Adhyaya 18
AlarkaRenunciationLiberation58 Shlokas

Adhyaya 18: Arjuna Declines the Throne; Garga Directs Him to Dattatreya; The Gods Defeat the Daityas through Dattatreya’s Vision and the Movement of Lakshmi

दत्तात्रेयाराधनम् (Dattātreyārādhanam) / लक्ष्मीस्थानविचारः (Lakṣmī-sthāna-vicāraḥ)

Alarka's Story

ဤအဓ್ಯಾಯတွင် အာర్జုနသည် အာဏာပလ္လင်ကို လိုလားမနေဘဲ သာသနာတရားနှင့် အပြစ်ကြောက်ခြင်းကြောင့် ငြင်းပယ်သည်။ ဂါရ္ဂမုနိက ဒတ္တात्रေယကို အာရాధနာပြုရန်နှင့် လက္ခ္မီ၏ တည်နေရာအကြောင်း စူးစမ်းရန် ညွှန်ကြားသည်။ ဒတ္တात्रေယ၏ သန့်ရှင်းသော ဒർശနဗိဇ္ဇာနှင့် လက္ခ္မီ၏ လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဒေဝတားများသည် ဒိုင်တျာများကို အနိုင်ယူကာ ကမ္ဘာတွင် ကောင်းကျိုးပြန်လည်တည်မြဲလာသည်။

Divine Beings

दत्तात्रेय (Dattātreya)विष्णु (Viṣṇu) — as aṃśa attributionइन्द्र / वासव / शचीपति (Indra / Vāsava / Śacīpati)बृहस्पति (Bṛhaspati)लक्ष्मी (Lakṣmī)देवाः / सुराः / त्रिदशाः (Devas)

Celestial Realms

त्रिविष्टप (Triviṣṭapa / Svarga)भूर्भुवः (Bhuḥ–Bhuvaḥ; the seized worlds)नरक (Naraka) — as ethical consequence

Key Content Points

Royal ethics of taxation: the king’s share is legitimate only as payment for protection; unjust extraction or failure to protect entails grave demerit and naraka.Arjuna’s renunciation of kingship is framed as a yogic-ethical choice to avoid becoming a ‘pāpa-bhāgin’ through coercive sovereignty.Garga’s instruction establishes Dattātreya (Atreya lineage; Sahya abode) as the salvific authority, identified as a Viṣṇu-aṃśa and paradigmatic yogin.Deva–daitya war episode: Jambha leads the daityas; devas consult Bṛhaspati, who prescribes devotion to Dattātreya for daitya-destruction.Dattātreya’s ‘anti-ascetic’ pose (surāpāna, ucchiṣṭa) becomes a theological test; devas affirm his stainlessness through inner knowledge (jñāna-dīdhiti).Lakṣmī’s ‘stations’ doctrine: prosperity’s benefits vary by bodily locus (feet, thighs, genitals, lap, heart, throat, face, head), and when she reaches the head she departs—used to explain the daityas’ sudden ruin.Outcome: daityas, inflamed by paradāra-desire, lose tejas and are destroyed; devas regain svarga; Arjuna is urged to worship Dattātreya for desired aiśvarya.

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 18Dattatreya in Markandeya PuranaArjuna refuses kingship Markandeya PuranaRajadharma taxation and protectionLakshmi stations on the body PuranaDevas vs Daityas JambhaGarga advises ArjunaDattatreya Sahya mountain

Shlokas in Adhyaya 18

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे पितापुत्रसंवादे दत्तात्रेयोत्पत्तिर्नाम सप्तदशोऽध्यायः । अष्टादशोऽध्यायः । पुत्र उवाच कस्यचित्त्वथ कालस्य कृतवीर्यात्मजोऽर्जुनः । कृतवीर्ये दिवं याते मन्त्रिभिः सपुहितैः ॥

ဤသို့ဖြင့် သီရိ မာရ္ကဏ္ဍေယ ပုရာဏ၌ အဖနှင့်သား၏ ဆွေးနွေးပွဲအတွင်း ‘ဒတ္တာတြေယ၏ မူလအစ’ ဟုခေါ်သော ဆယ့်ခုနစ်ခန်း အဆုံးသတ်၏။ ယခု ဆယ့်ရှစ်ခန်း စတင်၏။ သားက ပြောသည်– အချိန်အနည်းငယ်ကြာပြီးနောက် ကෘတဝီရျ၏ သား အာర్జုနသည်—ကෘတဝီရျ ကောင်းကင်သို့ သွားပြီးနောက်—ဝန်ကြီးများနှင့် တော်ဝင်ပုရောဟိတ်တို့က လာရောက်တွေ့ဆုံကြ၏။

Verse 2

पौरैश्चात्माभिषेकार्थं समाहूतोऽब्रवीदिदम् । नाहं राज्यं करिष्यामि मन्त्रिणो नरकोत्तरम् ॥

ပြည်သူများကလည်း မိမိ၏ အဘိသေက (အုပ်စိုးခန့်အပ်) အတွက် ခေါ်ယူသဖြင့် သူက ဤသို့ဆို၏– “အို ဝန်ကြီးတို့၊ ငါသည် ဘုရင်အာဏာကို မခံယူမည်—(မမှန်ကန်စွာ စီမံလျှင်) နရကသို့ ဦးတည်စေသည်။”

Verse 3

यदर्थं गृह्यते शुल्कं तदनिष्पादयन् वृथा । पण्यानां द्वादशं भागं भूपालाय वणिग्जनः ॥

အကောက်ခွန်ကိုယူသော်လည်း ယူရသည့်ရည်ရွယ်ချက် (ကာကွယ်ရေးနှင့် စည်းကမ်းတကျမှု) ကို မပေးနိုင်လျှင် ထိုယူခြင်းသည် အလဟသ ဖြစ်သည်။ ကုန်သည်အဖွဲ့သည် ဘုရင်ထံသို့ ကုန်ပစ္စည်း၏ ဆယ့်နှစ်ပုံတစ်ပုံကို ပေးသည်။

Verse 4

दत्त्वार्थरक्षिभिर्मार्गे रक्षितो याति दस्युतः । गोपाश्च घृततक्रादेः षड्भागञ्च कृषीबलाः ॥

ပေးဆောင်ပြီးနောက် လူတို့သည် ပစ္စည်းဥစ္စာကို ကာကွယ်သော အစောင့်များရှိသဖြင့် လမ်းပေါ်တွင် ခိုးသားမရှိဘဲ သွားလာနိုင်သည်။ နွားကျောင်းသူတို့သည် ဂီ (ghee)၊ နို့ချဉ်ရည်နှင့် ထိုကဲ့သို့သောအရာများမှ အခွန်အပိုင်းကို ပေးကြသည်။ လယ်သမားတို့သည် ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို ပေးကြသည်။

Verse 5

दत्त्वान्यद्भूबुजे दद्युर्यदि भागं ततोऽधिकम् । पण्यादीनामशेषाणां वणिजो गृह्णतस्ततः ॥

ပေးဆောင်ပြီးနောက် လူတို့ကို မြေကိုခံစားသူ (ဘုရင်) ထံသို့ သင့်တော်သည့်အပိုင်းထက် ပို၍ ပေးရန် အတင်းအကျပ်လုပ်လျှင် ထိုအကျိုးဆက်အဖြစ် ကုန်သည်တို့သည် ကုန်ပစ္စည်းအားလုံးနှင့် ထိုကဲ့သို့သောအရာများကို ယူဆောင်မလာတော့ (သို့) ထိန်းသိမ်းထားကြသည်။

Verse 6

इष्टापूर्तविनाशाय तद्राज्ञश्चौरधर्मिणः । यद्यन्यैः पालयते लोकस्तद्वृत्तयन्तरसंश्रितैः ॥

ခိုးသားကဲ့သို့ ပြုမူသော ဘုရင်သည် မိမိ၏ iṣṭa နှင့် pūrta ကုသိုလ်များကို ပျက်စီးစေသည်။ အကြောင်းမှာ ပြည်သူတို့ကို အခြားသူများ—အခြားနည်းလမ်းဖြင့် အသက်မွေးသူများ—က ကာကွယ်နေပါက ဘုရင်၏ ယူခြင်းသည် ခိုးယူခြင်း ဖြစ်လာသည်။

Verse 7

गृह्णतो बलिषड्भागं नृपतेर्नरको ध्रुवम् । निरूपितमिदं राज्ञः पूर्वै रक्षणवेतनम् ॥

ကာကွယ်မှုကို မပြည့်စုံဘဲ bali နှင့် ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို ယူသော ဘုရင်အတွက် နရက သေချာသည်။ ဤသည်ကို ရှေးပညာရှိတို့က ကာကွယ်ရေးအတွက် ဘုရင်၏ လစာဟု သတ်မှတ်ထားသည် (ဆိုလိုသည်မှာ အခွန်သည် စောင့်ရှောက်ခြင်း၏ အခကြေးငွေဖြစ်မှသာ တရားမျှတသည်)။

Verse 8

अरक्षंश्चौरतश्चौर्यं तदेनो नृपतेर्भवेत् । तस्माद्यदि तपस्तप्त्वा प्राप्तो योगित्वमीप्सितम् ॥

မင်းသည် ခိုးသူတို့မှ ပြည်သူကို မကာကွယ်နိုင်လျှင် ခိုးသူတို့၏ ခိုးယူမှုသည် မင်း၏ အပြစ်ဖြစ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် သင်သည် တပဿာကျင့်၍ သင်လိုလားသော ယောဂအခြေအနေကို ရရှိပြီးလျှင် ထိုသို့တော်တော်မူ၍ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်းနှင့် ဓမ္မတရားဖြင့် အုပ်ချုပ်လော့။

Verse 9

भुवः पालनसामर्थ्ययुक्त एको महीपतिः । पृथिव्यां शस्त्रधृङ्मान्यस्त्वहमेवर्धिसंयुतः । ततो भविष्ये नात्मानं करिष्ये पापभागिनम् ॥

(သူစဉ်းစားသည်) «ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် လောကကို ကာကွယ်နိုင်သော အာဏာရှင်တစ်ဦးတည်း ရှိသင့်သည်။ ငါသည် လက်နက်ကိုင်တို့အကြား ဂုဏ်သရေရှိပြီး အင်အားနှင့် စည်းစိမ်ပြည့်စုံသည်။ ထို့ကြောင့် ငါသည် ထိုအုပ်စိုးသူ ဖြစ်မည်၊ အပြစ်ကို မျှဝေသူအဖြစ် မိမိကို မထားမည်»။

Verse 10

पुत्र उवाच तस्य तन्निश्चयं ज्ञात्वा मन्त्रिमध्यस्थितोऽब्रवीत् । गर्गो नाम महाबुद्धिर्मुनिश्रेष्ठो वयोऽतिगः ॥

သားတော်က ပြောသည်—သူ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို နားလည်သိမြင်ပြီးနောက် ဝန်ကြီးများအကြားတွင် ရပ်နေသူတစ်ဦးက စကားပြောလာသည်။ သူ၏အမည်မှာ ဂါရ္ဂ (Garga) ဖြစ်၍ ဉာဏ်ကြီးမားသော၊ ရှင်ပညာရှိတို့အနက် အထူးမြတ်သော၊ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သူ ဖြစ်သည်။

Verse 11

यद्येवं कर्तुकामस्त्वं राज्यं सम्यक् प्रशासितुम् । ततो शृणुष्व मे वाक्यं कुरुष्व च नृपात्मज ॥

သင်သည် နိုင်ငံကို မှန်ကန်စွာ အုပ်ချုပ်လိုသည်ဟု အမှန်တကယ် ဆန္ဒရှိလျှင် ငါ၏ စကားကို နားထောင်၍ ထိုအတိုင်း လုပ်ဆောင်လော့၊ မင်းသားရေ။

Verse 12

दत्तात्रेयं महाभागं सह्यद्रोणीकृताश्रयम् । तम् आराधय भूपाल पाति यो भुवनत्रयम् ॥

အို မင်းကြီး၊ သဟျာ (Sahya) တောင်တန်း၏ ချိုင့်ဝှမ်း၌ နေထိုင်တော်မူသော အလွန်ကံကောင်းမြတ်သော ဒတ္တာတြေးယ (Dattātreya) ကို ပူဇော်ပါလော့။ အကြောင်းမူကား ထိုဘုရားသည် သုံးလောကကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်တော်မူ၏။

Verse 13

योगयुक्तं महाभागं सर्वत्र समदर्शिनम् । विष्णोरंशं जगद्धातुरवतीर्णं महीतले ॥

သူသည် ယောဂ၌ အလွန်သစ္စာရှိ၍ တန်ခိုးတော်ထင်ရှားကာ အရာအားလုံးကို တူညီသောမြင်ကွင်းဖြင့် မြင်တော်မူ၏။ ကမ္ဘာကို ထိန်းသိမ်းသော ဗိဿဏု၏ အဝတားတစ်ပါးအဖြစ် မြေပြင်သို့ ဆင်းသက်လာတော်မူ၏။

Verse 14

यम् आराध्य सहस्राक्षः प्राप्तवान् पदमात्मनः । हृतं दुरात्मभिर्दैत्यैर्जघान च दितेः सुतान् ॥

ထိုသူကို ပူဇော်ကန်တော့ပြီးနောက် မျက်စိတစ်ထောင်ရှိသော အိန္ဒြာသည် မကောင်းသော ဒိုင်တျာတို့က သိမ်းယူထားသည့် မိမိ၏ အာဏာရာထူးကို ပြန်လည်ရရှိကာ ဒိတီ၏ သားတို့ကို သတ်ဖြတ်တော်မူ၏။

Verse 15

अर्जुन उवाच कथमाराधितो देवैर्दत्तात्रेयः प्रतापवान् । कथञ्चापहृतं दैत्यैरिन्द्रत्वं प्राप वासवः ॥

အာర్జုနက ပြောသည်— အင်အားကြီးသော ဒတ္တာတြေယကို နတ်တို့က မည်သို့ ပူဇော်ခဲ့ကြသနည်း။ ဒိုင်တျာတို့က အိန္ဒြာအာဏာကို သိမ်းယူပြီးနောက် ဝါသဝ (အိန္ဒြာ) သည် မည်သို့ ပြန်လည်ရယူခဲ့သနည်း။

Verse 16

गर्ग उवाच देवानां दानवानाञ्च युद्धमासीद् सुदारुणम् । दैत्यानामीश्वरो जम्भो देवानाञ्च शचीपतिः ॥

ဂါရ္ဂက ပြောသည်— နတ်တို့နှင့် ဒာနဝတို့အကြား အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် စစ်ပွဲကြီး ပေါ်ပေါက်လာ၏။ ဒိုင်တျာတို့၏ အရှင်မှာ ဂျမ္ဘ္ဟ ဖြစ်ပြီး နတ်တို့၏ အရှင်မှာ သာချီ၏ အရှင် အိန္ဒြာ ဖြစ်၏။

Verse 17

तेषाञ्च युध्यमानानां दिव्यः संवत्सरो गतः । ततो देवाः पराभूता दैत्याः विजयिनोऽभवन् ॥

သူတို့ တိုက်ခိုက်နေစဉ် နတ်နှစ်တစ်နှစ် ကုန်လွန်သွား၏။ ထို့နောက် နတ်တို့ ရှုံးနိမ့်ကာ ဒိုင်တျာတို့ အောင်မြင်သွားကြ၏။

Verse 18

विप्रचित्तिमुखैर्देवा दानवैस्ते पराजिताः । पलायनकृतोत्साहा निरुत्साहा द्विषज्जये ॥

ဗိပရစိတ္တိ ဦးဆောင်သော ဒာနဝများက နတ်တို့ကို အနိုင်ယူခဲ့သည်။ သူတို့၏ သတ္တိသည် ထွက်ပြေးခြင်းသို့သာ ပြောင်းလဲသွားပြီး ရန်သူ၏ အောင်ပွဲရှေ့တွင် စိတ်ဓာတ်ကျသွားကြသည်။

Verse 19

बृहस्पतिमुपागम्य दैत्यसैन्यवधेप्सवः । अमन्त्रयन्त सहिता बालखिल्यैस्तथर्षिभिः ॥

ဒೈတျတ စစ်တပ်ကို ဖျက်ဆီးလိုသောကြောင့် နတ်တို့သည် ဗြဟသ္ပတိ ထံသို့ ချဉ်းကပ်ကာ ဘာလခိလျများနှင့် အခြား ရှိသီများပါဝင်လျက် အတူတကွ ဆွေးနွေးကြသည်။

Verse 20

बृहस्पतिरुवाच दत्तात्रेयṃ महात्मानमत्रेः पुत्रं तपोधनम् । विकृताचरणं भक्त्या सन्तोषयितुमर्हथ ॥

ဗြဟသ္ပတိ ကဆိုသည်– “သင်တို့သည် သဒ္ဓါဖြင့် အတ္ရိ၏သား ဒတ္တာတရေယ မဟာအတ္မာကို ပူဇော်ကာ ကျေနပ်အောင် ပြုလုပ်ကြလော့။ သူသည် တပဿာကြွယ်ဝပြီး အကျင့်အကြံသည် သာမန်မဟုတ်သူ ဖြစ်သည်။”

Verse 21

स वो दैत्यविनाशाय वरदो दास्यते वरम् । ततो हनिष्यथ सुराः सहिता दैत्यदानवान् ॥

သူသည် ဆုတောင်းပေးသူဖြစ်၍ ဒೈတျများကို ဖျက်ဆီးရန် ဆုတောင်းတစ်ပါးကို သင်တို့အား ပေးလိမ့်မည်။ ထို့နောက် သင်တို့နတ်တို့သည် စည်းလုံးညီညွတ်၍ ဒైတျနှင့် ဒာနဝတို့ကို သတ်ဖြတ်လိမ့်မည်။

Verse 22

गर्ग उवाच इत्युक्तास्ते तदा जग्मुर्दत्तात्रेयाश्रमं सुराः । ददृशुश्च महात्मानं तं ते लक्ष्म्या समन्वितम् ॥

ဂါရ္ဂ ကဆိုသည်– “ထိုသို့ ပြောကြားခံရပြီးနောက် နတ်တို့သည် ဒတ္တာတရေယ၏ အာရှရမ်သို့ သွားကြ၍ တောက်ပသော အလင်းရောင်နှင့် မင်္ဂလာကံကောင်းခြင်း ပြည့်စုံသည့် မဟာအတ္မာကို တွေ့မြင်ကြသည်။”

Verse 23

उद्गीयमानं गन्धर्वैः सुरापानरतं मुनिम् । ते तस्य गत्वा प्रणतिमवदन् साध्यसाधनम् ॥

ဂန္ဓဗ္ဗတို့က ချီးမွမ်းသီဆိုနေသော ရှင်ရသေ့ကို သူတို့မြင်ကြ၏။ ထိုရသေ့သည် အရက်သောက်လျက်ရှိ၏။ သူ့ထံသို့ ချဉ်းကပ်ကာ ဦးညွှတ်ပူဇော်၍ ရိုသေဝတ်ပြုစကားကို ပြောကြပြီး မိမိတို့ရည်ရွယ်ချက် ပြည့်စုံစေရန် စိတ်ထားကြ၏။

Verse 24

चक्रुः स्तवञ्चोपजहरुर्भक्ष्यभोज्यस्त्रगादिकम् । तिष्ठन्तमनुतिष्ठन्ति यान्तं यान्ति दिवौकसः ॥

သူတို့သည် ချီးမွမ်းသီချင်းများကို ဆက်ကပ်ကာ စားသောက်ပျော်ရွှင်ရန် အစားအစာများ၊ ပန်းကုံးနှင့် အခြားအရာများကို ယူဆောင်လာကြ၏။ သူထရပ်လျှင် ကောင်းကင်ဘုံနေသူတို့လည်း သူနှင့်အတူ ထရပ်ကြ၏။ သူသွားလျှင် သူသွားသလို လိုက်ပါကြ၏။

Verse 25

आराधयामासुरधः स्थितास्तिष्ठन्तमासने । स प्राह प्रणतान् देवान् दत्तात्रेयः किमिष्यते । मत्तो भवद्भिर्येनेयं शुश्रूषा क्रियते मम ॥

သူတို့သည် သူ၏ အာသနပေါ်တွင် ထိုင်နေစဉ် အောက်ဘက်တွင် ရပ်ကာ ပူဇော်ဝတ်ပြုကြ၏။ ထို့နောက် ဒတ္တာတရေယာသည် ဦးညွှတ်နေသော နတ်တို့အား—“သင်တို့သည် ငါထံမှ ဘာကို ရှာဖွေလိုသနည်း၊ မည်သို့သော အကြောင်းကြောင့် ဤသို့ ငါ့ကို ဝန်ဆောင်ကြသနည်း” ဟု မေးမြန်း၏။

Verse 26

देवा ऊचुः दानवैर्मुनिशार्दूल ! जम्भाद्यैर्भूर्भुवादिकम् । हृतं त्रैलोक्यमाक्रम्य क्रतुभागाश्च कृत्स्नशः ॥

နတ်တို့က ပြောကြသည်—“အို ရသေ့တို့အနက် ကျားတော်တည်းဟူသော အရှင်! ဒာနဝတို့—ဂျမ္ဘ္ဟနှင့် အခြားသူတို့—သည် သုံးလောကကို ကျူးကျော်လွှမ်းမိုး၍ ဘူရ်၊ ဘူဝရ်နှင့် အခြားလောကများကို သိမ်းယူကြပြီး၊ ယဇ်ပူဇော်မှုတို့၏ အခွင့်အရေးအပိုင်းအစအားလုံးကိုလည်း လုယူသွားကြပါပြီ။”

Verse 27

तद्वधे कुरु बुद्धिं त्वं परित्राणाय नोऽनघ । त्वत्प्रसादादभीप्सामः पुनः प्राप्तं त्रिविष्टपम् ॥

“ထို့ကြောင့် အို အပြစ်ကင်းရှင်းသူ၊ ကျွန်ုပ်တို့ကို ကာကွယ်ရန် သူတို့ကို ဖျက်ဆီးခြင်း၌ စိတ်ကို တင်ပါလော့။ အရှင်၏ ကရုဏာတော်ဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ထရီဝိဋ္ဌပ (ကောင်းကင်ဘုံ) ကို ထပ်မံ ပြန်လည်ရရှိလိုပါသည်။”

Verse 28

दत्तात्रेय उवाच मद्याऽसक्तोऽहमुच्छिष्टो न चैवाऽहं जितेन्द्रियः । कथमिक्छथ मत्तोऽपि देवाḥ शत्रुपराभवम् ॥

ဒတ္တာတြေယာက ဆိုသည်— «ငါသည် အရက်ကို စွဲလမ်းသူ၊ အကျန်အစားကို စားသဖြင့် မသန့်ရှင်းသူ၊ အာရုံခံအင်္ဂါတို့ကို မအနိုင်ယူနိုင်သေးသူ ဖြစ်၏။ ထိုသို့သော ငါထံမှပင် သင်တို့နတ်တို့သည် မိမိတို့၏ ရန်သူတို့ကို အနိုင်ယူစေလိုသည်မှာ မည်သို့နည်း?»

Verse 29

देवा ऊचुः अनघस्त्वं जगन्नाथ न लेपस्तव विद्यते । विद्याक्षालनशुद्धान्तर्निविष्टज्ञानदीधिते ॥

နတ်တို့က ဆိုသည်— «အပြစ်ကင်းသော လောက၏ အရှင်တော်၊ သင်၌ အညစ်အကြေး မကပ်ပါ။ သင်၏ အတွင်းစိတ်သည် ဉာဏ်၏ သန့်စင်စေသော အာနုభာဝဖြင့် သန့်ရှင်းပြီး၊ ပညာ၏ တောက်ပမှုသည် သင်အတွင်း၌ တည်ရှိ၏»

Verse 30

दत्तात्रेय उवाच सत्यमेतत् सुरा विद्या ममाऽस्ति समदर्शिनः । अस्याऽस्तु योषितः सङ्गादहमुच्छिष्टतां गतः ॥

ဒတ္တာတြေယာက ဆိုသည်— «ဟုတ်ပါသည်၊ အို နတ်တို့၊ ဉာဏ်သည် ငါ့အပိုင်ဖြစ်ပြီး ငါသည် အားလုံးကို တန်းတူမြင်သူ ဖြစ်၏။ သို့သော် ဤမိန်းမနှင့် ပေါင်းသင်းခြင်းကြောင့် ‘ဥစ္ဆိဋ္ဌ’ ဟုခေါ်သော (အကျန်အစားကြောင့် မသန့်ရှင်းသော) အခြေအနေသို့ ငါရောက်လာ၏»

Verse 31

स्त्रीसम्भोगो हि दोषाय सातत्येनोपसेवितः । एवमुक्तास्ततो देवाḥ पुनर्वचनमब्रुवन् ॥

မိန်းမတို့နှင့် ကာမပျော်ပါးခြင်းကို အမြဲတမ်းလိုက်စားလျှင် အမှန်တကယ် အပြစ်အနာအဆာသို့ ဦးတည်စေသည်။ ထိုသို့ ပြောဆိုပြီးနောက် နတ်တို့သည် ထပ်မံ၍ ပြောကြား하였다။

Verse 32

देवा ऊचुः अनघेयं द्विजश्रेष्ठ जगन्माता न दूष्यते । यथांशुमाला सूर्यस्य द्विज-चाण्डालसङ्गिनी ॥

နတ်တို့က ဆိုသည်— «အပြစ်ကင်းသော ဒွိဇတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ လောကမိခင် ဒေဝီသည် မသန့်ရှင်းမဖြစ်။ နေမင်း၏ ရောင်ခြည်ပန်းကုံးသည် ဗြာဟ္မဏနှင့် စဏ္ဍာလတို့နှစ်ဦးစလုံးနှင့် တူညီစွာ ထိတွေ့နေသော်လည်း မညစ်ပတ်သကဲ့သို့ပင်»

Verse 33

गर्ग उवाच एवमुक्तस्ततो देवैर्दत्तात्रेयोऽब्रवीदिदम् । प्रहस्य त्रिदशान् सर्वान् यद्येतद्भवतां मतम् ॥

ဂါရ္ဂက ပြောသည်။ နတ်တို့က ထိုသို့ မေးမြန်းတောင်းပန်ကြသဖြင့် ဒတ္တာတြေယ သည် နတ်သုံးဆယ်ပါးအားလုံးကို ပြုံး၍ ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏— «ဤသည်ပင် သင်တို့၏ ရည်ရွယ်ချက် အမှန်ဖြစ်လျှင်…»

Verse 34

तदाऽहूयाऽसुरान् सर्वान् युद्धाय सुरसत्तमाः । इहाऽनयत मद्दृष्टिगोचरं मा विलम्बतः ॥

«ထို့ကြောင့်၊ အို နတ်တို့အထက်မြတ်ဆုံး၊ အဆုရာအားလုံးကို စစ်ပွဲအတွက် ခေါ်ယူလော့။ ငါ့မျက်စိမြင်နိုင်သည့် အကွာအဝေးအတွင်းသို့ သူတို့ကို ဒီသို့ ခေါ်လာလော့—နှောင့်နှေးမနေစေနှင့်။»

Verse 35

मद्दृष्टिपातहुतभुक्-प्रक्षीणबलतेजसः । येन नाशमशेषास्ते प्रयान्ति मम दर्शनात् ॥

«ငါ့အကြည့်ထိမိသဖြင့် သူတို့သည် ယဇ်မီးကဲ့သို့ လောင်ကျွမ်းပျက်စီးကြလိမ့်မည်။ သူတို့၏ အင်အားနှင့် တောက်ပမှုတို့သည် ချို့ယွင်းပျောက်ကွယ်သွားမည်။ ငါ့မျက်စိမြင်ခြင်းတစ်ခုတည်းကြောင့်ပင် သူတို့အားလုံး ပျက်စီးရာသို့ ရောက်ကြလိမ့်မည်။»

Verse 36

गर्ग उवाच तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवैर्दैत्याः महाबलाः । आहवाय समाहूता जग्मुर्देवगणान् रुषा ॥

ဂါရ္ဂက ပြောသည်။ ထိုစကားကို ကြားသော်၊ နတ်တို့က စစ်ပွဲအတွက် ခေါ်ယူထားသော အင်အားကြီး ဒိုင်တျယများသည် ဒေါသဖြင့် နတ်တပ်စုကို ဆန့်ကျင်၍ ထွက်ခွာလာကြ၏။

Verse 37

ते हन्यमाना दैतेयैर्देवाḥ शीघ्रं भयातुराः । दत्तात्रेयाश्रमं जग्मुः समेताः शरणार्थिनः ॥

ဒိုင်တျယများက ထိုးနှက်သဖြင့် နတ်တို့သည်—လျင်မြန်စွာ၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်းကြောင့် စိတ်ပင်ပန်းလျက်—တစ်စုတစ်စည်းတည်း ဒတ္တာတြေယ၏ အာရှရမ်သို့ သွားကာ ခိုလှုံရာကို ရှာကြ၏။

Verse 38

तमेव विविशुर्दैत्याḥ कालयन्तो दिवौकसः । ददृशुश्च महात्मानं दत्तात्रेयं महाबलम् ॥

ဒိုင်တျာတို့သည် ထိုနေရာတည်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ ကောင်းကင်ဘုံနေသူတို့ကို နှောင့်ယှက်ကြပြီး၊ မဟာစိတ်ဓာတ်ရှိ၍ အင်အားကြီးသော ဒတ္တာတြေယကို မြင်တွေ့ကြ၏။

Verse 39

वामपार्श्वस्थितामिष्टामशेषजगतां शुभाम् । भाऱ्याञ्चास्य सुचार्वङ्गीं लक्ष्मीमिन्दुनिभाननाम् ॥

သူ၏ဘယ်ဘက်၌ သူ၏ချစ်မြတ်နိုးသော ဇနီးကို မြင်ကြ၏—လောကအားလုံးအတွက် မင်္ဂလာဖြစ်စေသူ၊ ကိုယ်အင်္ဂါလှပ၍ လက္ရှ္မီကဲ့သို့၊ မျက်နှာသည် လကဲ့သို့ တောက်ပ၏။

Verse 40

नीलोत्पलाभनयनां पीनश्रोणिपयोधराम् । गदन्तीं मधुरां भाषां सर्वैर्योषिद्गुणैर्युताम् ॥

သူမတွင် အပြာရောင် ကြာပန်းကဲ့သို့ မျက်လုံးများ၊ တင်ပါးနှင့် ရင်သားပြည့်ဝမှုရှိ၍၊ ချိုမြိန်သောစကားကို ပြောဆိုကာ၊ မိန်းမသဘော၏ ဂုဏ်သတ္တိအားလုံးနှင့် ပြည့်စုံ၏။

Verse 41

ते तां दृष्ट्वाग्रतो दैत्याḥ साभिलाषा मनोभवम् । न शेषुरुद्धतं धैर्यान्मनसा वोढुमातुराः ॥

သူမကို မျက်စိရှေ့တွင် မြင်သောအခါ ဒိုင်တျာတို့သည် လိုလားတပ်မက်မှုဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ ကာမတဏှာကြောင့် ထိခိုက်သွားကြ၏။ စိတ်ထဲ၌ လှိုင်းထသည့် အာရုံပြင်းထန်မှုကို မခံနိုင်သဖြင့် တည်ငြိမ်မနေနိုင်ကြ။

Verse 42

त्यक्त्वा देवान् स्त्रियं तां तु हर्तुकामा हतौजसः । तेन पापेन मुह्यन्तः संशक्तास्ते ततोऽब्रुवन् ॥

နတ်တို့နှင့် တိုက်ခိုက်မှုကို စွန့်လွှတ်ကာ အင်အားလျော့နည်းသွားသောသူတို့သည် ထိုမိန်းမကို ဖမ်းယူလိုကြ၏။ ထိုအပြစ်ကြောင့်ပင် မောဟဖြစ်၍ စုဝေးကြပြီးနောက် စကားပြောကြ၏။

Verse 43

स्त्रोरत्नमेतत् त्रैलोक्ये सारं नो यदि वै भवेत् । कृतकृत्यास्ततः सर्व इति नो भावितं मनः ॥

«ဤမိန်းမသည် လောကသုံးပါးရှိ မိန်းမတို့အနက် အဖိုးတန်ရတနာဖြစ်၏။ သူမသည် ငါတို့၏ အနှစ်သာရ၊ ငါတို့ပိုင်ဆိုင်ရာ ဖြစ်လာလျှင် ငါတို့အားလုံး ပြည့်စုံမည်» ဟူ၍ သူတို့၏ စိတ်က ဆုံးဖြတ်하였다။

Verse 44

तस्मात् सर्वे समुत्क्षिप्य शivikāyāṃ सुरार्दनाः । आरोप्य स्वमधिष्ठानं नयाम इति निश्चिताः ॥

ထို့ကြောင့် နတ်တို့ကို နှိပ်စက်သောသူတို့အားလုံးက «သူမကို မြှောက်ယူ၍ လှည်းတင်ခုံ (ပလန်ကင်) ပေါ်တင်ကာ ငါတို့၏ နေအိမ်သို့ ခေါ်ဆောင်ကြစို့» ဟူ၍ ဆုံးဖြတ်ကြသည်။

Verse 45

गर्ग उवाच सानुरागास्ततस्ते तु प्रोक्ताश्चेत्थं परस्परम् । तस्य तां योषितं साध्वीं समुत्क्षिप्य स्मरार्दिताः ॥

ဂါရ္ဂက ပြောသည်—ထိုသို့ သူတို့သည် ကာမရဂဖြင့် အချင်းချင်း ပြောဆိုကြ၏။ ထို့နောက် ဆန္ဒတဏှာကြောင့် ပင်ပန်းနာကျင်လျက် သူ၏ သီလရှိသော ဇနီးကို မြှောက်ယူကြသည်။

Verse 46

शivikāyāṃ समारोप्य सहिताः दैत्यदानवाः । शिरः सु शivikāṃ कृत्वा स्वस्थानाभिमुखं ययुः ॥

သူမကို ပလန်ကင်ပေါ် တင်ပြီးနောက် ဒೈတျနှင့် ဒာနဝတို့သည် အတူတကွ ထိုပလန်ကင်ကို မိမိတို့၏ ခေါင်းပေါ်တွင် ထမ်းကာ မိမိတို့၏ နေရာသို့ သွားကြသည်။

Verse 47

दत्तात्रेयस्ततो देवान् विहस्येदमथाब्रवीत् । दिष्ट्या वर्धथ दैत्यानामेषा लक्ष्मीः शिरोगता । सप्त स्थानान्यतिक्रान्ता नवमं यमुपैष्यति ॥

ထို့နောက် ဒတ္တာတြေးယက ရယ်မောကာ နတ်တို့အား ပြောသည်—«ဒೈတျတို့၏ ကံကောင်းခြင်းသည် အမှန်တကယ် တိုးပွားလေပြီ—ဤ “လက္ခမီ” သည် သူတို့၏ ခေါင်းပေါ်သို့ ရောက်လာပြီ! စခန်း ခုနစ်ခုကို ကျော်လွန်ပြီးနောက် သူမသည် ကိုးမြောက်သို့ သွားလိမ့်မည်»။

Verse 48

देवा ऊचुः कथयस्व जगन्नाथ ! केषु स्थानेष्वस्थिताः । पुरुषस्य फलं किं वा प्रयच्छत्यथ नश्यति ॥

နတ်တို့က လျှောက်ကြသည်— «လောက၏အရှင်တော်၊ ကျွန်ုပ်တို့အား မိန့်ကြားပါ။ သူမသည် မည်သည့်နေရာများ (အခြေစိုက်ရာ) တွင် တည်ရှိသနည်း။ လူသားအား မည်သည့်အကျိုးကို ပေးသနည်း။ ထို့နောက် မည်သို့ ပျောက်ကွယ်၍ ထွက်ခွာသနည်း?»

Verse 49

दत्तात्रेय उवाच नृणां पदे स्थिता लक्ष्मीर् निलयं सम्प्रयच्छति । सक्थ्न्योश्च संस्थिता वस्त्रं तथा नानाविधं वसु ॥

ဒတ္တာတြေယက မိန့်သည်— «လက္ရှ္မီသည် လူ၏ခြေဖျား၌ တည်ရှိသော် အိမ်ရာကို ပေးတော်မူ၏။ ပေါင်၌ တည်ရှိသော် အဝတ်အစားနှင့် အမျိုးမျိုးသော ဥစ္စာဓနကို ပေးတော်မူ၏»။

Verse 50

कलत्रञ्च गुह्यसंस्था क्रोडस्था पत्यदायिनी । मनोरथान् पूरयति पुरुषाणां हृदि स्थिता ॥

«လျှို့ဝှက်အင်္ဂါ၌ တည်ရှိသော် ဇနီးကို ပေးတော်မူ၏။ ခါး/ပေါင်ပေါ်၌ တည်ရှိသော် ခင်ပွန်းကို ပေးတော်မူ၏။ နှလုံး၌ တည်ရှိသော် လူတို့၏ ဆန္ဒကို ပြည့်စုံစေတော်မူ၏»။

Verse 51

लक्ष्मीर् लक्ष्मीवतां श्रेष्ठा कण्ठस्था कण्ठभूषणम् । अभीष्टबन्धुदारैश्च तथाश्लेषं प्रवासिभिः ॥

«ကံကောင်းခြင်းတို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံး လက္ရှ္မီသည် လည်ချောင်း၌ နေထိုင်သော် လည်ပင်းအလှဆင်ပစ္စည်းများကို ပေးတော်မူ၏။ ထို့ပြင် ခရီးသွား၍ သို့မဟုတ် နေရပ်ကွာဝေးနေသူတို့အတွက်ပင် ချစ်ခင်သော ဆွေမျိုးနှင့် ဇနီး/ခင်ပွန်းတို့၏ အဖော်အပေါင်း (ဖက်တွယ်ခြင်း) ကိုလည်း ပေးတော်မူ၏»။

Verse 52

सृष्टानुवाक्यलावण्यमाज्ञामवितथां तथा । मुखसंस्था कवित्वञ्च यच्छत्युदधिसम्भवा ॥

«သမုဒ္ဒရာမှ မွေးဖွားသော လက္ရှ္မီသည် ပါးစပ်၌ တည်ရှိသော် စကားပြော၏ အလှတရား၊ မပျက်မကွက် အမိန့်အာဏာ (ထိရောက်သော အုပ်ချုပ်မှု) နှင့် ကဗျာရေးရာ အရည်အချင်းကိုလည်း ပေးတော်မူ၏»။

Verse 53

शिरोगता सन्त्यजति ततो 'न्यं याति चाश्रयम् । सेयं शिरोगता चैतान् परित्यक्ष्यति साम्प्रतम् ॥

လက္ခ္မီသည် ခေါင်းထိ ရောက်လာသောအခါ ထိုသူကို စွန့်ခွာ၍ အခြားသော အားကိုးရာသို့ သွားလေသည်။ ယခု ခေါင်းထိ ရောက်နေသော လက္ခ္မီသည် ဤရန်သူတို့ကို ယခုတင် စွန့်ခွာမည်။

Verse 54

प्रगृह्यास्त्राणि बद्ध्यन्तां तस्मादेते सुरारयः । न भेतव्यं भृशञ्चैते मया निस्तेजसः कृताः । परदारावमर्षाच्च दग्धपुण्याः हतौजसः ॥

“ထို့ကြောင့် လက်နက်များကို ကိုင်ယူ၍ နတ်တို့၏ ရန်သူများဖြစ်သော ဤသူတို့ကို ချည်နှောင်ကြလော့။ အလွန်မကြောက်ကြနှင့်; ငါသည် သူတို့၏ တောက်ပမှုကို ဖယ်ရှားပြီးသား။ အခြားသူ၏ ဇနီးများကို စော်ကားခြင်းကြောင့် သူတို့၏ ကုသိုလ်သည် လောင်ကျွမ်းသွား၍ အင်အားလည်း ပျက်စီးသွားပြီ” ဟု ဆို၏။

Verse 55

ततस्ते विविधैरस्त्रैर्वध्यमानाः सुरारयः । मूध्नि लक्ष्म्या समाक्रान्ता विनेशुरिति नः श्रुतम् ॥

ထို့နောက် နတ်တို့၏ ရန်သူများသည် လက်နက်မျိုးစုံဖြင့် ထိုးနှက်ခံရ၍ ပျက်စီးသွားကြသည်—ကြားသိရသကဲ့သို့ လက္ခ္မီက ခေါင်းပေါ်တွင် ဖိနှိပ်ချေမှုန်းထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 56

लक्ष्मीश्चीत्पत्य सम्प्राप्ता दत्तात्रेयं महामुनिम् । स्तूयमाना सुरैः सर्वैर्दैत्यनाशान्मुदान्वितैः ॥

ထို့ပြင် လက္ခ္မီသည် မိမိ၏ သခင်နှင့်အတူ ထိုနေရာသို့ ရောက်လာပြီး မဟာရသီ ဒတ္တာတြေယကို ချဉ်းကပ်လေသည်။ ဒိုင်တျများ ပျက်စီးသွားခြင်းကြောင့် ဝမ်းမြောက်သော နတ်အားလုံးက (သူ/သူမ) ကို ချီးမွမ်းကြ၏။

Verse 57

प्रणिपत्य ततो देवा दत्तात्रेयं मनीषिणम् । नाकपृष्ठमनुप्राप्ता यथापूर्वं गतज्वराः ॥

ထို့နောက် နတ်တို့သည် ပညာရှိ ဒတ္တာတြေယကို ဦးညွှတ်ကန်တော့ပြီး ယခင်ကဲ့သို့ ကောင်းကင်၏ မျက်နှာပြင်သို့ ပြန်လည်ရောက်ကြကာ မိမိတို့၏ ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ကြ၏။

Verse 58

तथा त्वमपि राजेन्द्र ! यदीच्छसि यथेप्सितम् । प्राप्तुमैश्वर्यमतुलं तूर्णमाराधयस्व ताम् ॥

ထို့ကြောင့်လည်း မင်းမြတ်အရှင်—သင်လိုလားသမျှကိုလိုလားပါက မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော အာဏာတော်ကို လျင်မြန်စွာရရှိရန် ပန်ကြား၍ မယ်တော်ကို ချက်ချင်းပူဇော်ပါ။

Frequently Asked Questions

The chapter examines rājadharma as a moral economy: taxation is justified only as remuneration for protection, and a ruler who collects shares without safeguarding subjects becomes ethically equivalent to a thief and incurs naraka. Arjuna’s refusal dramatizes the tension between political power and yogic purity.

This Adhyaya is not structured as a Manvantara-transition unit; it functions instead as a didactic exemplum within the pitṛ–putra narrative, using a deva–daitya war episode to validate Dattātreya’s authority and to ground ethical teachings on kingship.

It is outside the Devi Mahatmyam (Adhyayas 81–93). Shakti-relevance appears indirectly through Lakṣmī: her mobility and locus-based bestowal/withdrawal of prosperity is theorized as a causal mechanism in history, and her association with ‘paradāra-amarṣa’ becomes the daityas’ moral fault leading to their collapse.