ဝသိဋ္ဌက မောဟိနီ၏ ရှိနေမှုကို ရုက္မာင်္ဂဒ မင်းကြီး သတိပြုနိုးထလာပြီး ကာမဆန္ဒကြောင့် မောဟိနီ၏ အလှကို ချီးမွမ်းကာ အာဏာပိုင်မှု၊ မြေအောက်မြို့၊ ဥစ္စာဓနနှင့် မိမိကိုယ်တိုင်တောင် ပေးမည်ဟု ကတိပြုကြောင်း ရှင်းပြသည်။ မောဟိနီက ပစ္စည်းဆုလာဘ်များကို ငြင်းပယ်ပြီး “အချိန်တော်တော်” တွင် မိမိသိလိုသည့်အရာကို မနှောင့်နှေးဘဲ လုပ်ဆောင်ပေးရန်သာ တောင်းဆိုကာ ကာမမှ သာသနာဓမ္မဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်သို့ ပြောင်းလဲစေသည်။ မင်းကြီးက အခြေအနေအားလုံးကို လက်ခံပြီး မောဟိနီက သုံးလောကလုံးတွင် မင်းကြီး၏ ဓမ္မနှင့် သစ္စာဂုဏ်သတင်းကို အားကိုးကာ အာမခံအဖြစ် ညာလက်ကို တောင်းသည်။ မင်းကြီးက တစ်သက်တာ သစ္စာကို အတည်ပြုပြီး ညာလက်ပေးခြင်းကို သက်သေအဖြစ် သဘောတူကာ စုဆောင်းထားသော ကုသိုလ်တရားကိုပါ လိုက်နာမှုအတွက် အာမခံထားသည်။ ထို့နောက် အိက္ခဝါကူ မျိုးရိုး၊ အဖ ဣတဓ္ဝဇ၊ မိမိအမည် ရုက္မာင်္ဂဒ၊ သား ဓမ္မာင်္ဂဒတို့ကို ဖော်ပြကာ မန္ဒရတောင်သို့ ရောက်လာပြီး မောဟိနီ၏ သီချင်းကြောင့် ဆွဲဆောင်ခံရပုံကို ပြောသည်။ မောဟိနီက မိမိသည် ဗြဟ္မာမှ မွေးဖွား၍ မန္ဒရတွင် တပသ္ယာလုပ်ကာ သီဝဘုရားကို ပူဇော်ခဲ့ပြီး သီဝ၏ ကရုဏာဖြင့် မင်းကြီးကို ရရှိခဲ့ကြောင်း ထုတ်ဖော်ကာ မင်းကြီး၏ လက်ကို ကိုင်၍ ထူထောင်ပေးသည်။ ဤအခန်းသည် လှည့်စားမှုအောက်တွင်ပင် သမယ (ကတိ)၊ အာမခံနှင့် ဓမ္မကို အလေးထားကြောင်းကို အဆုံးသတ်အဖြစ် ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 1
वसिष्ट उवाच । व्याहृते शोभने वाक्ये मोहिन्या नृपतिस्तदा । उन्मील्य नेत्रे राजेंद्र शतपत्रनिभे तथा ॥ १ ॥
ဝသိဋ္ဌက ပြော၏—မောဟိနီ၏ ချိုမြိန်လှသော စကားကို ကြားပြီးနောက်၊ မင်းကြီးသည် မျက်စိကို ဖွင့်လေ၏၊ အို မင်းတို့အထွတ်—ရာပတ်တစ်ရာ ပန်းကြာကဲ့သို့သော မျက်လုံးဖြင့်။
Verse 2
सगद्गदमुवाचेदं मुग्धो मोहिनिदर्शनात् । मया बाले सुबहुशः पूर्णचंद्रनिभाननाः ॥ २ ॥
မောဟိနီကို မြင်ရသဖြင့် မူးမောတုန်လှုပ်သွားသော သူသည် အသံတုန်တုန်ဖြင့် ပြောလေ၏—“အို လပြည့်ကဲ့သို့ မျက်နှာရှိသော မိန်းကလေး၊ ငါသည် အကြိမ်ကြိမ် လှည့်စားခံခဲ့ရပြီ။”
Verse 3
दृष्टास्तथानुभूताश्च नेदृग्दृष्टं वपुः क्वचित् । यादृशं त्वं धारयसे रूपं लोकविमोहनम् ॥ ३ ॥
ငါသည် အမျိုးမျိုးသော ရုပ်သဏ္ဌာန်တို့ကို မြင်ဖူး၊ တွေ့ကြုံဖူးသော်လည်း၊ ဤသို့သော ကိုယ်ကာယကို မည်သည့်နေရာ၌မျှ မမြင်ဖူး။ သင်ဆောင်ထားသော ဤရုပ်သည် လောကတို့ကို အလုံးစုံ မောဟစေသော ရုပ်ပင် ဖြစ်၏။
Verse 4
सोऽहं दर्शनमात्रेण त्वदीयेन वरानने । मनोभवशरैर्विद्धः पतितः सहसा क्षितौ । अजल्पितवचो देवि मोहितस्तव तेजसा ॥ ४ ॥
အို မျက်နှာလှသော မိန်းမ၊ သင်ကို မြင်ရုံသာဖြင့်ပင် ငါသည် မနောဘဝ (ကာမ) ၏ မြားတို့ဖြင့် ထိခိုက်ကာ ချက်ချင်း မြေပြင်ပေါ်သို့ လဲကျသွား၏။ အို ဒေဝီ၊ စကားမထွက်နိုင်တော့ဘဲ သင်၏ တေဇောဓာတ်ကြောင့် မောဟသွား၏။
Verse 5
कुरु प्रसादं करभोरु मह्यं दास्यामि सर्वं तव चित्तसंस्थम् । नादेयमस्तीह जगत्त्रयेऽपि तवानुरागेण निबद्धचेतसः ॥ ५ ॥
အို ဆင်ပေါင်တံကဲ့သို့ လှပသော မိန်းမရေ၊ ကျွန်ုပ်အား ကရုဏာတော်ပြုပါ။ သင်၏စိတ်၌ တည်သော ဆန္ဒအားလုံးကို ကျွန်ုပ် ပေးအပ်မည်။ သင်ကို ချစ်ခြင်းဖြင့် စိတ်ချည်နှောင်ထားသူအတွက် သုံးလောက၌ မပေးနိုင်သော အရာ မရှိပါ။
Verse 6
इमां धरां भूधरभूषितांगीं समुद्रवस्त्रां शशिसूर्यनेत्राम् । घनस्तनीं व्योमसुबद्धदेहां निष्काननां सुंदरि वामशीलाम् ॥ ६ ॥
အို လှပသောသူရေ၊ ဤမြေကြီးကို ကြည့်လော့—တောင်တန်းတို့ဖြင့် အင်္ဂါအလှဆင်ထား၍ သမုဒ္ဒရာကို အဝတ်အစားကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်ကာ လနှင့် နေကို မျက်စိအဖြစ် ထား၏။ မိုးတိမ်မည်းများကြောင့် ရင်သားပြည့်ဝ၍ ကောင်းကင်က ကိုယ်ခန္ဓာကို ချည်နှောင်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ တောအုပ်များစွာဖြင့် ပြည့်စုံ၍ လှပကာ သဘောနူးညံ့၏။
Verse 7
पातालगुह्यां बहुवृक्षरोम्णीं सप्ताधरां सुभ्रु तवास्मि दाता । सकोशबद्धां गजवाजिपूर्णां समन्त्रिहृद्यां नगरैः समेताम् ॥ ७ ॥
အို လှပသောမျက်ခုံးရှင်မရေ၊ ငါသည် သင့်အား မြို့တစ်မြို့ကို ပေးအပ်မည်—ပာတားလအောက်မြေ၏ ဂူကဲ့သို့ လျှို့ဝှက်၍ သစ်ပင်များစွာဖြင့် ထူထပ်ကာ အခြေခံ ခုနစ်ထပ်ပေါ်တွင် တည်၏။ خز خز خز (treasury) များဖြင့် ကာကွယ်ထား၍ ဆင်နှင့် မြင်းများဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ မင်းတိုင်ပင်မင်းသားများကြောင့် နှလုံးသက်သာစေပြီး ပတ်ဝန်းကျင်မြို့များနှင့် ပြည့်စုံ၏။
Verse 8
आत्मानमपि दास्यामि तवा चार्वंगि संगमे । किं पुनर्द्धनरत्नादि प्रसीद मम मोहिनि ॥ ८ ॥
အို ကိုယ်အင်္ဂါလှပသောသူရေ၊ သင်နှင့် ပေါင်းစည်းရာတွင် ငါသည် ကိုယ့်ကိုယ်တိုင်တောင် ပေးအပ်မည်။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် ငွေကြေး၊ ရတနာ စသည်တို့ကို မဆိုလိုတော့ဘူး။ အို စိတ်မောဟစေသော မိုဟိနီရေ၊ ငါ့အား ကရုဏာပြုပါ။
Verse 9
नृपस्य वचनं श्रुत्वा मोहिनी मधुराक्षरम् । समुवाच स्मितं कृत्वा तमुत्थाप्य नृपं तदा ॥ ९ ॥
ဘုရင်၏ စကားကို ကြားသော် မိုဟိနီသည် ချိုမြိန်သော အက္ခရာများဖြင့် ပြောကာ အပြုံးပြု၏။ ထိုအခါ သူမသည် ဘုရင်ကို ထူထောင်ပေးပြီးနောက် စကားဆိုလေ၏။
Verse 10
न धरां भूधरोपेतां वरये वसुधाधिप । यद्विदिष्याम्यहं काले तत्कार्यमविशंकया ॥ १० ॥
အို မြေကြီး၏အရှင်၊ တောင်တန်းများဖြင့် အလှဆင်ထားသော မြေကို ကျွန်ုပ် မရွေးချယ်ပါ။ အချိန်တန်လျှင် ကျွန်ုပ် သိလာသမျှကို မသံသယမရှိဘဲ ချက်ချင်း ဆောင်ရွက်ပါ။
Verse 11
भजिष्यामि न संदेहः कुरुष्व समयं मम । राजोवाच । येन संतुष्यसे देवि समयं तं करोम्यहम् ॥ ११ ॥
ကျွန်ုပ်သည် သင်ကို ပူဇော်ဝတ်ပြုမည်၊ သံသယမရှိပါ။ ကျွန်ုပ်အတွက် သဘောတူညီချက်ကို သတ်မှတ်ပါ။ ရာဇာက ပြောသည်– “အို ဒေဝီ၊ သင်နှစ်သက်သမျှ အခြေအနေကို ငါ လက်ခံ၍ သတ်မှတ်မည်။”
Verse 12
दशावस्थां गतो देहो मम त्वत्संगमं विना ॥ १२ ॥
သင်နှင့် အတူမရှိဘဲ ကျွန်ုပ်၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ဆင်းရဲနာကျင်သော အခြေအနေသို့ ကျရောက်ကာ ပျက်ယွင်းကျဆင်းမှု၏ အဆင့်ဆင့်ကို ဖြတ်သန်းနေရပါသည်။
Verse 13
मोहिन्युवाच । दीयतां दक्षिणो हस्तो बहुधर्मकरस्तव । येन मे प्रत्ययो राजन् वचने तावके भवेत् ॥ १३ ॥
မောဟိနီက ပြောသည်– “သင်၏ ညာလက်ကို ပေးပါ။ ထိုလက်သည် ဓမ္မကောင်းမှုများစွာကို ဆောင်ရွက်သော လက်ဖြစ်သည်။ အို ရာဇာ၊ သင်၏ စကားပေါ်တွင် ကျွန်ုပ် ယုံကြည်မှု ပြည့်ဝစေရန် ဖြစ်သည်။”
Verse 14
राजा त्वं धर्मशीलोऽसि सत्यकीर्तिर्जगत्त्रये । न वक्तास्यनृतं काले मार्गाऽयं लौकिकः कृतः ॥ १४ ॥
အို ရာဇာ၊ သင်သည် ဓမ္မကို လိုက်နာသူဖြစ်၍ သစ္စာ၏ ဂုဏ်သတင်းသည် လောကသုံးပါးတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့နေသည်။ အချိန်တန်သော် မမှန်ကန်သောစကား မပြောမည်ဖြစ်သဖြင့် ဤလောကီ လမ်းစဉ်ကို သတ်မှတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
Verse 15
एवं ब्रवाणां राजेंद्रो मोहिनीं हृच्छयातुरः । अब्रवीन्नृपतिस्तां तु सुप्रसन्नमना नृप ॥ १५ ॥
ဤသို့ သူမပြောဆိုသကဲ့သို့ မင်းကြီးသည် မောဟိနီ၏ ဆွဲဆောင်မှုကြောင့် ဆန္ဒကာမဖြင့် နှလုံးသားပူပန်လျက်၊ စိတ်အလွန်ပျော်ရွှင်စွာ သူမအား မိန့်ကြားလေ၏။
Verse 16
जन्मप्रभृति वामोरु नानृतं भाषितं मया । स्वैरेष्वपि विहारेषु कदापि वरवाणिंनि ॥ १६ ॥
အို ခြေထောက်လှသော မိန်းမရေ၊ မွေးကတည်းက ငါသည် မုသားမပြောခဲ့။ လွတ်လပ်ပျော်ရွှင်သည့် ကစားပွဲများတွင်ပင်၊ အို အသံချိုမြိန်သော မိန်းမရေ၊ မုသားတစ်ခါမျှ မပြောခဲ့။
Verse 17
अथवा व्याहृतैर्वाक्यैः किमेभिः प्रत्ययाक्षरैः । दतो ह्येष मया हस्तो दक्षिणः पुण्यलांछनः ॥ १७ ॥
မဟုတ်လျှင် ဤမျှလောက် စကားရှည်ရှည်နှင့် အတည်ပြုစကားများ ဘာလိုသေးသနည်း။ အကြောင်းမူကား မင်္ဂလာလက္ခဏာပါသော ငါ၏ညာလက်ကို အာမခံအဖြစ် ပေးပြီးသားဖြစ်သည်။
Verse 18
यन्मया सुकृतं किंचित्कृतमाजन्म सुन्दरि । तत्सर्वं तव वामोरु यदि कुर्यान्न ते वचः ॥ १८ ॥
အို လှပသောသူမရေ၊ မွေးကတည်းက ငါပြုခဲ့သမျှ ကုသိုလ်အနည်းငယ်ရှိသမျှကို—အို ခြေထောက်လှသောသူမ—ငါသည် သင်၏စကားကို မလိုက်နာပါက အားလုံးကို သင်ပိုင်စေပါစေ။
Verse 19
अन्तरे ह्येष दत्तो मे धर्मो भार्या भवांगने । तव रूपेण मे क्षोभः सहसा प्रत्युपस्थितः ॥ १९ ॥
«ဤအကြားတွင် အို ကိုယ်အင်္ဂါလှပသော မိန်းမရေ၊ ဓမ္မအရ ငါ့အား ဇနီးအဖြစ် ပေးအပ်ထားသူရှိ၏။ သို့သော် သင်၏အလှကို မြင်သော် ငါ့အတွင်း၌ ရုတ်တရက် လှုပ်ရှားမှုကြီး ပေါ်ပေါက်လာသည်»။
Verse 20
ऋतध्वजसुतश्चाहं नाम्ना रुक्मां गदो नृपः । इक्ष्वाकुवशसंभूतः सुतो धर्मांगदो मम ॥ २० ॥
ကျွန်ုပ်သည် ဣတဓွဇ၏ သားတော်၊ ရုက္မာင်္ဂဒ အမည်ရှိ မင်းဖြစ်၏။ အိက္ခွာကု မျိုးရိုးမှ မွေးဖွားလာပြီး၊ ကျွန်ုပ်၏ သားတော်မှာ ဓမ္မာင်္ဂဒ ဖြစ်၏။
Verse 21
मृगव्याजेन गहनं प्रविष्टश्चारुलोचने । ततो दृष्टो वने हृद्यो वामदेवाश्रमो मया ॥ २१ ॥
အို မျက်လုံးလှသူရေ၊ သမင်လိုက်သည့် အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ကျွန်ုပ်သည် တောနက်ထဲ ဝင်ရောက်ခဲ့၏။ ထို့နောက် ထိုတောအတွင်း၌ ဝါမဒေဝ အာရှရမ်၏ သာယာလှပမှုကို ကျွန်ုပ် မြင်တွေ့ခဲ့၏။
Verse 22
मुनिना जल्पितं तत्र किंचित्तेन विसर्जितः । आरुह्य वाहनश्रेष्ठंमन्दरं द्रष्टुमागतः ॥ २२ ॥
အဲဒီနေရာတွင် မုနိသည် အနည်းငယ် ပြောဆိုပြီးနောက် ကျွန်ုပ်ကို ပြန်လွှတ်၏။ ထို့နောက် အကောင်းဆုံးသော ယာဉ်ကို စီးနင်းကာ မန္ဒရ တောင်ကို ကြည့်ရှုရန် ထွက်ခွာလာ၏။
Verse 23
भ्रममाणो गिरिवरं कुतूहलमनास्तदा । प्राप्तं मच्छ्रवणे गीतं तव वक्त्रविनिर्गतम् ॥ २३ ॥
ထိုအခါ ကျွန်ုပ်သည် ထူးမြတ်သော တောင်ပေါ်တွင် လှည့်လည်နေစဉ် စိတ်၌ စူးစမ်းလိုစိတ် ပြည့်နှက်လျက်၊ သင်၏ ပါးစပ်မှ ထွက်ပေါ်လာသော သီချင်းသံသည် ကျွန်ုပ်၏ နားသို့ ရောက်လာ၏။
Verse 24
तेन गीतेन चाकृष्टस्त्वत्समीपमुपागतः । दृष्टेः पथमनुप्राप्ता मम त्वं चारुलोचने ॥ २४ ॥
ထိုသီချင်းသံကြောင့် ကျွန်ုပ် ဆွဲဆောင်ခံရကာ သင်၏ အနီးသို့ ရောက်လာ၏။ အို မျက်လုံးလှသူရေ၊ သင်သည်လည်း ကျွန်ုပ်၏ မြင်ကွင်းလမ်းကြောင်းထဲသို့ ဝင်ရောက်လာ၏။
Verse 25
ततोऽहं मूर्च्छितो देवि विसंज्ञः पतितः क्षितौ । सांप्रतं चेतनायुक्तस्तव वाक्यामृतेन हि ॥ २५ ॥
ထို့နောက် အို ဒေဝီ၊ ကျွန်ုပ် မူးမေ့၍ သတိလွတ်ကာ မြေပေါ်သို့ လဲကျခဲ့၏။ ယခုမူ သင်၏စကားအမృతကြောင့် သတိပြန်လည်ရ၍ အသက်ဝင်လာ၏။
Verse 26
पुनर्जातमिवात्मानं मन्येऽहं लोकमोहिनि । प्रत्युत्तरप्रदानेन प्रसादं कर्त्तुमर्हसि ॥ २६ ॥
အို လောကကို မောဟဖြစ်စေသူ မိုဟိနီ၊ ကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်ကို ပြန်လည်မွေးဖွားသကဲ့သို့ ထင်မြင်၏။ သင့်လျော်သော အဖြေတစ်ခု ပေးကာ ကျွန်ုပ်အပေါ် ကရုဏာတော် ပြုပါ။
Verse 27
नृपेणैव समुद्दिष्टा मोहिन्याहोत्तरं वचः । अहं ब्रह्मभवा राजंस्त्वदर्थं समुपागता ॥ २७ ॥
ဘုရင်၏ မေးမြန်းစကားကြောင့် မိုဟိနီက ပြန်လည်ဆို၏— “အို ဘုရင်၊ ကျွန်ုပ်သည် ဘြဟ္မာမှ ပေါ်ဖွားသူ ဖြစ်၍ သင်၏အကျိုးအတွက် ဤနေရာသို့ ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။”
Verse 28
श्रुत्वा कीर्ति स्मरोपेता मंदरं कनकाचलम् । परित्यज्य सुरान्सर्वान्विश्वंभरपुरोगमान् ॥ २८ ॥
ထိုသန့်ရှင်းရာ၏ ဂုဏ်သတင်းကို ကြား၍ သတိရခြင်းဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ၊ မိုဟိနီသည် ရွှေတောင် မန္ဒရသို့ သွား၏။ ဗိශ්ဝံဘရ ဦးဆောင်သော နတ်တို့အပါအဝင် နတ်အားလုံးကိုပင် ချန်ထားခဲ့၏။
Verse 29
समाहितमनास्त्वत्र तपस्यानिरता स्थिता । संपूजयंती देवेशं गीतदानेन शंकरम् ॥ २९ ॥
ထိုနေရာ၌ စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာ စုစည်းထား၍ တပသျာ၌ မပြတ်မနား တည်နေ၏။ နတ်တို့၏ အရှင် ရှင်ကရ (Śaṅkara) ကို သီချင်းသံဖြင့် အလှူပေးကာ ပူဇော်လေ၏။
Verse 30
गीतदानमहं मन्ये सुराणामतिवल्लभम् । सर्वदानाधिकं भूप ह्यनंतगतिदायकम् ॥ ३० ॥
မြတ်စွာသော သီချင်းဓမ္မကို လှူဒါန်းခြင်းသည် ဒေဝတားတို့အလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော အလှူဟု ငါထင်၏။ အို မင်းကြီး၊ အလှူအားလုံးထက် မြင့်မား၍ အနန္တသော အမြင့်ဆုံးဂတိကို ပေးတတ်၏။
Verse 31
येन तुष्टः पशुपतिः सद्यः प्रत्युपकारकः । ईप्सितोऽयं मया प्राप्तो भवानवनिपालकः ॥ ३१ ॥
ပသုပတိ (ရှီဝ) ကို ပျော်ရွှင်စေသူ—ကျေးဇူးကို ချက်ချင်းပြန်လည်ပေးတတ်သူ—ထိုသူအားဖြင့် ငါသည် မိမိလိုလားသော မြေကြီးကိုကာကွယ်သူ မင်းကြီးကို ရရှိခဲ့၏။
Verse 32
अभिप्रीतोऽसि मे राजन्नभिप्रीता ह्यहं तव ॥ ३२ ॥
အို မင်းကြီး၊ သင်သည် ငါ့အတွက် ချစ်မြတ်နိုးရသူဖြစ်၏၊ ထို့အတူ အမှန်တကယ် ငါလည်း သင့်အတွက် ချစ်မြတ်နိုးရသူဖြစ်၏။
Verse 33
तमेवं मुक्त्वा द्विजराजवक्त्रा करं गृहीत्वा नृपतेस्तु वेगात् । उत्थापयामास धराशयानमिंद्रस्य यष्टीमिव मोहिनी सा ॥ ३३ ॥
ထိုသို့ နှစ်ကြိမ်မွေးအထက်မြတ်၏ ကြာပန်းကဲ့သို့သော မျက်နှာဖြင့် ပြောပြီးနောက်၊ မောဟိနီ အလွန်မက်မောဖွယ်သူမသည် မင်း၏လက်ကို လျင်မြန်စွာ ဆုပ်ကိုင်ကာ မြေပေါ်လဲနေသူကို ထူထောင်လှန်တင်၏—အင်ဒြာက တံတား (ယஷ္ဌီ) ကို မြှောက်သကဲ့သို့။
Verse 34
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे समयकरणं नाम द्वादशोऽध्यायः ॥ १२ ॥
ဤသို့ဖြင့် မြတ်စွာသော ဘృဟန်-နာရဒီယ ပုရာဏ၏ အုတ္တရဘားဂ (နောက်ပိုင်း) တွင် «သမယကရဏ» (သင့်လျော်သောအချိန် သတ်မှတ်ခြင်း) ဟု အမည်ရသော ဒွါဒသမ अध्याय (၁၂) ပြီးဆုံး၏။
The right hand functions as a formal guarantor of satya and agreement (samaya): it converts emotional impulse into a dharmically enforceable pledge, aligning the king’s rājadharma reputation with a specific, time-bound obligation.
Material gifts (land, cities, wealth) are shown as secondary to vow-integrity and devotion; Mohinī explicitly values the devotional offering of sacred song to Śiva, presenting bhakti disciplined by truthful commitment as superior and destiny-giving.