Shloka 18
Kośārtha-Rājadharma: Ethical Revenue Collection and Social Regulation (कोशार्थ-राजधर्मः)
प्रभुर्नियमने राजा य एतान् न नियच्छति । भुड्धक्ते स तस्य पापस्य चतुर्भागमिति श्रुति:
bhīṣma uvāca | prabhur niyamane rājā ya etān na niyacchati | bhunakte sa tasya pāpasya caturbhāgam iti śrutiḥ ||
ဘိဿမက မိန့်ကြားသည်—ထိန်းချုပ်ရာ၌ အာဏာရှိသူမှာ ဘုရင်ဖြစ်သည်။ ထိုအမှားပြုသူတို့ကို တားဆီးနိုင်စွမ်းရှိလျက် မထိန်းချုပ်ပါက၊ သာသနာတော်အစဉ်အလာ (श्रुति) အရ သူတို့ကျူးလွန်သော အပြစ်၏ လေးပုံတစ်ပုံကို ဘုရင်ကလည်း ခံစားရသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဤသင်ခန်းစာသည် အုပ်ချုပ်ရေးပျက်ကွက်ခြင်းသည် သီလပိုင်းဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားစေသည်။
भीष्य उवाच
Educational Q&A
A ruler is ethically accountable for preventable wrongdoing within his realm: if he has the capacity to restrain offenders but fails to do so, he incurs a share (one-fourth) of their sin, as affirmed by śruti.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma teaches the kingly duty of regulation and punishment: governance is not merely power but responsibility, and negligence in enforcing restraint makes the king a participant in the moral consequences.