Adhyaya 38

Verse 1

भीष्म उवाच । कथं रामेण विप्रर्षे कान्यकुब्जे तु वामनः । स्थापितः क्व च लब्धोसौ विस्तरान्मम कीर्तय

ဘီရှ္မက ပြောသည်– အို ဗြာဟ္မဏအထူးမြတ်၊ ရာမသည် ကာန်ယကုဗ္ဇ၌ ဝါမနကို မည်သို့ တည်ထောင်ခဲ့သနည်း၊ ထိုသူကို မည်သည့်နေရာမှ ရရှိခဲ့သနည်း။ အသေးစိတ် ငါ့အား ပြောကြားပါ။

Verse 2

तथा हि मधुरा चैषा या वाणी रामकीर्तने । कीर्तिता भगवन्मह्यं हृता कर्णसुखावह

အမှန်တကယ် ဤဝါဏီသည် အလွန်ချိုမြိန်သည်—ရာမကို ချီးမွမ်းသော ကီရ္တန၏ အဆို။ အို ဘဂဝန်၊ ထိုစကားကို ပြောပြီးနောက် ငါ့နှလုံးကို ဆွဲယူကာ နားအတွက်လည်း သာယာမှုကို ပေးသည်။

Verse 3

अनुरागेण तं लोकाः स्नेहात्पश्यंति राघवम् । धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च बुद्ध्या च परिनिष्ठितः

ချစ်ခင်သဘောကြောင့် လူတို့သည် ထို ရာဃဝကို မေတ္တာဖြင့် ကြည့်ရှုကြသည်။ အကြောင်းမူကား သူသည် ဓမ္မကို သိသူ၊ ကျေးဇူးသိတတ်သူ၊ ဉာဏ်ပညာ၌ တည်ငြိမ်ခိုင်မာသူ ဖြစ်သည်။

Verse 4

प्रशास्ति पृथिवीं सर्वां धर्मेण सुसमाहितः । तस्मिन्शासति वै राज्यं सर्वकामफलाद्रुमाः

ဓမ္မ၌ တည်ကြည်၍ စိတ်တည်ငြိမ်ကာ သူသည် မြေကမ္ဘာလုံးကို အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုသို့ အုပ်ချုပ်နေစဉ် နိုင်ငံတော်သည် ဆန္ဒပြည့်ပင်ကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၍ လိုအင်သမျှ အသီးအပွင့်ကို ပေးစွမ်းသည်။

Verse 5

रसवंतः प्रभूताश्च वासांसि विविधानि च । अकृष्टपच्या पृथिवी निःसपत्ना महात्मनः

အရသာရှိသော အစာအဟာရများ ပေါများ၍ အဝတ်အစားအမျိုးမျိုးလည်း များစွာရှိ၏။ မြေကြီးသည် မထွန်ယက်ဘဲပင် သီးနှံများ ပေါက်ဖွားပေးပြီး ထိုမဟာအတ္မာအတွက် ပြိုင်ဘက်မရှိ ဖြစ်၏။

Verse 6

देवकार्यं कृतं तेन रावणो लोककंटकः । सपुत्रोमात्यसहितो लीलयैव निपातितः

သူ၏အားဖြင့် နတ်တို့၏ကိစ္စ ပြီးမြောက်လေ၏။ လောက၏အန္တရာယ် ရာဝဏကို သားများနှင့် အမတ်များပါအတူ လွယ်ကူစွာပင် ချေမှုန်းလှဲချခဲ့၏။

Verse 7

तस्यबुद्धिस्समुत्पन्ना पूर्णे धर्मे द्विजोत्तम । तस्याहं चरितं सर्वं श्रोतुमिच्छामि वै मुने

အို ဒွိဇအထွတ်အမြတ်၊ ဓမ္မ၏ပြည့်စုံမှုအတွင်း သူ၏ဉာဏ်ပညာ ပေါ်ထွန်းလာသောအခါ၊ အို မုနိ၊ သူ၏ဘဝနှင့် လုပ်ရပ်တို့၏ အကြောင်းအရာ အလုံးစုံကို ကြားလိုပါသည်။

Verse 8

पुलस्त्य उवाच । कस्यचित्त्वथ कालस्य रामो धर्मपथे स्थितः । यच्चकार महाबाहो शृणुष्वैकमना नृप

ပုလஸ္တျက ပြောသည်—အချိန်အနည်းငယ်ကြာပြီးနောက် ဓမ္မလမ်းပေါ်၌ တည်ကြည်သော ရာမသည် လုပ်ရပ်တစ်ရပ်ကို ပြုလုပ်하였다။ အို လက်မောင်းကြီးသော မင်းကြီး၊ စိတ်တစ်ခုတည်းဖြင့် နားထောင်လော့။

Verse 9

सस्मार राक्षसेंद्रं तं कथं राजा विभीषणः । लंकायां संस्थितो राज्यं करिष्यति च राक्षसः

ထို့နောက် သူသည် ရက္ခသတို့၏ အရှင်ကို သတိရ၍ စဉ်းစားသည်—“လင်္ကာ၌ တည်ရှိသော မင်းကြီး ဝိဘီရှဏသည် နိုင်ငံကို မည်သို့ အုပ်ချုပ်မည်နည်း၊ ထိုရက္ခသသည်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးကို မည်သို့ ဆောင်ရွက်မည်နည်း?”

Verse 10

गीर्वाणेषु प्रातिकूल्यं विनाशस्य तु लक्षणम् । मया तस्य तु तद्दत्तं राज्यं चंद्रार्ककालिकम्

နတ်တို့ကို ဆန့်ကျင်ရန်သည် ပျက်စီးခြင်း၏ လက္ခဏာတည်း။ သို့ရာတွင် ငါသည် သူ့အား အာဏာပိုင်ရာဇ္ဇကို ပေးအပ်ခဲ့၏—လနှင့် နေရှိသမျှ ကာလတိုင်တည်တံ့စေ၍။

Verse 11

तस्याविनाशतः कीर्तिः स्थिरा मे शाश्वती भवेत् । रावणेन तपस्तप्तं विनाशायात्मनस्त्विह

သူ၏ မပျက်စီးနိုင်ခြင်းကြောင့် ငါ၏ ကီရ్తိသည် တည်ငြိမ်၍ အနန္တကာလတိုင် ရှိပါစေ။ ဤနေရာ၌ ရာဝဏသည် တပသကို ကျင့်ခဲ့သော်လည်း—မိမိကိုယ်ကို ပျက်စီးစေရန်သာ ဖြစ်၏။

Verse 12

विध्वस्तः स च पापिष्ठो देवकार्ये मयाधुना । तदिदानीं मयान्वेष्यः स्वयं गत्वा विभीषणः

အပြစ်အလွန်ကြီးသူသည် ယခု နတ်တို့၏ အမှုတော်အတွက် ငါ့လက်ဖြင့် ဖျက်ဆီးခံရပြီ။ ထို့ကြောင့် ဟေ ဝိဘီရှဏ၊ ယခု ငါသည် ကိုယ်တိုင်သွား၍ သူ့ကို ရှာဖွေရမည်။

Verse 13

संदेष्टव्यं हितं तस्य येन तिष्ठेत्स शाश्वतम् । एवं चिंतयतस्तस्य रामस्यामिततेजसः

သူသည် အမြဲတည်ကြည်စေရန် အကျိုးရှိသော စကားကို သူ့ထံ ပို့ဆောင်ရမည်။ ထိုသို့ အတိုင်းအတာမရှိသော တေဇရှိသည့် ရာမသည် စိတ်တွင် ဆင်ခြင်တော်မူ၏။

Verse 14

आजगामाथ भरतो रामं दृष्ट्वाब्रवीदिदम् । किं त्वं चिंतयसे देव न रहस्यं वदस्व मे

ထို့နောက် ဘရတသည် ရောက်လာ၍ ရာမကို မြင်သော် “ဟေ ဒေဝ၊ သင်သည် ဘာကို စဉ်းစားနေသနည်း။ လျှို့ဝှက်မထားပါနှင့်—ကျွန်ုပ်အား ပြောပါ” ဟု ဆို၏။

Verse 15

देवकार्ये धरायां वा स्वकार्ये वा नरोत्तम । एवं ब्रुवंतं भरतं ध्यायमानमवस्थितम्

“မြေပြင်ပေါ်၌ ဒေဝတို့၏ အမှုတော်၌ဖြစ်စေ၊ မိမိ၏ တာဝန်၌ဖြစ်စေ၊ အို လူမြတ်”—ဟု ဘရတက ဆိုကာ သမာဓိ၌ နစ်မြုပ်လျက် ရပ်နေ၏။

Verse 16

अब्रवीद्राघवो वाक्यं रहस्यं तु न वै तव । भवान्बहिश्चरः प्राणो लक्ष्मणश्च महायशाः

ရာဃဝက လျှို့ဝှက်စကားကို ဆို၏—“ဤလျှို့ဝှက်ချက်သည် သင့်အတွက် မဟုတ်။ သင်သည် အပြင်ဘက်သို့ သွားလာသူ; မဟာယశရှိ လက္ခမဏသည် ငါ၏ အသက်ရှူသက်တော်ပင် ဖြစ်၏။”

Verse 17

अवेद्यं भवतो नास्ति मम सत्यं विधारय । एषा मे महती चिंता कथं देवैर्विभीषणः

သင့်အတွက် မသိသောအရာ မရှိ; ငါ၏စကားကို အမှန်ဟု ခံယူထားပါ။ ဤသည် ငါ၏ ကြီးမားသော စိုးရိမ်ချက်—ဒေဝတို့သည် ဝိဘီရှဏကို မည်သို့ ဆက်ဆံမည်နည်း?

Verse 18

वर्तते यद्धितार्थं वै दशग्रीवो निपातितः । गमिष्ये तदहं लंकां यत्र चासौ विभीषणः

လောကအကျိုးအတွက် ဒသဂ္ရီဝ ရာဝဏကို ချေမှုန်းပြီးဖြစ်သဖြင့်၊ ယခု ငါသည် လင်္ကာသို့ သွားမည်—ဝိဘီရှဏ ရှိရာသို့။

Verse 19

तं च दृष्ट्वा पुरीं तां तु कार्यमुक्त्वा च राक्षसम् । आलोक्य सर्ववसुधां सुग्रीवं वानरेश्वरम्

ထိုမြို့ကို မြင်ပြီးနောက်၊ ရာක්ෂသကို လုပ်ငန်းညွှန်ကြားကာ ပြန်လွှတ်ပြီး၊ သူသည် မြေကမ္ဘာတစ်လွှားကို ကြည့်ရှုကာ ဝါနရတို့၏ အရှင် စုဂရీవကို ခေါ်ဆို၏။

Verse 20

महाराजं च शत्रुघ्नं भातृपुत्रांश्च सर्वशः । एवं वदति काकुत्स्थे भरतः पुरतः स्थितः

ကာကုတ္သ္ထ (သီရိရာမ) ရှေ့တွင် ရပ်လျက် ဘရတသည် ဤသို့ ပြောကြား၏—မဟာရာဇာ၊ သတ္တရုဃ္န နှင့် ညီအစ်ကိုတို့၏ သားတော်များအားလုံးကို အမျိုးမျိုးသောနည်းဖြင့် ခေါ်ဆို၍။

Verse 21

उवाच राघवं वाक्यं गमिष्ये भवता सह । एवं कुरु महाबाहो सौमित्रिरिह तिष्ठतु

သူသည် ရာဃဝအား ဤစကားကို ပြော၏—“ကျွန်ုပ်သည် သင်နှင့်အတူ သွားမည်။ အို မဟာဗာဟို၊ ဤသို့ ပြုပါ—ဆောမိတ္ရီကို ဤနေရာ၌ နေစေပါ။”

Verse 22

इत्युक्त्वा भरतं रामः सौमित्रं चाह वै पुरे । रक्षाकार्या त्वया वीर यावदागमनं हि नौ

ဤသို့ ဘရတအား ပြောပြီးနောက် ရာမသည် မြို့တွင်း၌ ဆောမိတ္ရ (လက္ခမဏ) ကိုလည်း မိန့်၏—“အို သူရဲကောင်း၊ ကျွန်ုပ်တို့ ပြန်လာသည့်အထိ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးကို သင် ဆောင်ရွက်ရမည်။”

Verse 23

एवं लक्ष्मणमादिश्य ध्यात्वा वै पुष्पकं नृप । आरुरोह स वै यानं कौसल्यानंदवर्धनः

ဤသို့ လက္ခမဏအား အမိန့်ပေးပြီးနောက်၊ အို မင်းကြီး၊ သူသည် ပုෂ္ပကကို စိတ်တည်၍ ထိုယာဉ်ပေါ်သို့ တက်ရောက်လေ၏—ကောသလျာ၏ ဝမ်းမြောက်မှုကို တိုးပွားစေသူ။

Verse 24

पुष्पकं तु ततः प्राप्तं गांधारविषयो यतः । भरतस्य सुतौ दृष्ट्वा जगन्नीतिं निरीक्ष्य च

ထို့နောက် သူသည် ဂန္ဓာရဒေသမှ ရောက်လာသော ပုෂ္ပကကို ရရှိလေ၏။ ဘရတ၏ သားတော်နှစ်ပါးကို မြင်ပြီး၊ လောက၏ စည်းကမ်းနှင့် နီတိကို စူးစမ်းကြည့်ရှုပြီးနောက်၊ သူသည် ဆက်လက် ခရီးဆက်လေ၏။

Verse 25

पूर्वां दिशं ततो गत्वा लक्ष्मणस्य सुतौ यतः । पुरेषु तेषु षड्रात्रमुषित्वा रघुनंदनौ

ထို့နောက် အရှေ့ဘက်သို့ သွားရာတွင် လက္ခမဏ၏ သားနှစ်ပါး ရှိရာသို့ ရောက်ကြပြီး၊ ရဃုဝంశသား နှစ်ပါးသည် ထိုမြို့များ၌ ခြောက်ည တည်းခိုနေကြ၏။

Verse 26

गतौ तेन विमानेन दक्षिणामभितो दिशम् । गंगायामुनसंभेदं प्रयागमृषिसेवितम्

ထို့နောက် ထိုဒိဗ္ဗဗိမာန်ဖြင့် ခရီးဆက်ကာ တောင်ဘက်သို့ ဦးတည်၍ ဂင်္ဂါနှင့် ယမုနာတို့ ဆုံရာ ပရယာဂသို့ ရောက်ကြ၏။ ထိုနေရာသည် ရှင်ရသီများက လေးစားကာ မကြာခဏ လာရောက်သီတင်းသုံးရာ ပဝိတ্ৰသံဂမဖြစ်၏။

Verse 27

अभिवाद्य भरद्वाजमत्रेराश्रममीयतुः । संभाष्य च मुनींस्तत्र जनस्थानमुपागतौ

ဘရဒ္ဝါဇကို ဦးညွှတ်ပူဇော်ပြီးနောက် အတြိ၏ အာရှရမ်သို့ သွားကြ၏။ ထိုနေရာ၌ မုနိများနှင့် စကားပြောဆွေးနွေးပြီးနောက် ဇနသ္ထာနသို့ ဆက်လက်သွားရောက်ကြ၏။

Verse 28

राम उवाच । अत्र पूर्वं हृता सीता रावणेन दुरात्मना । हत्वा जटायुषं गृध्रं योसौ पितृसखो हि नौ

ရာမက မိန့်တော်မူသည်– “ဤနေရာ၌ ယခင်က စိတ်ဆိုးယုတ်သော ရာဝဏက စီတာကို ခိုးယူသွားခဲ့သည်။ ထိုအခါ ငါ့အဖ၏ မိတ်ဆွေဖြစ်သော ဂဓြာ ဇဋာယုကိုလည်း သတ်ခဲ့၏။”

Verse 29

अत्रास्माकं महद्युद्धं कबंधेन कुबुद्धिना । हतेन तेन दग्धेन सीतास्ते रावणालये

ဤနေရာ၌ပင် ကုဗုဒ္ဓိရှိသော ကဗန္ဓနှင့် ငါတို့၏ မဟာစစ်ပွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူကို သတ်ပြီး မီးရှို့ပြီးနောက် သူက သင်တို့အား “စီတာသည် ရာဝဏ၏ နေအိမ်၌ ရှိသည်” ဟု ပြောခဲ့၏။

Verse 30

ॠष्यमूके गिरिवरे सुग्रीवो नाम वानरः । स ते करिष्यते साह्यं पंपां व्रज सहानुजः

မြတ်သော ရှိရှျမူက တောင်ပေါ်၌ စုဂရీవ အမည်ရှိသော မျောက်မင်းတစ်ပါး ရှိ၏။ သူသည် သင်ကို ကူညီမည်; သင်သည် ညီတော်နှင့်အတူ ပမ္ပာသို့ သွားလော့။

Verse 31

पंपासरः समासाद्य शबरीं गच्छ तापसीम् । इत्युक्तो दुःखितो वीर निराशो जीविते स्थितः

“ပမ္ပာ ရေကန်သို့ ရောက်လျှင် တပသီမ စဘရီ ထံသို့ သွားလော့” ဟု ဆိုသဖြင့် ထိုသူရဲကောင်းသည် ဝမ်းနည်းကြေကွဲ၍ မျှော်လင့်ချက်မဲ့သော်လည်း အသက်ကို မလွှတ်ဘဲ တည်နေ၏။

Verse 32

इयं सा नलिनी वीर यस्यां वै लक्ष्मणोवदत् । मा कृथाः पुरुषव्याघ्र शोकं शत्रुविनाशन

အို သူရဲကောင်း၊ ဤသည်မှာ လက္ခမဏက အမှန်တကယ် ထိုစကားကို ပြောခဲ့သော ကြာကန်ပင် ဖြစ်၏။ အို လူတို့အကြား ကျားသဖွယ်သူ၊ အို ရန်သူဖျက်ဆီးသူ၊ ဝမ်းနည်းမနေပါနှင့်။

Verse 33

आज्ञाकारिणि भृत्ये च मयि प्राप्स्यसि मैथिलीम् । अत्र मे वार्षिका मासा गता वर्षशतोपमाः

အို အမိန့်နာခံသော အမှုထမ်းမ၊ ငါ့အားဖြင့် သင်သည် မૈထိလီ (စီတာ) ကို ရရှိမည်။ ဤနေရာ၌ ငါ၏ မိုးရာသီလများသည် နှစ်တစ်ရာကဲ့သို့ ရှည်လျားစွာ ကုန်လွန်သွားပြီ။

Verse 34

अत्रैव निहतो वाली सुग्रीवार्थे परंतप । एषा सा दृश्यते नूनं किष्किंधा वालिपालिता

ဤနေရာ၌ပင်၊ အို ရန်သူကို နှိမ်နင်းသူ၊ စုဂရీవအတွက် ဝါလီကို သတ်ခဲ့သည်။ အမှန်ပင် ဤသည်မှာ ဝါလီက ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခဲ့သော ကိရှ္ကိန္ဓာ ဖြစ်၏။

Verse 35

यस्यां वै स हि धर्मात्मा सुग्रीवो वानरेश्वरः । वानरैः सहितो वीर तावदास्ते समाः शतम्

ထိုနေရာ၌ပင် ဓမ္မသတ္တဝါ စုဂရీవာ မျောက်တို့၏အရှင်သည် မျောက်အပေါင်းတို့နှင့်အတူ၊ အို သူရဲကောင်း၊ နှစ်တစ်ရာပြည့်အောင် နေထိုင်ခဲ့၏။

Verse 36

वानरैस्सह सुग्रीवो यावदास्ते सभां गतः । तावत्तत्रागतौ वीरौ पुर्यां भरतराघवौ

စုဂရీవာသည် မျောက်အပေါင်းတို့နှင့်အတူ အစည်းအဝေးခန်းမ၌ ရှိနေစဉ်၊ ထိုအချိန်တည်းမှာပင် မြို့တော်သို့ သူရဲကောင်းနှစ်ဦး—ဘရတနှင့် ရာဃဝ—ရောက်လာကြ၏။

Verse 37

दृष्ट्वा स भ्रातरौ प्राप्तौ प्रणिपत्याब्रवीदिदम् । क्व युवां प्रस्थितौ वीरौ कार्यं किं नु करिष्यथः

ညီအစ်ကိုနှစ်ဦး ရောက်လာသည်ကိုမြင်၍ သူက ဦးချကန်တော့ပြီး ပြော၏—“အို သူရဲကောင်းတို့၊ သင်တို့ ဘယ်သို့ ထွက်ခွာကြသနည်း၊ မည်သည့်ကိစ္စကို ဆောင်ရွက်မည်နည်း?”

Verse 38

विनिवेश्यासने तौ च ददावर्घ्ये स्वयं तदा । एवं सभास्थिते तत्र धर्मिष्टे रघुनंदने

သူသည် နှစ်ဦးကို အာသနပေါ်တွင် ထိုင်စေပြီး၊ ထိုအခါ ကိုယ်တိုင်ပင် အရဃျ (ဂုဏ်ပြုရေ) ကို ဆက်ကပ်၏။ ထို့ကြောင့် အစည်းအဝေးခန်းမ၌ ဓမ္မတရားနှင့်တည်သော ရဃုနန္ဒနသည် ထိုင်နေ၏။

Verse 39

अंगदोथ हनूमांश्च नलो नीलश्च पाटलः । गजो गवाक्षो गवयः पनसश्च महायशाः

ထို့နောက် အင်္ဂဒနှင့် ဟနုမာန်၊ နလနှင့် နီလ၊ ပာတလ; ထို့ပြင် ဂဇ၊ ဂဝာက္ခ၊ ဂဝယ နှင့် မဟာယశရှိ ပနသ—ဂုဏ်သတင်းကြီးသူတို့ လာရောက်ကြ၏။

Verse 40

पुरोधसो मंत्रिणश्च दैवज्ञो दधिवक्रकः । नीलश्शतबलिर्मैन्दो द्विविदो गंधमादनः

ထိုနေရာ၌ မင်းတော်၏ ပုရောဟိတ်များနှင့် အမတ်များရှိကြပြီး၊ ဒေဝဇ္ဉ (ကြယ်ဗေဒပညာရှင်) လည်းရှိ၏။ ထို့ပြင် ဒဓိဝကရက၊ နီလ၊ သတဗလီ၊ မိုင်န္ဒ၊ ဒွိဝိဒ နှင့် ဂန္ဓမာဒန တို့လည်း ရှိကြ၏။

Verse 41

वीरबाहुस्सुबाहुश्च वीरसेनो विनायकः । सूर्याभः कुमुदश्चैव सुषेणो हरियूथपः

ဝီရဗာဟု နှင့် သုဗာဟု; ဝီရစေန နှင့် ဝိနာယက; စူရျာဘ နှင့် ကုမုဒ; ထို့ပြင် သုစေန—ဟရီ၏ တပ်ဖွဲ့ခေါင်းဆောင်—လည်း ရှိ၏။

Verse 42

ॠषभो विनतश्चैव गवाख्यो भीमविक्रमः । ॠक्षराजश्च धूम्रश्च सहसैन्यैरुपागताः

ဣဿဘ၊ ဝိနတ၊ ကြောက်မက်ဖွယ် သတ္တိရှိသော ဂဝါချ; ထို့ပြင် ဣက္ခရာဇ နှင့် ဓူမရ တို့သည်လည်း တပ်အင်အား ထောင်ချီနှင့်အတူ ရောက်လာကြ၏။

Verse 43

अंतःपुराणि सर्वाणि रुमा तारा तथैव च । अवरोधोंगदस्यापि तथान्याः परिचारिकाः

အတွင်းနန်းတော်ရှိ မိန်းမအားလုံး—ရုမာနှင့် တာရာတို့ပါဝင်၍—အင်္ဂဒ၏ အဝရോധ (အတွင်းခန်း) မိန်းမများနှင့် အခြား အမှုထမ်းမိန်းကလေးများလည်း (ရှိကြ၏)။

Verse 44

प्रहर्षमतुलं प्राप्य साधुसाध्विति चाब्रुवन् । वानराश्च महात्मानः सुग्रीवसहितास्तदा

အတိုင်းမသိ ဝမ်းမြောက်ပီတိဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ၊ မဟာသတ္တိရှိသော ဝါနရခေါင်းဆောင်များသည်—သုဂ္ရီဝနှင့်အတူ—ထိုအခါ “သာဓု! သာဓု!” ဟု ကြွေးကြော်ကြ၏။

Verse 45

वानर्यश्च महाभागास्ताराद्यास्तत्र राघवम् । अभिप्रेक्ष्याश्रुकंठ्यश्च प्रणिपत्येदमब्रुवन्

ထိုနေရာ၌ မဟာကံကောင်းသော ဝါနရီမများ—တာရာတို့နှင့် အခြားသူများ—ရాఃဂဝကို မြင်ကြည့်၍ မျက်ရည်ကြောင့် လည်ချောင်းတင်းကျပ်သွားကာ ဦးချ၍ ဤစကားများကို ပြောကြသည်။

Verse 46

क्व सा देवी त्वया देव या विनिर्जित्यरावणम् । शुद्धिं कृत्वा हि ते वह्नौ पितुरग्र उमापतेः

အို ဘုရားရှင်၊ ရာဝဏကို အနိုင်ယူပြီးနောက် မီးအတွင်း၌ သန့်စင်စေခဲ့သော ထိုဒေဝီသည်—သူမ၏ ဖခင်ရှေ့တွင်—အို ဥမာပတိ၊ ယခု ဘယ်မှာနည်း။

Verse 47

त्वयानीता पुरीं राम न तां पश्यामि तेग्रतः । न विना त्वं तया देव शोभसे रघुनंदन

အို ရာမ၊ သင်သည် ထိုမိန်းမကို မြို့တော်သို့ ခေါ်လာခဲ့သော်လည်း သင်၏ရှေ့တွင် မမြင်ရပါ။ သူမမရှိလျှင် အို ဒေဝ—အို ရဂုနန္ဒန—သင်သည် မတောက်ပတော့။

Verse 48

त्वया विनापि साध्वी सा क्व नु तिष्ठति जानकी । अन्यां भार्यां न ते वेद्मि भार्याहीनो न शोभसे

သင်မရှိဘဲ သီလရှင် ဂျာနကီသည် ယခု ဘယ်မှာ နေထိုင်နေသနည်း။ သင့်အတွက် အခြားဇနီးတစ်ဦးကို မသိပါ; ဇနီးမရှိလျှင် သင်သည် မသင့်တော်မလှပ။

Verse 49

क्रौंचयुग्मं मिथो यद्वच्चक्रवाकयुगं यथा । एवं वदंतीं तां तारां ताराधिपसमाननाम्

ကရောဉ္စ ငှက်စုံက တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် ခေါ်သကဲ့သို့၊ သို့မဟုတ် စက္ကရဝါက ငှက်စုံက ခွဲခွာခြင်းကြောင့် ငိုကြွေးသကဲ့သို့၊ ထိုသို့ပင် တာရာက ပြောလေ၏—ကြယ်တို့၏ အရှင် လမင်းနှင့် တူညီသော အလှရှိသည့် တာရာ။

Verse 50

प्राह प्रवचसां श्रेष्ठो रामो राजीवलोचनः । चारुदंष्ट्रे विशालाक्षि कालो हि दुरतिक्रमः

ကြာပန်းမျက်စိရှိသော ရာမသည် စကားပြောပညာရှင်တို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်၍ မိန့်တော်မူသည်— “သွားလှသောသူမ၊ မျက်လုံးကျယ်သော မိန်းမမြတ်—ကာလ (အချိန်) သည် အမှန်တကယ် ကျော်လွန်ရန် ခက်ခဲ၏”။

Verse 51

सर्वं कालकृतं विद्धि जगदेतच्चराचरम् । विसृज्यताः स्त्रियः सर्वाः सुग्रीवोभिमुखः स्थितः

ဤလောကကြီးသည် လှုပ်ရှားသောအရာနှင့် မလှုပ်ရှားသောအရာ အားလုံးကာလ၏ ပြုလုပ်မှုဖြစ်ကြောင်း သိထားလော့။ မိန်းမအားလုံးကို ပြန်လွှတ်လော့; ထို့နောက် သူသည် စုဂရీవကို မျက်နှာချင်းဆိုင်၍ ရပ်နေ၏။

Verse 52

सुग्रीव उवाच । भवंतौ येन कार्येण इहायातौ नरेश्वरौ । तच्चापि कथ्यतां शीघ्रं कृत्यकालो हि वर्तते

စုဂရీవက ပြောသည်— “အို မင်းကြီးတို့နှစ်ပါး၊ မည်သည့်ကိစ္စကြောင့် ဤနေရာသို့ လာကြသနည်း။ အမြန်ပြောကြလော့၊ အကြောင်းမူကား လုပ်ဆောင်ရမည့်အချိန် ရောက်နေပြီ”။

Verse 53

ब्रुवाणमेवं सुग्रीवं भरतो रामचोदितः । आचचक्षे च गमनं लंकायां राघवस्य तु । तौ चाब्रवीच्च सुग्रीवो भवद्भ्यां सहितः पुरीम्

စုဂရీవက ထိုသို့ဆိုရာတွင် ရာမ၏ အမိန့်အရ ဘရတက ပြောကြား၍ ရာဃဝ၏ လင်္ကာသို့ သွားရာခရီးကိုလည်း အသိပေး하였다။ ထို့နောက် စုဂရీవက သူတို့နှစ်ပါးအား “ငါနှင့်အတူ မြို့သို့ လာကြ” ဟု ဆို၏။

Verse 54

गमिष्ये राक्षसं देव द्रष्टुं तत्र विभीषणम् । सुग्रीवेणैवमुक्ते तु गच्छस्वेत्याह राघवः

စုဂရీవက ပြောသည်— “အို သခင်ဘုရား၊ ထိုနေရာ၌ ရက္ခသ ဝိဘီရှဏကို တွေ့မြင်ရန် ငါသွားမည်”။ စုဂရీవက ထိုသို့ဆိုသော် ရာဃဝက “သွားလော့” ဟု မိန့်၏။

Verse 55

सुग्रीवो राघवौ तौ च पुष्पके तु स्थितास्त्रयः । तावत्प्राप्तं विमानं तु समुद्रस्योत्तरं तटम्

သုဂ္ရီဝနှင့် ရာဃဝနှစ်ပါး—သုံးပါးလုံး ပုဿပက ဝိမာနပေါ်၌ ထိုင်နေကြသည်။ ထိုအခါ ဝိမာနသည် သမုဒ္ဒရာ၏ မြောက်ဘက်ကမ်းသို့ ရောက်ရှိလာ၏။

Verse 56

अब्रवीद्भरतं रामो ह्यत्र मे राक्षसेश्वरः । चतुर्भिः सचिवैः सार्धं जीवितार्थे विभीषणः

ရာမသည် ဘရတအား “ဤနေရာ၌ ငါ၏ ရက္ခသအရှင် ဝိဘီရှဏ ရှိ၏။ သူသည် အသက်ကာကွယ်ရာ အရှ্রယကို ရှာ၍ ဝန်ကြီးလေးဦးနှင့်အတူ လာရောက်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Verse 57

प्राप्तस्ततो लक्ष्मणेन लंकाराज्येभिषेचितः । अत्र चाहं समुद्रस्य परेपारे स्थितस्त्र्यहम्

ထို့နောက် လက္ခမဏက ငါ့ကို ခေါ်ဆောင်သွား၍ လင်္ကာနိုင်ငံ၏ ဘုရင်အဖြစ် အဘိသေက ခံရ၏။ ထို့ပြင် ဤနေရာ၌ သမုဒ္ဒရာ၏ တစ်ဖက်ကမ်းတွင် သုံးရက်တိုင်တိုင် နေထိုင်ခဲ့၏။

Verse 58

दर्शनं दास्यते मेऽसौ ज्ञातिकार्यं भविष्यति । तावन्न दर्शनं मह्यं दत्तमेतेन शत्रुहन्

“သူသည် ငါ့အား ဒർശန ပေးလိမ့်မည်၊ ဆွေမျိုးတာဝန်လည်း ပြည့်စုံလိမ့်မည်။ သို့သော် ယခုထိ၊ ဟေ ရန်သူသတ်သူ၊ သူက ငါ့အား ဒർശန မပေးသေး” ဟု ဆို၏။

Verse 59

ततः कोपः सुमद्भूतश्चतुर्थेहनि राघव । धनुरायम्य वेगेन दिव्यमस्त्रं करे धृतम्

ထို့နောက် ဟေ ရာဃဝ၊ စတုတ္ထနေ့တွင် ပြင်းထန်သော ဒေါသ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထို့ပြင် လျင်မြန်စွာ လေးကို ဆွဲတင်၍ လက်ထဲတွင် ဒိဗ္ဗအာသ္တရကို ကိုင်ဆောင်၏။

Verse 60

दृष्ट्वा मां शरणान्वेषी भीतो लक्ष्मणमाश्रितः । सुग्रीवेणानुनीतोऽस्मि क्षम्यतां राघव त्वया

ကျွန်ုပ်ကိုမြင်၍ အားကိုးရာရှာကာ ကြောက်ရွံ့နေသဖြင့် လက္ခမဏ၏ အရိပ်အာဝါသကို ခိုလှုံခဲ့ပါသည်။ စုဂရీవက ကျွန်ုပ်ကို ဤနေရာသို့ ခေါ်လာသည်; အို ရာဃဝ၊ ကျွန်ုပ်ကို ခွင့်လွှတ်တော်မူပါ။

Verse 61

ततो मयोत्क्षिप्तशरो मरुदेशे ह्यपाकृतः । ततस्समुद्रराजेन भृशं विनयशालिना

ထို့နောက် ကျွန်ုပ်ပစ်လွှတ်သော မြားသည် သဲကန္တာရဒေသ၌ပင် လမ်းလွဲအောင် ဖယ်ရှားခံရသည်။ ထို့နောက် အလွန်နှိမ့်ချ၍ ယဉ်ကျေးသော သမုဒ္ဒရာမင်းက ထိုမြားကို ပြန်လှည့်စေ하였다။

Verse 62

उक्तोहं सेतुबंधेन लंकां त्वं व्रज राघव । लंघयित्वा नरव्याघ्र वारिपूर्णं महोदधिम्

“တံတားတည်ဆောက်ခြင်း၏ အကြံအစည်ကို သင်အား ငါပြောပြီးပြီ။ ယခု အို ရာဃဝ၊ လင်္ကာသို့ သွားလော့; လူတို့အနက် ကျားကဲ့သို့သောသူရ၊ ရေပြည့်လျှံသော မဟာသမုဒ္ဒရာကို ကျော်လွှားလော့။”

Verse 63

एष सेतुर्मया बद्धः समुद्रे वरुणालये । त्रिभिर्दिनैः समाप्तिं वै नीतो वानरसत्तमैः

“ဤတံတားကို ငါသည် သမုဒ္ဒရာ၌—ဝရုဏ၏ နေရာတော်၌—တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သုံးရက်အတွင်းပင် ဝါနရအထွတ်အမြတ်တို့က အမှန်တကယ် ပြီးစီးအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။”

Verse 64

प्रथमे दिवसे बद्धो योजनानि चतुर्दश । द्वितीयेहनि षट्त्रिंशत्तृतीयेर्धशतं तथा

ပထမနေ့တွင် ယောဇနာ ဆယ့်လေးအထိ ချည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဒုတိယနေ့တွင် သုံးဆယ့်ခြောက်၊ တတိယနေ့တွင်လည်း ထိုနည်းတူ ယောဇနာ ငါးဆယ်အထိ ဖြစ်하였다။

Verse 65

इयं सा दृश्यते लंका स्वर्णप्राकारतोरणा । अवरोधो महानत्र कृतो वानरसत्तमैः

ဤသည်ပင် ရွှေတံတိုင်းနှင့် ရွှေတံခါးတော်များဖြင့် တင့်တယ်လှသော လင်္ကာမြို့ကို မြင်ရပြီ။ ဤနေရာ၌ ဝါနရသူရဲကောင်းအမြတ်တို့က မဟာပိတ်ဆို့ဝိုင်းရံမှုကို ပြုထားကြသည်။

Verse 66

अत्र युद्धं महद्वृत्तं चैत्राशुक्लचतुर्दशि । अष्टचत्वारिंशद्दिनं यत्रासौ रावणो हतः

ဤနေရာ၌ပင် မဟာကျော်ကြားသော စစ်ပွဲကြီး ဖြစ်ပွားခဲ့သည်—ချိုင်တရလ၏ လင်းပက္ခ ၁၄ ရက်နေ့တွင်—၄၈ ရက်ကြာ ဆက်လက်ဖြစ်၍ ထိုစစ်ပွဲတွင် ရာဝဏသည် သတ်ဖြတ်ခံရသည်။

Verse 67

अत्र प्रहस्तो नीलेन हतो राक्षसपुंगवः । हनूमता च धूम्राक्षो ह्यत्रैव विनिपातितः

ဤနေရာ၌ပင် ရက္ခသတို့အတွင်း အထွတ်အမြတ်ဖြစ်သော ပရဟஸ္တကို နီလက သတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဤနေရာ၌ပင် ဟနုမာန်က ဓူမရာක්ෂကိုလည်း လဲကျစေခဲ့သည်။

Verse 68

महोदरातिकायौ च सुग्रीवेण महात्मना । अत्रैव मे कुंभकर्णो लक्ष्मणेनेंद्रजित्तथा

မဟာတမ စုဂရీవက မဟောဒရနှင့် အတိကာယကို သတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဤနေရာ၌ပင် ကျွန်ုပ်၏ ကုಂಭကರ್ಣကို လက္ခမဏက သတ်ခဲ့ပြီး အိန္ဒြဇစ်ကိုလည်း ထိုနည်းတူ သတ်ခဲ့သည်။

Verse 69

मया चात्र दशग्रीवो हतो राक्षसपुंगवः । अत्र संभाषितुं प्राप्तो ब्रह्मा लोकपितामहः

ဤနေရာ၌ပင် ကျွန်ုပ်၏လက်ဖြင့် ဒသဂ္ရီဝ—ရက္ခသတို့အတွင်း အထွတ်အမြတ်—ကို သတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဤနေရာ၌ပင် လောကပိတామဟ ဘြဟ္မာသည် စကားဝိုင်းပြောဆိုရန် ရောက်လာခဲ့သည်။

Verse 70

पार्वत्या सहितो देवः शूलपाणिर्वृषध्वजः । महेंद्राद्याः सुरगणाः सगंधर्वास्स किंनराः

ပါရဝတီနှင့်အတူ သုံးခွံတံ (ตรีศูล) ကိုင်ဆောင်၍ နွားတံဆိပ်တော် (ဗೃಷဓွဇ) ထင်ရှားသော သီဝဘုရား ရှိတော်မူ၏။ မဟိန္ဒြ (အိန္ဒြ) ဦးဆောင်သော ဒေဝတော်အစုအဝေးများနှင့် ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ကိန္နရတို့လည်း အတူရှိကြ၏။

Verse 71

पिता मे च समायातो महाराजस्त्रिविष्टपात् । वृतश्चाप्सरसां संघैर्विद्याधरगणैस्तथा

အဖေတော်လည်း ရောက်လာတော်မူ၏—တရိဝိဋ္ဌပ (စွဝဂ္ဂ) မှ မဟာရာဇာ—အပ္စရာအစုအဝေးများနှင့် ထို့အတူ ဝိဒ္ယာဓရအဖွဲ့များက ဝန်းရံလျက်။

Verse 72

तेषां समक्षं सर्वेषां जानकी शुद्धिमिच्छता । उक्ता सीता हव्यवाहं प्रविष्टा शुद्धिमागता

သူတို့အားလုံး၏ရှေ့မှောက်တွင် ဇာနကီသည်—မိမိ၏ သန့်ရှင်းမှုကို ပြသလို၍—ဆိုကြားခံရ၏။ စီတာသည် ဟဗျဝါဟန (အဂ္ဂိ) ထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ သန့်ရှင်းမှုကို အတည်ပြု၍ ရရှိခဲ့၏။

Verse 73

लंकाधिपैः सुरैर्दृष्टा गृहीता पितृशासनात् । अथाप्युक्तोथ राज्ञाहमयोध्यां गच्छ पुत्रकम्

လင်္ကာ၏ အධిపတိများကဲ့သို့သော ဒေဝတော်တို့က သူမကို မြင်၍ အဖေတော်၏ အမိန့်အတိုင်း ခေါ်ဆောင်သွားကြ၏။ ထို့နောက် မဟာရာဇာက ကျွန်ုပ်ကိုလည်း “သားရေ၊ အယောဓျာသို့ သွားလော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Verse 74

न मे स्वर्गो बहुमतस्त्वया हीनस्य राघव । तारितोहं त्वया पुत्र प्राप्तोऽस्मीन्द्रसलोकताम्

ဟေ ရာဃဝ၊ မင်းမရှိလျှင် ငါ့အတွက် စွဝဂ္ဂတောင် တန်ဖိုးမရှိခဲ့။ သို့သော် သားရေ၊ မင်းက ငါကို ကယ်တင်တော်မူ၍ ငါသည် အိန္ဒြလောက (အိန္ဒြ၏ လောက) ကို ရောက်ရှိခဲ့၏။

Verse 75

लक्ष्मणं चाब्रवीद्राजा पुत्र पुण्यं त्वयार्जितम् । भ्रात्रासममथो दिव्यांल्लोकान्प्राप्स्यसि चोत्तमान्

ထိုအခါ မင်းကြီးသည် လက္ခမဏအား မိန့်တော်မူသည်—“သားရေ၊ သင်သည် မဟာပုဏ္ဏကို ရရှိအောင် စုဆောင်းခဲ့ပြီ။ ထို့ကြောင့် အစ်ကိုနှင့်အတူ အမြင့်မြတ်သော ဒေဝလောကတို့ကို ရောက်လိမ့်မည်။”

Verse 76

आहूय जानकीं राजा वाक्यं चेदमुवाच ह । न च मन्युस्त्वया कार्यो भर्तारं प्रति सुव्रते

မင်းကြီးသည် ဇာနကီကို ခေါ်ယူကာ ဤစကားကို မိန့်တော်မူသည်—“သီလဝတီရေ၊ ခင်ပွန်းအပေါ် အမျက်မထားပါနှင့်။”

Verse 77

ख्यातिर्भविष्यत्येवाग्र्या भर्तुस्ते शुभलोचने । एवं वदति रामे तु पुष्पके च व्यवस्थिते

“မင်္ဂလာမျက်လုံးရှင်ရေ၊ သင်၏ ခင်ပွန်း၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး ကီရ్తိသည် မလွဲမသွေ ပေါ်ထွန်းလာလိမ့်မည်။” ဤသို့ ရာမ မိန့်တော်မူစဉ် ပုෂ္ပက ဝိမာနပေါ်၌ ထိုင်နေတော်မူ၏။

Verse 78

तत्र ये राक्षसवरास्ते गत्वाशु विभीषणं । प्राप्तो रामः ससुग्रीवश्चारा इत्थं तदाऽवदन्

ထို့နောက် ထိုနေရာရှိ အထူးမြတ်သော ရက္ခသတို့သည် အလျင်အမြန် ဝိဘီရှဏထံ သွားကာ စုံထောက်အဖြစ် ထိုအချိန်၌ ဤသို့ သတင်းပို့ကြသည်—“ရာမသည် စုဂရీవနှင့်အတူ ရောက်လာပြီ။”

Verse 79

विभीषणस्तु तच्छ्रुत्वा रामागमनमंतिके । चारांस्तान्पूजयामास सर्वकामधनादिभिः

ရာမ၏ အနီးကပ်လာမှုကို ကြားသိသော် ဝိဘီရှဏသည် ထိုစုံထောက်တို့ကို ဂုဏ်ပြုကာ ဆန္ဒအားလုံးပြည့်စုံစေသော ဓနနှင့် အခြားလက်ဆောင်များဖြင့် ချီးမြှင့်တော်မူ၏။

Verse 80

अलंकृत्य पुरीं तां तु निष्क्रान्तः सचिवैः सह । दृष्ट्वा रामं विमानस्थं मेराविव दिवाकरं

မြို့တော်ကို အလှဆင်တင့်တယ်စေပြီးနောက် မင်းကြီးသည် အမတ်တို့နှင့်အတူ အပြင်သို့ ထွက်လာ၏။ ထို့နောက် မေရုတောင်ပေါ် နေမင်းကဲ့သို့ တောက်ပစွာ ဝိမာနာပေါ်၌ ထိုင်တော်မူသော ရာမကို မြင်၍ အံ့ဩလေးစားစွာ ကြည့်ရှုလေ၏။

Verse 81

अष्टांगप्रणिपातेन नत्वा राघवमब्रवीत् । अद्य मे सफलं जन्म प्राप्ताः सर्वे मनोरथाः

အဋ္ဌာင်္ဂပရဏိပာတ်ဖြင့် ရာဃဝကို ဦးချကန်တော့ပြီးနောက် သူကဆို၏— “ယနေ့ ငါ၏ မွေးဖွားခြင်းသည် အကျိုးသက်ရောက်ပြီ; ငါ၏ ဆန္ဒအားလုံး ပြည့်စုံပြီ။”

Verse 82

यद्दृष्टौ देवचरणौ जगद्वंद्यावनिंदितौ । कृतः श्लाघ्योस्म्यहं देव शक्रादीनां दिवौकसां

ကမ္ဘာလောကတစ်လျှောက် ဝန်ထမ်းပူဇော်ကြပြီး အပြစ်တင်မရသော သခင်၏ ခြေတော်နှစ်ပါးကို ငါမြင်တွေ့ရသောကြောင့်—အို ဒေဝ—ငါသည် သက္ကရာ (အိန္ဒြာ) စသော နတ်လောကနေထိုင်သူတို့အကြား၌ပင် ချီးမွမ်းထိုက်သူ ဖြစ်လာပြီ။

Verse 83

आत्मानमधिकं मन्ये त्रिदशेशात्पुरंदरात् । रावणस्य गृहे दीप्ते सर्वरत्नोपशोभिते

ဤနေရာ၌ ရတနာမျိုးစုံဖြင့် တင့်တယ်လှပစွာ အလှဆင်ထားသော ရာဝဏ၏ တောက်ပသည့် မဟာမဏ္ဍပ်အတွင်းတွင် ငါသည် နတ်တို့၏ အရှင် ပုရန္ဒရ (အိန္ဒြာ) ထက်ပင် မိမိကိုယ်ကို မြင့်မြတ်သည်ဟု ထင်မြင်၏။

Verse 84

उपविष्टे तु काकुत्स्थे अर्घं दत्वा विभीषणः । उवाच प्रांजलिर्भूत्वा सुग्रीवं भरतं तथा

ကာကုတ္သ္ထ (ရာမ) သည် အာසနပေါ်၌ ထိုင်တော်မူသောအခါ ဝိဘီရှဏသည် အရ္ဃျ (ဂုဏ်ပြုရေ) ကို ဆက်ကပ်၍ လက်အုပ်ချီကာ သုဂရీవနှင့် ဘရတကိုလည်း မိန့်ကြားလေ၏။

Verse 85

इहागतस्य रामस्य यद्दास्ये न तदस्ति मे । इयं च लंका रामेण रिपुं त्रैलोक्यकंटकम्

ဤနေရာသို့ ကြွလာသော ရာမအတွက် ကျွန်ုပ်၌ ထိုက်တန်သည့် ဝတ်ပြုမှု မရှိပါ။ ထို့ပြင် ဤလင်္ကာကိုလည်း—ရာမသည် သုံးလောက၏ လည်ချောင်း၌ ဆူးကဲ့သို့သော ရန်သူကို ဖျက်ဆီးမည်။

Verse 86

हत्वा तु पापकर्माणं दत्ता पूर्वं पुरी मम । इयं पुरी इमे दारा अमी पुत्रास्तथा ह्यहं

အပြစ်လုပ်သူကို သတ်ပြီးနောက် ကျွန်ုပ်၏ မြို့တော်ကို ယခင်က ကျွန်ုပ်ထံ ပြန်လည် ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဤသည်က ထိုမြို့တော်; ဤတို့က ကျွန်ုပ်၏ မယားများ; ထိုတို့က ကျွန်ုပ်၏ သားများ—ဤသည်ပင် အမှန်တကယ် ကျွန်ုပ်ဖြစ်သည်။

Verse 87

सर्वमेतन्मया दत्तं सर्वमक्षयमस्तु ते । ततः प्रकृतयः सर्वा लंकावासिजनाश्च ये

ဤအရာအားလုံးကို ကျွန်ုပ်က သင်အား ပေးအပ်ပြီးပြီ။ သင့်အတွက် အားလုံး မကုန်ခန်း မပျက်စီးဘဲ တည်မြဲပါစေ။ ထို့နောက် သင့်၏ အမှုထမ်းအပေါင်းနှင့် လင်္ကာတွင် နေထိုင်သူတို့လည်း…

Verse 88

आजग्मू राघवं द्रष्टुं कौतूहलसमन्विताः । उक्तो विभीषणस्तैस्तु रामं दर्शय नः प्रभो

စိတ်ဝင်စားမှုဖြင့် ပြည့်နှက်၍ သူတို့သည် ရာဃဝကို တွေ့မြင်ရန် လာကြသည်။ ထို့နောက် ဝိဘီရှဏကို “အရှင်၊ ကျွန်ုပ်တို့အား ရာမ၏ ဒർശနကို ပြပါ” ဟု လျှောက်ကြသည်။

Verse 89

विभीषणेन कथिता राघवाय महात्मने । तेषामुपायनं सर्वं भरतो रामचोदितः

ဝိဘီရှဏက ထိုအကြောင်းအရာအားလုံးကို မဟာသတ္တိရှိသော ရာဃဝထံ လျှောက်တင်하였다။ ထို့နောက် ရာမ၏ အမိန့်အရ ဘရတက သူတို့၏ လက်ဆောင်နှင့် ပူဇော်ပဏ္ဏာ အားလုံးကို စီစဉ်တင်ဆက်하였다။

Verse 90

जग्राह वानरेन्द्रश्च धनरत्नौघसंचयं । एवं तत्र त्र्यहं रामो ह्यवसद्राक्षसालये

မျောက်တို့၏အရှင်သည် စုဆောင်းထားသော ဥစ္စာနှင့် ရတနာအစုအဝေးကို သိမ်းယူလေ၏။ ထို့ကြောင့် ရာမသည် ရာක්ෂသတို့၏ နေအိမ်၌ သုံးရက်တိုင်တိုင် နေထိုင်လေ၏။

Verse 91

चतुर्थेहनि संप्राप्ते रामे चापि सभास्थिते । केकसी पुत्रमाहेदं रामं द्रक्ष्यामि पुत्रक

စတုတ္ထနေ့ ရောက်လာ၍ ရာမလည်း အစည်းအဝေးခန်းမ၌ ထိုင်နေစဉ် ကေကသီက သားအား “သားရေ၊ ငါ ဒီရာမကို မြင်ချင်တယ်” ဟု ဆိုလေ၏။

Verse 92

दृष्टे तस्मिन्महत्पुण्यं प्राप्यते मुनिसत्तमैः । विष्णुरेष महाभागश्चतुर्मूर्तिस्सनातनः

သူ့ကို မြင်တွေ့ရုံဖြင့် မုနိအထွဋ်အမြတ်တို့ပင် အလွန်ကြီးမားသော ကုသိုလ်ကို ရရှိကြသည်။ ဤသူသည် ဗိဿဏု—မဟာကံကောင်းသူ၊ နိရန္တရ၊ လေးမျိုးသော ရုပ်ပုံဖြင့် ပေါ်ထွန်းသူ ဖြစ်၏။

Verse 93

सीता लक्ष्मीर्महाभाग न बुद्धा साग्रजेन ते । पित्रा ते पूर्वमाख्यातं देवानां दिविसंगमे

အို မဟာကံကောင်းသူ၊ စီတာသည် လက္ခမီကိုယ်တိုင်ဖြစ်၏။ သို့သော် သင်နှင့် သင်၏ အကိုကြီးတို့က မသိမမြင်နိုင်ခဲ့ကြ။ ယခင်က သင်၏ဖခင်သည် ကောင်းကင်ရှိ ဒေဝတို့၏ စည်းဝေးပွဲ၌ ထိုအကြောင်းကို ပြောကြားခဲ့သည်။

Verse 94

कुले रघूणां वै विष्णुः पुत्रो दशरथस्य तु । भविष्यति विनाशाय दशग्रीवस्य रक्षसः

အမှန်တကယ် ရဃုဝంశ၌ ဗိဿဏုသည် ဒဿရထ၏ သားအဖြစ် မွေးဖွားလာမည်၊ ဒသဂ္ရీవ ရာක්ෂသ (ရာဝဏ) ကို ဖျက်ဆီးရန်အတွက် ဖြစ်၏။

Verse 95

विभीषण उवाच । एवं कुरुष्व वै मातर्गृहाण नवमं वरम् । पात्रं चंदनसंयुक्तं दधिक्षौद्राक्षतैः सह

ဝိဘီရှဏက ဆိုသည်—“အမေတော်၊ အမှန်တကယ် ထိုသို့ပြုပါ; ကိုးမြောက်သော ကောင်းချီးကို လက်ခံပါ—စန္ဒနံ့ဖြင့် ပြင်ဆင်ထားသော အိုးတစ်လုံးနှင့်အတူ ဒဓိ (နို့ချဉ်)၊ ပျားရည်၊ အက္ခတ (မကွဲမပျက် ဆန်စေ့) တို့ပါစေ။”

Verse 96

दूर्वयार्घं सह कुरु राजपुत्रस्य दर्शनम् । सरमामग्रतः कृत्वा याश्चान्या देवकन्यकाः

ဒူර්ဝာမြက်ဖြင့် အရ്ഘျ (arghya) ပူဇော်သကာနှင့်အတူ မင်းသားကို သွားတွေ့ပါ; စရမာကို ရှေ့တန်းတွင်ထား၍ အခြားသော ဒေဝကနျာများကိုလည်း အတူခေါ်သွားပါ။

Verse 97

व्रजस्व राघवाभ्याशं तस्मादग्रे व्रजाम्यहम् । एवमुक्त्वा गतं रक्षो यत्र रामो व्यवस्थितः

“ရాఃဃဝ (ရာမ) ထံသို့ ချက်ချင်းသွားပါ; ထို့ကြောင့် ငါက အရင်ဆုံး ရှေ့ကသွားမည်” ဟုဆိုပြီးနောက် ထိုရက္ခသသည် ရာမ တည်ရှိရာနေရာသို့ သွားလေ၏။

Verse 98

उत्सार्य दानवान्सर्वान्रामं द्रष्टुं समागतान् । सभां तां विमलां कृत्वा रामं स्वाभिमुखे स्थितम्

ရာမကို တွေ့မြင်ရန် စုဝေးလာသော ဒာနဝများအားလုံးကို ထုတ်ပယ်ပြီးနောက်၊ သူသည် ထိုအစည်းအဝေးခန်းကို သန့်စင်ပူဇော်ကာ ရာမ၏ မျက်နှာတော်ရှေ့တွင် ရင်ဆိုင်၍ ရပ်နေ하였다။

Verse 99

विभीषण उवाच । विज्ञाप्यं शृणु मे देव वदतश्च विशांपते । दशग्रीवं कुंभकर्णं या च मां चाप्यजीजनत्

ဝိဘီရှဏက ဆိုသည်—“အို ဒေဝ၊ အို ပြည်သူတို့၏ အရှင်၊ ငါတင်ပြသော စကားကို နားထောင်ပါ: ဒသဂရီဝ (ရာဝဏ)၊ ကုಂಭကර්ဏ နှင့် ငါကိုပါ မွေးဖွားပေးခဲ့သော မိခင်တော် (သူမ) အကြောင်းဖြစ်သည်။”

Verse 100

इयं सा देवमाता नः पादौ ते द्रष्टुमिच्छति । तस्यास्तु त्वं कृपां कृत्वा दर्शनं दातु मर्हसि

ဤသည်ကား ကျွန်ုပ်တို့၏ မြင့်မြတ်သောမယ်တော်ဖြစ်ပါသည်၊ သူမသည် အသင်၏ခြေတော်များကို ဖူးမြော်လိုပါသည်။ ထို့ကြောင့် သူမအား ကရုဏာထား၍ တွေ့ဆုံခွင့်ပေးသနားတော်မူပါ။

Verse 101

राम उवाच । अहं तस्याः समीपं तु मातृदर्शनकांक्षया । गमिष्ये राक्षसेंद्र त्वं शीघ्रं याहि ममाग्रतः

ရာမက မိန့်တော်မူသည်– "ငါ့မယ်တော်ကို တွေ့လိုသောဆန္ဒဖြင့် ငါချက်ချင်းသွားမည်။ အို ရက္ခသသခင်၊ ငါ့ရှေ့က အမြန်သွားလော့။"

Verse 102

प्रतिज्ञाय तु तं वाक्यमुत्तस्थौ च वरासनात् । मूर्ध्नि चांजलिमाधाय प्रणाममकरोद्विभुः

ထိုစကားများကို ကတိပြုပြီးနောက် တန်ခိုးကြီးသောသူသည် သူ၏မြတ်သောနေရာမှ ထရပ်လိုက်ပြီး လက်အုပ်ချီကာ ဦးခေါင်းပေါ်တင်လျက် ရိုသေစွာ ဦးညွှတ်လေသည်။

Verse 103

अभिवादयेहं भवतीं माता भवसि धर्मतः । महता तपसा चापि पुण्येन विविधेन च

သင့်ကို ကျွန်ုပ် ဦးညွှတ်ပါသည်။ တရားဓမ္မဥပဒေအရ သင်သည် ကျွန်ုပ်၏မိခင်ဖြစ်သည်—ကြီးမားသော ခြိုးခြံချွေတာမှုနှင့် များပြားလှသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုများကြောင့်လည်း ဖြစ်ပါသည်။

Verse 104

इमौ ते चरणौ देवि मानवो यदि पश्यति । पूर्णस्स्यात्तदहं प्रीतो दृष्ट्वेमौ पुत्रवत्सले

အို မယ်တော်၊ အကယ်၍ လူသားတစ်ဦးသည် သင်၏ ခြေတော်နှစ်ဖက်ကို ဖူးမြော်ရလျှင် သူသည် ပြည့်စုံခြင်းသို့ ရောက်၏။ ၎င်းတို့ကို မြင်ရသဖြင့် သားကဲ့သို့ ချစ်ခင်ကြင်နာတတ်သော အို မယ်တော်၊ ကျွန်ုပ်လည်း ဝမ်းမြောက်မိပါသည်။

Verse 105

कौसल्या मे यथा माता भवती च तथा मम । केकसी चाब्रवीद्रामं चिरं जीव सुखी भव

“ကောသလျာသည် ငါ၏ မိခင်ဖြစ်သကဲ့သို့၊ သင်လည်း ငါအတွက် မိခင်တူတူပင် ဖြစ်၏။” ထို့နောက် ကေကစီက ရာမအား “အသက်ရှည်၍ ချမ်းသာပျော်ရွှင်ပါစေ” ဟု မေတ္တာပို့လေ၏။

Verse 106

भर्त्रा मे कथितं वीर विष्णुर्मानुषरूपधृत् । अवतीर्णो रघुकुले हितार्थेत्र दिवौकसाम्

အို သူရဲကောင်း၊ ကျွန်မ၏ ခင်ပွန်းက “ဗိဿနုသည် လူ့ရုပ်ကို ခံယူ၍ ရဂ္ဓုဝంశ၌ ဤလောကသို့ ဆင်းသက်အဝတားပြုသည်မှာ ဒေဝတাদের အကျိုးချမ်းသာအတွက်” ဟု ပြောကြားခဲ့၏။

Verse 107

दशग्रीव विनाशाय भूतिं दातुं विभीषणे । वालिनो निधनं चैव सेतुबंधं च सागरे

ဒသဂ္ဂရီဝ (ရာဝဏ) ကို ဖျက်ဆီးရန်၊ ဝိဘီသဏအား စည်းစိမ်ချမ်းသာ ပေးရန်၊ ဝါလီကို သတ်ရန်၊ ထို့ပြင် သမုဒ္ဒရာပေါ်၌ စေတုတံတားကို တည်ဆောက်ရန်လည်း ဖြစ်၏။

Verse 108

पुत्रो दशरथस्यैव सर्वं स च करिष्यति । इदानीं त्वं मया ज्ञातः स्मृत्वा तद्भर्तृभाषितम्

ဒသရထ၏ သားတော်တစ်ပါးတည်းကပင် အရာအားလုံးကို ဆောင်ရွက်ပြီးမြောက်စေမည်။ ယခုမူ ခင်ပွန်း၏ စကားကို မှတ်မိသဖြင့် သင်ကို ငါ သိမြင်အတည်ပြုလိုက်ပြီ။

Verse 109

सीता लक्ष्मीर्भवान्विष्णुर्देवा वै वानरास्तथा । गृहं पुत्र गमिष्यामि स्थिरकीर्तिमवाप्नुहि

စီတာသည် လက္ခမီဖြစ်၍ သင်သည် ဗိဿနုဖြစ်၏။ ဝါနရတို့သည်လည်း အမှန်တကယ် ဒေဝတားများပင် ဖြစ်ကြ၏။ သားရေ၊ ငါ အိမ်သို့ ပြန်မည်—တည်မြဲသော ကီရ్తိကို ရယူပါစေ။

Verse 110

सरमोवाच । इहैव वत्सरं पूर्णमशोकवनिकास्थिता । सेविता जानकी देव सुखं तिष्ठति ते प्रिया

ဆရမာက ဆိုသည်– “ဤနေရာ၌ပင် တစ်နှစ်ပြည့်အောင် ဇာနကီသည် အရှိုကာဥယျာဉ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ အရှင်၊ သင်၏ချစ်သူမသည် စောင့်ရှောက်ပြုစုခံရ၍ ဤနေရာတွင် သက်သာစွာ တည်ရှိနေသည်။”

Verse 111

नित्यं स्मरामि वै पादौ सीतायास्तु परंतप । कदा द्रक्ष्यामि तां देवीं चिंतयाना त्वहर्निशम्

ရန်သူတို့ကို မီးလောင်စေသူအို၊ ကျွန်ုပ်သည် စီတာ၏ ခြေတော်နှစ်ဖက်ကို အမြဲတမ်း သတိရနေသည်။ နေ့ညမပြတ် စဉ်းစားလျက်၊ ထိုဒေဝီကို မည်သည့်အခါ မြင်တွေ့ရမည်နည်း။

Verse 112

किमर्थं देवदेवेन नानीता जानकी त्विह । एकाकी नैव शोभेथा योषिता च तया विना

ဒေဝတို့၏ ဒေဝတော်က ဇာနကီကို ဤသို့ မခေါ်လာသည့်အကြောင်းရင်းကား အဘယ်နည်း။ မိန်းမတစ်ယောက်သည် တစ်ယောက်တည်းနေလျှင် မလှပ; သူမမရှိလျှင် သင်လည်း မတောက်ပနိုင်။

Verse 113

समीपे शोभते सीता त्वं च तस्याः परंतप । एवं ब्रुवन्त्यां भरतः केयमित्यब्रवीद्वचः

အနီး၌ စီတာသည် လှပတောက်ပနေပြီး၊ သင်လည်း သူမဘေးတွင် ရန်သူတို့ကို မီးလောင်စေသူအို၊ တောက်ပနေသည်။ ထိုသို့ ပြောနေစဉ် ဘရတက “ဤသူမက ဘယ်သူနည်း” ဟု မေးလေ၏။

Verse 114

ततश्चेंगितविद्रामो भरतं प्राह सत्वरम् । विभीषणस्य भार्या वै सरमा नाम नामतः

ထို့နောက် ချင်ဂိတဝိဒြာမက ဘရတအား အလျင်အမြန် ပြောသည်– “အမှန်တကယ် ဝိဘီရှဏ၏ ဇနီးသည် ဆရမာ ဟု အမည်ရသည်။”

Verse 115

प्रिया सखी महाभागा सीतायास्सुदृढं मता । सर्वंकालकृतं पश्य न जाने किं करिष्यति

ချစ်ခင်ရသော မိတ်သမီး၊ ကံကောင်းမြတ်သောသူရေ—စီတာ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် အလွန်ခိုင်မာ၏။ ကြည့်လော့၊ အရာအားလုံးသည် ကာလ၏ စီမံချက်အတိုင်း ဖြစ်ပေါ်သည်; သူမ ဘာလုပ်မည်ကို ငါမသိ။

Verse 116

गच्छ त्वं सुभगे भर्तृगेहं पालय शोभने । मां त्यक्त्वा हि गता देवी भाग्यहीनं गतिर्यथा

သွားလော့၊ ကံကောင်း၍ လှပသောသူရေ၊ သင်၏ ခင်ပွန်းအိမ်သို့ သွားကာ ထိုနေရာတွင် ကောင်းစွာ နေထိုင်လော့။ အကြောင်းမူကား ဒေဝီသည် ငါ့ကို စွန့်၍ ထွက်ခွာသွားပြီ—ကံမကောင်းသူထံမှ ကံကောင်းခြင်း ထွက်ခွာသကဲ့သို့။

Verse 117

तया विरहितः सुभ्रु रतिं विंदे न कर्हिचित् । शून्या एव दिशः सर्वाः पश्यामीह पुनर्भ्रमन्

အလှမျက်ခုံးရှင်ရေ၊ သူမနှင့် ကွာခွာပြီးနောက် ငါသည် မည်သည့်အခါမျှ ပျော်ရွှင်မှု မတွေ့ရ။ ဒီမှာ ထပ်ခါထပ်ခါ လှည့်လည်သွားလာရင်း အရပ်အနှံ့ကို လုံးဝ ဗလာဟုသာ မြင်ရ၏။

Verse 118

विसृज्यतां च सरमां सीतायास्तु प्रियां सखीम् । गतायामथ केकस्यां रामः प्राह विभीषणम्

“စီတာ၏ ချစ်ခင်ရသော မိတ်သမီး စရမာကို ပြန်လွှတ်လိုက်ကြစို့။” ထို့နောက် ကေကစီ ထွက်ခွာသွားပြီးမှ ရာမသည် ဝိဘီရှဏအား မိန့်တော်မူ၏။

Verse 119

दैवतेभ्यः प्रियं कार्यं नापराध्यास्त्वया सुराः । आज्ञया राजराजस्य वर्तितव्यं त्वयानघ

ဒေဝတားတို့နှစ်သက်မည့် အမှုကို ပြုလော့; သုရတို့ကို မလွန်ကျူးမပြစ်မှားရ။ မင်းတို့၏မင်း၏ အမိန့်အတိုင်း၊ အပြစ်ကင်းသူရေ၊ ထိုသို့ပင် ကိုယ်တိုင်ကျင့်ကြံလော့။

Verse 120

लंकायां मानुषो यो वै समागच्छेत्कथंचन । राक्षसैर्न च हंतव्यो द्रष्टव्योसौ यथा त्वहम्

လင်္ကာသို့ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ လူသားတစ်ဦးရောက်လာလျှင် ရက္ခသတို့က မသတ်ရ; အစားထိုး၍ ငါမြင်နိုင်ရန် ငါ့ရှေ့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရမည်။

Verse 121

विभीषण उवाच । आज्ञयाहं नरव्याघ्र करिष्ये सर्वमेव तु । विभीषणे हि वदति वायू राममुवाच ह

ဝိဘီရှဏက “အမိန့်တော်အတိုင်းပါ၊ လူတို့အတွင်း ကျားသခင်တော်၊ အရာအားလုံးကို အမှန်တကယ် ဆောင်ရွက်ပါမည်” ဟုဆို၏။ ဝိဘီရှဏက ထိုသို့ပြောနေစဉ် ဝါယုက ရာမအား ပြောလေ၏။

Verse 122

इहास्तिवैष्णवी मूर्तिः पूर्वं बद्धो बलिर्यया । तां नयस्व महाभाग कान्यकुब्जे प्रतिष्ठय

ဤနေရာတွင် ဝိုင်ෂ္ဏဝီ သန့်ရှင်းမြတ်သော မူရတိတစ်ဆူ ရှိသည်၊ ယခင်က ထိုမူရတိကြောင့်ပင် ဘလိကို ချည်နှောင်ခဲ့၏။ အို မဟာဘဂ္ဂ၊ ထိုကို ယူဆောင်၍ ကာန်ယကုပ္ဗျ၌ ပရတိဋ္ဌာပနာ ပြုလော့။

Verse 123

विदित्वा तदभिप्रायं वायुना समुदाहृतम् । विभीषणस्त्वलंकृत्य रत्नैः सर्वैश्च वामनम्

ဝါယုက ထုတ်ဖော်ပြောကြားသော အကြံရည်ကို သိမြင်ပြီးနောက် ဝိဘီရှဏသည် ဝါမနကို ရတနာအမျိုးမျိုး အလုံးစုံဖြင့် အလှဆင်လေ၏။

Verse 124

आनीय चार्पयद्रामे वाक्यं चेदमुवाच ह । यदा वै निर्जितः शक्रो मेघनादेन राघव

ထိုကို ယူဆောင်လာ၍ ဝိဘီရှဏသည် ရာမထံ အပ်နှံပြီး ဤစကားကို ဆိုလေ၏— “အို ရာဃဝ၊ မေဃနာဒက သက္ကရ (အိန္ဒြ) ကို အမှန်တကယ် အနိုင်ယူခဲ့သောအခါ…”

Verse 125

तदा वै वामनस्त्वेष आनीतो जलजेक्षण । नयस्व तमिमं देव देवदेवं प्रतिष्ठय

ထိုအခါ အမှန်တကယ်ပင်၊ ကြာပန်းမျက်စိရှိသူရေ၊ ဤ ဝာမန ကို ယခု အရောက်ယူဆောင်လာခဲ့ပြီ။ အို ဒေဝ၊ သူ့ကို ဤနေရာသို့ ခေါ်ဆောင်လာ၍ ဒေဝတို့၏ ဒေဝကို ဓမ္မပူဇာနည်းဖြင့် ပရတိဋ္ဌာပန (အဘိသေက) ပြုပါ။

Verse 126

तथेति राघवः कृत्वा पुष्पकं च समारुहत् । धनं रत्नमसंख्येयं वामनं च सुरोत्तमम्

“ထိုသို့ဖြစ်စေ” ဟု ရာဃဝက ပြောပြီး ပုෂ္ပက ဝိမာနပေါ်သို့ တက်ရောက်하였다။ မရေတွက်နိုင်သော ငွေကြေးရတနာများနှင့်အတူ ဒေဝတို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံး ဝာမန ကိုလည်း ခေါ်ဆောင်သွား하였다။

Verse 127

गृह्य सुग्रीवभरतावारूढौ वामनादनु । व्रजन्नेवांबरे रामस्तिष्ठेत्याह विभीषणम्

စူဂရီဝနှင့် ဘရတ—နှစ်ဦးစလုံး အရင်ကတည်းက စီးနင်းပြီးသား—ကို ယူဆောင်ကာ၊ ဝာမန နောက်တော်လိုက်၍ ရာမသည် ကောင်းကင်လမ်းဖြင့် ခရီးဆက်하였다။ ခရီးသွားနေစဉ်တွင် ဝိဘီရှဏအား “ဤနေရာ၌ နေပါ” ဟု မိန့်တော်မူ하였다။

Verse 128

राघवस्य वचः श्रुत्वा भूयोप्याह स राघवम् । करिष्ये सर्वमेतद्धि यदाज्ञप्तं विभो त्वया

ရာဃဝ၏ မိန့်ခွန်းကို ကြားပြီးနောက် သူသည် ထပ်မံ၍ ရာဃဝအား ပြော하였다—“အို အရှင်၊ သင်မိန့်ကြားအမိန့်ပေးထားသမျှကို အမှန်တကယ် အားလုံး ဆောင်ရွက်ပါမည်”။

Verse 129

सेतुनानेन राजेंद्र पृथिव्यां सर्वमानवाः । आगत्य प्रतिबाधेरन्नाज्ञाभंगो भवेत्तव

အို ရာဇဧန္ဒြ! ဤ စေတု (တံတား) ကြောင့် မြေပြင်တစ်လျှောက် လူသားအားလုံး လာရောက် တားဆီးနှောင့်ယှက်ကြလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် သင်၏ အမိန့်သည် ချိုးဖောက်ခံရလိမ့်မည်။

Verse 130

कोत्र मे नियमो देव किन्नु कार्यं मया विभो । श्रुत्वैतद्राघवो वाक्यं राक्षसोत्तमभाषितम्

“အို ဒေဝါ! ငါ့အပေါ် စည်းကမ်းထိန်းချုပ်မှု ဘယ်မှာရှိသနည်း။ အို အရှင်ကြီး၊ ငါ့အတွက် တာဝန်ဟူသည် ဘာရှိသနည်း” ဟု ရက္ခသတို့အထက်မြတ်၏ စကားကို ကြားသော် ရာဃဝ (ရာမ) သည် ဂရုတစိုက် နားထောင်လေ၏။

Verse 131

कार्मुकं गृह्य हस्तेन रामः सेतुं द्विधाच्छिनत् । त्रिर्विभज्य च वेगेन मध्ये वै दशयोजनम्

ရာမသည် လက်ဖြင့် မြားတံကို ကိုင်ကာ တံတားကို နှစ်ပိုင်း ခွဲဖြတ်လေ၏။ ထို့နောက် အလျင်အမြန် သုံးပိုင်း ခွဲကာ အလယ်မှ ဒသ ယောဇနအထိ ခွဲထွက်စေ하였다။

Verse 132

छित्वा तु योजनं चैकमेकं खंडत्रयं कृतम् । वेलावनं समासाद्य रामः पूजां रमापतेः

ယောဇနတစ်ခုအလျားကို ဖြတ်ကာ သုံးခွဲအဖြစ် ပြုလုပ်ပြီးနောက် ရာမသည် ဝေလာဝနသို့ ရောက်၍ ရမာပတိ (ဗိဿနု) လက္ခမီ၏ အရှင်အား ပူဇော်ကန်တော့လေ၏။

Verse 133

कृत्वा रामेश्वरं नाम्ना देवदेवं जनार्दनं । अभिषिच्याथ संगृह्य वामनं रघुनंदनः

“ရာမေရှွရ” ဟူသော နာမဖြင့် ဒေဝဒေဝ ဂျနာရ္ဒနကို တည်ထောင်၍ အဘိသေက ပြုလုပ်ပြီးနောက် ရဃုနန္ဒန (ရာမ) သည် ပစ္စည်းများကို စုဆောင်းကာ ဝာမနကို အတူခေါ်သွားလေ၏။

Verse 134

दक्षिणादुदधेश्चैव निर्जगाम त्वरान्वितः । अंतरिक्षादभूद्वाणी मेघगंभीरनिःस्वना

ထို့နောက် သူသည် တောင်ဘက် သမုဒ္ဒရာမှ အလျင်အမြန် ထွက်ခွာလေ၏။ ထိုအခါ မိုးတိမ်တုန်ဟုန်သံကဲ့သို့ နက်ရှိုင်း၍ တုန်လှုပ်စေသော အသံတစ်သံသည် ကောင်းကင်မှ ပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 135

रुद्र उवाच । भो भो रामास्तु भद्रं ते स्थितोऽहमिह सांप्रतम् । यावज्जगदिदं राम यावदेषा धरा स्थिता

ရုဒြာက မိန့်တော်မူသည်– “အို ရာမ၊ အို ရာမ—သင်၌ မင်္ဂလာကောင်းကြီး ရှိပါစေ။ ယခု ငါသည် ဤနေရာ၌ ရပ်တည်လျက်ရှိ၏၊ ဤလောက တည်မြဲနေသမျှ၊ ဤမြေကြီး တည်တံ့နေသမျှ ငါလည်း ဤနေရာ၌ တည်နေမည်။”

Verse 136

तावदेव च ते सेतु तीर्थं स्थास्यति राघव । श्रुत्वैवं देवदेवस्य गिरं ताममृतोपमाम्

“အို ရာဃဝ၊ သင်၏ စေတုဟူသော တီရ္ထလည်း ထိုကာလအတိုင်းသာ တည်မြဲမည်” ဟု။ ထို့နောက် နတ်တို့၏နတ်၏ အမృతတူသော မိန့်ခွန်းကို ကြားသိပြီးနောက်၊

Verse 137

राम उवाच । नमस्ते देवदेवेश भक्तानामभयंकर । गौरीकांत नमस्तुभ्यं दक्षयज्ञविनाशन

ရာမက မိန့်တော်မူသည်– “နတ်တို့၏နတ်အရှင်၊ သင့်အား နမස්ကာရ—ဘက္တတို့အား အဘယ (ကြောက်မက်ကင်း) ကို ပေးသနားသူ။ ဂေါရီ၏ ချစ်သူ၊ သင့်အား နမස්ကာရ—ဒက္ခ၏ ယဇ္ဉကို ဖျက်ဆီးသူ”

Verse 138

नमो भवाय शर्वाय रुद्राय वरदाय च । पशूनांपतये नित्यं चोग्राय च कपर्दिने

ဘဝအား နမස්ကာရ၊ ရှර්ဝအား နမස්ကာရ၊ ရုဒြအား နမස්ကာရ၊ ပရသဒ (အပေးအလှူ) ပေးသူအားလည်း နမස්ကာရ။ ပရှုပတိအား အမြဲနမස්ကာရ၊ ထို့ပြင် ဥဂ္ရနှင့် ကပရ္ဒိန်အားလည်း နမස්ကာရ

Verse 139

महादेवाय भीमाय त्र्यंबकाय दिशांपते । ईशानाय भगघ्नाय नमोस्त्वंधकघातिने

မဟာဒေဝအား နမස්ကာရ—ကြောက်မက်ဖွယ် ဗီမရုပ်၊ တြျမ်ဗက (မျက်စိသုံးပါး)၊ အရပ်ဒిశာတို့၏ အရှင်ကာကွယ်သူ။ ဣရှာနအား နမස්ကာရ၊ ဘဂကို သတ်သူအား နမස්ကာရ—အန္ဓကကို ချေမှုန်းသူအား နမස්ကာရ

Verse 140

नीलग्रीवाय घोराय वेधसे वेधसा स्तुत । कुमारशत्रुनिघ्नाय कुमारजननाय च

လည်ချောင်းပြာသော အရှင်၊ ကြောက်မက်ဖွယ် အရှင်၊ ဖန်ဆင်းရှင် ဝေဓသကို နမස්ကာရ—ဝေဓသကိုယ်တိုင် ချီးမွမ်းသော အရှင်။ ကုမာရ၏ ရန်သူများကို သတ်ဖြတ်သူ၊ ကုမာရကို မွေးဖွားစေသူကိုလည်း နမို။

Verse 141

विलोहिताय धूम्राय शिवाय क्रथनाय च । नमो नीलशिखंडाय शूलिने दैत्यनाशिने

နီရောင်တောက်သော အရှင်၊ မီးခိုးရောင်သဏ္ဍာန် အရှင်၊ ရှိဝနှင့် ဖျက်ဆီးရှင်ကို နမස්ကာရ။ ခေါင်းမောက်ပြာသော အရှင်၊ တြိရှူလကိုင်ဆောင်သူ၊ ဒೈတျများကို ဖျက်ဆီးသူကို ဂုဏ်ပြုနမို။

Verse 142

उग्राय च त्रिनेत्राय हिरण्यवसुरेतसे । अनिंद्यायांबिकाभर्त्रे सर्वदेवस्तुताय च

ကြမ်းတမ်းသော အရှင်၊ မျက်စိသုံးပါးရှင်၊ ရွှေရောင်တောက်ပသော အစေ့အနှံတန်ခိုးရှိသူကို နမස්ကာရ။ အပြစ်ကင်းသော အရှင်၊ အမ္ဗိကာ၏ ခင်ပွန်း၊ နတ်အားလုံး ချီးမွမ်းသော အရှင်ကိုလည်း နမို။

Verse 143

अभिगम्याय काम्याय सद्योजाताय वै नमः । वृषध्वजाय मुंडाय जटिने ब्रह्मचारिणे

ချဉ်းကပ်လွယ်သော အရှင်၊ ဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်းပေးသူ၊ စဒ္ယောဇာတကို အမှန်တကယ် နမို။ နွားအလံတင်သော အရှင်၊ ခေါင်းရိတ်တပသီ၊ ဇဋာဆံပင်ရှင်၊ ဗြဟ္မစရိယာကျင့်သူကိုလည်း ပူဇော်နမို။

Verse 144

तप्यमानाय तप्याय ब्रह्मण्याय जयाय च । विश्वात्मने विश्वसृजे विश्वमावृत्य तिष्ठते

တပသီအကျင့်၌ အပူတောက်လောင်နေသူ၊ တပသီ၏ အင်အားကိုယ်တိုင်ဖြစ်သူကို နမස්ကာရ။ ဗြာဟ္မဏများ၏ ကာကွယ်ရှင်နှင့် အောင်မြင်ခြင်းကိုယ်တိုင်ဖြစ်သူကို နမို။ စကြဝဠာ၏ အတ္တမ၊ စကြဝဠာဖန်ဆင်းရှင်—ကမ္ဘာလောကအားလုံးကို လွှမ်းခြုံ၍ တည်ရှိနေသူကို ပူဇော်နမို။

Verse 145

नमो नमोस्तु दिव्याय प्रपन्नार्तिहराय च । भक्तानुकंपिने देव विश्वतेजो मनोगते

နမော နမော—အလင်းတော်မြတ်သို့ ဦးညွှတ်ပူဇော်ပါ၏၊ အားကိုးအပ်သူတို့၏ ဒုက္ခကို ဖယ်ရှားတော်မူ၏။ အို ဒေဝ၊ ဘက္တတို့ကို ကရုဏာပြုသော၊ စကြဝဠာတောက်ပမှု၊ စိတ်အတွင်း လှုပ်ရှားတော်မူသောအရှင်။

Verse 146

पुलस्त्य उवाच । एवं संस्तूयमानस्तु देवदेवो हरो नृप । उवाच राघवं वाक्यं भक्तिनम्रं पुरास्थितम्

ပုလஸ္တျက ပြောသည်—အို မင်းကြီး၊ ဤသို့ ချီးမွမ်းခံရသော် ဒေဝတို့၏ ဒေဝ ဟရ (ဟရာ) သည် မိမိရှေ့၌ ရပ်နေသော ရာဃဝအား ဘက္တိဖြင့် နိမ့်ချသော စကားကို မိန့်တော်မူ၏။

Verse 147

रुद्र उवाच । भो भो राघव भद्रं ते ब्रूहि यत्ते मनोगतम् । भवान्नारायणो नूनं गूढो मानुषयोनिषु

ရုဒြ မိန့်တော်မူသည်—“အို ရာဃဝ၊ အို ရာဃဝ၊ သင်၌ မင်္ဂလာရှိပါစေ။ သင်၏ စိတ်ထဲရှိသမျှကို ပြောပါ။ သင်သည် မနုဿဇာတိအတွင်း လျှို့ဝှက်၍ ထင်ရှားလာသော နာရာယဏ ကိုယ်တော်တိုင်ပင် ဖြစ်သည်။”

Verse 148

अवतीर्णो देवकार्यं कृतं तच्चानघ त्वया । इदानीं स्वं व्रजस्थानं कृतकार्योसि शत्रुहन्

သင်သည် အဝတာရအဖြစ် ဆင်းသက်လာ၍၊ အို အပြစ်မဲ့သူ၊ ဒေဝတို့၏ တာဝန်ကို သင်က အမှန်တကယ် ပြီးမြောက်စေခဲ့သည်။ ယခု မိမိ၏ ဗြဇဓာမသို့ ပြန်သွားလော့; အို ရန်သူသတ်သူ၊ သင်၏ မစ်ရှင် ပြည့်စုံပြီ။

Verse 149

त्वया कृतं परं तीर्थं सेत्वाख्यं रघुनंदन । आगत्य मानवा राजन्पश्येयुरिह सागरे

အို ရဃုနန္ဒန၊ သင်သည် ‘စေတု’ ဟု အမည်ရသော အမြင့်မြတ်ဆုံး တီရ္ထကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အို မင်းကြီး၊ လူတို့သည် ဤနေရာသို့ လာရောက်၍ ဤသမုဒ္ဒရာ၌ ထိုအရာကို မြင်တွေ့ကြပါစေ။

Verse 150

महापातकयुक्ता ये तेषां पापं विलीयते । ब्रह्मवध्यादिपापानि यानि कष्टानि कानिचित्

မဟာပာတက (အကြီးမားသော အပြစ်) များဖြင့် လေးလံနေသူတို့၏ အပြစ်ပင် ပျော်လျက်ပျက်ကွယ်သွားသည်။ ဗြဟ္မဏသတ်မှုကဲ့သို့သော ကြမ်းတမ်းလှသည့် အပြစ်များနှင့် အခြားအပြစ်မျိုးစုံလည်း ထိုနည်းတူပင်။

Verse 151

दर्शनादेव नश्यंति नात्र कार्या विचारणा । गच्छ त्वं वामनं स्थाप्य गंगातीरे रघूत्तम

မြင်ရုံသာဖြင့်ပင် အကုန်ပျက်ကွယ်သွားသည်။ ဤနေရာတွင် စဉ်းစားဆင်ခြင်ရန် မလို။ သွားလော့၊ ရဃုဝంశ၏ အမြတ်တော်၊ ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်း၌ ဝာမနကို တည်ထောင်ပူဇော်လော့။

Verse 152

पृथिव्यां सर्वशः कृत्वा भागानष्टौ परंतप । श्वेतद्वीपं स्वकं स्थानं व्रज देव नमोस्तु ते

မြေကြီးကို အရပ်ရပ်အနှံ့ အပိုင်းရှစ်ပိုင်း ခွဲဝေပြီးနောက်၊ ရန်သူတို့ကို မီးလောင်စေသူအို၊ ယခု သင်၏ ကိုယ်ပိုင်နိဗ္ဗာန်ဌာနဖြစ်သော ရှွေတဒွီပသို့ သွားတော်မူပါ၊ အရှင်တော်၊ နမස්ကာရပါ၏။

Verse 153

प्रणिपत्य ततो रामस्तीर्थं प्राप्तश्च पुष्करम् । विमानं तु न यात्यूर्ध्वं वेष्टितं तत्तु राघवः

ထို့နောက် ရာမသည် ဦးညွှတ်ပူဇော်ပြီး ပုෂ္ကရ တီရ္ထသို့ ရောက်လာ၏။ သို့သော် ဝိမာနသည် အထက်သို့ မတက်နိုင်ဘဲ ပတ်လည်ကပ်ကာ တားဆီးခံနေရသည်—ရဃဝအတွက် ထိုသို့ပင် ဖြစ်၏။

Verse 154

किमिदं वेष्टितं यानं निरालंबेऽम्बरे स्थितम् । भवितव्यं कारणेन पश्येत्याह स्म वानरम्

“ဤယာဉ်သည် အဘယ်ကြောင့် ပတ်လည်ကပ်ကာ အထောက်အထားမရှိသော ကောင်းကင်၌ တည်နေသနည်း။ ကံကြမ္မာသတ်မှတ်သော အကြောင်းတရားတစ်ခု ရှိမည်—ကြည့်လော့!” ဟုဆိုကာ မျောက်ကို မိန့်တော်မူ၏။

Verse 155

सुग्रीवो रामवचनादवतीर्य धरातले । स च पश्यति ब्रह्माणं सुरसिद्धसमन्वितम्

ရာမ၏ အမိန့်အတိုင်း စုဂရီးဝသည် မြေပြင်ပေါ်သို့ ဆင်းလာ၏။ ထိုနေရာတွင် နတ်တို့နှင့် စိဒ္ဓအရှင်များ ဝန်းရံလျက်ရှိသော ဘြဟ္မာကို မြင်တွေ့하였다။

Verse 156

ब्रह्मर्षिसङ्घसहितं चतुर्वेदसमन्वितम् । दृष्ट्वाऽऽगत्याब्रवीद्रामं सर्वलोकपितामहः

ဗြဟ္မရ္ရှီအစုအဝေးနှင့်အတူ၊ ဝေဒလေးပါး၏ ဂုဏ်တော်ဖြင့် ပြည့်စုံသော ရာမကို မြင်သော်၊ လောကအားလုံး၏ ပိတామဟ ဘြဟ္မာသည် ချဉ်းကပ်လာ၍ ရာမအား မိန့်ကြား하였다။

Verse 157

सहितो लोकपालैश्च वस्वादित्यमरुद्गणैः । तं देवं पुष्पकं नैव लंघयेद्धि पितामहम्

လောကပာလများနှင့်အတူ၊ ဝစု၊ အာဒိတျ၊ မရုတ်အဖွဲ့များပါဝင်နေသော်လည်း ပိတามဟ (ဘြဟ္မာ) တောင် ထိုသိဒ္ဓိမြတ်သော ပုෂ္ပကကို ကျော်လွန်ရန် မရဲဝံ့။

Verse 158

अवतीर्य ततो रामः पुष्पकाद्धेमभूषितात् । नत्वा विरिंचनं देवं गायत्र्या सह संस्थितम्

ထို့နောက် ရာမသည် ရွှေအလှဆင်ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော ပုෂ္ပကမှ ဆင်းလာ၏။ ဂါယတြီနှင့်အတူ ရပ်တည်နေသော ဒေဝ ဝိရိဉ္စ (ဘြဟ္မာ) ကို ဦးချ၍ ထိုနေရာ၌ တည်နေ하였다။

Verse 159

अष्टांगप्रणिपातेन पंचांगालिंगितावनिः । तुष्टाव प्रणतो भूत्वा देवदेवं विरिंचनम्

အဋ္ဌာင်္ဂပရဏိပာတ်ဖြင့်—ကိုယ်ခန္ဓာသည် မြေကို အင်္ဂါငါးချက်ဖြင့် ထိကပ်လျက်—သူသည် ဦးညွှတ်ကာ ဒေဝဒေဝ ဝိရိဉ္စ (ဘြဟ္မာ) ကို ချီးမွမ်းတော်မူ하였다။

Verse 160

राम उवाच । नमामि लोककर्तारं प्रजापतिसुरार्चितम् । देवनाथं लोकनाथं प्रजानाथं जगत्पतिम्

ရာမက မိန့်တော်မူသည်။ လောကတို့ကို ဖန်ဆင်းတော်မူသော အရှင်ကို ငါ နမස්ကာရ ပြု၏။ ပ္ရဇာပတိတို့နှင့် ဒေဝတို့က ပူဇော်အာရုံပြုသော—ဒေဝနာထ၊ လောကနာထ၊ ပ္ရဇာနာထ၊ ဇဂတ်ပတိ အရှင်တော်ကို ငါ ဦးညွှတ်၏။

Verse 161

नमस्ते देवदेवेश सुरासुरनमस्कृत । भूतभव्यभवन्नाथ हरिपिंगललोचन

ဒေဝတို့၏ ဒေဝေရှင်တော်၊ နမස්ကာရပါ၏။ ဒေဝနှင့် အသူရတို့ပင် တူညီစွာ ဦးညွှတ်ကြသော အရှင်။ အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်တို့၏ နာထတော်—ဟရီ၊ ရွှေရောင်ပင်္ဂလ မျက်စိတော်ရှိသော အရှင်တော်။

Verse 162

बालस्त्वं वृद्धरूपी च मृगचर्मासनांबरः । तारणश्चासि देवस्त्वं त्रैलोक्यप्रभुरीश्वरः

အရှင်တော်သည် ကလေးငယ်လည်း ဖြစ်ပြီး အိုမင်းသော ရုပ်သဏ္ဍာန်လည်း ဆောင်၏။ သမင်အရေကို ထိုင်ခုံနှင့် ဝတ်စုံအဖြစ် ဆောင်တော်မူ၏။ ကယ်တင်၍ ကူးမြောက်စေသော တာရဏရှင်တော်လည်း ဖြစ်၏။ အရှင်တော်သည် ဒေဝ—သုံးလောက၏ အရှင်၊ ဣශ්ဝရ ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 163

हिरण्यगर्भः पद्मगर्भः वेदगर्भः स्मृतिप्रदः । महासिद्धो महापद्मी महादंडी च मेखली

အရှင်တော်သည် ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ (ရွှေဂರ್ಭ), ပဒ္မဂರ್ಭ (ပဒ္မမှ ပေါ်ထွန်းသူ), ဝေဒဂರ್ಭ (ဝေဒ၏ အရင်းမြစ်) ဖြစ်၍ သန့်ရှင်းသော စမృతိကို ပေးတော်မူသူ။ မဟာစိဒ္ဓ၊ မဟာပဒ္မီ၊ မဟာဒဏ္ဍီ၊ မေခလီ (ခါးပတ်ဆောင်သူ) ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 164

कालश्च कालरूपी च नीलग्रीवो विदांवरः । वेदकर्तार्भको नित्यः पशूनां पतिरव्ययः

အရှင်တော်သည် ကာလ (အချိန်) ကိုယ်တိုင်လည်း ဖြစ်၍ ကာလ၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်လည်း ဖြစ်၏။ နီလဂရီဝ (လည်ပင်းပြာ)၊ ပညာရှိတို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံး။ အမြဲတမ်း နုပျို၍ ဝေဒကို ပြုစုတော်မူသူ၊ သတ္တဝါတို့၏ မဖျက်မပျက် အရှင်တော် ဖြစ်၏။

Verse 165

दर्भपाणिर्हंसकेतुः कर्ता हर्ता हरो हरिः । जटी मुंडी शिखी दंडी लगुडी च महायशाः

ထိုဘုရားသည် လက်၌ ဒರ್ಭ (ကူရှ) မြက်ကို ကိုင်ထား၍ ဟံသာကို သင်္ကေတအဖြစ် ထားတော်မူ၏။ ပြုလုပ်သူလည်း ဖြစ်၊ ပြန်လည်သိမ်းယူသူလည်း ဖြစ်၏; ဟရ (Hara) လည်း ဖြစ်၊ ဟရီ (Hari) လည်း ဖြစ်၏။ ဇဋာဆံပင်ရှိသော သာသနာ့တပသီ၊ ခေါင်းရိတ်သူ၊ ရှိခါထုံးသူ; တောင်တံကိုင်သူနှင့် လဂုဍီတုတ်ကိုင်သူ—မဟာကီရ్తိရှိသူ။

Verse 166

भूतेश्वरः सुराध्यक्षः सर्वात्मा सर्वभावनः । सर्वगः सर्वहारी च स्रष्टा च गुरुरव्ययः

ထိုဘုရားသည် သတ္တဝါအပေါင်း၏ အီශ්ဝရ၊ ဒေဝတော်တို့၏ အုပ်ချုပ်သူ၊ အားလုံး၏ အာတ္မန်၊ အရှိအဖြစ်အပေါင်းကို ထိန်းသိမ်းပေးသူ ဖြစ်၏။ အရာရာ၌ ပြန့်နှံ့၍ အားလုံးကို ပြန်လည်သိမ်းယူသူ; ထိုဘုရားသည် ဖန်ဆင်းရှင်လည်း ဖြစ်—မပျက်မယွင်းသော ဂုရု ဖြစ်၏။

Verse 167

कमंडलुधरो देवः स्रुक्स्रुवादिधरस्तथा । हवनीयोऽर्चनीयश्च ओंकारो ज्येष्ठसामगः

ထိုဘုရားသည် ကမဏ္ဍလု (ရေခွက်) ကို ကိုင်ဆောင်သော ဒေဝတော်ဖြစ်ပြီး၊ ယဇ္ဉာလှူပစ္စည်း စရုက်၊ စရုဝ စသည့် လှူဇွန်းများကိုလည်း ကိုင်ထားတော်မူ၏။ ဟဝနအလှူခံထိုက်၍ ပူဇော်ထိုက်သူ; ထိုဘုရားသည် အိုံကာရ (Oṃ) ဖြစ်ပြီး စာမန်ဂီတ၏ အမြတ်ဆုံး သီဆိုသူ ဖြစ်၏။

Verse 168

मृत्युश्चैवामृतश्चैव पारियात्रश्च सुव्रतः । ब्रह्मचारी व्रतधरो गुहावासी सुपङ्कजः

ထိုဘုရားသည် ‘မရဏ’ လည်း ဖြစ်၊ ‘အမရတ’ (မသေမပျက်) လည်း ဖြစ်၏; ပါရိယာတြ နှင့် သုဝရတ ဟူသော နာမတော်များလည်း ရှိ၏။ ထိုဘုရားသည် ဘြဟ္မစာရီ တပသီ၊ ဝရတကို ထမ်းဆောင်သူ၊ ဂူတွင်းနေသူ၊ နှင့် သုပင်္ကဇ ဖြစ်၏။

Verse 169

अमरो दर्शनीयश्च बालसूर्यनिभस्तथा । दक्षिणे वामतश्चापि पत्नीभ्यामुपसेवितः

အမရသည် မြင်ရသူတို့ စိတ်ကြည်နူးစေသည့် အလှတရားရှိ၍ နေထွက်စဉ် နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်၏။ ထို့ပြင် ဇနီးနှစ်ဦးက ဝတ်ပြုစောင့်ရှောက်ကြပြီး—တစ်ဦးသည် ညာဘက်၌၊ တစ်ဦးသည် ဘယ်ဘက်၌ ရှိ၏။

Verse 170

भिक्षुश्च भिक्षुरूपश्च त्रिजटी लब्धनिश्चयः । चित्तवृत्तिकरः कामो मधुर्मधुकरस्तथा

ထိုအရှင်သည် ဘိက္ခုလည်းဖြစ်၍ ဘိက္ခုရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့်လည်း ပေါ်ထွန်းတော်မူ၏; ဆုံးဖြတ်ချက်ခိုင်မာသော တြိဇဋီလည်းဖြစ်၏; စိတ်၏လှုပ်ရှားမှုများကို လှုံ့ဆော်သော ကာမလည်းဖြစ်၏; ထို့အပြင် မဓုနှင့် မဓုကရလည်း ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 171

वानप्रस्थो वनगत आश्रमी पूजितस्तथा । जगद्धाता च कर्त्ता च पुरुषः शाश्वतो ध्रुवः

ထိုအရှင်သည် တောတွင်နေထိုင်သော ဝါနပရස්ထ၊ ပူဇော်ခံရသော အာရှရမီဖြစ်တော်မူ၏; ထို့ပြင် ကမ္ဘာလောကကို ထောက်တည်သူနှင့် ပြုလုပ်သူလည်း ဖြစ်တော်မူ၍—အမြဲတမ်းတည်မြဲသော၊ မလှုပ်မယှက်သော ပရမပုရုෂ ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 172

धर्माध्यक्षो विरूपाक्षस्त्रिधर्मो भूतभावनः । त्रिवेदो बहुरूपश्च सूर्यायुतसमप्रभः

ထိုအရှင်သည် ဓမ္မ၏ အုပ်ချုပ်သူ၊ မျက်လုံးကျယ်ဝန်းသူဖြစ်၏; သုံးမျိုးဓမ္မ၏ ရုပ်သဘော၊ သတ္တဝါအပေါင်းကို ပြုစုစောင့်ရှောက်သူဖြစ်၏; တြိဝေဒ၏ ရုပ်သဘော၊ အမျိုးမျိုးသော ရုပ်ပုံဖြင့် ပေါ်ထွန်း၍ နေတစ်သောင်းကဲ့သို့ တောက်ပတော်မူ၏။

Verse 173

मोहकोवंधकश्चैवदानवानांविशेषतः । देवदेवश्च पद्माङ्कस्त्रिनेत्रोऽब्जजटस्तथा

ထိုအရှင်သည် မောဟကို ဖယ်ရှားသူဖြစ်၍ အထူးသဖြင့် ဒာနဝတို့ကို နှိမ်နင်းသူဖြစ်၏; ဒေဝတို့၏ ဒေဝ၊ ပဒ္မအမှတ်တံဆိပ်ကို ဆောင်သူ; မျက်စိသုံးလုံးရှိသူ၊ ပဒ္မပန်းများဖြင့် အလှဆင်ထားသော ဇဋာဆံထုံးရှိသူလည်း ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 174

हरिश्मश्रुर्धनुर्धारी भीमो धर्मपराक्रमः । एवं स्तुतस्तु रामेण ब्रह्मा ब्रह्मविदांवरः

ဤသို့ ရာမသည် ဗြဟ္မန်ကို သိမြင်သူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ဗြဟ္မာကို ချီးမွမ်းခဲ့သည်—“အဝါရောင်တောက်ပသော မုတ်ဆိတ်ရှိသူ၊ လေးကိုင်သူ၊ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသူ၊ ဓမ္မပရောက်ရမ၌ အလွန်တန်ခိုးကြီးသူ” ဟူ၍။

Verse 175

उवाच प्रणतं रामं करे गृह्य पितामहः । विष्णुस्त्वं मानुषे देहेऽवतीर्णो वसुधातले

ပိတာမဟာ ဘြဟ္မာသည် ဦးညွှတ်ကန်တော့နေသော ရာမ၏ လက်ကို ကိုင်၍ မိန့်တော်မူသည်— “သင်သည် ဗိဿဏုဖြစ်၍ လူ့ကိုယ်ခန္ဓာဖြင့် မြေပြင်ပေါ်သို့ အဝတားဆင်းသက်လာသူ ဖြစ်သည်။”

Verse 176

कृतं तद्भवता सर्वं देवकार्यं महाविभो । संस्थाप्य वामनं देवं जाह्नव्या दक्षिणे तटे

အို မဟာဝိဘု! သင်သည် ဒေဝကိစ္စအားလုံးကို ပြီးမြောက်စေခဲ့ပြီ— ဇာဟ္နဝီ (ဂင်္ဂါ) မြစ်၏ တောင်ဘက်ကမ်း၌ ဝာမနဒေဝကို တည်ထောင်ပူဇော်စေခြင်းဖြင့်။

Verse 177

अयोध्यां स्वपुरीं गत्वा सुरलोकं व्रजस्व च । विसृष्टो ब्रह्मणा रामः प्रणिपत्य पितामहं

“အယောဓျာ—သင်၏ ကိုယ်ပိုင်မြို့သို့ သွားပြီးနောက် ဒေဝလောကသို့ ချီတက်လော့” ဟု မိန့်တော်မူကာ ဘြဟ္မာက လွှတ်တော်မူသဖြင့် ရာမသည် ပိတာမဟာကို ဦးညွှတ်ကန်တော့하였다။

Verse 178

आरूढः पुष्पकं यानं संप्राप्तो मधुरां पुरीम् । समीक्ष्य पुत्रसहितं शत्रुघ्नं शत्रुघातिनं

ပုဿပက ဝိမာနပေါ် တက်စီး၍ မဓုရာမြို့သို့ ရောက်လာပြီး၊ ရန်သူဖျက်ဆီးသူ သတ္တရုဃ္ဏကို သားနှင့်တကွ မြင်သော် သူ့ထံသို့ ချဉ်းကပ်하였다။

Verse 179

तुतोष राघवः श्रीमान्भरतः स हरीश्वरः । शत्रुघ्नो भ्रातरौ प्राप्तौ शक्रोपेन्द्राविवागतौ

ဂုဏ်သရေရှိသော ရာဃဝသည် ဝမ်းမြောက်ပီတိဖြစ်၏; ဟရီကို ကိုးကွယ်သော ဘရတလည်း ထိုနည်းတူ ပျော်ရွှင်၏။ သတ္တရုဃ္ဏသည် ညီအစ်ကိုနှစ်ပါးနှင့်အတူ ရောက်လာ၍—သက్రနှင့် ဥပေန္ဒြ တို့ အတူတကွ လာသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 180

प्रणिपत्य ततो मूर्ध्ना पंचांगालिंगितावनिः । उत्थाप्य चांकमारोप्य रामो भ्रातरमंजसा

ထို့နောက် သူသည် ခေါင်းကိုချ၍—ကိုယ်အင်္ဂါငါးပါးဖြင့် မြေပြင်ကိုဖက်ကာ—စಾಷ್ಟಾಂಗပရဏာမ ပြုလေ၏။ ရာမသည် ချက်ချင်း ညီကိုထူထောင်ကာ မေတ္တာဖြင့် မိမိပေါင်ပေါ်တင်လေ၏။

Verse 181

भरतश्च ततः पश्चात्सुग्रीवस्तदनंतरं । उपविष्टोऽथ रामाय सोऽर्घमादाय सत्वरं

ထို့နောက် ဘရတ၊ ထို့နောက်တစ်ဆက်တည်း စုဂရీవလည်း ထိုင်လေ၏။ သူသည် အရ္ဃျ (ပူဇော်ရေ) ကို အလျင်အမြန်ယူကာ ရာမထံ ဆက်ကပ်လေ၏။

Verse 182

राज्यं निवेदयामास चाष्टांगं राघवे तदा । श्रुत्वा प्राप्तं ततो रामं सर्वो वै माथुरो जनः

ထို့နောက် သူသည် ရာဃဝ (ရာမ) ထံသို့ အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့်တကွ နိုင်ငံတော်ကို ဓမ္မပုံစံဖြင့် တင်ပြအပ်နှံလေ၏။ ရာမရောက်လာသည်ဟု ကြားသိသဖြင့် မဿုရာမြို့သူမြို့သား အားလုံး ထိုနေရာသို့ စုဝေးလာကြလေ၏။

Verse 183

वर्णा ब्राह्मणभूयिष्ठा द्रष्टुमेनं समागताः । संभाष्य प्रकृतीः सर्वा नैगमान्ब्राह्मणैः सह

အမျိုးအစားအလွှာများ—အများစုမှာ ဘြာဟ္မဏများ—သူ့ကို ဖူးမြင်ရန် စုဝေးလာကြလေ၏။ ထို့နောက် အကြီးအကဲများအားလုံးနှင့် စကားပြောပြီး၊ ဝေဒသိ ဘြာဟ္မဏများနှင့်လည်း ဆွေးနွေးလေ၏။

Verse 184

दिनानि पंचोषित्वाऽत्र रामो गंतुं मनो दधे । शत्रुघ्नश्च ततो रामे वाजिनोथ गजांस्तथा

ဤနေရာတွင် ငါးရက်နေထိုင်ပြီးနောက် ရာမသည် ထွက်ခွာရန် စိတ်၌ ဆုံးဖြတ်လေ၏။ ထို့နောက် သတ္တရုဃ္ဏသည် ရာမအတွက် မြင်းများနှင့် ထို့အတူ ဆင်များကိုလည်း ပြင်ဆင်စီစဉ်လေ၏။

Verse 185

कृताकृतं च कनकं तत्रोपायनमाहरत् । रामस्त्वाह ततः प्रीतः सर्वमेतन्मया तव

ထိုနေရာ၌ သူသည် လက်ဆောင်အဖြစ် ပြုလုပ်ပြီးသားရွှေနှင့် မပြုလုပ်ရသေးသောရွှေ နှစ်မျိုးလုံးကို ယူဆောင်လာ၍ ပူဇော်하였다။ ထို့နောက် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်သော ရာမက “ဤအရာအားလုံးသည် ငါ့ဘက်မှ သင့်အတွက် ဖြစ်သည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

Verse 186

दत्तं पुत्रौ तेऽभिषिञ्च राजानौ माथुरे जने । एवमुक्त्वा ततो रामः प्राप्तो मध्यंदिने रवौ

“သင်၏သားနှစ်ယောက်ကို လက်ခံယူပြီး မထူရာပြည်သူများအလယ်၌ မင်းအဖြစ် အဘိသေက (တော်ဝင်သွန်းလောင်း) ပြုလုပ်၍ တင်မြှောက်လော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုသို့ဆိုပြီးနောက် နေမင်းသည် မွန်းတည့်အချိန်၌ ရာမသည် ရောက်လာ하였다။

Verse 187

महोदयं समासाद्य गंगातीरे स वामनं । प्रतिष्ठाप्य द्विजानाह भाविनः पार्थिवांस्तथा

ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်း၌ မင်္ဂလာရှိသော မဟောဒယ အခါသမယသို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် ဝာမနရုပ်တော်ကို ပရတိဋ္ဌာ (တည်ထောင်ပူဇော်) ပြု하였다။ ထို့နောက် ဘြာဟ္မဏများနှင့် အနာဂတ်မင်းများကိုလည်း မိန့်ကြားတော်မူ하였다။

Verse 188

मया कृतोऽयं धर्मस्य सेतुर्भूतिविवर्धनः । प्राप्ते काले पालनीयो न च लोप्यः कथंचन

ဤဓမ္မ၏တံတားကို ငါက တည်ထောင်ခဲ့သည်၊ ထိုသည် စည်းစိမ်ချမ်းသာကို တိုးပွားစေ၏။ သင့်တော်သောကာလရောက်လျှင် ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ရမည်၊ မည်သို့မျှ မဖျက်ဆီးရ။

Verse 189

प्रसारितकरेणैवं प्रार्थनैषा मया कृता । नृपाः कृते मयार्थित्वे यत्क्षेमं क्रियतामिह

ဤသို့ လက်ကိုဆန့်ထုတ်၍ ငါသည် ဤတောင်းပန်ချက်ကို ပြု하였다။ အို မင်းတို့၊ ငါသည် တောင်းခံသူအဖြစ် သင်တို့ရှေ့သို့ ရောက်လာသောကြောင့် ဤနေရာ၌ ငါ၏ ချမ်းသာကောင်းကျိုးကို အာမခံစေမည့် အရာကို ပြုလုပ်ပေးကြလော့။

Verse 190

नित्यं दैनंदिनीपूजा कार्या सर्वैरतंद्रितैः । ग्रामान्दत्वा धनं तच्च लंकाया आहृतं च यत्

လူအားလုံးသည် မပျင်းမနာဘဲ နေ့စဉ်နိတျ ပူဇာကို အမြဲပြုလုပ်ရမည်; ထို့ပြင် လင်္ကာမှ ယူဆောင်လာသော ဓနနှင့်အတူ ရွာများကိုလည်း ဒါနပြုရမည်။

Verse 191

प्रेषयित्वा च किष्किंधां सुग्रीवं वानरेश्वरं । अयोध्यामागतो रामः पुष्पकं तमथाब्रवीत्

ဝါနရတို့၏ အရှင် စုဂရీవကို ကိෂ్కိန္ဓာသို့ စေလွှတ်ပြီးနောက် ရာမသည် အယောဓျာသို့ ပြန်လာကာ ထိုပုෂ္ပက ဝိမာနကို မိန့်ကြားတော်မူ하였다။

Verse 192

नागंतव्यं त्वया भूयस्तिष्ठ यत्र धनेश्वरः । कृतकृत्यस्ततो रामः कर्तव्यं नाप्यमन्यत

“သင်သည် ထပ်မံမသွားရ; ဓန၏အရှင် (ကူဘေရ) ရှိရာနေရာ၌ပင် နေထိုင်လော့။” ထို့နောက် ရာမသည် ကိစ္စပြီးစီးပြီဟု ခံစားကာ ထပ်မံလုပ်စရာ မရှိဟု တွေးတော်မူ하였다။

Verse 193

पुलस्त्य उवाच । एवन्ते भीष्म रामस्य कथायोगेन पार्थिव । उत्पत्तिर्वामनस्योक्ता किं भूयः श्रोतुमिच्छसि

ပုလஸ္တျာက မိန့်သည်– “ဤသို့ပင်၊ ဘီရှ္မ မင်းကြီးရေ၊ ရာမကထာကို ဆက်စပ်ဖော်ပြခြင်းအားဖြင့် ဝါမန၏ မွေးဖွားခြင်းကို သင်အား ရှင်းလင်းပြောကြားပြီးပြီ။ ထပ်မံ ဘာကို နားထောင်လိုသနည်း?”

Verse 194

कथयामि तु तत्सर्वं यत्र कौतूहलं नृप । सर्वं ते कीर्त्तयिष्यामि येनार्थी नृपनंदन

အို မင်းကြီး၊ သင်စိတ်ဝင်စား၍ သိလိုသမျှကို ငါပြောမည်; အို မင်းသား၊ သင်၏ ရည်ရွယ်ချက် ပြည့်စုံစေရန် ငါသည် အရာအားလုံးကို သင်အား ရွတ်ဆိုဖော်ပြမည်။