Uttara BhagaAdhyaya 5070 Verses

The Greatness of Kāśī (Avimukta): Pilgrimage Calendar, Yātrā-Dharma, and the Network of Śiva-Liṅgas

ဝသုက မောဟိနီကို သင်ကြားသည့် ဆွေးနွေးခန်းတွင် ဤအধ্যာယသည် တီရ္ထယာထရာအတွက် သင့်တော်သော «ကာလ» ကို အရင်ဆုံး သတ်မှတ်ပြီး လအလိုက် နတ်ဘုရားအဖွဲ့အစည်းများက အမည်ရှိ ကုဏ္ဍ/တီရ္ထများ (ကာမကုဏ္ဍ၊ ရုဒြာဝာသ၊ ပရိယာဒေဝီ-ကုဏ္ဍ၊ လက္ရှ္မီ-ကုဏ္ဍ၊ မာရ္ကဏ္ဍေယ ရေကန်၊ ကိုဋိတီရ္ထ၊ ကပါလမောစန၊ ကာလေရှ္ဝရ) တွင် ရေချိုးပူဇော်ကြသည့် အစီအစဉ်ကို ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ယာထရာဓမ္မ—ရေအိုးကို အစားအစာ/ပန်းများနှင့်အတူ လှူဒါန်းခြင်း၊ ချိုင်တရ လတွင် ဂေါရီကို ဗဟိုထားသော တြတီယာ ဝတ်ပြုခြင်း၊ စွဝဂ္ဂဒွာရ (ကာလိကာ) နှင့် အမြင့်ရုပ် (သံဝရ္တာ/လလိတာ) ကို ပူဇော်ခြင်း၊ ရှိဝဘက္တ ဘြာဟ္မဏများကို အစာကျွေးခြင်း၊ ဂေါရီငါးပါးကို အာဝါဟနာပြုခြင်းတို့ကို ညွှန်ပြသည်။ အတားအဆီးဖယ်ရှားရန် ဗိနာယက ဒർശန အစဉ် (ဓုဏ္ဍိ၊ ကိလာ၊ ဒေဝျာ၊ ဂိုပရေက္ခ၊ ဟတ္စတိ-ဟတ္စတင်၊ စင်ဒူရျာ) နှင့် ဝဍဝာသို့ လဒ္ဒု ပူဇော်ခြင်းကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် ခေတ္တရကို ကာကွယ်သော စဏ္ဍိကာများကို ဦးတည်ရာအလိုက် စီမံဖော်ပြပြီး အဝိမုက္တ၏ မြစ်များနှင့် ဆုံရာများ—ထရိစရောတာ/မန္ဒာကိနီ/မတ္စျောဒရီ နှင့် ဂင်္ဂါ၏ မင်္ဂလာရောက်ရှိမှုကို ဆိုသည်။ နောက်ဆုံးတွင် နာဒေရှ္ဝရ၊ ကပါလမောစန၊ အိုံကာရေးရှ္ဝရ (A-U-M သဘောတရား)၊ ပဉ္စာယတန၊ ဂိုပရေက္ခက/ဂိုပရေက္ခေရှ္ဝရ၊ ကပိလာဟ္ရဒ (ဝೃષဓွဇ)၊ ဘဒြဒောဟ (ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ)၊ စွဝရ္လောကေရှ္ဝရ/စွဝရ္လီလာ၊ ဗျာဃ္ရေးရှ္ဝရ/ရှိုင်လေရှ္ဝရ၊ သင်္ဂမေရှ္ဝရ၊ ရှုကရေးရှ္ဝရ နှင့် ဇမ္ဗုက သတ်ဖြတ်မှုနှင့် ဆက်နွယ်သော လိင်္ဂတို့ကို တီရ္ထမြေပုံအဖြစ် ထူထပ်စွာ ဖော်ပြကာ အပြစ်ပျက်စီးခြင်းနှင့် ရှိဝလောက၌ မောက္ခရရှိခြင်းကို ကတိပေးသည်။

Shlokas

Verse 1

वसुरुवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि यात्राकालं तु मोहिनि । देवाद्यैस्तु कृता या तु यथायोग्यफलाप्तिदा ॥ १ ॥

ဝစုက ပြောသည်။ “ယခုမှစ၍ အို မောဟင်နီ၊ ယာထရာ (ဘုရားဖူးခရီး) ဆောင်ရွက်ရန် သင့်တော်သောကာလကို ငါရှင်းပြမည်။ ထိုကာလသည် ဒေဝတားတို့နှင့် အခြားသူတို့က သတ်မှတ်ထား၍ ကိုယ်၏အရည်အချင်းနှင့် ကျင့်ဝတ်အတိုင်း အကျိုးပေးသည်။”

Verse 2

चैत्रमासे तु दिविजैर्यात्रेयं विहिता पुरा । तत्रस्थैः कामकुंडे तु स्नानपूजनतत्परैः ॥ २ ॥

ချိုင်တြမాసတွင် ဒေဝတားတို့က ယာထရာကို ရှေးကတည်းက သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာ ကာမကုဏ္ဍ၌ တည်နေသူတို့သည် ရေချိုးသန့်စင်ခြင်းနှင့် ပူဇော်ဝတ်ပြုခြင်း၌ အာရုံစိုက်ကြသည်။

Verse 3

ज्येष्ठमासे तु वै सिद्धैः कृता यात्रा शुभानने । रुद्रावासस्य कुंडे तु स्नानपूजापरायणैः ॥ ३ ॥

အို မင်္ဂလာမျက်နှာရှိသူမ၊ ဂျေဋ္ဌမాసတွင် စိဒ္ဓတို့က ယာထရာကို အမှန်တကယ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ရုဒ္ဒရာဝါသ ကုဏ္ဍ၌ ရေချိုးခြင်းနှင့် ပူဇော်ဝတ်ပြုခြင်းကို အဓိကထားသူများဖြစ်သည်။

Verse 4

आषाढे चापि गंधर्वैर्यात्रेयं विहिता शुभैः । प्रियादेव्यास्तु कुंडे वै स्नानपूजनकारकैः ॥ ४ ॥

အာသာဍ္ဍမాసတွင်လည်း မင်္ဂလာရှိသော ဂန္ဓဗ္ဗတို့က ယာထရာကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပရိယာဒေဝီ၏ ကုဏ္ဍ၌ ရေချိုးခြင်းနှင့် ပူဇော်ဝတ်ပြုခြင်းကို ဆောင်ရွက်သူတို့ဖြစ်သည်။

Verse 5

विद्याधरैस्तु यात्रेयं श्रावणे मासि मोहिनि । लक्ष्मीकुंडस्थितैश्चीर्णा स्नानार्चनपरायणैः ॥ ५ ॥

အို မောဟင်နီ၊ ရှရဝဏမాసတွင် ဗိဒ္ဓျာဓရတို့က ယာထရာကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။ လက္ခမီကုဏ္ဍ၌ တည်နေသူတို့လည်း ရေချိုးပူဇော်ခြင်းနှင့် အာရ္စနာ (ပူဇော်ပွဲ) ကို အဓိကထား၍ ကျင့်သုံးကြသည်။

Verse 6

मार्कंडेयह्रदस्थैस्तु स्नानपूजनतत्परैः । कृता यक्षैस्तु यात्रेयमिषमासे वरानने ॥ ६ ॥

အို မျက်နှာလှသော မိန်းမရေ၊ အိဿ (Iṣa) လတွင် မာရကဏ္ဍေယ ရေကန်၌ နေထိုင်သော ယက္ခများသည် ရေချိုးခြင်းနှင့် ပူဇော်ဝတ်ပြုခြင်းကို အလေးထားကာ ဤဘုရားဖူးယাত্রာကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြ၏။

Verse 7

पन्नगैश्चैव यात्रेयं मार्गमासे तु मोहिनि । कोटितीर्थस्थितैश्चीर्णा स्नानपूजाविधायकैः ॥ ७ ॥

အို မောဟိနီ၊ မာရ္ဂသီရ္ရှ (Mārgaśīrṣa) လတွင် နာဂများနှင့်အတူ ဤဘုရားဖူးယাত্রာကို ဆောင်ရွက်ရမည်။ ကိုဋိတီရ္ထ၌ နေထိုင်သူများက ရေချိုးခြင်းနှင့် ပူဇော်ဝတ်ပြုခြင်း၏ မှန်ကန်သော အခမ်းအနားများကို သတ်မှတ်ကာ စနစ်တကျ ကျင့်သုံးကြ၏။

Verse 8

कपालमोचनस्थैस्तु गुह्यकैः शुभलोचने । पौषे मासि कृता यात्रा स्नानध्यानार्चनान्वितैः ॥ ८ ॥

အို မျက်လုံးလှသော မိန်းမရေ၊ ပေါဿ (Pauṣa) လတွင် ကပါလမောစန (Kapāla-mocana) ၌ နေထိုင်သော ဂုဟျကများသည် ရေချိုးခြင်း၊ ဓျာန်ထိုင်ခြင်းနှင့် ပူဇော်အာရ္ဍနာတို့နှင့်အတူ ဘုရားဖူးယাত্রာကို ဆောင်ရွက်ကြ၏။

Verse 9

कालेश्वराख्यकुंडस्थैः फाल्गुने मासि शोभने । पिशाचैस्तु कृता यात्रा स्नानपूजादितत्परैः ॥ ९ ॥

အို လှပသောသူရေ၊ မင်္ဂလာရှိသော ဖာလ္ဂုန (Phālguna) လတွင် ကာလေရှ္ဝရ (Kāleśvara) ဟုခေါ်သော သန့်ရှင်းသော ကုဏ္ဍ၌ နေထိုင်သော ပိသာချများသည် ရေချိုးခြင်းနှင့် ပူဇော်ဝတ်ပြုခြင်း စသည့်အရာတို့ကို အလေးထားကာ ဘုရားဖူးယাত্রာကို ပြုလုပ်ကြ၏။

Verse 10

फाल्गुने तु शुभे मासे सिते या तु चतुर्दशी । तेन सा प्रोच्यते देवि पिशाची नाम विश्रुता ॥ १० ॥

အို ဒေဝီ၊ မင်္ဂလာရှိသော ဖာလ္ဂုန (Phālguna) လ၏ လင်းလက်သော ပက္ခ၌ ကျရောက်သော လဆန်း ၁၄ ရက် (caturdaśī) ကို ထိုအကြောင်းကြောင့် “ပိသာချီ” ဟူသော အမည်ဖြင့် ခေါ်ဆိုကြပြီး ကျော်ကြားလေ၏။

Verse 11

अथ ते संप्रवक्ष्यामि यात्राकृत्यं शुभानने । कृतेन येन मनुजो यात्राफलमवाप्नुयात् ॥ ११ ॥

ယခု အို မျက်နှာလှသူရေ၊ ခရီးသွားရာတွင် ပြုလုပ်သင့်သော တာဝန်ကိစ္စများကို ငါရှင်းပြမည်။ ထိုအရာတို့ကို လုပ်ဆောင်လျှင် လူသည် ယာထရာ (ဘုရားဖူးခရီး) ၏ အပြည့်အဝ အကျိုးကို ရရှိမည်။

Verse 12

उदकुंभास्तु दातव्या मिष्टान्नेन समन्विताः । फलपुष्पसमोपेता वस्त्रैः संछादिताः शुभाः ॥ १२ ॥

ရေကန့် (ရေအိုး) များကို လှူဒါန်းသင့်၏။ ချိုမြိန်သော အစားအစာနှင့် ပြည့်စုံစေကာ သစ်သီးပန်းများနှင့် တွဲဖက်၍ မင်္ဂလာအဝတ်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားရမည်။

Verse 13

चैत्रस्य शुक्लपक्षे तु तृतीया या महाफला । तत्र गौरी तु द्रष्टव्या भक्तिभावेन मानवैः ॥ १३ ॥

ချိုင်ထရ (Caitra) လ၏ လင်းပက်ခ (သုက္လပက္ခ) တွင် တတိယတိထိသည် အလွန်အကျိုးကြီး၏။ ထိုနေ့၌ လူတို့သည် ဘက္တိစိတ်ဖြင့် ဂေါရီဒေဝီကို ဒർശန (မြင်ပွဲ) ခံယူကာ ပူဇော်ရမည်။

Verse 14

स्नानं कृत्वा तु गंतव्यं गोप्रेक्षे तु वरानने । स्वर्द्वारि कालिकादेवी अर्चितव्या प्रयत्नतः ॥ १४ ॥

ရေချိုးပြီးနောက်၊ အို မျက်နှာလှသူရေ၊ ဂိုပရေက္ရှာ (Goprekṣā) သို့ သွားရမည်။ စွဝဂ္ဂဒွာရ (Svargadvāra) တွင် ကာလိကာဒေဝီကို ကြိုးစားအားထုတ်၍ ပူဇော်ရမည်။

Verse 15

अन्या चापि परा प्रोक्ता संवर्ता ललिता शुभा । द्रष्टव्या चैव सा भक्त्या सर्वकामफलप्रदा ॥ १५ ॥

ထို့ပြင် အထက်မြတ်သော အခြားရূপတစ်ပါးကိုလည်း သင်ကြားထားသည်—သုဘမင်္ဂလာရှိသော သံဝတ္တာ (Saṃvartā) လလိတာ (Lalitā) ဖြစ်၏။ ဘက္တိဖြင့် ဒർശန ခံယူရမည်၊ အလိုဆန္ဒအားလုံး၏ အကျိုးကို ပေးသနားသောကြောင့်။

Verse 16

ततस्तु भोजयेद्विप्राञ्छिवभक्ताञ्छुचिव्रतान् । वासोभिर्द्दक्षिणाभिश्च पुष्कालभिर्यथार्हतः ॥ १६ ॥

ထို့နောက် သန့်ရှင်းသောဝတ်တရားကို ထိန်းသိမ်းသော ရှိဝဘက္တ ဘြာဟ္မဏများကို အစာကျွေးရမည်။ ထိုသူတို့အား သင့်လျော်သကဲ့သို့ အဝတ်အစားနှင့် ဒက္ခိဏာအလှူကို ကြီးမြတ်စွာ ပူဇော်ကာ ဂုဏ်ပြုရမည်။

Verse 17

पंचगौरीः समुद्दिश्य रसान् गंधान्द्विजेऽर्पयेत् । उत्तमं श्रेय आप्रोति सौभाग्येन समन्वितः ॥ १७ ॥

ပဉ္စဂေါရီတို့ကို အာရုံပြု၍ ဖိတ်ခေါ်ပြီးနောက် အရသာရှိသော အစာနှင့် မွှေးကြိုင်သော ပစ္စည်းများကို ဘြာဟ္မဏထံ ပူဇော်ရမည်။ ကံကောင်းခြင်းနှင့် ပြည့်စုံသူသည် အမြင့်ဆုံးသော ကောင်းကျိုးကို ရရှိမည်။

Verse 18

विनायकान्प्रवक्ष्यामि क्षेत्रावासे तु विघ्नदान् । यान्संपूज्य नरो देवि निर्विघ्नेन फलं लभेत् ॥ १८ ॥

အို ဒေဝီ၊ သန့်ရှင်းသော က్షೇತ್ರများတွင် နေထိုင်၍ အတားအဆီးများကို ပေးတတ်သော ဗိနာယကတို့ကို ငါဖော်ပြမည်။ ထိုသူတို့ကို သင့်လျော်စွာ ပူဇော်လျှင် လူသည် အတားအဆီးမရှိဘဲ လိုချင်သော အကျိုးကို ရရှိမည်။

Verse 19

ढुण्ढिं तु प्रथमं दृष्ट्वा तथा किलविनायकम् । देव्या विनायकं चैव गोप्रेक्षं हस्तिहस्तिनम् ॥ १९ ॥

ဓုဏ္ဍိကို ပထမဦးစွာ ဖူးမြင်ပြီးနောက် ကိလ-ဗိနာယကကိုလည်း ဖူးမြင်ရမည်။ ထို့ပြင် ဒေဝျာ-ဗိနာယက၊ ဂိုပရေက္ခ၊ နှင့် ဟတ္ထိ-ဟတ္ထင်တို့ကိုလည်း ဖူးမြင်ရမည်။

Verse 20

विनायकं तकथैवान्यं सिंदूर्यं नाम विश्रुतन् । चतुर्थ्यां देवि द्रंष्टव्या एवं चैव विनायकाः ॥ २० ॥

ထို့အတူ အခြား ဗိနာယကတစ်ပါးလည်း ရှိပြီး «စင်ဒူရျ» ဟူသော အမည်ဖြင့် ကျော်ကြားသည်။ အို ဒေဝီ၊ စတုရ္ထီနေ့တွင် ထိုသူကို ဖူးမြင်ရမည်။ ဤသို့ပင် ဝတ်ပြုရာတွင် ဗိနာယကတို့ကို ဖူးမြင်ရသည်။

Verse 21

लड्डुकाश्च प्रदातव्या एतानुद्दिश्य वाडवे । एतेन चैव कृत्येन सिद्धिमाञ्जायते नरः ॥ २१ ॥

ဝါဍဝ (ပင်လယ်အောက်မီး) ကို ရည်ညွှန်း၍ လဒ္ဍူ (အမွှေးမုန့်) များကို ပူဇော်လှူဒါန်းရမည်။ ဤအကျင့်တရားတည်းဖြင့် လူသည် စိဒ္ဓိ (အာధ్యાત્મिकအောင်မြင်မှု) ကို ရရှိလာသည်။

Verse 22

अतः परं प्रवक्ष्यामि चंडिकाः क्षेत्ररक्षिकाः । दक्षिणे रक्षते दुर्गा नैर्ऋते चांतरेश्वरी ॥ २२ ॥

ယခုနောက်တစ်ဆင့်တွင် က్షೇತ್ರကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သော ချဏ္ဍိကာများကို ငါဖော်ပြမည်။ တောင်ဘက်တွင် ဒုရ္ဂါ ကာကွယ်၍၊ နိုင်ဋ္ဍ (တောင်အနောက်) တွင် အန္တရေရှ္ဝရီ ကာကွယ်သည်။

Verse 23

अंगारेशी पश्चिमे तु वायव्ये भद्रकालिका । उत्तरे भीमचंडा च महामत्ता तथैशके ॥ २३ ॥

အနောက်ဘက်တွင် အင်္ဂါရေးရှီ ရှိ၏။ အနောက်မြောက် (ဝါယဗျ) တွင် ဘဒ္ရကာလိကာ ရှိ၏။ မြောက်ဘက်တွင် ဘီမချဏ္ဍာ၊ အရှေ့မြောက် (ဣရှာန) တွင် မဟာမတ္တာ ရှိသည်။

Verse 24

ऊर्द्ध्वकेशीसमायुक्ताशांकरी पूर्वतः स्मृता । अधः केशी तथाग्नेय्यां चित्रघंटा च मध्यतः ॥ २४ ॥

ဦර්ဓ္ဓဝကေရှီ (ဆံပင်အပေါ်သို့ မြှောက်ထားသော) ရုပ်သဏ္ဍာန်နှင့် ပြည့်စုံသော ရှာင်ကရီကို အရှေ့ဘက်တွင် ရှိသည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ အဓಃကေရှီ (ဆံပင်အောက်သို့ ကျနေသော) သည် အဂ္နేయ (တောင်အရှေ့) တွင်လည်း ရှိပြီး၊ စိတ္ရဃဏ္ဍာ သည် အလယ်ဗဟို၌ တည်ရှိသည်။

Verse 25

एतास्तु चंडिकादेवीर्यो वै पश्यति मानवः । तस्य तुष्टाश्च ताः सर्वाः क्षेत्रं रक्षति तत्पराः ॥ २५ ॥

ဤ ချဏ္ဍိကာဒေဝီများကို လူတစ်ဦး မြင်တွေ့သူရှိလျှင်၊ ထိုသူအပေါ် ဒေဝီအားလုံး ပျော်ရွှင်ကျေနပ်ကာ က్షેત્ર (သန့်ရှင်းရာနေရာ) ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် အမြဲတမ်း အားထုတ်ကြသည်။

Verse 26

विघ्नं कुर्वंति सततं पापिनां देवि सर्वदा । तस्माद्देव्यः सदा पूज्या रक्षार्थे सविनायकाः ॥ २६ ॥

အို ဒေဝီ၊ အပြစ်သားတို့အပေါ် အတားအဆီးများသည် အမြဲတမ်း အစဉ်မပြတ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် ဒေဝီတို့ကို ဝိနာယက (ဂဏေရှ) နှင့်အတူ အမြဲပူဇော်ရမည်။

Verse 27

यदीच्छेत्परमां सिद्धिं संततिं विभवं सुखम् । ततो भक्त्या गंधपुष्पनैवेद्यादीन्समर्प्पयेत् ॥ २७ ॥

အမြင့်ဆုံးသော စိဒ္ဓိ၊ မျိုးဆက်၊ စည်းစိမ်နှင့် ချမ်းသာကို လိုလားပါက၊ ဘက္တိဖြင့် အနံ့သာ၊ ပန်း၊ နైవေဒျ (အစာပူဇော်) စသည့် ပူဇော်ပစ္စည်းများကို ဆက်ကပ်ရမည်။

Verse 28

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तस्मिन्स्थाने सुलोचने । तिस्रो नद्यस्तु तत्रस्था वहंति च शुभोदकाः ॥ २८ ॥

ထို့ပြင် မျက်လုံးလှသောသူမ၊ ထိုနေရာအကြောင်းကို ငါပြောမည်။ ထိုတွင် မြစ်သုံးစင်း တည်ရှိ၍ မင်္ဂလာရေများ စီးဆင်းနေသည်။

Verse 29

तासां दर्शनमात्रेण ब्रह्महत्या निवर्तिते । एका तु तत्र त्रिस्रोता तथा मंदाकिनी परा ॥ २९ ॥

ထိုမြစ်များကို မြင်ရုံသာဖြင့်ပင် «ဗြဟ္မဟတ္ယာ» (ဗြာဟ္မဏကို သတ်ခြင်း) အပြစ်ကြီး ပျောက်ကင်းသည်။ ထိုတို့အနက် တစ်စင်းကို တ్రိသ్రောတာ (စီးကြောင်းသုံးခု) ဟုခေါ်ပြီး၊ အခြားတစ်စင်းမှာ မန္ဒာကိနီ ဟုကျော်ကြားသည်။

Verse 30

मत्स्योदरी तृतीया च एतास्तिस्रतु पुण्यदाः । मंदाकिनी तत्र पुण्या मध्यमेश्वरसंस्थिता ॥ ३० ॥

မတ္စျိုးဒရီ နှင့် တတိယမြစ်လည်းပါဝင်၍ ဤမြစ်သုံးစင်းသည် ပုဏ္ဏ (ကုသိုလ်) ပေးသနားသူများဖြစ်သည်။ ထိုနေရာ၌ မန္ဒာကိနီသည်လည်း မဓျမေရှ္ဝရ ဘုရားသခင်၏ သာသနာတော်အနီး၌ တည်ရှိသဖြင့် သန့်ရှင်းမြတ်စွာ ဖြစ်သည်။

Verse 31

संस्थिता त्रिस्रोतिका च अविमुक्तेति पुण्यदा । मत्स्योदरी तु ॐकारे पुण्यदा सर्वदैव हि ॥ ३१ ॥

ဤသန့်ရှင်းသောနေရာ/စီးကြောင်းကို သံစ្ថိတာ၊ ထရီစရောတိကာ၊ အဝိမုတ္တာ ဟု ခေါ်ကြပြီး တစ်ခုချင်းစီက ကုသိုလ်ပေးသည်။ အိုံကာရ၌မူ မတ်စျိုဒရီ ဟု ခေါ်ကာ အမြဲတမ်း သန့်စင်ကုသိုလ်ကို ပေးတတ်သည်။

Verse 32

तस्मिन्स्थाने यदा गंगा आगमिष्यति मोहिनी । तदा पुण्यतमः कालो देवानामपि दुर्लभः ॥ ३२ ॥

ထိုသန့်ရှင်းရာနေရာသို့ မောဟိနီကဲ့သို့ ဆွဲဆောင်လှသော ဂင်္ဂါမြစ် ရောက်လာသောအခါ၊ ထိုအချိန်သည် အလွန်အမင်း မင်္ဂလာအကောင်းဆုံးဖြစ်၍ နတ်တို့အတွက်တောင် ရခဲလှသည်။

Verse 33

वरणासिक्तसलिले जाह्नवीजलविप्लुते । तत्र नादेश्वरे पुण्ये स्नातः किमनुशोचति ॥ ३३ ॥

ဝရဏာရေတို့နှင့် ရောနှောကာ ဇာဟ္နဝီ (ဂင်္ဂါ) ရေများဖြင့် လွှမ်းမိုးသည့်အခါ၊ ထိုသန့်ရှင်းသော နာဒေရှွရ၌ ရေချိုးသူသည်—ဘာကို ထပ်မံ ဝမ်းနည်းစရာ ရှိမည်နည်း။

Verse 34

मत्स्योदरीसमायुक्ता यदा गंगा बभूव ह । तस्मिन्काले शिवः स्नानात्कपालं मुक्तवाञ्छुभे ॥ ३४ ॥

အို မင်္ဂလာရှိသူရေ၊ ဂင်္ဂါသည် မတ်စျိုဒရီနှင့် ပေါင်းစည်းလာသောအခါ၊ ထိုအချိန်တွင် သီဝသည် ရေချိုးပြီးနောက် ခေါင်းခွံကို ပစ်ချခဲ့သည်။

Verse 35

कपालमोचनं नाम तत्रैव सुमहत्सरः । पावनं सर्वसत्त्वानां पुण्यदं परिकीर्तितम् ॥ ३५ ॥

ထိုနေရာ၌ပင် «ကပါလမောစန» ဟု အမည်ရသော အလွန်ကြီးမားသည့် ရေကန်တစ်ကန် ရှိသည်။ ၎င်းကို သတ္တဝါအားလုံးကို သန့်စင်ပေး၍ ကုသိုလ်ပေးသောအရာဟု ချီးကျူးကြသည်။

Verse 36

मत्स्योदरीजले गंगा ॐकारेश्वरसन्निधौ । तदा तस्मिञ्जले स्नात्वा दृष्ट्वा चोंकारमीश्वरम् ॥ ३६ ॥

ထိုနေရာ၌ မత్సျိုဒရီရေထဲတွင် ဂင်္ဂါမြစ် စီးဆင်း၍ အိုံကာရေးရှ္ဝရ၏ အနီးတော်၌ ရှိသည်။ ထိုရေ၌ ရေချိုးပြီးနောက် အိုံကာရသခင်ကို ဖူးမြင်လျှင် ကောင်းချီးရသည်။

Verse 37

शोकं जरां मृत्युबंधं ततो न स्पृशते नरः । तस्मिन्स्रातः शिवः साक्षादोंकारेश्वरसंज्ञितः ॥ ३७ ॥

ထိုနေရာ၌ ရေချိုးသူသည် ဝမ်းနည်းမှု၊ အိုမင်းခြင်းနှင့် သေခြင်း၏ချည်နှောင်မှုတို့ မထိခိုက်တော့ပေ။ အကြောင်းမှာ ထိုနေရာ၌ ရှီဝတော်ကိုယ်တိုင် အိုံကာရေးရှ္ဝရဟူသော နာမဖြင့် ထင်ရှားနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 38

एतद्रहस्यमाख्यातं तव स्नेहाद्वरानने । अकारं चाप्युकरं च मकारं च प्रकीर्तितम् ॥ ३८ ॥

အလှမျက်နှာရှိသူမ၊ သင့်အပေါ် ချစ်ခင်မှုကြောင့် ဤလျှို့ဝှက်ချက်ကို ငါဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ‘အ’၊ ‘ဥ’၊ ‘မ’ ဟူသော သဒ္ဒါအက္ခရာတို့ကိုလည်း ငါကြေညာခဲ့သည်။

Verse 39

अकारस्तत्र विज्ञेयो विष्णुलोकगतिप्रदः । तस्य दक्षिणपार्श्वे तु उकारः परिकीर्तितः ॥ ३९ ॥

ထိုနေရာ၌ ‘အ’ ဟူသော အက္ခရာကို ဗိဿနုလောကသို့ သွားရာလမ်းကို ပေးသူဟု သိရမည်။ ၎င်း၏ ညာဘက်တွင် ‘ဥ’ ဟူသော အက္ခရာ ရှိကြောင်း ကြေညာထားသည်။

Verse 40

तत्र सिद्धिं परां प्राप्तो देवाचार्यो बृहस्पतिः । ॐकारं तत्र विज्ञेयं ब्रह्मणः पदमव्ययम् ॥ ४० ॥

ထိုနေရာ၌ နတ်တို့၏ ဆရာ ဘృဟස්ပတိသည် အမြင့်ဆုံးသော စိဒ္ဓိကို ရရှိ하였다။ ထိုနေရာ၌ ‘အိုံ’ ကို ဗြဟ္မန်၏ မပျက်မယွင်းသော အဘောဒ် (အမြင့်ဆုံးအခြေအနေ) ဟု သိရမည်။

Verse 41

तयोस्तथोत्तरे भागे मकारं विष्णुसंज्ञितम् । तस्मिँल्लिंगे तु संसिद्धः कपिलर्षिर्महामुनिः ॥ ४१ ॥

ထိုသင်္ကေတသန့်ရှင်းရာများ၏ မြောက်ဘက်အပိုင်း၌ «မ» ဟူသော သဒ္ဒါသည် ဗိဿနု၏ နာမတော်ဟု ခေါ်ဆို၏။ ထိုလင်္ဂ၌ပင် မဟာမုနိ ကပိလရ္ဓိသည် စိတ်ဝိညာဉ်ပြည့်စုံသော စိဒ္ဓိကို ရရှိ하였다။

Verse 42

वाराणसीमभ्युपेत्य पंचायतनमुत्तमम् । आराध्यमानो देवशं भीष्मस्तत्र स्थितोऽभवत् ॥ ४२ ॥

ဝါရာဏသီသို့ ရောက်ရှိကာ အထူးမြတ်သော ပဉ္စာယတန ဘုရားကျောင်းသို့ ဝင်ရောက်하였다။ ထိုနေရာ၌ ဘီဿမသည် နတ်အစုအဝေးတို့၏ ပူဇော်ခြင်းကို ခံရင်း တည်နေ하였다။

Verse 43

तस्मिन्स्थाने तु सुभगे स्वयमाविरभूच्छिवः । गोप्रेक्षक इति ख्यातः संस्तुतः सर्वदैवतैः ॥ ४३ ॥

ထိုကံကောင်းသန့်ရှင်းသော နေရာ၌ ရှိဝသည် ကိုယ်တိုင်ပင် ပေါ်ထွန်းလာ하였다။ «ဂိုပရေက္ခက» ဟူသော အမည်ဖြင့် ကျော်ကြားကာ နတ်အားလုံး၏ ချီးမွမ်းခြင်းကို ခံရ하였다။

Verse 44

गोप्रेक्षेश्वरमागत्य दृष्ट्वाभ्यर्च्य च मानवः । न दुर्गतिमवाप्नोति कल्मषैश्च विमुच्यते ॥ ४४ ॥

ဂိုပရေက္ခေဿဝရသို့ လာရောက်၍ မြင်တွေ့ကာ ပူဇော်ဝတ်ပြုသော လူသည် မကောင်းသော ကံကြမ္မာသို့ မကျရောက်ဘဲ အပြစ်အညစ်တို့မှ လွတ်မြောက်ရ၏။

Verse 45

वनस्था दह्यमानास्तु सुरभ्यो दाववह्निना । म्रमंत्योऽस्मिन्ह्रदेऽभ्येत्य शांतास्तोयं पपुस्तदा ॥ ४५ ॥

ထိုအခါ တောတွင်းနေသော အနံ့သင်းသော ဆုရဘီနွားတို့သည် တောမီးကြောင့် လောင်ကျွမ်းပူလောင်ကာ လှည့်လည်သွားလာပြီး ဤရေကန်သို့ ရောက်လာကြသည်။ ထိုနေရာ၌ စိတ်နှလုံးအေးချမ်းကာ ရေကို သောက်ကြ၏။

Verse 46

कपिला ह्रद इत्येवं ततः प्रभृति कथ्यते । तत्रापि स शिवः साक्षाद्वषध्वज इति स्मृतः ॥ ४६ ॥

ထိုအချိန်မှစ၍ «ကပိလာ-ဟရဒ» (ကပိလာရေကန်) ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုနေရာ၌လည်း ရှီဝဘုရားကိုယ်တိုင် တည်ရှိပြီး၊ နွားတံဆိပ်တော်ကိုင်သူ «ဝೃષဓွဇ» ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 47

सान्निध्यं कृतवान्देवो दृश्यमानः सदा स्थितः । कपिलाह्रदतीर्थेऽस्मिन्स्नात्वा संयतमानसः ॥ ४७ ॥

ဒေဝဘုရားသည် ဤနေရာ၌ သန့်ရှင်းသော နီးကပ်တည်ရှိမှုကို တည်ထောင်ထားပြီး၊ အမြဲတမ်း တည်နေ၍ မြင်နိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ဤကပိလာဟရဒ တီရ္ထ၌ ရေချိုးကာ စိတ်ကို ထိန်းညှိ၍ တည်ငြိမ်စေသောသူသည် (ဘုရားနီးကပ်မှုကို ရရှိသည်)။

Verse 48

वृषध्वजं शिवं दृष्ट्वा सर्वयज्ञफलं लभेत् । स्वर्लोकतां मृतस्तत्र पूजयित्वा शिवो भवेत् ॥ ४८ ॥

နွားတံဆိပ်တော်ကိုင်သူ ဝೃષဓွဇ ရှီဝကို မြင်တွေ့လျှင် ယဇ్ఞအားလုံး၏ အကျိုးကို ရရှိမည်။ ထိုနေရာ၌ ရှီဝကို ပူဇော်ပြီး သေဆုံးလျှင် စွဝ္ဂလောကသို့ ရောက်ကာ၊ အမှန်တကယ် ရှီဝသဘောတူသော အခြေအနေကို ရရှိမည်။

Verse 49

लभते देहभेदेन गणत्वं चातिदुर्लभम् । अस्मिन्नेव प्रदेशे तु गावो वै ब्रह्मणा स्वयम् ॥ ४९ ॥

ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်ခွာခြင်းဖြင့် အလွန်ရှားပါးသော ဂဏတော် (ဒေဝဂဏ) အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ကို ရရှိမည်။ ထို့ပြင် ဤဒေသတော်၌ပင် နွားများကို ဘြဟ္မာဘုရားက ကိုယ်တိုင် တည်ထောင်ထားသည်။

Verse 50

शांत्यर्थं सर्वलोकानां सर्वान्पावयितुं ध्रुवम् । भद्रदोहं सरस्तत्र पुण्यं पापहरं शुभम् ॥ ५० ॥

လောကအားလုံး၏ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက်နှင့် သတ္တဝါအားလုံးကို အမှန်တကယ် သန့်စင်စေရန်အတွက် ထိုနေရာ၌ «ဘဒ္ရဒိုဟ» ဟု ခေါ်သော ရေကန်တစ်ကန် ရှိသည်—ပုဏ్యမြတ်၍ မင်္ဂလာရှိကာ အပြစ်ကို ဖယ်ရှားပေးသည်။

Verse 51

तस्मिन्स्थाने नरः स्नातः साक्षाद्वागीश्वरो भवेत् । शिवस्तत्र समानीय स्थापितः परमेष्ठिना ॥ ५१ ॥

ထိုသန့်ရှင်းသောနေရာ၌ ရေချိုးသောသူသည် တကယ်တမ်း ဝါဂီဿဝရ—စကားတော်၏အရှင်ကဲ့သို့ ဉာဏ်ပွင့်သောအပြောအဆိုရရှိမည်။ ထိုနေရာ၌ပင် ပရမေဋ္ဌင် (ဗြဟ္မာ) သည် ရှိဝကို ခေါ်ယူကာ တည်ထောင်ထား하였다။

Verse 52

ब्रह्मणश्चापि संगृह्य विष्णुना स्थापितः पुनः । हिरण्यगर्भ इत्येवं नाम्ना तत्र स्थितः शिवः ॥ ५२ ॥

ထို့ပြင် ဗြဟ္မာနှင့်ဆက်နွယ်သော အနှစ်သာရ/အင်အားကိုလည်း စုဆောင်းယူပြီးနောက်၊ ဗိဿနုသည် ထိုနေရာ၌ ထပ်မံတည်ထောင်하였다။ ထို့ကြောင့် ရှိဝသည် “ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ” ဟူသော နာမဖြင့် ထိုနေရာ၌ တည်ရှိနေသည်။

Verse 53

पुनश्चापि ततो ब्रह्मा स्वर्लोकेश्वरसंज्ञकम् । स्थापयामास वै लिंगं स्वर्लीलं कारणे क्वचित् ॥ ५३ ॥

ထို့နောက် ဗြဟ္မာသည် “စွဝရ္လိုကေဿဝရ” ဟုခေါ်သော လင်္ဂကို တည်ထောင်하였다။ ထို့ပြင် တစ်နေရာရာ၌ ဘုရားသခင်၏ ရည်ရွယ်ချက်တစ်ရပ်အတွက် “စွဝရ္လီလာ” လင်္ဂကိုလည်း တည်ထောင်하였다။

Verse 54

दृष्ट्वा वै तं तु देवेशं शिवलोके महीयते । प्राणानिह पुनस्त्यक्त्वा न पुनर्जायते क्वचित् ॥ ५४ ॥

အမှန်တကယ် ထိုဒေဝအရှင်ကို မြင်တွေ့သူသည် ရှိဝလောက၌ ဂုဏ်ပြုချီးမြှောက်ခံရမည်။ ထို့နောက် ဤလောက၌ အသက်ရှုကို ထပ်မံစွန့်လွှတ်သည့်အခါ မည်သည့်နေရာ၌မျှ ထပ်မံမွေးဖွားခြင်း မရှိတော့။

Verse 55

अनंता सा गतिस्तस्य योगिनामेव या स्मृता । अस्मिन्नेव महीदेशे दैत्यो दैवतकंटकः ॥ ५५ ॥

ထိုသည်ကား ယောဂီတို့သာ သိမြင်နိုင်သော သူ၏ အဆုံးသတ်အနန္တဂတိဟု ဆိုကြသည်။ ဤမြေဒေသတစ်ဝန်း၌ပင် ဒေဝတို့ကို ထိုးနှက်နှောင့်ယှက်သော ဒိုင်တျ—ဒေဝတကဏ္ဍက တစ်ဦး ရှိသည်။

Verse 56

व्याघ्ररूपं समास्थाय निहतो दर्पितो बली । व्याघ्रेश्वर इति ख्यातो नित्यं तत्र समास्थितः ॥ ५६ ॥

ကျားရုပ်ကို ခံယူ၍ မာနကြီးသန်မာသူကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ထိုသူသည် «ဗျာဃ္ရေရှ္ဝရ» (ကျားရုပ်ရှိသော အရှင်) ဟူ၍ ကျော်ကြားလာပြီး ထိုနေရာ၌ အမြဲတမ်း တည်ရှိနေသည်။

Verse 57

न पुनर्दुर्गतिं याति दृष्ट्वैनममरेश्वरम् । हिमवत्स्थापितं लिंगं शैलेश्वरमिति स्थितम् ॥ ५७ ॥

ဤအမရေရှ္ဝရ (နတ်တို့၏ အရှင်) ကို မြင်တွေ့သူသည် မကောင်းသော ကံကြမ္မာသို့ ထပ်မံ မကျရောက်တော့။ ဟိမဝတ်တောင်ပေါ်၌ တည်ထားသော လင်္ဂသည် «ရှိုင်လေရှ္ဝရ» ဟူ၍ ထင်ရှားသည်။

Verse 58

दृष्ट्वैतन्मनुजो भद्रे न दुर्गतिमवाप्नुयात् । उत्पलो विदलश्चैव यौ दैत्यौ ब्रह्मणो वरात् ॥ ५८ ॥

အို မင်္ဂလာရှိသော မိခင်ရေ၊ ဤအရာကို မြင်သူ လူသားသည် မကောင်းသော ကံကြမ္မာသို့ မကျရောက်ပါ။ ဥတ္ပလနှင့် ဝိဒလ—ဒೈတျနှစ်ဦး—သည် ဘြဟ္မာ၏ အပေးအကောင်းကြောင့် အင်အားရခဲ့သည်။

Verse 59

स्त्रीलौल्याद्दर्पितौ दृष्ट्वा पार्वत्या निहतावुभौ । सांरंगं कंतुकेनात्र तस्येदं चिह्नमास्थितम् ॥ ५९ ॥

မိန်းမအပေါ် လောလောဆယ်မက်မောမှုကြောင့် မာနတက်နေသော သူတို့နှစ်ဦးကို မြင်၍ ပါရဝတီသည် နှစ်ဦးစလုံးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ဤနေရာ၌ သမင် (သာရင်္ဂ) ကစားသင်္ကေတနှင့် လေး၏ အမှတ်အသားတို့ကို လက္ခဏာအဖြစ် ထားရှိသည်။

Verse 60

दृष्ट्वैतन्मनुजो लिंगं ज्येष्ठस्थानं समाश्रितम् । न शोचति पुनर्भद्रे सिद्धो जन्मनि जन्मनि ॥ ६० ॥

အို မင်္ဂလာရှိသော မိခင်ရေ၊ အမြင့်မြတ်ဆုံးနေရာ၌ တည်ထားသော ဤလင်္ဂကို မြင်သူသည် ထပ်မံ မဝမ်းနည်းတော့ဘဲ၊ မွေးဖွားမှုတိုင်းတွင် ပြည့်စုံခြင်း (သိဒ္ဓိ) ကို ရရှိသည်။

Verse 61

समंतात्तस्य देवैस्तु लिंगानि स्थापितानि च । दृष्ट्वा च तानि वै मर्त्यो देहभेदे गणो भवेत् ॥ ६१ ॥

ထိုသန့်ရှင်းရာအရပ်ကို ပတ်လည်ဝန်းကျင်တွင် နတ်တို့သည် လိင်္ဂများကို တည်ထောင်ထားကြ၏။ ထိုလိင်္ဂများကို မြင်သော လူသည် ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်ခွာသည့်အခါ ရှိဝ၏ ဂဏများအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာမည်။

Verse 62

नदी वारायणसी चेयं पुण्या पापप्रणाशिनी । क्षेत्रमेतदलंकृत्य जाह्नव्या सह संगता ॥ ६२ ॥

ဤမြစ်သည် ဝါရာယဏသီ ဟူ၍ ခေါ်ကြပြီး သန့်ရှင်းကာ အပြစ်များကို ဖျက်ဆီးတတ်၏။ ဤသန့်ရှင်းသော က్షೇತ್ರကို အလှဆင်လျက်၊ ဂျာဟ္နဝီ (ဂင်္ဂါ) နှင့် ပေါင်းဆုံလာ၏။

Verse 63

स्थापितं संगमे चास्मिन्ब्रह्मणा लिंगमुत्तमम् । संगमेश्वरमित्येव ख्यातं जगति दृश्यताम् ॥ ६३ ॥

ဤသန့်ရှင်းသော ဆုံရာတွင် ဘြဟ္မာသည် အထွတ်အမြတ် လိင်္ဂကို တည်ထောင်ခဲ့၏။ ကမ္ဘာလောက၌ “သင်္ဂမေရှ္ဝရ” ဟူသော နာမဖြင့် ထင်ရှားစေကြလော့။

Verse 64

संगमे देवनद्योश्च यः स्नात्वा मनुजः शुभे । अर्चयेत्संगमेशानं तस्य जन्मभयं कुतः ॥ ६४ ॥

အို မင်္ဂလာရှိသော မိန်းမရေ၊ နတ်မြစ်တို့ ဆုံရာ၌ လူတစ်ယောက် သန့်စင်ရေချိုးပြီး “သင်္ဂမေရှာန” (ဆုံရာ၏ အရှင် ရှိဝ) ကို ပူဇော်လျှင်၊ ထိုသူ၌ နောက်တစ်ဖန် မွေးဖွားရမည့် ကြောက်ရွံ့မှု ဘယ်ကလာမည်နည်း။

Verse 65

स्थापितं लिंगमेतच्च शुक्रेण भृगुसूनुना । नाम्ना शुक्रेश्वरं भद्रे सर्वसिद्धामरार्चितम् ॥ ६५ ॥

အို မင်္ဂလာရှိသော မိန်းမရေ၊ ဤလိင်္ဂကို ဘൃဂု၏ သား သုကြ (Śukra) က တည်ထောင်ခဲ့၏။ “သုကြေရှ္ဝရ” ဟူသော နာမဖြင့် ခေါ်ကြပြီး၊ စိဒ္ဓများနှင့် နတ်အားလုံးက ပူဇော်ကြ၏။

Verse 66

दृष्ट्वैतन्मानवः सद्यो मुक्तः स्यात्सर्वकिल्बिषैः । मृतश्च न पुनर्जन्म संसारे लभते नरः ॥ ६६ ॥

ဤအရာကို မြင်လျှင် လူသည် ချက်ချင်း အပြစ်အကုန်မှ လွတ်မြောက်၏။ ထို့ပြင် သေပြီးနောက် ထိုသူသည် သံသရာ၌ ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်း မရတော့။

Verse 67

जंबुकोऽत्र हतो दैत्यो महादेवेन मोहिनि । तलिंगं तु नरो दृष्ट्वा सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥ ६७ ॥

အို မောဟိနီ၊ ဤနေရာ၌ ဒေဝ မဟာဒေဝက ဒೈత్య ဂျမ္ဘုကကို သတ်ဖြတ်ခဲ့၏။ ထို လိင်္ဂကို မြင်သောသူသည် လိုအင်ဆန္ဒအားလုံးကို ရရှိမည်။

Verse 68

देवैः शक्रपुरोगैश्च एतानि स्थापितानि हि । जानीहि पुण्यलिंगानि सर्वकामप्रदानि च ॥ ६८ ॥

ဤ လိင်္ဂများကို သက္ကရ (အိန္ဒြာ) ဦးဆောင်သော ဒေဝများက အမှန်တကယ် တည်ထောင်ထားကြ၏။ ၎င်းတို့သည် ပုဏ္ဏလိင်္ဂများဖြစ်၍ ဆန္ဒအားလုံးကို ပေးစွမ်းကြသည်ဟု သိလော့။

Verse 69

एवमेतानि सर्वाणि शिवलिंगानि मोहिनि । कथितानि मया तुभ्यं क्षेत्रेऽस्मिन्नविमुक्तके ॥ ६९ ॥

ထို့ကြောင့် အို မောဟိနီ၊ ဤ အဝိမုက္တက က్షೇತ್ರအတွင်းရှိ ရှိဝလိင်္ဂများအားလုံးကို ငါသည် သင့်အား ဤသို့ ဖော်ပြပြောကြားပြီးပြီ။

Verse 70

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीवसुसंवादे काशीमाहात्म्यं नाम पञ्चाशत्तमोऽध्यायः ॥ ५० ॥

ဤသို့ဖြင့် မောဟိနီနှင့် ဝသုတို့၏ ဆွေးနွေးပွဲအတွင်း ပါဝင်သော သီရိ ဘృဟန္နာရဒီယ ပုရာဏ ဥတ္တရဘားဂ၌ «ကာရှီ၏ မဟာတန်ခိုး» ဟု အမည်ရသော အခန်း ငါးဆယ်မြောက်သည် အဆုံးသတ်၏။

Frequently Asked Questions

It sacralizes time as part of tīrtha efficacy: specific months are validated by divine communities (devas, siddhas, gandharvas, vidyādharas, yakṣas, nāgas, guhyakas, piśācas), turning yātrā into a vrata-kalpa-like discipline where correct timing, snāna, and pūjā determine the promised fruit (phala).

Vināyakas are framed as vighna-kartṛs (obstacle-causers) at sacred places; propitiation converts obstruction into siddhi. The Caṇḍikās are kṣetra-rakṣikās mapped to directions, expressing a protective mandala around the pilgrimage zone; worship aligns the pilgrim with the kṣetra’s guardianship to secure uninterrupted merit and safety.

Kapālamocana is presented as a supreme purifier linked to Śiva’s skull-casting episode (a paradigmatic release from impurity/bondage). Oṃkāreśvara anchors the metaphysical reading of the site via A-U-M theology, connecting local darśana and bathing to Brahman-realization and mokṣa-dharma outcomes.