Shloka 36

त्रिवर्गमूलनिश्चयः — Determining the Roots of Dharma, Artha, and Kāma

Mahābhārata, Śānti-parva 123

Devanagari script

महादेवस्ततस्तस्मिन्‌ वृत्ते यज्ञे यथाविधि । दण्डं धर्मस्य गोप्तारं विष्णवे सत्कृतं ददौ

Transliteration

mahādevastatastasmīn vṛtte yajñe yathāvidhi | daṇḍaṃ dharmasya goptāraṃ viṣṇave satkṛtaṃ dadau ||

Translation

ဝသုဟာရောမက ပြောသည်— ယဇ္ဉပူဇော်ပွဲသည် ဝေဒနည်းလမ်းအတိုင်း စည်းကမ်းတကျ ပြီးစီးသွားသောအခါ မဟာဒေဝသည် ဓမ္မကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူ ဗိဿနုကို ဂုဏ်ပြုကာ ‘ဒဏ္ဍ’ ဟူသော အပြစ်ပေးအာဏာ၏ တံတားတော်ကို ဆက်ကပ်ပေး하였다။ ဤအမှုသည် မကောင်းမှုကို တားဆီးသည့် အာဏာကို ဓမ္မအတွက်သာ အသုံးချရမည်ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုအာဏာကို ထိုက်တန်သူထံ အပ်နှံရမည်ဟုလည်းကောင်း အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြသည်။

Word by Word

• महादेवः: Mahadeva (Shiva)
• महादेवः: Karta
• Type: Noun
• Root: महादेव
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• ततः: then/from there
• Type: Indeclinable
• Root: ततः

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine/Neuter, Locative, Singular

• वृत्ते: completed/finished
• वृत्ते: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: वृत्त
• Form: Masculine/Neuter, Locative, Singular

• यज्ञे: in the sacrifice
• यज्ञे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: यज्ञ
• Form: Masculine, Locative, Singular

• यथा: as/according to
• Type: Indeclinable
• Root: यथा

• विधि: by rule/according to the prescribed rite
• विधि: Karana
• Type: Noun
• Root: विधि
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• दण्डम्: the staff/punitive rod (scepter of punishment)
• दण्डम्: Karma
• Type: Noun
• Root: दण्ड
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• धर्मस्य: of dharma
• Type: Noun
• Root: धर्म
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• गोप्तारम्: protector/guardian
• गोप्तारम्: Karma
• Type: Noun
• Root: गोप्तृ
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• विष्णवे: to Vishnu
• विष्णवे: Sampradana
• Type: Noun
• Root: विष्णु
• Form: Masculine, Dative, Singular

• सत्कृतम्: honored/duly respected
• Type: Adjective
• Root: सत्कृत
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• ददौ: gave
• Type: Verb
• Root: दा
• Form: Perfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada

Speaker

वसुहरोम उवाच

Characters & Entities

• वसुहरोम (Vasuharoma)
• महादेव (Mahādeva/Śiva)
• विष्णु (Viṣṇu)
• यज्ञ (yajña)
• दण्ड (daṇḍa)