ဝသိဋ္ဌက မောဟိနီ (ဗြဟ္မာ၏ သမီး) သည် မာယာဖြင့် လှည့်ဖြားလိုစိတ်ကြောင့် သံဓျာဝလီကို ရက်စက်စွာ ဖိအားပေး၍ ဓမ္မနှင့် ဇနီးမယား၏ ဒါနကို နားလည်ကြောင်း သက်သေပြရန် «အသက်ထက်ချစ်မြတ်နိုးသောအရာ» ကို ပူဇော်ရမည်ဟု တောင်းဆိုသည်။ ကလေး ဓမ္မာအင်္ဂဒ သည် ဟရီ/ဒွါဒသီ ဝ్రတ ကို ချိုးဖောက်ကာ စားသောက်လျှင် သူ၏ ခေါင်းကို ပေးရမည်ဟု ဆိုသည်။ သံဓျာဝလီသည် တုန်လှုပ်သော်လည်း စိတ်တည်ငြိမ်လာပြီး ပုရာဏ အာဏာကို ကိုးကားကာ ဒွါဒသီ အကျင့်သည် ကောင်းကင်နှင့် မောက္ခကို ပေးသဖြင့် ငွေကြေး၊ ဆွေမျိုး၊ အသက်အန္တရာယ်ကြောင့်တောင် မစွန့်လွှတ်သင့်ဟု ဆိုကာ သစ္စာနှင့် ဝ్రတ ကို မပျက်စီးဘဲ မောဟိနီကို ကျေနပ်စေမည်ဟု ကတိပြုသည်။ ထို့နောက် ရှေးဟောင်း ဥပမာအဖြစ် ဒೈత్య ဝိရောစန နှင့် ဇနီး ဝိသာလာက္ခီ တို့၏ ဗြာဟ္မဏ များကို ဂုဏ်ပြုခြင်း၊ ခြေသုတ်ရေ (ပာဒိုဒက) ကို သောက်သုံးခြင်းကို ပြောသည်။ အဆုရ အင်အားကြောင့် ဒေဝများ စိုးရိမ်သဖြင့် ဗိષ્ણုကို ရုပ်ပုံအမျိုးမျိုးဖြင့် ချီးမွမ်းသော စတောတရကို ဆိုကြသည်။ ဗိષ્ણုသည် အိုမင်းသော ဗြာဟ္မဏ အဖြစ် ဝိရောစန အိမ်သို့ လာကာ နောက်ဆုံးတွင် ဝိရောစန၏ အသက်ကာလကို တောင်းယူသည်။ ဘက္တိနှင့် ဗိષ્ણု၏ ခြေသုတ်ရေကို လက်ခံသဖြင့် သူတို့နှစ်ဦးသည် ဒေဝရုပ်ကို ရပြီး အထက်သို့ တက်ရောက်ကာ ဗိષ્ણုသည် ဒေဝတို့၏ ဒုက္ခကို ဖယ်ရှားပေးသည်။ သံဓျာဝလီက ရုက္မာင်္ဂဒ အတွက်တောင် သစ္စာမှ မလွဲမသွေ ရပ်တည်မည်ဟု ဆုံးဖြတ်ပြီး သစ္စာသည် အမြင့်ဆုံး ဂတိဖြစ်ကာ သစ္စာမှ ကျဆင်းခြင်းသည် အရှက်ရစရာဟု နိဂုံးချုပ်သည်။
Verse 1
वसिष्ठ उवाच । संध्यावलीवचः श्रुत्वा मोहिनी दुहिता विधेः । उवाच तत्परा स्वीये कार्ये मोहकरंडिका ॥ १ ॥
ဝသိဋ္ဌက ဆို၏။ သန္ဓျာဝလီ၏ စကားကို ကြားပြီးနောက် ဖန်ဆင်းရှင်၏ သမီးတော်၊ မောဟအတိပြီးသော မောဟိနီသည် မိမိအလိုဆန္ဒကို ပြီးမြောက်စေရန် ပြောကြားလေ၏။
Verse 2
यद्येवं त्वं विजानासि धर्माधर्मगतिं शुभे । भर्तुरर्थे प्रदात्री च धनजीवितयोरपि ॥ २ ॥
အို ကျက်သရေရှိသော အမျိုးသမီး၊ သင်သည် ဓမ္မနှင့် အဓမ္မတို့၏ သဘောတရားကို နားလည်ပါက၊ သင့်ခင်ပွန်းအတွက် စည်းစိမ်နှင့် အသက်ကိုပင် ပေးလှူသင့်ပါသည်။
Verse 3
तदाहं याचये वित्तं जीवितादधिकं शुभे । देहि पुत्रशिरों मह्यं यदिष्टटं हृदयाधिकम् ॥ ३ ॥
ထို့ကြောင့် အို ကျက်သရေရှိသော အမျိုးသမီး၊ အသက်ထက် ချစ်မြတ်နိုးရသော ဥစ္စာကို တောင်းခံပါ၏။ သင့်နှလုံးသားနှင့် အနီးစပ်ဆုံးဖြစ်သော သင့်သား၏ ဦးခေါင်းကို ပေးသနားပါ။
Verse 4
यदि नो भोजनं कुर्यात्संप्राप्ते हरिवासरे । तदा स्वहस्ते संगृह्य खङगं राजा पतिस्तव ॥ ४ ॥
ဟရီဘုရားရှင်၏ နေ့ထူးနေ့မြတ် ရောက်သောအခါ သူသည် အစာမရှောင်ပါက၊ သင်၏ခင်ပွန်းဖြစ်သော ဘုရင်သည် မိမိလက်ဖြင့် ဓားကို ကိုင်စွဲသင့်သည်။
Verse 5
धर्मांगदशिरश्चारु चंद्रबिंबोपमं शुभम् । अजातश्मश्रुकं चैव कुंडलाभ्यां विभूषितम् ॥ ५ ॥
သူ၏ လှပသော ဦးခေါင်းသည် လမင်းကဲ့သို့ တောက်ပသော သရဖူဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပြီး၊ မုတ်ဆိတ်မရှိဘဲ နားကပ်တစ်စုံဖြင့် ပို၍ လှပနေသည်။
Verse 6
छित्वा शीघ्रं पातयतु ममोत्संगे सुलोचने । एतद्वा कुरुतद्भद्रे यदान्नं न भुनक्ति च ॥ ६ ॥
ဖြတ်ပြီးလျှင် ငါ့ပေါင်ပေါ်သို့ အမြန်ချပါစေ၊ အို မျက်လုံးလှသော မိန်းမ။ သို့မဟုတ် သူ အစာမစားဘဲ နေသောအခါ ဤသို့ ပြုပါလော့။
Verse 7
दिने माधवदेवस्य पापसंघविनाशने । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्या मोहिन्याः कटुकाक्षरम् ॥ ७ ॥
အပြစ်အစုအဝေးတို့ကို ဖျက်ဆီးတော်မူသော မာဓဝဒေဝ (Mādhava) ၏ သန့်ရှင်းသောနေ့၌၊ မောဟိနီ (Mohinī) ဟုခေါ်သော မျက်လှည့်မိန်းမ၏ ခါးသက်သောစကားကို ကြားပြီးနောက် [သူ/သူတို့] ဆက်လက်ပြုမူ하였다။
Verse 8
प्रचकंपे क्षणं देवी शीतार्ता कदली यथा । संध्यावली ततो धैर्यमास्थाय वरवार्णिनी ॥ ८ ॥
သန္ဓျာဝလီ (Sandhyāvalī) နတ်မသည် ခဏတစ်လောက် အအေးဒဏ်ကြောင့် ငှက်ပျောပင်တုန်သကဲ့သို့ တုန်လှုပ်သွား၏။ ထို့နောက် အရောင်လှပသော မိန်းမသည် သတ္တိကို ပြန်လည်ယူကာ တည်ငြိမ်သွား၏။
Verse 9
उवाच मोहिनीं वाक्यं सुमुखी प्रहसंत्यपि । श्रूयंते हि पुराणेषु गाथाः सुभ्रु समीरिताः ॥ ९ ॥
မျက်နှာလှသော မိန်းမသည် ရယ်မောသလိုဖြင့် မောဟိနီ (Mohinī) ကို ပြော၏—“အို လှပသူရေ၊ ပုရာဏများတွင် ကြေညာထားသော ဂါထာနှင့် ပုံပြင်များ ရှိသည်မဟုတ်လော။”
Verse 10
द्वादशी प्रति संबद्धाः स्वर्गमोक्षप्रदायिकाः । धनं त्यजेत्त्यजेद्दाराञ्जीवितं च गृहं त्यजेत् ॥ १० ॥
ဒွာဒသီ (Dvādaśī) နှင့် ဆက်နွယ်သော ဝတ်ပြုကျင့်စဉ်တို့သည် ကောင်းကင်ဘုံနှင့် မောက္ခကို ပေးတတ်၏။ ထိုသန့်ရှင်းသောကတိကို မစွန့်လွှတ်ရန် အတွက် ငွေကြေးကို စွန့်၊ ဇနီးကိုပင် စွန့်၊ အသက်ကိုပင် စွန့်၊ အိမ်ကိုပင် စွန့်သင့်၏။
Verse 11
त्यजेद्देशं तथा भूपं स्वर्गं मित्रं गुरुं त्यजेत् । त्यजेत्तीर्थं त्यजेद्धर्मं त्यजेदत्यंतसुप्रियम् ॥ ११ ॥
မိမိနိုင်ငံနှင့် ဘုရင်ကိုပင် စွန့်လွှတ်ရမည်; ကောင်းကင်ဘုံ၊ မိတ်ဆွေ၊ ဆရာကိုပင် စွန့်လွှတ်ရမည်။ သီရ္ဓ (tīrtha) သို့ သွားရောက်ခြင်းကိုပင်၊ ထုံးတမ်းဓမ္မကိုပင် စွန့်လွှတ်ရမည်—အလွန်ချစ်မြတ်နိုးသောအရာကိုပင်—အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုးကို တားဆီးလျှင်။
Verse 12
त्यजेद्योगं त्यजेद्दानं ज्ञानं पुण्यक्रिया त्यजेत् । तपस्त्यजेत्त्यजेद्विद्यां सिद्धिं मोक्षं त्यजेच्छुभे ॥ १२ ॥
အို မင်္ဂလာရှိသူမ၊ ယောဂကိုလည်း စွန့်နိုင်၊ ဒါနကိုလည်း စွန့်နိုင်၊ ဉာဏ်နှင့် ကုသိုလ်ကရိယာတို့ကိုလည်း စွန့်နိုင်၏။ တပသကိုလည်း စွန့်နိုင်၊ ပညာကိုလည်း စွန့်နိုင်—အံ့ဖွယ်စိဒ္ဓိနှင့် မောက္ခကိုတောင် စွန့်နိုင်၏။
Verse 13
न त्यजेद्द्वादगशीं पुण्यां पक्षयोरुभयोरपि । इह संबंधिनः सर्वे पुत्रभ्रातृसुहृत्प्रियाः ॥ १३ ॥
လပြည့်တိုးလျော့ နှစ်ဖက်လုံးတွင် ကုသိုလ်မြတ်သော ဒွာဒသီ ဝ్రတကို မစွန့်ပစ်သင့်။ အကြောင်းမူကား ဤလောက၌ ဆက်နွယ်သူအားလုံး—သားသမီး၊ ညီအစ်ကို၊ မိတ်ဆွေကောင်းနှင့် ချစ်သူတို့—သည် ထိုဝ్రတ၏ ကုသိုလ်နှင့် ချိတ်ဆက်နေကြ၏။
Verse 14
ऐहिकामुष्मिके देवि साधनी द्वादशी स्मृता । द्वादश्यास्तु प्रभावेण सर्वं क्षेमं भविष्यति ॥ १४ ॥
အို ဒေဝီ၊ ဒွာဒသီ (လဆယ့်နှစ်ရက်) သည် လောကီနှင့် ပရလောကီ အကျိုးရလဒ် နှစ်မျိုးလုံးကို ရရှိစေသော အင်အားကြီးသော साधနာ ဟု မှတ်ယူကြ၏။ ဒွာဒသီ၏ အာနုဘော်ကြောင့် အရာရာ၌ ကောင်းကျိုးချမ်းသာနှင့် လုံခြုံမှု အပြည့်အဝ ဖြစ်ပေါ်လိမ့်မည်။
Verse 15
दापये तव तुष्ट्यर्थं धर्मांगदशिरः शुभे । विश्वासं कुरु मे वाक्ये सुखिनी भव शोभने ॥ १५ ॥
အို မင်္ဂလာရှိ၍ လှပသူမ၊ သင်၏ စိတ်ကျေနပ်မှုအတွက် ဓမ္မအင်္ဂဒ၏ ခေါင်းကို သင့်ထံ ပေးအပ်စေမည်။ ငါ့စကားကို ယုံကြည်လော့၊ သာယာချမ်းမြေ့သူမ ဖြစ်လော့။
Verse 16
इहार्थं श्रूयते भद्रे इतिहासः पुरातनः । कथयिष्यामि ते भद्रे सावधाना श्रुणुष्व मे ॥ १६ ॥
ဤအကြောင်းနှင့် ဆက်စပ်၍ အို ချစ်သူမ၊ ရှေးဟောင်း သာသနာတော်ပုံပြင်တစ်ပုဒ်ကို ကြားရ၏။ အို ချစ်သူမ၊ ငါသည် သင့်အား ပြန်လည် ပြောကြားမည်—သတိထား၍ ငါ့ကို နားထောင်လော့။
Verse 17
आसीद्विरोचनः पूर्वं दैत्यो धर्मपरायणः । तस्य भार्या विशालाक्षी द्विजपूजनतत्परा ॥ १७ ॥
ရှေးက ဒೈတျာ အဆုရ ဝိရောစန ဟူသောသူသည် ဓမ္မကို အလွန်လေးစားလိုက်နာသူ ဖြစ်၏။ သူ၏ ဇနီး ဝိသာလာက္ခီ သည် ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) များကို ပူဇော်ကန်တော့ခြင်း၌ အမြဲတမ်း စိတ်အားထက်သန်သူ ဖြစ်၏။
Verse 18
नित्यमेकमृषिं प्रातः पूजयित्वा यथाविधि । पादोदकं तस्य सुभ्रु भक्त्या पिबति हृष्टधीः ॥ १८ ॥
နံနက်တိုင်း အမိန့်တော်အတိုင်း ရှိသင့်သလို ရှင်ရသီတစ်ပါးကို ပူဇော်ကန်တော့ပြီးနောက်၊ မျက်ခုံးလှသောသူမသည် ထိုရသီ၏ ခြေသုတ်ရေကို ဘက္တိဖြင့် ဝမ်းမြောက်စိတ်နှင့် သောက်လေ၏။
Verse 19
प्राह्लादिशंकिता देवा आसन्पूर्वं मृते सति । हिरण्यकशिपौ राज्यं शासति ह्युग्रतेजसि ॥ १९ ॥
ရှေးက ဟိရဏ္ယာက္ရှ သေဆုံးသွားသောအခါ၊ အလွန်တောက်ပကြမ်းကြုတ်သော ဟိရဏ္ယကသိပု သည် နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်နေစဉ်၊ ပရာဟ္လာဒကြောင့် ကြောက်ရွံ့သံသယဖြစ်နေသော ဒေဝတားတို့သည် စိုးရိမ်ပူပန်လျက် ရှိခဲ့ကြ၏။
Verse 20
प्राह्लादौ ह्लादसंयुक्ते चेरुर्व्यग्रा महीतले । एकदा शक्रमुख्यास्ते देवाः समंत्र्य वाक्पतिम् ॥ २० ॥
ပရာဟ္လာဒနှင့် ဟ္လာဒ တို့ ပေါင်းစည်းလာသောအခါ ဒေဝတားတို့သည် မြေပြင်ပေါ်တွင် အလွန်စိတ်ပူပန်၍ လှည့်လည်နေကြ၏။ တစ်နေ့တွင် သက္က (အိန္ဒြ) ဦးဆောင်သော ဒေဝတားတို့သည် အကြံညဏ်ပြု၍ ဝါက်ပတိ (ဗြဟ္စပတိ) ကို ခေါ်ယူဆွေးနွေးကြ၏။
Verse 21
प्रोचुः किं कार्यमधुनास्माभिः शत्रु प्रतापितैः । तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां देवानां गुरुरब्रवीत् ॥ २१ ॥
သူတို့က “ရန်သူ၏ အာနုဘော်ကြောင့် ဖိနှိပ်ခံရသော ကျွန်ုပ်တို့သည် ယခု ဘာလုပ်ရမည်နည်း” ဟု ဆိုကြ၏။ ထိုဒေဝတားတို့၏ စကားကို ကြားသော် ဒေဝတားတို့၏ ဂုရုက ပြန်လည် မိန့်ကြားလေ၏။
Verse 22
विष्णुर्विज्ञापनीयोऽद्य दुःखं प्राप्तैः सुरव्रजैः । तच्छ्रुत्वा भाषितं तस्य गुरोरमिततेजसः ॥ २२ ॥
ယနေ့ ဒုက္ခရောက်နေသော နတ်အစုတို့က ဗိဿဏုကို သတင်းပို့ရမည်။ ထိုစကားကို ကြားသိပြီးနောက် အလင်းရောင်အဆုံးမရှိသော ဂုရုသည် မိန့်ကြားတော်မူ၏။
Verse 23
विरोचनप्राणहत्यै जग्मुर्वैकुंठमंतिके । तत्र गत्वा सुरश्रेष्ठं वैकुंठं तुष्टुवुः स्तवैः ॥ २३ ॥
ဗိရောစနကို သတ်ရန် ရည်ရွယ်၍ သူတို့သည် ဝိုင်ကుంఐဋ္ဌအနီးသို့ သွားကြ၏။ ထိုနေရာသို့ ရောက်လျှင် နတ်တို့အထဲ အမြတ်ဆုံးသော ဝိုင်ကుంఐဋ္ဌကို စတုတိသီချင်းများဖြင့် ချီးမွမ်းကြ၏။
Verse 24
देवा ऊचुः । नमो देवाधिदेवाय विष्णवेऽमिततेजसे । भक्तविघ्नविनाशाय वैकुण्ठाय नमो नमः ॥ २४ ॥
နတ်တို့က မိန့်ကြားကြသည်—နတ်တို့၏ နတ်တော် ဗိဿဏု၊ အလင်းရောင်အဆုံးမရှိသော အရှင်တော်အား နမော။ သဒ္ဓါရှိသော ဘက္တတို့၏ အတားအဆီးကို ဖျက်ဆီးတော်မူသော ဝိုင်ကుంఐဋ္ဌအား နမော နမော။
Verse 25
हरयेऽद्भुतसिंहाय वामनाय महात्मने । क्रोडरूपाय मत्स्याय प्रलयाब्धिनिवासिने ॥ २५ ॥
ဟရီအား နမော—အံ့ဩဖွယ် လူ-ခြင်္သေ့အဖြစ် ပေါ်ထွန်းတော်မူသူ၊ ဝါမန အဖြစ်၊ မဟာစိတ်ရှိသော ဝရဟာ (ဝက်တော) အဖြစ်၊ နှင့် မဟာပျက်ကွက်ကာလ၌ သမုဒ္ဒရာ၌ နေထိုင်သော မတ္စျ (ငါး) အဖြစ် ပေါ်ထွန်းတော်မူသူအား နမော။
Verse 26
कूर्माय मन्दरधृते भार्गवायाब्धिशायिने । रामायाखिलनाथाय विश्वेशाय च साक्षिणे ॥ २६ ॥
မန္ဒရတောင်ကို ထမ်းတော်မူသော ကူರ್ಮအဝတားအား နမော၊ ဘာရ္ဂဝအား နမော၊ သမုဒ္ဒရာပေါ်၌ အိပ်စက်တော်မူသော အရှင်အား နမော၊ အားလုံး၏ အရှင် ရာမအား နမော၊ ကမ္ဘာလောက၏ အရှင်အား နမော၊ အရာအားလုံး၏ သက်သေတော်မူသော အရှင်အားလည်း နမော။
Verse 27
दत्तात्रेयाय शुद्धाय कपिलायार्तिहारिणे । यज्ञाय धृतधर्माय सनकादिस्वरूपिणे ॥ २७ ॥
သန့်ရှင်းသော ဒတ္တာတ்ரေယာအား နမော; ဒုက္ခကို ဖယ်ရှားသော ကပိလအား နမော; ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းသော ယဇ్ఞအား နမော; စနကာတို့ အစရှိသည့် ပုရောဟိတ်ဋ္ဌာန ရှင်ဋ္ဌာနများအဖြစ် ပေါ်ထွန်းသော အရှင်အား နမော။
Verse 28
ध्रुवस्य वरदात्रे च पृथवे भूरिकर्मणे । ऋषभाय विशुद्धाय हयशीर्षभृतात्मने ॥ २८ ॥
ဓြုဝအား အာနုဂြဟပေး၍ အလိုတော်ပြည့်စုံစေသော အရှင်အား နမော; မဟာကာရိယများကို ဆောင်ရွက်သော ပೃထုအဖြစ် ပေါ်ထွန်းသော အရှင်အား နမော; သန့်ရှင်းသော ရိષဘအား နမော; မြင်းခေါင်းသဏ္ဌာန် ဟယရှီර්ရှကို ဆောင်ထားသော အမြင့်ဆုံး အတ္တမန်အား နမော။
Verse 29
हंसायागमरूपायामृतकुम्भविधारिणे । कृष्णांय वासुदेवाय संकर्षणवपुर्धृते ॥ २९ ॥
အာဂမများအဖြစ် ကိုယ်တိုင်ပင် သဏ္ဌာန်တော်ဖြစ်သော ဟံသ (အမြင့်ဆုံး ဟင်္သာ) အရှင်အား နမော; အမృతကုံဘကို ကိုင်ဆောင်သော အရှင်အား နမော; စင်္ကර්ရှဏ၏ ကိုယ်ရုပ်ကို ဆောင်ယူသော ကృష్ణ၊ ဝါစုဒေဝ အရှင်အား နမော။
Verse 30
प्रद्युम्नायानिरुद्धाय ब्रह्मणे शंकराय च । कुमाराय गणेशाय नन्दिने भृंगिणे नमः ॥ ३० ॥
ပရဒျုမ္နနှင့် အနိရုဒ္ဓအား နမော; ဘြဟ္မာနှင့် ရှင်ကရာအား နမော; ကုမာရ (စကန္ဒ) အား နမော; ဂဏேရှအား နမော; နန္ဒိန်နှင့် ဘೃင်္ဂိန်တို့အား နမော။
Verse 31
गन्धमादनवासाय नरनारायणाय च । जगन्नाथाय नाथाय नमो रामेश्वराय च ॥ ३१ ॥
ဂန္ဓမာဒနတောင်၌ နေထိုင်သော နရ-နာရာယဏ အရှင်အား နမော; စကြဝဠာ၏ အရှင် ဇဂန္နာထအား နမော; ထို့ပြင် ရာမေရှွရ အရှင်အားလည်း နမော။
Verse 32
द्वारकावासिने चैव तुलसी वनवासिने । नमः कमलनाभाय नमस्ते पंकजांघ्रये ॥ ३२ ॥
ဒွာရကာ၌ ကိန်းဝပ်တော်မူသော သခင်နှင့် တူလစီတော၌ နေထိုင်တော်မူသော သခင်အား နမော။ ကြာနာဘ (ကြာပင်ဗိုက်) သခင်အား နမော၊ ကြာပန်းကဲ့သို့သော ခြေတော်တို့အား နမော။
Verse 33
नमः कमलहस्ताय कमलाक्षाय ते नमः । कमलाप्रतिपालाय केशवाय नमो नमः ॥ ३३ ॥
ကြာပန်းကဲ့သို့သော လက်တော်ရှိတော်မူသော သခင်အား နမော၊ ကြာမျက်စိရှိတော်မူသော သခင်အား နမော။ ကမလာ (လက္ရှ္မီ) ကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းတော်မူသော ကေရှဝအား ထပ်ခါထပ်ခါ ဦးညွှတ်နမောပါ၏။
Verse 34
नमो भास्कररूपाय शशिरूपधराय च । लोकपालस्वरूपाय प्रजापतिवपुर्धृते ॥ ३४ ॥
နေမင်းရূপဖြင့် ထင်ရှားတော်မူသော သခင်အား နမော၊ လမင်းရုပ်ကိုလည်း ဆောင်တော်မူသော သခင်အား နမော။ လောကကို ကာကွယ်သော အုပ်ထိန်းသူများ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းတော်မူသော သခင်အား နမော၊ ပရာဇာပတိ၏ ကိုယ်တော်ကို ဆောင်တော်မူသော သခင်အား နမော။
Verse 35
भूतग्रामस्वरूपाय जीवरूपाय तेजसे । जयाय जयिने नेत्रे नियमाय क्रियात्मने ॥ ३५ ॥
သတ္တဝါအစုအဝေးအားလုံး၏ သဘောသဘာဝဖြစ်တော်မူသော သခင်၊ ဇီဝ (ကိုယ်ပိုင်ဝိညာဉ်) အဖြစ် ပေါ်ထွန်းတော်မူသော သခင်၊ သန့်ရှင်းသော တေဇောအလင်းဖြစ်တော်မူသော သခင်အား နမော။ အောင်မြင်ခြင်းတရားနှင့် အမြဲအောင်မြင်တော်မူသော အရှင်အား နမော၊ အရာအားလုံးကို မြင်တော်မူသော မျက်စိတော်အား နမော၊ စည်းကမ်းနှင့် သာသနာ့ကရိယာ၏ အတ္တမဖြစ်တော်မူသော သခင်အား နမော။
Verse 36
निर्गुणाय निरीहाय नीतिज्ञायाक्रियात्मने । बुद्धाय कल्किरूपाय क्षेत्रज्ञायाक्षराय च ॥ ३६ ॥
ဂုဏ်သတ္တိများကို ကျော်လွန်တော်မူသော၊ ဆန္ဒနှင့် ကြိုးပမ်းမှုကင်းသော သခင်အား နမော။ တရားသဘော (နီတိ) ကို သိမြင်တော်မူသော၊ အလုပ်မရှိသော အတ္တမဖြစ်တော်မူသော သခင်အား နမော။ ဗုဒ္ဓရূপနှင့် ကလ္ကိရূপအဖြစ် ပေါ်ထွန်းတော်မူသော သခင်အား နမော၊ က్షೇತ್ರज्ञ (အတွင်းသက်သေ) နှင့် အက္ခရာ မဖျက်မပျက်သော သခင်အား နမော။
Verse 37
गोविंदाय जगद्भर्त्रेऽनन्तायाद्याय शार्ङ्गिणे । शंखिने गदिने चैव नमश्चक्रधराय च ॥ ३७ ॥
ဂိုဝိန္ဒ၊ လောကကိုထိန်းသိမ်းသော အရှင်—အနန္တ၊ အာဒိပုရုရှ၊ ရှာရင်ဂ ဘိုကိုင်သူအား နမസ്കာရ။ ခေါင်းခွံ(သင်္ခ)နှင့် ဂဒါကိုင်သူ၊ စက္ကရကိုင်သူအားလည်း နမস্কာရ။
Verse 38
खड्गिने शूलिने चैव सर्वशस्त्रास्त्रघातिने । शरण्याय वरेण्याय पराय परमात्मने ॥ ३८ ॥
ဓားကိုင်သူ၊ သုံးခွ(ရှူလ)ကိုင်သူ၊ လက်နက်နှင့် အာစတြာအားလုံးကို ဖျက်ဆီးသူအား နမস্কာရ။ အားလုံး၏ ခိုလှုံရာ၊ အလွန်ချစ်ခင်ကာ ပူဇော်ထိုက်သူ၊ အမြင့်ဆုံးသော ပရမအာတ္မာအား နမস্কာရ။
Verse 39
हृषीकेशाय विश्वाय विश्वरूपाय ते नमः । कालनाभाय कालाय शशिसूर्य्यदृशे नमः । पूर्णाय परिसेव्याय परात्परतराय च ॥ ३९ ॥
အာရုံတို့၏ အရှင် ဟೃရှီကေရှ၊ ကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံးဖြစ်တော်မူ၍ စကြဝဠာပုံသဏ္ဍာန်တော်ရှိသူအား နမস্কာရ။ အချိန်၏ စက်ဝိုင်းကို နာဗီအဖြစ်ထားသူ၊ အချိန်တော်မူသူ၊ လနှင့် နေကဲ့သို့ မြင်တော်မူသူအား နမস্কာရ။ ပြည့်စုံတော်မူသူ၊ ဘက္တိဖြင့် အမြဲတမ်း ဆည်းကပ်ထိုက်သူ၊ အမြင့်ဆုံးထက်ပင် မြင့်မြတ်သူအား နမস্কာရ။
Verse 40
जगत्कर्त्रे जगद्भर्त्रे जगद्धात्रेंऽतकाय च । मोहिने क्षोभिने कामरूपिणेऽजाय सूरिणे ॥ ४० ॥
လောကကို ဖန်ဆင်းသူ၊ လောကကို ထိန်းသိမ်းသူ၊ လောကကို ထောက်တည်သူ၊ လောက၏ အဆုံးသတ်တော်မူသူအား နမস্কာရ။ မောဟဖြစ်စေသူ၊ လှုပ်ရှားစေသူ၊ ဆန္ဒအတိုင်း ပုံသဏ္ဍာန်မျိုးစုံယူနိုင်သူ၊ မမွေးဖွားသူ အဇ၊ ပညာရှိ အရှင်အား နမস্কာရ။
Verse 41
भगवंस्तव संप्राप्ताः शरणं दैत्यतापिताः । तद्विधत्स्वाखिलाधार यथा हि सुखिनो वयम् ॥ ४१ ॥
အရှင်မြတ်ဘုရား၊ ဒိုင်တျာတို့၏ နှိပ်စက်မှုကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ခိုလှုံရာအဖြစ် သင့်ထံ ရောက်လာပါပြီ။ အရာအားလုံး၏ အထောက်အပံ့တော်မူသော အရှင်၊ ကျွန်ုပ်တို့ အမှန်တကယ် ချမ်းသာလုံခြုံစေရန် စီမံပေးတော်မူပါ။
Verse 42
पुत्रमित्रकलत्रादिसंयुता विहरामहे । तच्छ्रुत्वा स्तवनं तेषां वैकुंठः प्रीतमानसः ॥ ४२ ॥
«သားသမီး၊ မိတ်ဆွေ၊ ဇနီးနှင့် အခြားသူတို့နှင့် ပေါင်းစည်းကာ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်ကြသည်» ဟုဆို၏။ ထိုသူတို့၏ ချီးမွမ်းသီချင်းကို ကြားသော် ဝိုင်ကుంఠ (ဗိဿနု) သည် နှလုံးသားပီတိဖြင့် ဝမ်းမြောက်တော်မူ၏။
Verse 43
प्रददौ दर्शनं तेषां दैत्यसं संतापितात्मनाम् । ते दृष्ट्वा देवदेवेशं वैकुंठं स्निग्धमानसम् ॥ ४३ ॥
ဒုက္ခပူပန်နေသော ဒೈత్యတို့အား ပရိသတ်တော် (ဒർശန) ကို ပေးတော်မူ၏။ သူတို့သည် နတ်တို့၏နတ်သခင် ဝိုင်ကుంఠကို—နှလုံးသားနူးညံ့ကရုဏာပြည့်ဝသောအရှင်ကို—မြင်သော် စိတ်နှလုံးများ သက်သာငြိမ်းချမ်းလာ၏။
Verse 44
विरोचनवधायाशु प्रार्थयामासुरादरात् । तच्छ्रुत्वा शक्रमुख्यानां कार्यं कार्यविदां वरः ॥ ४४ ॥
သူတို့သည် လေးစားစွာဖြင့် အလျင်အမြန် ဗိရောစနကို သတ်ပစ်ရန် တောင်းပန်ကြ၏။ ထိုစကားကို ကြားသော် လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်ကို သိမြင်သော အထွတ်အမြတ်သည် အင်ဒြာနှင့် အခြားခေါင်းဆောင်နတ်တို့အတွက် ထိုကိစ္စကို စတင်ဆောင်ရွက်၏။
Verse 45
समाश्वास्य सुरान्प्रीत्या विससर्ज मुदान्वितान् । गतेषु देववर्गेषु सर्वोपायविदांवरः ॥ ४५ ॥
ချစ်ခင်ပီတိဖြင့် နတ်တို့ကို သက်သာစေပြီး ပျော်ရွှင်စွာ ပြန်လွှတ်တော်မူ၏။ နတ်အစုအဝေးတို့ ထွက်ခွာသွားပြီးနောက် နည်းလမ်းအပေါင်းကို သိမြင်သော အထွတ်အမြတ်သည် ကျန်ရစ်နေ၏။
Verse 46
वृद्धब्राह्मणरूपेण विरोचनगृहं ययौ । द्विजपूजनकाले तु संप्राप्तः कार्यसाधकः ॥ ४६ ॥
အိုမင်းသော ဗြာဟ္မဏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ယူဆောင်ကာ ဗိရောစန၏ အိမ်သို့ သွားတော်မူ၏။ ဒွိဇတို့ကို ပူဇော်ဂုဏ်ပြုနေချိန်၌ပင် ရည်ရွယ်ချက်ကို ပြီးမြောက်စေမည့်သူသည် ထိုနေရာသို့ ရောက်လာ၏။
Verse 47
तं तु दृष्ट्वा विशालाक्षी ब्राह्मणं हृष्टमानसा । अपूर्वं भक्तिभावेन ददौ सत्कृत्य चासनम् ॥ ४७ ॥
ထိုဗြာဟ္မဏကို မြင်သော် မျက်လုံးကျယ်သော ဝိသာလာක්ෂီ၏ စိတ်သည် အလွန်ပျော်ရွှင်၍ မကြုံဖူးသော ဘက္တိဖြင့် လေးစားကာ အာသနကို သင့်တင့်စွာ ပူဇော်ပေး하였다။
Verse 48
सोऽनंगीकृत्य तद्दत्तमासनं प्राह तां शुभे । नाहं समाददे देवि त्वद्दत्तं परमासनम् ॥ ४८ ॥
သူမပူဇော်ပေးသော အာသနကို မလက်ခံဘဲ သူက “အို မင်္ဂလာရှိသော မိန်းမ၊ အို ဒေဝီ၊ သင်ပေးသော အမြင့်မြတ်ဆုံး အာသနကို ငါ မခံယူနိုင်” ဟု ပြော하였다။
Verse 49
श्रृणु मे कार्यमतुलं यदर्थमहमागतः । यन्मे मनोगतं कार्यं तद्विज्ञाय च मानिनि ॥ ४९ ॥
ငါလာရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သည့် ငါ့ရည်ရွယ်ချက်ကို နားထောင်လော့။ အို မာနရှိသော မိန်းမ၊ ငါ့စိတ်ထဲရှိသော ကိစ္စကို သိမြင်ပြီးနောက် သင့်တင့်သလို ဆောင်ရွက်လော့။
Verse 50
योंऽगीकरोति तत्पूजां ग्रहीष्यामि वरानने । तच्छ्रुत्वा वृद्धविप्रस्य वाक्यं वाक्यविशारदा ॥ ५० ॥
“အို မျက်နှာလှသော မိန်းမ၊ ထိုပူဇော်မှုကို လက်ခံသူရှိလျှင် ငါလည်း ထိုပူဇော်မှုကို လက်ခံမည်” ဟု ဆို၏။ အသက်ကြီးသော ဗြာဟ္မဏ၏ စကားကို ကြားသော် စကားပြောကျွမ်းကျင်သော သူမက သင့်တင့်သလို ပြန်လည်တုံ့ပြန်하였다။
Verse 51
मायया मोहिता विष्णोः स्त्रीत्वाच्चाहातिहर्षिता । विशालाक्ष्युवाच । यत्ते मनोगतं विप्र तद्दास्यामि गृहाणमे ॥ ५१ ॥
ဗိဿနု၏ မာယာကြောင့် မောဟဖြစ်ကာ မိန်းမရূপကို ယူထားခြင်းကြောင့် အလွန်ပျော်ရွှင်သဖြင့် မျက်လုံးကျယ်သော ဝိသာလာක්ෂီက “အို ဗြာဟ္မဏ၊ သင်၏ စိတ်ထဲရှိသမျှကို ငါပေးမည်၊ ငါ့ထံမှ လက်ခံလော့” ဟု ဆို하였다။
Verse 52
आसनं पादसलिलं देहि मे वांछितार्थदम् । इत्युक्तः स द्विजः प्राह न प्रत्येमि स्त्रिया वचः ॥ ५२ ॥
“ထိုင်ခုံနှင့် ခြေဆေးရေကို ပေးပါ—လိုအင်ကို ပြည့်စုံစေသော အရာများပါ” ဟုဆိုသော်၊ ဒွိဇဘြာဟ္မဏက “မိန်းမ၏ စကားကို မယုံကြည်” ဟု ပြန်ဆို၏။
Verse 53
तव भर्ता यदि वदेत्तदा मे प्रत्ययो भवेत् । तदाकर्ण्य द्विजेनोक्तं विरोचनगृहेश्वरी ॥ ५३ ॥
“သင်၏ ခင်ပွန်းက ကိုယ်တိုင် ပြောလျှင်သာ ငါ ယုံကြည်မည်” ဟုဆို၏။ ထိုသို့ကြားသော် ဒွိဇဘြာဟ္မဏက ဗိရောစန၏ အိမ်ရှင်မအား ပြောကြား၏။
Verse 54
पतिमाकारयामास तत्रैव द्विजसन्निधौ । स प्राप्तो दूतवाक्येन प्राह्लादिर्हृष्टमानसः ॥ ५४ ॥
ဒွိဇဘြာဟ္မဏတို့ ရှေ့မှောက်၌ပင် ခင်ပွန်းကို ခေါ်လာစေ၏။ တမန်၏ စကားကို ကြားသိသော် ပရာဟ္လာဒက စိတ်ရွှင်လန်းစွာ ရောက်လာ၏။
Verse 55
अंतःपुरं यत्र भार्या विशालाक्षी समास्थिता । तमागतं समालोक्य पतिं धर्मपरायणा ॥ ५५ ॥
အတွင်းနန်းတော်၌ မျက်လုံးကျယ်သော ဇနီး ထိုင်နေရာသို့ ခင်ပွန်း ရောက်လာသည်ကို မြင်၍၊ ဓမ္မကို အလေးထားသူမဖြစ်သဖြင့် သူ့ကို ကြည်ညိုစွာ ကြည့်၏။
Verse 56
उत्थाय नत्वा विप्राग्र्यमासनं पुनरर्पयत् । यदा तु जगृहे नैव दत्तमासनमादरात् ॥ ५६ ॥
ထ၍ ဦးညွှတ်ကာ အထူးမြတ်သော ဘြာဟ္မဏအား ထိုင်ခုံကို ထပ်မံ ပူဇော်၏။ သို့သော် ဘြာဟ္မဏသည် လေးစားသည့် အကျင့်ကြောင့် ပေးထားသော ထိုင်ခုံကို မခံယူခဲ့။
Verse 57
राजानं कथयामास दैत्यानां पतिमात्मनः । तद्दृत्तांतमुपाज्ञाय दैत्यराट् स विरोचनः ॥ ५७ ॥
ထို့နောက် သူသည် မိမိ၏အရှင်ဖြစ်သော ဒိုင်တျာတို့၏အုပ်စိုးရှင် မင်းထံသို့ အကြောင်းအရာကို တင်ပြလေ၏။ အကြောင်းအရာအားလုံးကို သိရှိသွားသော ဒိုင်တျာမင်း ဝိရောစနသည် ထိုအတိုင်း တုံ့ပြန်လေ၏။
Verse 58
भार्यास्नेहेन मुग्धात्मा तत्तदांगीचकार ह । अंगीकृते तु दैत्येन तद्विज्ञाय च मानसम् ॥ ५८ ॥
မယားအပေါ် ချစ်မြတ်နိုးမှုကြောင့် စိတ်သည် မောဟဖြင့် မူးမောကာ အရာအားလုံးကို သဘောတူလေ၏။ ဒိုင်တျာက လက်ခံပြီးနောက် သူ၏စိတ်အတွင်းရှိ ရည်ရွယ်ချက်ကိုလည်း သိမြင်လာလေ၏။
Verse 59
उवाच ब्राह्मणो हृष्टः स्वमायुर्मम कल्पय । ततस्तु दंपती तत्र मुग्धौ स्वकृतया शुचा ॥ ५९ ॥
ပျော်ရွှင်သည့် ဗြာဟ္မဏက “သင်၏ကိုယ်ပိုင်အသက်တမ်းကို ငါ့အတွက် ချမှတ်ပေးပါ” ဟု ဆိုလေ၏။ ထို့နောက် ထိုလင်မယားနှစ်ဦးသည် မိမိတို့ဖန်တီးခဲ့သော ဝမ်းနည်းမှုကြောင့် မူးမောကာ ထိုနေရာ၌ပင် ငိုကြွေးနေလေ၏။
Verse 60
मुहूर्तं ध्यानमास्थाय करौ बद्धोचतुर्द्विजम् । गृहाण जीवितं विप्र देहि पादोदकं मम ॥ ६० ॥
ခဏတာ သမาธိဝင်ပြီးနောက် လက်အုပ်ချီကာ ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) ထံသို့ ပြောလေ၏—“အရှင်ဗိပရ၊ ကျွန်ုပ်၏အသက်ကို လက်ခံပါ။ ကျွန်ုပ်အား သင်၏ခြေတော်ရေဆေးရည် (ပာဒోదက) ကို ပေးသနားပါ။”
Verse 61
त्वयोक्तं वचनं सत्यं कुर्वः प्रीतिमवाप्नुहि । ततस्तु विप्रः प्रोतात्मा तदंगीकृत्य चासनम् ॥ ६१ ॥
“သင်ပြောသောစကားသည် အမှန်တရားပင်။ ထိုအတိုင်း ဆောင်ရွက်၍ စိတ်ချမ်းသာမှုကို ရယူပါ” ဟု ဆိုလေ၏။ ထို့နောက် စိတ်ထိခိုက်နူးညံ့သွားသော ဗြာဟ္မဏသည် ထိုအရာကို လက်ခံကာ အာသနပေါ် ထိုင်လေ၏။
Verse 62
पादोदकं ददौ तस्यै भक्त्या प्रीतो जनार्दनः । प्रक्षाल्य पादौ विप्रस्य विशालाक्षी मुदान्विता ॥ ६२ ॥
သူမ၏ဘက္တိကြောင့် ပျော်ရွှင်တော်မူသော ဇနာရ္ဒန သခင်သည် မိမိ၏ ခြေတော်ရေ (ပာဒောဒက) ကို သူမအား ပေးတော်မူ၏။ မျက်လုံးကြီးသော မိန်းမသည် ဝမ်းမြောက်လျက် ဗြာဟ္မဏ၏ ခြေကို ဆေးကြော하였다။
Verse 63
पत्या सह दधौ मूर्ध्नि अपः पादावनेजनीः । ततस्तु सहसा सुभ्रु दंपती दिव्यरूपिणौ ॥ ६३ ॥
လှပသော မျက်ခုံးရှိသည့် မိန်းမသည် ခင်ပွန်းနှင့်အတူ ခြေတော်ဆေးရေကို မိမိခေါင်းပေါ်တွင် တင်ထား၏။ ထို့နောက် ချက်ချင်းပင် ထိုဇနီးမောင်နှံသည် ဒိဗ္ဗရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ရရှိ하였다။
Verse 64
विमानवरमारुह्य जग्मतुर्वैष्णवं पदम् । ततः प्रसन्नो भगवान् देवशल्यं विमोच्य सः ॥ ६४ ॥
အလွန်ကောင်းမြတ်သော ဗိမာန်တော်ကို စီးနင်း၍ သူတို့သည် ဝိෂ္ဏု၏ အမြင့်ဆုံး ဝိုင်ရှ္ဏဝ ပဒသို့ သွားရောက်ကြ၏။ ထို့နောက် ပျော်ရွှင်တော်မူသော ဘဂဝန်သည် ဒေဝတို့၏ “ဆူး” ကဲ့သို့သော ဒုက္ခကို ဖယ်ရှားတော်မူ၏။
Verse 65
ययौ वैकुंठभवनं सर्वैर्देवगणैः स्तुतः । एवं मयापि दातव्यं तव देवि प्रतिश्रुतम् ॥ ६५ ॥
ဒေဝအစုအဖွဲ့အားလုံး၏ ချီးမွမ်းခြင်းကို ခံယူလျက် သူသည် ဝိုင်ကుంఠ ဘဝနသို့ သွားရောက်၏။ ထိုနည်းတူပင်၊ ဒေဝီရေ၊ သင်အား ငါကတိပြုထားသမျှကို ငါပင် ပေးအပ်ရမည်။
Verse 66
न सत्याच्चालये देवि पतिं रुक्मांगदाभिधम् । सत्तयमेव मनुष्याणां गतिदं परिकीर्तितम् ॥ ६६ ॥
“ဒေဝီရေ၊ ရုက္မာင်္ဂဒ အမည်ရှိသော ငါ့ခင်ပွန်းအတွက်ပင် ဖြစ်စေ၊ ငါသည် သစ္စာမှ မလွဲမသွား။ သစ္စာတရားတစ်ပါးတည်းသာ လူသားတို့အတွက် အမြင့်ဆုံး သွားရာလမ်းကို ပေးသူဟု ကြေညာထားသည်။”
Verse 67
सत्याच्च्चुतं मनुष्यं हि श्वपाकादधमं विदुः ॥ ६७ ॥
သစ္စာမှ လွဲကျသွားသော လူသည် အမှန်တကယ် ခွေးချက်သူ (အပြင်ဝန်) ထက်ပင် နိမ့်ကျသည်ဟု သိကြသည်။
Verse 68
इत्येवमुक्त्वा कनकावदाता सा मोहिनीं पंकजजन्मजाताम् । जग्राह भर्तुश्चरणौ सुताम्नौ रक्तांगुली पाणियुगेन सुभ्रूः ॥ ६८ ॥
ထိုသို့ ပြောပြီးနောက် ရွှေရောင်တောက်ပ၍ မျက်ခုံးလှပသော မိန်းမသည် လက်ချောင်းများ နီမြန်းလျက်၊ ပဒုမဇ (ဗြဟ္မာ) မှ ပေါက်ဖွားသော မောဟိနီ ဖြစ်သည့် မိမိခင်ပွန်း၏ ခြေတော်တို့ကို လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ဆုပ်ကိုင်ယူ하였다။
Verse 69
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते संध्यावलीकथनं नाम द्वात्रिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ३२ ॥
ဤသို့ဖြင့် သန့်ရှင်းသော ဘೃಹန္နာရဒီယ ပုရာဏ၏ အုတ္တရဘားဂ (နောက်ပိုင်း) တွင် မောဟိနီဇာတ်လမ်းအတွင်း «စန္ဓျာဝလီ ကထန» ဟု အမည်ရသော သုံးဆယ်နှစ်မြောက် အခန်းသည် ပြီးဆုံး၏။
Saṃdhyāvalī frames Dvādaśī as a vow that grants both svarga and mokṣa and therefore outweighs ordinary social and personal attachments; the chapter explicitly ranks it above wealth, relationships, and even life when those obstruct the highest good.
It serves as a precedent-legend demonstrating that extreme giving and brāhmaṇa-sevā, when aligned with Viṣṇu’s presence and grace (pāda-tīrtha), leads to divine transformation and resolves cosmic disorder—supporting Saṃdhyāvalī’s vow-centered reasoning.
The stotra acts as a theological ‘catalog’ of Viṣṇu’s forms and functions—creator, sustainer, refuge, avatāra—reinforcing that vrata and truth are ultimately oriented toward the supreme Lord who responds to devotion and restores dharma.