Adhyaya 46
DvipasContinentsOceans44 Shlokas

Adhyaya 46: Cosmic Dissolution, the Emergence of Brahma, and the Measures of Time (Yugas, Manvantaras, and Brahma’s Day)

ब्रह्माण्डोत्पत्तिवर्णनम् / कालमान-युग-मन्वन्तर-निर्णयः (Brahmāṇḍotpatti-varṇanam / Kālamāna–Yuga–Manvantara-nirṇayaḥ)

The Continents

ဤအဓ್ಯಾಯတွင် စကြဝဠာပျက်ကွယ်ခြင်း (ပရလယ) ကိုဖော်ပြပြီး၊ ထို့နောက် မူလအခြေအနေမှ ဘြဟ္မာ ပေါ်ထွန်းလာပုံကိုဆိုသည်။ ထို့ပြင် ယုဂ (Yuga) မန်ဝန္တရ (Manvantara) နှင့် ဘြဟ္မာ၏ တစ်နေ့ကာလ စသည့် ကာလတိုင်းတာမှုများကို စနစ်တကျ သတ်မှတ်ရှင်းလင်းကာ စကြဝဠာ၏ လှည့်ပတ်သဘောကို ထင်ဟပ်စေသည်။

Divine Beings

परमेश्वर (Parameśvara)ब्रह्मा / हिरण्यगर्भ (Brahmā / Hiraṇyagarbha)विष्णु (Viṣṇu)रुद्र (Rudra)इन्द्र (Indra)

Celestial Realms

भूर्लोक (Bhūrloka)भुवर्लोक (Bhuvarloka)स्वर्लोक (Svarloka)महर्लोक (Maharloka)जनलोक (Janaloka)

Key Content Points

Pralaya and re-manifestation: the prākṛta dissolution (pratisañcara) and the latent balance of guṇas prior to creation.Cosmogony via yogic kṣobha: the Supreme enters and agitates prakṛti–puruṣa, producing the brahmāṇḍa and Brahmā (Hiraṇyagarbha).Trimūrti as guṇic functions: Brahmā-rajas (sṛṣṭi), Viṣṇu-sattva (pālana), Rudra-tamas (saṃhāra), with mutual dependence and non-separation.Chronometry: human and divine time units; caturyuga proportions (kṛta, tretā, dvāpara, kali with sandhyā/sandhyāṃśa).Manvantara architecture: 14 Manus per Brahmā’s day with recurring creation cycles of devas, saptarṣis, Indra, and royal lineages.Eschatology of Brahmā’s day: naimittika pralaya affecting Bhūr–Bhuvar–Svar, Maharloka’s persistence, and Brahmā’s “sleep” during the cosmic night; kalpa identification (Pādma past, Vārāha present).

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 46Brahmanda utpatti Markandeya PuranaPrakrita pralaya pratisañcaraYuga chronology sandhya sandhyamshaManvantara duration 14 ManusNaimittika pralaya Brahma day nightVaraha Kalpa Padma KalpaTrimurti gunas rajas sattva tamas

Shlokas in Adhyaya 46

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे ब्रह्मोत्पतिर् नाम पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः । श्रीमन्महर्षिवेदव्यासप्रणीतं श्रीमार्कण्डेयपुराणम् । (द्वितीयो भागः) षट्चत्वारिंशोऽध्यायः । क्रौष्टुकिरुवाच भगवन्स्त्वण्डसम्भूतिर्यथावत् कथिता मम । ब्रह्माण्डे ब्रह्मणो जन्म तथा चोक्तं महात्मनः ॥

ဤသို့ဖြင့် သီရိ မာရ္ကဏ္ဍေယ ပုရာဏ၌ ‘ဗြဟ္မာ၏ မူလအစ’ ဟု ခေါ်သော လေးဆယ့်ငါးမြောက် အခန်း (ဒုတိယပိုင်း) ပြီးဆုံး၏။ အခန်း လေးဆယ့်ခြောက်။ ကရောဋ္ဌုကီ (Krauṣṭuki) က ပြော၏— «အို မင်္ဂလာရှိသော အရှင်၊ စကြဝဠာဥ (Brahmāṇḍa) ၏ မူလအစကို ကျွန်ုပ်အား မှန်ကန်စွာ ရှင်းပြပြီးပြီ; ထို့ပြင် အို မဟာစိတ်ရှိသူ၊ ဗြဟ္မာဏ္ဍ အတွင်း၌ ဗြဟ္မာ မွေးဖွားခြင်းကိုလည်း (ကျွန်ုပ်) သိရှိရပြီ»။

Verse 2

एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं त्वत्तो भृगुकुलोद्भव । यदा न सृष्टिर्भूतानामस्ति किं नु न चास्ति वा । काले वै प्रलयस्यान्ते सर्वस्मिन्नुपसंहृते ॥

ဘೃဂုမျိုးရိုးမှ မွေးဖွားသူအရှင်၊ ငါသည် သင်ထံမှ ဤအကြောင်းကို ကြားလို၏။ သတ္တဝါတို့၏ ဖန်ဆင်းမှု မရှိသည့်အခါ ထိုအချိန်၌ အရာတစ်စုံတစ်ရာ ရှိသေးသလော မရှိသလော။ ထို့ပြင် ပရာလယ အဆုံးတွင် အရာအားလုံး ပြန်လည်သိမ်းယူ၍ ပျော်ဝင်သွားသောအခါ အခြေအနေသည် မည်သို့နည်း။

Verse 3

मार्कण्डेय उवाच । यदा तु प्रकृतौ याति लयं विश्वमिदं जगत् । तदोच्यते प्राकृतोऽयं विद्वद्भिः प्रतिसञ्चरः ॥

မားကဏ္ဍေယက ပြောသည်– ဤစကြဝဠာတစ်လုံးလုံးသည် ပရကృతိအတွင်းသို့ ပျော်ဝင်သွားသောအခါ၊ ပညာရှိတို့သည် ထိုပြန်လည်သိမ်းယူခြင်းကို ‘ပရာကృత’ (ရုပ်ဝတ္ထုဆိုင်ရာ) ပျော်ဝင်ခြင်းဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 4

स्वात्मन्यवस्थितेव्यक्ते विकारे प्रतिसंहृते । प्रकृतिः पुरुषश्चैव साधर्म्येणावतिṣ्ठतः ॥

မဖော်ပြနိုင်သော အဗျက္တသည် မိမိသဘာဝ၌ တည်ငြိမ်၍ ပြောင်းလဲမှုတို့ကို ပြန်လည်သိမ်းယူပြီးသောအခါ၊ ပရကృతိနှင့် ပုရုಷသည် တစ်မျိုးတည်းသကဲ့သို့ ညီမျှသော အခြေအနေ (သမတူညီမျှ/မခွဲခြားနိုင်သော သမတူ) တွင် တည်ကြသည်။

Verse 5

तदा तमश्च सत्त्वञ्च समत्वेन व्यवस्थितौ । अनुद्रिक्तावनूनौ च तत्प्रोतौ च परस्परम् ॥

ထိုအခါ တမသနှင့် သတ္တဝသည် ညီမျှသော သမတူညီမျှ၌ ရပ်တည်ကြ၍—မလွန်ကဲ မလျော့နည်း—အပြန်အလှန် ရောယှက်ကပ်လျက် (ချည်နှောင်လျက်) ရှိကြသည်။

Verse 6

तिलेषु वा यथा तैलं घृतं पयसि वा स्थितम् । तथा तमसि सत्त्वे च रजोऽप्यनुसृतं स्थितम् ॥

နှမ်းစေ့အတွင်း၌ ဆီရှိသကဲ့သို့၊ နို့အတွင်း၌ ဂျီ (ghee) ရှိသကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ ရဇသသည် တမသနှင့် သတ္တဝအတွင်း၌ ပျံ့နှံ့လျက်၊ လျှို့ဝှက်လျက် တည်ရှိနေသည်။

Verse 7

उत्पत्तिर्ब्रह्मणो यावदायुṣो द्विपरार्धिकम् । तावद्दिनं परेśस्य तत्समा संयमे निशा ॥

ဗြဟ္မာ ပေါ်ပေါက်လာချိန်မှ သူ၏ အသက်တာအဆုံးတိုင်—ပါရာဓ္ဓ နှစ်ခုအရွယ်—ဤသည်သည် အမြင့်မြတ်သော အရှင်၏ «နေ့» ဖြစ်သည်။ ထိုနှင့်တူညီသော အရှည်ရှိသည့် «ည» တွင် လောကဓာတ်သည် ထိန်းချုပ်ကာ လယ (ပျက်လည်ခြင်း) အနေဖြင့် တည်ရှိသည်။

Verse 8

अहर्मुखे प्रबुद्धस्तु जगदादिरनादिमान् । सर्वहेतुरचिन्त्यात्मा परः कोऽप्यपरक्रियः ॥

(ကမ္ဘာ)နေ့၏ အစတွင် လောက၏ မူလအရင်းအမြစ်—သို့သော် ကိုယ်တိုင်မှာ အစမရှိသူ—နိုးထလာသည်။ အရာအားလုံး၏ အကြောင်းရင်း၊ စိတ်ကူးမရနိုင်သော သဘာဝရှိသူ၊ အမြင့်မြတ်ဆုံးသူ၊ အခြားအရာတစ်စုံတစ်ရာကို မမှီခိုဘဲ လုပ်ဆောင်သူ ဖြစ်သည်။

Verse 9

प्रकृतिं पुरुषञ्चैव प्राविश्याशु जगत्पतिः । क्षोभयामास योगेन परेण परमेश्वरः ॥

လောက၏ အရှင် ပရမေရှ္ဝရ (Parameśvara) သည် ပရကృతိ (Prakṛti) နှင့် ပုရုရှ (Puruṣa) နှစ်ဖက်လုံးထဲသို့ လျင်မြန်စွာ ဝင်ရောက်ကာ မိမိ၏ အမြင့်မြတ်သော ယောဂ (Yoga) ဖြင့် ၎င်းတို့ကို လှုပ်ရှားစေ하였다 (ထင်ရှားပေါ်ထွန်းမှုကို စတင်စေသည်)။

Verse 10

यथा मदो नवस्त्रीणां यथा वा माधवानिलः । अनुप्रविष्टः क्षोभाय तथासौ योगमूर्तिमान् ॥

မူးယစ်ခြင်း (သို့) ရမ္မဏာ ဝင်ရောက်သကဲ့သို့၊ သို့မဟုတ် နွေဦးလေညင်း ဝင်ရောက်ကာ သတ္တဝါတို့ကို လှုပ်ရှားစေသကဲ့သို့၊ ထိုတစ်ပါး—ယောဂကို ရုပ်သဘောအဖြစ် ထားရှိသူ—သည် လှုပ်ရှားမှုကို ဖြစ်စေရန် ဝင်ရောက်하였다။

Verse 11

प्रधानॆ क्षोभ्यमाणे तु स देवो ब्रह्मसंज्ञितः । समुत्पन्नोऽण्डकोषस्थो यथा ते कथितं मया ॥

ပရဓာန (Pradhāna) ကို လှုပ်ရှားစေချိန်တွင် «ဗြဟ္မာ» ဟု ခေါ်သော ထိုဒေဝတား ပေါ်ပေါက်လာပြီး ကမ္ဘာဥ (cosmic egg) ၏ အခွံအတွင်း၌ တည်နေ하였다—ငါပြောခဲ့သကဲ့သို့။

Verse 12

स एव क्षोभकः पूर्वं स क्षोभ्यः प्रकृतेः पतिः । स सङ्कोचविकाशाभ्यां प्रधानत्वेऽपि च स्थितः ॥

သူတစ်ပါးတည်းက ပထမဦးဆုံး လှုံ့ဆော်သူဖြစ်ပြီး၊ လှုံ့ဆော်ခံရသူလည်း ဖြစ်သည်—ပရကൃတိ၏ အရှင်။ ပရဓာန (မူလသဘာဝ) အဖြစ် တည်ရှိသော်လည်း ချုံ့ခြင်းနှင့် ချဲ့ခြင်းအတွင်း ဆက်လက်တည်တံ့သည်။

Verse 13

अत्पन्नः स जगद्योनिरगुणोऽपि रजोगुणम् । भुञ्जन् प्रवर्तते सर्गे ब्रह्मत्वं समुपाश्रितः ॥

ထင်ရှားပေါ်ထွန်းလာပြီးနောက်၊ သူသည် လောက၏ မိခင်အုံ/အရင်းအမြစ် ဖြစ်လာသည်။ ဂုဏသုံးပါးကို ကျော်လွန်သော်လည်း ရဇတ် (rajas) ကို ပါဝင်ယူကာ ဖန်ဆင်းမှု၌ ရှေ့ဆက်သွားပြီး၊ ဗြဟ္မာ အခြေအနေကို ခံယူသည်။

Verse 14

ब्रह्मत्वे स प्रजाः सृष्ट्वा ततः सत्त्वातिरेकवान् । विष्णुत्वमेत्य धर्मेण कुरुते परिपालनम् ॥

ဗြဟ္မာ အခြေအနေ၌ သူသည် သတ္တဝါတို့ကို ဖန်ဆင်းသည်။ ထို့နောက် စတ္တဝ (sattva) အားဖြင့် ထင်ရှားလာကာ ဗိဿဏု အခြေအနေသို့ ရောက်ပြီး၊ ဓမ္မအားဖြင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုကို ဆောင်ရွက်သည်။

Verse 15

ततस्तमोगुणोद्रिक्तो रुद्रत्वे चाखिलं जगत् । उपसंहृत्य वै शेते त्रैलोक्यं त्रिगुणोऽगुणः ॥

ထို့နောက် တမတ် (tamas) ဂုဏ်ဖြင့် ပြည့်လျှံလာသောအခါ ရုဒ္ရ အခြေအနေ၌ သူသည် စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းသည်။ ထိုကို ပြန်လည်စုပ်ယူပြီးနောက် သူသည် အနားယူ၍ တည်နေသည်—လောကသုံးပါးသည် သူထဲသို့ ပြန်ဝင်သွားသည်—လုပ်ဆောင်မှု၌ ဂုဏသုံးပါးကို ကိုင်ဆောင်သော်လည်း အနှစ်သာရ၌ ဂုဏကင်းသောသူ။

Verse 16

यथा प्राग्व्यापकः क्षेत्री पालको लावकस्तथा । यथा स सञ्ज्ञामायाति ब्रह्मविष्ण्वीशकारिणीम् ॥

ကွင်း၏ သိသူ (kṣetrin) သည် အစကတည်းက အလုံးစုံပျံ့နှံ့သကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူ ကာကွယ်သူနှင့် ပျက်သိမ်းသူလည်း ဖြစ်သည်—ထို့ကြောင့် သူသည် ဗြဟ္မာ၊ ဗိဿဏု နှင့် ဣဿ (Īśa) တို့၏ အခန်းကဏ္ဍကို ဆောင်ရွက်သော အမည်ခေါ်ဆိုမှုကို ခံယူလာသည်။

Verse 17

ब्रह्मत्वे सृजते लोकान् रुद्रत्वे संहरत्यपि । विष्णुत्वे चाप्युदासीनस्तिस्त्रोऽवस्थाः स्वयम्भुवः ॥

ဗြဟ္မာအဖြစ်၌ သူသည် လောကများကို ဖန်ဆင်း၏; ရုဒြာအဖြစ်၌လည်း ထိုလောကများကို ဖျက်သိမ်း၏; ဝိෂ္ဏုအဖြစ်၌တော့ «ဥဒာသီန» ဟူသကဲ့သို့ တည်ငြိမ်၍ မလှုပ်ရှား၊ မကပ်လှမ်းသော အနေအထား၌ ရှိ၏။ ဤတို့သည် ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသူ (Svayambhū) ၏ အခြေအနေ သုံးပါးဖြစ်သည်။

Verse 18

रजो ब्रह्मा तमो रुद्रो विष्णुः सत्त्वं जगत्पतिः । एत एव त्रयो देवा एत एव त्रयो गुणाः ॥

ရာဇတ် (rajas) သည် ဗြဟ္မာဖြစ်၏; တမတ် (tamas) သည် ရုဒြာဖြစ်၏; စတ္တဝ (sattva) သည် လောက၏ အရှင် ဝိෂ္ဏုဖြစ်၏။ ဤတို့ပင် သုံးပါးသော နတ်တော်များဖြစ်၍ ဤတို့ပင် သုံးပါးသော ဂုဏ်များဖြစ်သည်။

Verse 19

अन्योन्यमिथुना ह्येते अन्योन्याश्रयिणस्तथा । क्षणं वियोगो नह्येषां न त्यजन्ति परस्परम् ॥

ဤတို့သည် အချင်းချင်း တွဲဖက်လျက် အပြန်အလှန် အားထားနေကြသည်။ သူတို့အတွက် ခွဲခွာသည့် အခိုက်အတန့်တစ်ခဏမျှ မရှိ; အချင်းချင်းကို မစွန့်ပစ်ကြ။

Verse 20

एवं ब्रह्मा जगत्पूर्वो देवदेवश्चतुर्मुखः । रजोगुणं समाश्रित्य स्त्रष्ट्टत्वे स व्यवस्थितः ॥

ထို့ကြောင့် လောကထက် အရင်ရှိသော နတ်တို့၏ နတ်တော်၊ မျက်နှာလေးပါးရှိသော ဗြဟ္မာသည် ရာဇတ်ဂုဏ်ကို အားထား၍ ဖန်ဆင်းရှင်၏ အဆင့်အတန်း၌ တည်ထောင်ထားသည်။

Verse 21

हिरण्यगर्भो देवादिरनादिरुपचारतः । भूपद्मकर्णिकासंस्थो ब्रह्माग्रे समजायत ॥

ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ (Hiraṇyagarbha) သည် နတ်တို့အနက် ပထမဆုံး—အဓိပ္ပါယ်တစ်ရပ်အရ အစမရှိသူ—ဖြစ်သော ဗြဟ္မာသည် မြေကြာပန်း၏ အလယ်အုံ (pericarp) ပေါ်၌ တည်နေ၍ အစကာလ၌ မွေးဖွားပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 22

तस्य वर्षशतं त्वेकं परमायुर्महात्मनः । ब्रह्म्येणैव हि मानेन तस्य संख्यां निबोध मे ॥

ထိုအရှင်၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး အသက်တမ်းမှာ နှစ်တစ်ရာ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုကာလကို ဗြဟ္မာ၏ တိုင်းတာမှုစံနှုန်းအတိုင်း ရေတွက်ထားသည်။ ထိုတိုင်းတာချက်၏ တွက်ချက်ပုံကို ငါထံမှ လေ့လာလော့။

Verse 23

निमेषैर्दशभिः काष्ठा तथा पञ्चभिरुच्यते । कलास्त्रिंशच्च वै काष्ठा मुहूर्तं त्रिंशत्ताः कलाः ॥

ကာဋ္ဌာ (kāṣṭhā) ဟူသည် နိမေෂ (nimeṣa) ဆယ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်ဟု ဆိုကြပြီး (ငါးမျိုးခွဲခြား၍လည်း ပြောကြသည်)။ ကလာ (kalā) သုံးဆယ်သည် ကာဋ္ဌာ တစ်ခု ဖြစ်စေပြီး၊ ကလာ သုံးဆယ်သည် မုဟူရ္တ (muhūrta) တစ်ခု ဖြစ်စေသည်။

Verse 24

अहोरात्रं मुहूर्तानां नृणां त्रिंशत्तु वै स्मृतम् । अहोरात्रैश्च त्रिंशद्भिः पक्षौ द्वौ मास उच्यते ॥

လူသားတို့အတွက် တစ်နေ့တစ်ညကို မုဟူရ္တ (muhūrta) သုံးဆယ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ထိုကဲ့သို့သော နေ့ည သုံးဆယ်ဖြင့် ပက္ခဝါဒ် (fortnight) နှစ်ခု ဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ ထိုနှစ်ခုကို “လ” ဟု ခေါ်သည်။

Verse 25

तैः षड्भिरयनं वर्षं द्वेऽयने दक्षिणोत्तरे । तद्देवाना्महोरात्रं दिनं तत्रोत्तरायणम् ॥

ခြောက်လဖြင့် အယန (ayana) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နှစ်တစ်နှစ်တွင် အယန နှစ်ခု—တောင်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်—ပါဝင်သည်။ ထိုနှစ်သည် ဒေဝတားတို့၏ နေ့နှင့်ည ဖြစ်ပြီး၊ မြောက်ဘက်သို့ သွားရာက သူတို့၏ နေ့၊ တောင်ဘက်သို့ သွားရာက သူတို့၏ ည ဖြစ်သည်။

Verse 26

दिव्यैर्वर्षसहस्रैस्तु कृतत्रेतादिसंज्ञितम् । चतुर्युगं द्वादशभिस्तद्विभागं शृणुष्व मे ॥

ကృత (Kṛta) နှင့် တ్రေတா (Tretā) တို့မှ စတင်သော ယုဂ (yuga) များကို ဒေဝတားနှစ် ထောင်ပေါင်းများဖြင့် သတ်မှတ်ကြသည်။ စတုရ်ယုဂ (caturyuga) ကို ဒေဝတားနှစ် တစ်သောင်းနှစ်ထောင်ဟု ရေတွက်ကြသည်။ ၎င်း၏ ခွဲခြားချက်များကို ငါထံမှ နားထောင်လော့။

Verse 27

चत्वारि तु सहस्राणि वर्षाणां कृतमुच्यते । शतानि सन्ध्या चत्वारि सन्ध्यांशश्च तथाविधः ॥

ကృత (သတ္တယ) ယုဂသည် ဒေဝနှစ် ၄,၀၀၀ ဟု ဆိုကြသည်။ ၎င်း၏ စန္ဓျာ (အလင်းချိန်/ဆုံချက်) သည် ၄၀၀ နှစ် ဖြစ်ပြီး စန္ဓျာံရှ (စန္ဓျာအပိုင်း) လည်း ထိုအတိုင်းတူညီသည်။

Verse 28

त्रेता त्रीणि सहस्राणि दिव्याब्दानां शतत्रयम् । तत्सन्ध्या तत्समा चैव सन्ध्यांशश्च तथाविधः ॥

တရေတာ ယုဂသည် ဒေဝနှစ် ၃,၀၀၀ ဖြစ်ပြီး ဆုံချက် (junction) အတွက် ၃၀၀ နှစ် ရှိသည်။ ၎င်း၏ စန္ဓျာ သည် ထိုအတိုင်းတူညီပြီး စန္ဓျာံရှ လည်း ထိုမီတာတူသည်။

Verse 29

द्वापरं द्वे सहस्रे तु वर्षाणां द्वे शते तथा । तस्य सन्ध्या समाख्याता द्वे शताब्दे तदंशकः ॥

ဒ్వာပရ ယုဂသည် ဒေဝနှစ် ၂,၀၀၀ ဖြစ်ပြီး ထို့အတူ ဆုံချက်အတွက် ၂၀၀ နှစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ စန္ဓျာ ကို ၂၀၀ နှစ် ဟု ကြေညာထားပြီး စန္ဓျာံရှ လည်း ထိုမီတာတူသည်။

Verse 30

कलिः सहस्रं दिव्यानामब्दानां द्विजसत्तम । सन्ध्या सन्ध्यांशकश्चैव शतकौ समुदाहृतौ ॥

ကလိ ယုဂသည် ဒေဝနှစ် ၁,၀၀၀ ဖြစ်သည်၊ အို နှစ်ကြိမ်မွေးဖွားသူတို့အနက် အကောင်းဆုံးရေ။ ၎င်း၏ စန္ဓျာ နှင့် စန္ဓျာံရှ တို့ကို တစ်ခုစီ ၁၀၀ နှစ် ဟု ဆိုထားသည်။

Verse 31

एषा द्वादशसाहस्री युगाख्या कविभिः कृता । एतत् सहस्रगुणितमो ब्राह्म्यमुदाहृतम् ॥

ဤ ယုဂစက်ဝန်းကို ရှင်ရသီတို့က “တစ်သောင်းနှစ်ထောင်” ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဤကို တစ်ထောင်ဖြင့် မြှောက်လျှင် ဗြဟ္မာနှင့် သက်ဆိုင်သော အတိုင်းအတာ (brāhmya) ဟု ကြေညာထားသည်။

Verse 32

ब्रह्मणो दिवसे ब्रह्मन् मनवः स्युश्चतुर्दश । भवन्ति भागशस्तेषां सहस्रं तद्विभज्यते ॥

အို ဗြာဟ္မဏာ၊ ဗြဟ္မာ၏ တစ်နေ့တည်းအတွင်း မနု ၁၄ ပါး ရှိသည်။ သူတို့၏ ကာလများကို အပိုင်းအခြားအဖြစ် ခွဲဝေထားပြီး ထိုနေ့ကို အပိုင်း ၁,၀၀၀ အဖြစ် ခွဲထားသည်။

Verse 33

देवाः सप्तर्षयः सेन्द्रा मनुस्तत्सूनवो नृपाः । मनुना सह सृज्यन्ते संह्रियन्ते च पूर्ववत् ॥

ဒေဝတားများ၊ ရှင်ရသီ ခုနစ်ပါး၊ အင်ဒြာနှင့်အတူ ဒေဝတားများ၊ မနုနှင့် သူ၏သားများဖြစ်သော မင်းများ—မနုနှင့်အတူ ဖန်ဆင်းခံကြပြီး၊ ယခင်ကကဲ့သို့ ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းခံကြသည်။

Verse 34

चतुर्युगानां संख्याता साधिका ह्येकसप्ततिः । मन्वन्तरं तस्य संख्यां मानुषाब्दैर्निबोध मे ॥

မနွန္တရကို စတုရုဂ ၇၁ ခု (အပိုထပ်တိုးပါဝင်၍) ဟုတွက်ကြသည်။ လူ့နှစ်အရ ၎င်း၏ အရေအတွက်ကို ငါထံမှ သိယူလော့။

Verse 35

त्रिंशत्कोट्यस्तु संपूर्णाः संख्याताः संख्यया द्विज । सत्पषष्ठिस्तथान्यानि नियुतानि च संख्यया ॥

အို ဒွိဇာ (နှစ်ကြိမ်မွေးသူ)၊ ၎င်းသည် ကရိုး ၃၀ ပြည့်စုံပြီး၊ ထို့အပြင် အရေအတွက်အလိုက် နိယုတ ၆၆ ထပ်တိုးသည်။

Verse 36

विंशतिश्च सहस्राणि कालोऽयं साधिकं विना । एतन्मन्वन्तरं प्रोक्तं दिव्यैर्वर्षैर्निबोध मे ॥

ဤကာလသည် ထပ်တိုးထားသော အပိုင်းမပါဘဲ နှစ် ၂၀,၀၀၀ ဖြစ်သည်။ ငါထံမှ သိလော့—ဒေဝနှစ်အရ တိုင်းတာလျှင် ဤသည်ကို မနွန္တရ ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 37

अष्टौ वर्षसहस्राणि दिव्यया संख्यया युतम् । द्विपञ्चाशत्तथान्यानि सहस्राण्यधिकानि तु ॥

နတ်ဘုရားတို့၏တွက်ချက်မှုအရ နှစ်ရှစ်ထောင်ရှိ၏။ ထို့အပြင် အပိုအဖြစ် နှစ်ငါးသောင်းနှစ်ထောင်လည်း ရှိ၏။

Verse 38

चतुर्दशगुणो ह्येष कालो ब्रह्म्यमहः स्मृतम् । तस्यान्ते प्रलयः प्रोक्तो ब्रह्मन् नैमित्तिको बुधैः ॥

ဤကာလကို ဆယ့်လေးဆတိုးမြှောက်လျှင် “ဗြဟ္မာ၏နေ့” ဟု မှတ်ယူကြ၏။ ၎င်း၏အဆုံးတွင်၊ အို ဗြာဟ္မဏ၊ ပညာရှိတို့က နိုင်မိတ္တိက (အခါအားလျော်စွာ) ပျက်သုဉ်းခြင်း ရှိသည်ဟု ကြေညာကြ၏။

Verse 39

भूर्लोकोऽथ भुवर्लोकः स्वर्लोकश्च विनाशिनः । तथा विनाशमायान्ति महर्लोकश्च तिष्ठति ॥

ဘူရ္လောက၊ ဘူဝရ္လောကနှင့် စွဗဂ္ဂလောကတို့သည် အနိစ္စဖြစ်၍ ပျက်စီးသို့ ရောက်ကြ၏။ သို့ရာတွင် မဟာရ္လောကသာ တည်မြဲနေ၏။

Verse 40

तद्वासिनोऽपि तापेन जनलोकं प्रयान्ति वै । एकार्णवे च त्रैलोक्ये ब्रह्मा स्वपिति वै निशि ॥

ထိုနေရာ (မဟာရ္လောက) တွင်နေထိုင်သူတို့ပင် အပူကြောင့် လောင်ကျွမ်း၍ ဇနလောကသို့ သွားကြ၏။ ထို့နောက် လောကသုံးပါးသည် သမုဒ္ဒရာတစ်စင်းတည်း ဖြစ်လာသောအခါ ဗြဟ္မာသည် ညအတွင်း အိပ်စက်၏။

Verse 41

तत्प्रमाणैव सा रात्रिस्तदन्ते सृज्यते पुनः । एवंतु ब्रह्मणो वर्षमेकं वर्षशतन्तु तत् ॥

ထိုညသည် နေ့နှင့် တိုင်းတာချက်တူ၏။ ၎င်း၏အဆုံးတွင် ဖန်ဆင်းခြင်းကို ထပ်မံပြုလုပ်၏။ ဤသို့ဖြင့် ဗြဟ္မာ၏ တစ်နှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုစက်ဝန်းသည် နှစ်တစ်ရာအထိ ဆက်လက်တိုးချဲ့၏။

Verse 42

शतं हि तस्य वर्षाणां परमित्यभिधीयते । पञ्चाशद्भिस्तथा वर्षैः परार्धमिति कीर्त्यते ॥

ထို၏ နှစ်တစ်ရာကို «ပါရ» ဟု ခေါ်ကြ၏။ ထို့အတူပင် နှစ်ငါးဆယ်ကို «ပါရာဓ» (အပြည့်အဝ သက်တမ်း၏ တစ်ဝက်) ဟု ကြေညာကြ၏။

Verse 43

एवमस्य परार्धन्तु व्यतीतं द्विजसत्तम । यस्यान्तेऽभून्महाकल्पः पाद्म इत्यभिविश्रुतः ॥

ထို့ကြောင့်၊ အို ဒွိဇတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ ထို၏ ပါရာဓတစ်ခုသည် ကုန်လွန်ပြီးပြီ။ ထို၏ အဆုံး၌ «ပါဒ္မ» ဟု ကျော်ကြားသော မဟာကလ္ပ ဖြစ်ပေါ်လာ၏။

Verse 44

द्वितीयस्य परार्धस्य वर्तमानस्य वै द्विज । वाराह इति कल्पोऽयं प्रथमः परिकल्पितः ॥

အို ဒွိဇ၊ ယခု ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော ဒုတိယ ပါရာဓအတွင်း၌ «ဝါရာဟ» ဟု ခေါ်သော ဤကလ္ပကို ပထမကလ္ပဟု သတ်မှတ်ရေတွက်ကြ၏။

Frequently Asked Questions

It investigates what persists when manifest creation is absent at pralaya’s end and how creation resumes—framed through the equilibrium of the guṇas and the Supreme’s yogic kṣobha of prakṛti–puruṣa that initiates cosmogenesis.

It supplies the cosmological scaffolding for Manvantara narration by defining the caturyuga system, stating that 14 Manus occur in a single day of Brahmā, and describing the recurring re-creation of devas, saptarṣis, Indra, and royal lineages within each Manvantara.

It links Manvantara cycles to Brahmā’s day–night rhythm and identifies kalpa succession: the famed Pādma kalpa at the close of the first parārdha, and the current kalpa as Vārāha, the first kalpa of the second parārdha.