Shloka 19
Kośārtha-Rājadharma: Ethical Revenue Collection and Social Regulation (कोशार्थ-राजधर्मः)
भोक्ता तस्य तु पापस्थ सुकृतस्य यथा तथा । नियन्तव्या: सदा राज्ञा पापा ये स्युर्नराधिप
bhoktā tasya tu pāpastha sukṛtasya yathā tathā | niyantavyāḥ sadā rājñā pāpā ye syur narādhipa || nareśvara |
ဘိဿမက မိန့်ကြားသည်—အို မင်းကြီး၊ အုပ်ချုပ်နယ်မြေထဲ၌ ကျူးလွန်သော အပြစ်တို့၏ အစိတ်အပိုင်းကို ဘုရင်က မျှဝေခံရသကဲ့သို့၊ ထိုနယ်မြေ၌ ပြုသော ကုသိုလ်၏ အစိတ်အပိုင်းကိုလည်း ရရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အို လူတို့၏ အရှင်၊ ဘုရင်သည် အမှားသို့ လှည့်သွားသူတို့ကို အမြဲတမ်း တားဆီး၍ အပြစ်ပေးကာ ထိန်းချုပ်ထားရမည်—အကြောင်းမူကား နိုင်ငံ၏ သီလပိုင်းဆိုင်ရာ အလေးချိန်သည် မင်းထိုင်ခုံကို မလွတ်မကင်း ထိတွေ့လာသည်။
भीष्य उवाच
Educational Q&A
A king is morally implicated in the conduct of his realm: he shares in a portion of both sin and merit generated under his rule. Therefore, he must actively restrain and punish wrongdoing to protect dharma and to avoid accruing the kingdom’s moral fault.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma is advising the king on governance after the war. Here he emphasizes the ruler’s responsibility to maintain order and righteousness, warning that the king partakes in the karmic consequences of his subjects’ actions.