Shloka 47
मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्
Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition
तूष्णीम्भावे5पि विज्ञेयं न भेद् भवति कारणम् । निःश्वासं चोष्ठसंदंशं शिरसश्च प्रकम्पनम्
tūṣṇīṁbhāve ’pi vijñeyaṁ na bhed bhavati kāraṇam | niḥśvāsaṁ coṣṭha-sandaṁśaṁ śirasaś ca prakampanam ||
ဘိဿမက မိန့်ကြားသည်– «လူတစ်ယောက် တိတ်ဆိတ်နေသော်လည်း အတွင်းစိတ်မကောင်းမှုကို သိမြင်နိုင်သည်။ တိတ်ဆိတ်ခြင်းတစ်ခုတည်းကြောင့် မကောင်းကြံစည်မှု မရှိဟု မယူဆသင့်။ အခြားသူ၏ ကောင်းဂုဏ်ကို ချီးမွမ်းနေချိန်တွင် အကြောင်းမရှိဘဲ ရှည်ရှည်လျားလျား သက်ပြင်းချခြင်း၊ နှုတ်ခမ်းကို ကိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖိနှိပ်ခြင်း၊ ခေါင်းကို လှုပ်ယမ်းခြင်းတို့ ပြုလျှင် ထိုလက္ခဏာများက မကောင်းသဘောထားကို ဖော်ပြသည်။»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Silence alone does not prove goodness; subtle bodily reactions—especially resentment during the praise of others—can disclose envy and inner wickedness.
In Bhīṣma’s instruction on righteous conduct and discernment, he explains how to detect a person’s ill will even when the person does not speak, by observing involuntary signs like sighing, lip-biting, and head-shaking.