသော စုရဘီ (Surabhi) မှ သမီးတော် နှစ်ပါး ပေါ်ပေါက်လာ၏—တစ်ပါးမှာ ရိုဟိဏီ (Rohiṇī) ဟူ၍၊ တစ်ပါးမှာ ဂုဏ်သတင်းကျော်ကြားသော ဂန္ဓရဝီ (Gandharvī) ဟူ၏။ သင်၌ မင်္ဂလာကောင်းချီး ရှိပါစေ။
Verse 28
रोहिण्यजनयद् गावो गन्धर्वी वाजिनः सुतान्। सुरसाऽजनयन्नागान्राम कद्रूस्तु पन्नगान्।।3.14.28।।
ရိုဟိဏီ (Rohiṇī) သည် နွားများကို မွေးဖွား၏။ ဂန္ဓရဝီ (Gandharvī) သည် မြင်းများကို မျိုးဆက်အဖြစ် မွေးဖွား၏။ ရာမ ရေ၊ စုရစာ (Surasā) သည် နာဂများကို မွေးဖွားပြီး၊ ကဒြူ (Kadrū) သည် အခြားသော ပဏ္ဏဂ (မြွေမျိုး) များကို မွေးဖွား၏။
Verse 29
मनुर्मनुष्यान् जनयद्राम पुत्रान् यशस्विनः।ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्यान् शूद्रांश्च मनुजर्षभ।।3.14.29।।
အို ရာမ၊ လူတို့အနက် အထွဋ်အမြတ်သူရ! မနုသည် ဂုဏ်သတင်းထင်ရှားသော လူမျိုးဆက်များကို မွေးဖွားစေခဲ့၏—ဗြာဟ္မဏ၊ က္ෂတ္တရိယ၊ ဝိုင်ရှျ၊ နှင့် ရှုဒ္ဒရ။
Verse 30
सर्वान् पुण्यफलान्वृक्षाननलापि व्यजायत।विनता च शुकीपौत्री कद्रूश्च सुरसास्वसा।।3.14.30।।
အနာလာသည်လည်း ပုဏ္ဏိယဖလ သန့်ရှင်းသောအသီးများ ပေါက်ဖွားစေသော သစ်ပင်အမျိုးမျိုးကို မွေးဖွားစေခဲ့၏။ ထို့ပြင် ဝိနတာသည် ရှုကီ၏ မြေးမဖြစ်၍၊ ကဒ္ရူနှင့် စုရစာတို့သည် သူမ၏ အစ်မ/ညီမများ ဖြစ်ကြ၏။
Verse 31
कद्रूर्नागं सहस्रास्यं विजज्ञे धरणीधरम्।द्वौ पुत्रौ विनतायास्तु गरुडोऽरुण एव च।।3.14.31।।
ကဒ္ရူသည် ခေါင်းတစ်ထောင်ရှိသော နာဂ၊ မြေကြီးကို ထမ်းဆောင်သူကို မွေးဖွားစေခဲ့၏။ ဝိနတာတွင်မူ သားနှစ်ယောက်ရှိ၍—ဂရုဍနှင့် အရုဏ ဖြစ်ကြ၏။
Verse 32
तस्माज्जातोऽहमरुणात्सम्पातिस्तु ममाग्रजः।जटायुरिति मां विद्धि श्येनीपुत्रमरिन्दम।।3.14.32।।
ထို အရုဏမှ ငါ မွေးဖွားလာခဲ့ပြီး၊ စမ္ပာတိသည် ငါ၏ အစ်ကိုကြီး ဖြစ်၏။ အို ရန်သူတို့ကို နှိမ်နင်းသူ၊ ငါကို ရှျေနီ၏ သား ဂျဋာယု ဟု သိမှတ်လော့။
Verse 33
सोऽहं वाससहायस्ते भविष्यामि यदीच्छसि।इदं दुर्गं हि कान्तारं मृगराक्षस सेवितम्।।3.14.33।।सीतां च तात रक्षिष्ये त्वयि याते सलक्ष्मणे।
သင်အလိုရှိလျှင် ငါသည် သင်၏ အာရှရမ်ကို စောင့်ရှောက်ရာတွင် ကူညီသူ ဖြစ်မည်။ အကြောင်းမူကား ဤကန္တာရတောအုပ်သည် အန္တရာယ်များ၍ တိရစ္ဆာန်ရိုင်းများနှင့် ရာක්ෂသတို့ လှည့်လည်နေကြသည်။ ထို့ပြင် ချစ်ခင်ရသူရေ၊ သင်သည် လက္ခမဏနှင့်အတူ ထွက်သွားသောအခါ ငါသည် စီတာကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မည်။
Verse 34
जटायुषं तं प्रतिपूज्य राघवो मुदा परिष्वज्य च सन्नतोऽभवत्।पितुर्हि शुश्राव सखित्वमात्मवान् जटायुषा सङ्कथितं पुनः पुनः।।3.14.34।।
ရာဃဝသည် ဇဋာယုကို ပြန်လည်ဂုဏ်ပြုကာ ပီတိဖြင့် ဖက်လှုပ်၍ ရိုသေစွာ ဦးညွှတ်တော်မူ၏။ စိတ်တည်ငြိမ်သော ရာမသည် ဇဋာယုထံမှ မိမိ၏ ဖခင်နှင့် သူ၏ မိတ်သဟာယဖြစ်ကြောင်းကို ထပ်တလဲလဲ ကြားနာတော်မူ၏။
Verse 35
स तत्र सीतां परिदाय मैथिलीं सहैव तेनातिबलेन पक्षिणा।जगाम तां पञ्चवटीं सलक्ष्मणो रिपून्दिधक्षञ्छलभानि वानलः।।3.14.35।।
ထိုနေရာ၌ ရာမသည် မိထိလာ၏ စီတာကို အလွန်အင်အားကြီးသော ငှက် (ဇဋာယု) ထံ အပ်နှံထားပြီး၊ လက္ခမဏနှင့်အတူ ပဉ္စဝတီ သို့ ထွက်ခွာသွား၏။ ရန်သူတို့ကို မီးတောက ပိုးမွှားများကို လောင်ကျွမ်းစေသကဲ့သို့ မီးလောင်ပျက်စီးစေမည်ဟု စိတ်ဓာတ်ပြင်းပြခဲ့သည်။
Frequently Asked Questions
The pivotal action is discernment followed by respectful alliance: Rāma and Lakṣmaṇa initially suspect the powerful bird as a threat, but upon hearing his gentle self-identification as Daśaratha’s friend, Rāma honors him and then formally entrusts Sītā’s protection to Jaṭāyu—an ethical act of prudent trust in exile.
The chapter frames protection as a dharmic network rather than solitary heroism: lineage-knowledge situates individuals within cosmic order, and righteous companionship (sakhitva) becomes an instrument of safety and moral continuity in a perilous environment.
Geographically, the movement toward Pañcavaṭī and the encounter at a banyan tree mark the forest setting; culturally, the extensive Prajāpati–Dakṣa–Kaśyapa genealogy functions as a traditional knowledge-map linking devas, animals, birds, and serpents to recognized mythic lineages.