Adhyaya 16
अश्वत्थाम-शापः, परिक्षिद्भविष्यत्, मणि-न्यासः (Aśvatthāman’s Curse, Parikṣit’s Future, and the Mani’s Restitution)
Upa-parva: Aśvatthāman-śāpa and Parikṣit Preservation (Sauptika-parva episode)
Vaiśaṃpāyana reports Kṛṣṇa’s response upon learning of Aśvatthāman’s grievous act: Kṛṣṇa recalls a prior brahminical prediction that, when the Kurus are diminished, Uttarā will bear a son named Parikṣit who will restore the line. Aśvatthāman disputes Kṛṣṇa, insisting his weapon will strike the fetus. Kṛṣṇa affirms the weapon’s unfailing descent while declaring that the child, though struck, will live and attain long life. He then pronounces a punitive sentence upon Aśvatthāman: prolonged wandering for three thousand years, isolation from human contact, and affliction—an ethical judgment framed as consequence for repeated harmful acts. Kṛṣṇa further outlines Parikṣit’s future education under Kṛpa, mastery of arms within kṣatra discipline, and a sixty-year righteous reign as Kuru king. Vyāsa validates Kṛṣṇa’s words as certain. Aśvatthāman concedes the truthfulness of the pronouncement, gives up his innate mani to the Pāṇḍavas, and departs to the forest. The Pāṇḍavas, accompanied by Kṛṣṇa, Vyāsa, and Nārada, return to Draupadī; Bhīma presents the mani and urges her to rise from grief. Draupadī interprets the outcome as release from debt toward the guru-lineage and asks the king to bind the mani upon his head; Yudhiṣṭhira does so, and the narrative closes with Draupadī rising from sorrow and Dharma-rāja questioning Kṛṣṇa further.
Chapter Arc: रात्रि-वध के धुएँ के बीच पाण्डव-शिविर में शोक की लहर उठती है; उसी क्षण कृष्ण का वचन और शाप-सा कठोर न्याय अश्वत्थामा के भाग्य पर उतर आता है। → द्रौपदी के सामने अपमान और पुत्र-शोक की ज्वाला फिर भड़कती है; पाण्डव उसे देखते ही ‘आर्त से भी अधिक आर्त’ हो उठते हैं। स्मृति में वह पुरानी बात भी उभरती है—उपप्लव्य में विराट-कन्या (अभिमन्यु-पत्नी) के विषय में ब्राह्मण-वाणी/पूर्वसंकेत, जो आगे के राजवंश-भाग्य की छाया डालती है। → कृष्ण अश्वत्थामा को उसके पाप का फल सुनाते हैं—हजारों वर्षों तक पृथ्वी पर भटकना, रोगों से ग्रस्त रहना, जनसमुदाय से बहिष्कृत होना, देह से पीव-रक्त की दुर्गन्ध निकलना; और उसी निर्णायक क्षण में अश्वत्थामा से मणि छीन/दिलवाकर द्रौपदी के क्रोध को शान्त करने का उपाय सिद्ध होता है। → मणि द्रौपदी को देकर उसे सांत्वना मिलती है; प्रतिशोध की आग धर्म-सीमा में बाँधी जाती है। अश्वत्थामा वन/दुर्गम प्रदेशों की ओर निर्वासित-सा प्रस्थान करता है—जीवित रहते हुए भी मृतक-सा। → कथा भविष्य की ओर संकेत करती है—परीक्षित का राज्यारोहण और दीर्घकालीन धर्म-राज्य का वचन; युद्धोत्तर शून्य में एक नये युग का बीज पड़ता है, पर शापित अश्वत्थामा की भटकन की छाया बनी रहती है।
Shlokas
Verse 1
ऑपन-माज बछ। डे घोडशो< ध्याय: श्रीकृष्णसे शाप पाकर अश्वत्थामाका वनको प्रस्थान तथा पाण्डवोंका मणि देकर द्रौपदीको शान्त करना वैशम्पायन उवाच तदाज्ञाय हृषीकेशो विसृष्टं पापकर्मणा । हृष्यमाण इदं वाक्य द्रौणिं प्रत्यब्रवीत्तदा,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! पापी अभश्वत्थामाने अपना अस्त्र पाण्डवोंके गर्भपर छोड़ दिया, यह जानकर भगवान् श्रीकृष्णको बड़ी प्रसन्नता हुई। उस समय उन्होंने द्रोणपुत्रसे इस प्रकार कहा--
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်—အို မင်းကြီး၊ ဟෘရှီကေရှ (ကృష్ణ) သည် အရှွတ္ထာမာ မကောင်းမှုဖြင့် မိမိ၏ အာယုဓကို လွှတ်လိုက်ကြောင်း၊ ထိုအပြစ်ကိစ္စသည် ထင်ရှားကာ တာဝန်ခံရမည်ဖြစ်ကြောင်း သိသွားသောအခါ၊ ထိုအပြစ်၏ အမှန်တရား ပေါ်လွင်လာသည်ကို မြင်၍ တင်းမာသော စိတ်ကျေနပ်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်ပေါ်하였다။ ထို့နောက် ထိုသိမြင်မှုကြောင့် ဝမ်းမြောက်လျက် ဒ್ರೋဏ၏သား (အရှွတ္ထာမာ) ထံသို့ ဤစကားများဖြင့် ပြောကြား하였다။
Verse 2
विराटस्य सुतां पूर्व स्नुषां गाण्डीवधन्चन: । उपप्लव्यगतां दृष्टवा व्रतवान् ब्राह्मणो5ब्रवीत्
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်—ဂါဏ္ဍီဝကို ကိုင်ဆောင်သူ၏ မိန်းမဘက် သမီးဖြစ်ခဲ့သော ဝိရာဋ၏ သမီးကို အုပပလဗျ၌ နေထိုင်နေသည်ကို မြင်သောအခါ၊ ဝရတကို စောင့်ထိန်းသော ဘြာဟ္မဏက စကားဆို하였다။
Verse 3
“पहलेकी बात है, राजा विराटकी कन्या और गाण्डीवधारी अर्जुनकी पुत्रवधू जब उपप्लव्यनगरमें रहती थी, उस समय किसी व्रतवान् ब्राह्मणने उसे देखकर कहा-- ।। परिक्षीणेषु कुरुषु पुत्रस्तव भविष्यति । एतदस्य परिक्षित्त्वं गर्भस्थस्य भविष्यति,“बेटी! जब कौरववंश परिक्षीण हो जायगा, तब तुम्हें एक पुत्र प्राप्त होगा और इसीलिये उस गर्भस्थ शिशुका नाम परीक्षित् होगा”
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်—“ဤသည်မှာ အရင်က ဖြစ်ခဲ့သော အကြောင်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ဝိရာဋမင်း၏ သမီး—ဂါဏ္ဍီဝကိုင်ဆောင်သူ အာర్జုန၏ မိန်းမဘက် သမီးဖြစ်လာသူ—အုပပလဗျ မြို့၌ နေထိုင်စဉ်၊ ဝရတကို စောင့်ထိန်းသော ဘြာဟ္မဏတစ်ဦးက သူမကို မြင်ပြီး ဤသို့ ဟောကြား하였다—‘ကူရု မျိုးရိုး ပျောက်ကွယ်သွားသောအခါ သင်သည် သားတစ်ယောက် ရလိမ့်မည်။ ကူရုတို့ လျော့နည်းသွားချိန်၌ မွေးဖွားမည်ဖြစ်သဖြင့် သင်၏ ဝမ်းထဲရှိ ကလေး၏ အမည်ကို ပရိက္ခစ် (Parīkṣit) ဟု ခေါ်လိမ့်မည်’”
Verse 4
तस्य तद् वचन साथो: सत्यमेतद् भविष्यति । परिक्षिद् भविता होषां पुनर्वशकर: सुतः,“उस साधु ब्राह्मणका वह वचन सत्य होगा। उत्तराका पुत्र परीक्षित् ही पुनः पाण्डववंशका प्रवर्तक होगा?”
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်—“ထိုသန့်ရှင်းသော ဘြာဟ္မဏ၏ စကားသည် အမှန်တကယ် ဖြစ်လာလိမ့်မည်။ ဥတ္တရာမှ မွေးဖွားမည့် ပရိက္ခစ်သည် ထမြောက်လာကာ ပाण्डဝ မျိုးရိုးကို ထပ်မံ ပြန်လည် ထူထောင်၍ ထိန်းသိမ်းလိမ့်မည်။”
Verse 5
एवं ब्रुवाणं गोविन्द सात्वतां प्रवरं तदा । द्रौणि: परमसंरब्ध: प्रत्युवाचेदमुत्तरम्,सात्वतवंशशिरोमणि भगवान् श्रीकृष्ण जब इस प्रकार कह रहे थे, उस समय द्रोणकुमार अश्वत्थामा अत्यन्त कुपित हो उठा और उन्हें उत्तर देता हुआ बोला--
ဂိုဝိန္ဒ၊ စာတ္ဝတတို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော သူသည် ဤသို့ ပြောဆိုနေစဉ်၊ ဒရိုးဏ၏သား အရှွတ္ထာမာသည် အလွန်အမင်း ဒေါသထွက်ကာ အောက်ပါစကားများဖြင့် ပြန်လည် တုံ့ပြန်하였다။
Verse 6
नैतदेवं यथा<55त्थ त्वं पक्षपातेन केशव । वचन पुण्डरीकाक्ष न च मद्धाक्यमन्यथा,“कमलनयन केशव! तुम पाण्डवोंका पक्षपात करते हुए इस समय जैसी बात कह गये हो, वह कभी हो नहीं सकती। मेरा वचन झूठा नहीं होगा
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «အို ကေသဝ၊ ကြာမျက်လုံးရှင်! ပာဏ္ဍဝတို့ဘက်ကို လိုက်လျော၍ သင်ယခု ပြောလိုက်သောစကားသည် အမှန်တကယ် ဖြစ်နိုင်မည်မဟုတ်။ ထို့ပြင် ငါ၏စကားလည်း အခြားသို့ မလွဲမသွား; ငါ၏စကားသည် မလိမ်မညာ»။
Verse 7
पतिष्यति तदस्त्रं हि गर्भे तस्या मयोद्यतम् । विराटदुहितु: कृष्ण यं त्वं रक्षितुमिच्छसि
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «ငါ ပစ်လွှတ်ထားသော ထိုလက်နက်သည် အမှန်တကယ် သူမ၏ ဝမ်းဗိုက်(ဂರ್ಭ)ကို ထိမည်—အို ကృష్ణ—ဗိရာဋ္၏ သမီး၏ ဂರ್ಭ၊ သင်က ကာကွယ်လိုသောသူ၏ ဂರ್ಭကိုပင်»။
Verse 8
“श्रीकृष्ण! मेरे द्वारा चलाया गया वह अस्त्र विराटपुत्री उत्तराके गर्भपर ही, जिसकी तुम रक्षा करना चाहते हो, गिरेगा” ।। श्रीभगवानुवाच अमोघ: परमास्त्रस्य पातस्तस्य भविष्यति । स तु गर्भो मृतो जातो दीर्घमायुरवाप्स्यति
ဘုရားသခင်က မိန့်တော်မူသည်– «အမြင့်မြတ်ဆုံး လက်နက်၏ ကျရောက်မှုသည် အလဟသ မဖြစ်; အမှန်တကယ် ကျရောက်မည်။ သို့သော် ဂರ್ಭထဲက ကလေးသည် သေသကဲ့သို့ မွေးဖွားလာမည်၊ ထို့နောက် အသက်ပြန်ရ၍ ရှည်လျားသော အသက်တမ်းကို ရမည်»။
Verse 9
श्रीभगवान् बोले--द्रोणकुमार! उस दिव्य अस्त्रका प्रहार तो अमोघ ही होगा। उत्तराका वह गर्भ मरा हुआ ही पैदा होगा; फिर उसे लंबी आयु प्राप्त हो जायगी ।। त्वां तु कापुरुषं पापं विदु: सर्वे मनीषिण: । असकृत्पापकर्माणं बालजीवितघातकम्
ဘုရားသခင်က မိန့်တော်မူသည်– «ဒ్రోဏ၏သားရေ! ဤဒေဝလက်နက်၏ ထိခိုက်မှုသည် မလွဲမသွေ ဖြစ်မည်။ ဥတ္တရာ၏ ဂರ್ಭက ကလေးသည် အသက်မဲ့စွာ မွေးဖွားလာမည်; သို့သော် နောက်တစ်ဖန် ရှည်လျားသော အသက်တမ်းကို ချီးမြှင့်ခံရမည်။ သို့ရာတွင် သင်အကြောင်း—ပညာရှိအပေါင်းတို့က သင့်ကို ယုတ်မာသော ကျပ်တည်းသူ၊ အပြစ်သား၊ မကောင်းမှုကို ထပ်ခါတလဲလဲ ကျူးလွန်သူ၊ ကလေး၏ အသက်ကို သတ်သူဟု သိကြသည်»။
Verse 10
तस्मात्त्वमस्य पापस्य कर्मण: फलमाप्त॒हि । त्रीणि वर्षमहस्राणि चरिष्यसि महीमिमाम्
ထို့ကြောင့် သင်သည် ဤအပြစ်လုပ်ရပ်၏ အကျိုးကို မလွဲမသွေ ခံယူရမည်။ နှစ်သုံးထောင်တိုင်အောင် သင်သည် ဤမြေပြင်ပေါ်တွင် လှည့်လည်သွားလာရမည်။
Verse 11
अप्राप्रुवन् क्वचित् काज्चित् संविदं जातु केनचित् । निर्जनानसहायस्त्वं देशान् प्रविचरिष्यसि
သင်သည် မည်သည့်နေရာ၌မဆို မည်သည့်အချိန်၌မဆို မည်သူနှင့်မျှ စကားပြောဆိုခွင့်ကို မရနိုင်တော့။ အထောက်အပံ့မရှိသော တစ်ယောက်တည်းဖြင့် လူမရှိသော ဒေသများကို လှည့်လည်သွားလာရလိမ့်မည်။
Verse 12
परंतु तुझे सभी मनीषी पुरुष कायर, पापी, बारंबार पापकर्म करनेवाला और बाल- हत्यारा समझते हैं। इसलिये तू इस पाप-कर्मका फल प्राप्त कर ले। आजसे तीन हजार वर्षोतक तू इस पृथ्वीपर भटकता फिरेगा। तुझे कभी कहीं और किसीके साथ भी बातचीत करनेका सुख नहीं मिल सकेगा। तू अकेला ही निर्जन-स्थानोंमें घूमता रहेगा ।। भवित्री न हि ते क्षुद्र जनमध्येषु संस्थिति: । पूयशोणितगन्धी च दुर्गकान्तारसंश्रय:
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်— «လောကပညာရှိတို့သည် သင့်ကို ကြောက်ရွံ့သူ၊ အပြစ်သား၊ အပြစ်ကို ထပ်ခါထပ်ခါ ကျူးလွန်သူ၊ ကလေးသတ်သူဟု သတ်မှတ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် ထိုအပြစ်ကံ၏ အကျိုးကို ခံယူလော့။ ယနေ့မှစ၍ သုံးထောင်နှစ်တိုင်တိုင် ဤမြေပေါ်၌ လှည့်လည်ပျံ့နှံ့ရလိမ့်မည်။ မည်သူနှင့်မျှ စကားပြောဆိုရသည့် အရသာကို မရနိုင်။ လူမရှိသော နေရာများတွင် တစ်ယောက်တည်း လှည့်လည်နေရလိမ့်မည်။ အို မနာလိုသေးသောသူ—လူအစုအဝေးအတွင်း သင့်အတွက် နေရာမရှိ။ အညစ်အကြေးနှင့် သွေးနံ့စွဲကပ်လျက်၊ ကာကွယ်ရာမဲ့ ခံတပ်အပျက်အစီးများနှင့် လမ်းမရှိသော တောကန္တာရတို့၌သာ ခိုလှုံရလိမ့်မည်။»
Verse 13
वय:ः प्राप्य परिक्षित् तु वेदब्रतमवाप्य च
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်— «ပရိက္ခစ်သည် အရွယ်ရောက်လာပြီး၊ ဝေဒပညာကို လေ့လာထိန်းသိမ်းသည့် သန့်ရှင်းသော ဝတ္တရားကိုလည်း ခံယူပြီးနောက်»
Verse 14
कृपाच्छारद्वताच्छूर: सर्वास्त्राण्युपपत्स्यते । परीक्षित् तो दीर्घ आयु प्राप्त करके ब्रह्मचर्यपालन एवं वेदाध्ययनका व्रत धारण करेगा और वह शूरवीर बालक शरद्वानके पुत्र कृपाचार्यसे ही सम्पूर्ण अस्त्र-शस्त्रोंका ज्ञान प्राप्त करेगा || १३ $ ।। विदित्वा परमास्त्राणि क्षत्रधर्मव्रते स्थित:
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်— «ထိုသူရဲကောင်းကလေးသည် ရှာရဒ္ဝတ်၏ သားဖြစ်သော သတ္တိရှင် ကೃပာထံမှ လက်နက်နှင့် ပစ်လက်နက် အားလုံး၏ ပညာကို အပြည့်အဝ သင်ယူရလိမ့်မည်။ အမြင့်မြတ်ဆုံး လက်နက်များကို ကျွမ်းကျင်သိမြင်ပြီးနောက်၊ က္ෂတ္တရဓမ္မ၏ ဝတ္တရားသစ္စာ၌ တည်ကြည်မည်—အလှအပအတွက် မဟုတ်ဘဲ စည်းကမ်းနှင့် တရားသဖြင့် အုပ်ချုပ်မှုကို ကာကွယ်ရန် ဖြစ်သည်။»
Verse 15
इस प्रकार श्रीमहाभारत सौप्तिकपर्वके अन्तर्गत ऐषीकपर्वमें ब्रह्मासत्रका पाण्डवोके गर्भमें प्रवेशविषयक पंद्रहवाँ अध्याय पूरा हुआ,इतश्वोर्ध्व महाबाहु: कुरुराजो भविष्यति
ဤသို့ဖြင့် «သီရိ မဟာဘာရတ» ၏ စောပ္တိကပရဝ၌—အိုင်ရှီက အပိုင်းအတွင်း—ပဏ္ဍဝ မျိုးဆက်၏ သားအိမ်အတွင်းသို့ ဘြဟ္မာစတြာ ဝင်ရောက်ခြင်းကို ဖော်ပြသော ဆယ့်ငါးမြောက် အခန်းသည် ပြီးဆုံးလေ၏။ ဤမှစ၍ လက်တံကြီးသန်မာသော ကုရုဘုရင်တစ်ပါး ပေါ်ထွန်းလာမည်။
Verse 16
अहं त॑ जीवयिष्यामि दग्धं शस्त्राग्नितेजसा । पश्य मे तपसो वीर्य सत्यस्य च नराधम,नराधम! तेरी शस्त्राग्निके तेजसे दग्ध हुए उस बालकको मैं जीवित कर दूँगा। उस समय तू मेरे तप और सत्यका प्रभाव देख लेना इति श्रीमहाभारते सौप्तिकपर्वणि ऐषीकपर्वणि द्रौपदीसान्त्वनायां षोडशो< ध्याय: इस प्रकार श्रीमहाभारत सौप्तिकपववके अन्तर्गत ऐषीकपवर्ें द्रौपदीकी सानत्वनाविषयक सोलहवाँ अध्याय पूरा हुआ
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «သင်၏လက်နက်၏ မီးတောက်သဏ္ဍာန် အာနုဘော်ကြောင့် လောင်ကျွမ်းသွားသော ထိုကလေးကို ငါ ပြန်လည်အသက်သွင်းမည်။ အို လူယုတ်မာ၊ ငါ၏ တပဿ (အာသီတိ) ၏ အင်အားနှင့် သစ္စာ၏ အာနုဘော်ကို ကြည့်လော့»။
Verse 17
व्यास उवाच यस्मादनादृत्य कृतं त्वयास्मान् कर्म दारुणम् । ब्राह्मणस्य सतश्वैव यस्मात् ते वृत्तमीदूशम्
ဗျာသက ပြောသည်– သင်သည် ကျွန်ုပ်တို့ကို မလေးစားဘဲ ကြမ်းတမ်းသော အမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သောကြောင့်၊ ထို့ပြင် သင်သည် သီလရှိသော ဗြာဟ္မဏတစ်ဦးအပေါ်၌ပင် ထိုသို့သော အပြုအမူကို ကျင့်သုံးခဲ့သောကြောင့်—ထို့ကြောင့် သင်၏ အကျင့်အကြံသည် ဤသို့ ဖြစ်လာရသည်။
Verse 18
तस्माद् यद् देवकीपुत्र उत्तवानुत्तमं वच: । असंशयं ते तद् भावि क्षत्रधर्मस्त्वया55श्रित:
ထို့ကြောင့်၊ ဒေဝကီ၏သားတော်၊ သင်ပြောခဲ့သော အထွတ်အထိပ်သော စကားသည် မလွဲမသွေ အမှန်တကယ် ဖြစ်လာမည်။ သံသယမရှိဘဲ သင်သည် က္ෂတ္တရိယဓမ္မ—စစ်သည်၏ စည်းကမ်း၊ ဆုံးဖြတ်ချက်၊ ကာကွယ်ခြင်းနှင့် စစ်ပွဲ၏ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းမှုတို့ကို ထမ်းဆောင်သော လမ်း—ကို အားကိုးယူထားသည်။
Verse 19
व्यासजीने कहा--द्रोणकुमार! तूने हमलोगोंका अनादर करके यह भयंकर कर्म किया है, ब्राह्मण होनेपर भी तेरा आचार ऐसा गिर गया है और तूने क्षत्रियरर्मको अपना लिया है; इसलिये देवकीनन्दन श्रीकृष्णने जो उत्तम बात कही है, वह सब तेरे लिये होकर ही रहेगी, इसमें संशय नहीं है ।। अश्वत्थामोवाच सहैव भवता ब्रह्मन् स्थास्यामि पुरुषेष्विह । सत्यवागस्तु भगवानयं च पुरुषोत्तम:,अश्वत्थामा बोला--ब्रह्मन! अब मैं मनुष्योंमें केवल आपके ही साथ रहूँगा। इन भगवान् पुरुषोत्तमकी बात सत्य हो
ဗျာသက ပြောသည်– «ဒြောဏ၏သားရေ၊ သင်သည် ကျွန်ုပ်တို့ကို မထီမဲ့မြင်ပြု၍ ဤကြောက်မက်ဖွယ် အမှုကို ပြုခဲ့သည်။ မွေးရာပါ ဗြာဟ္မဏဖြစ်သော်လည်း သင်၏ အကျင့်အကြံသည် နိမ့်ကျသွားပြီး က္ෂတ္တရိယလမ်းကို လက်ခံယူခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဒေဝကီ၏သား သီရိကృష్ణက ပြောခဲ့သော မြတ်သော ကြေညာချက်သည် သင့်အပေါ် မလွဲမသွေ အမှန်တကယ် ဖြစ်လာမည်—သံသယမရှိ»။ အရှွတ္ထာမာက ပြန်ဆိုသည်– «အို ဗြာဟ္မဏ၊ လူတို့အကြား၌ ငါသည် ယခုမှစ၍ သင်နှင့်သာ အတူ နေမည်။ ဤ ဘုရားသခင်—ပုရုရှောတ္တမ—၏ စကားသည် အမှန်ဖြစ်ပါစေ»။
Verse 20
वैशम्पायन उवाच प्रदायाथ मर्णिं द्रौणि: पाण्डवानां महात्मनाम् । जगाम विमनास्तेषां सर्वेषां पश्यतां वनम्
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– ထို့နောက် ဒြောဏ၏သား ဒြောဏိသည် မဟာသတ္တိရှိသော ပाण्डဝတို့အား ရတနာကို ပေးအပ်ပြီး၊ စိတ်ညစ်ညူးဝမ်းနည်းလျက် အားလုံးမြင်နေစဉ် တောသို့ ထွက်ခွာသွား하였다။
Verse 21
वैशम्पायनजी कहते हैं-राजन्! इसके बाद महात्मा पाण्डवोंको मणि देकर द्रोणकुमार अश्वत्थामा उदास मनसे उन सबके देखते-देखते वनमें चला गया ।। पाण्डवाश्चापि गोविन्द पुरस्कृत्य हतद्विष: । कृष्णद्वैपायनं चैव नारदं च महामुनिम्,इधर जिनके शत्रु मारे गये थे, वे पाण्डव भी भगवान् श्रीकृष्ण, श्रीकृष्णद्वैपायन व्यास तथा महामुनि नारदजीको आगे करके द्रोणपुत्रके साथ ही उत्पन्न हुई मणि लिये आमरण अनशनका निश्चय किये बैठी हुई मनस्विनी द्रौपदीके पास पहुँचनेके लिये शीघ्रतापूर्वक चले
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက မိန့်တော်မူသည်– «အို မင်းကြီး! ထို့နောက် ဒ్రோဏ၏သား အရှွတ္ထာမာသည် မဟာစိတ်ရှိသော ပाण्डဝတို့အား မဏိရတနာကို ပေးအပ်ပြီး၊ စိတ်ညှိုးနွမ်းကာ လူအားလုံး၏ မျက်စိရှေ့တွင်ပင် တောသို့ ထွက်ခွာသွား하였다။ ရန်သူတို့ကို သတ်ဖြတ်ပြီးဆုံးသော ပाण्डဝတို့လည်း ဂోవိန္ဒ (သီရိကృష్ణ) ကို ရှေ့တန်းတင်၍၊ ကృష్ణ-ဒွൈပာယန ဗျာသနှင့် မဟာမုနိ နာရဒတို့ကိုပါ အတူခေါ်ကာ၊ ဒ్రೋဏသားနှင့် ဆက်စပ်၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော မဏိကို ယူဆောင်ပြီး၊ သေမတိုင်မီ အစာရှောင်မည်ဟု သစ္စာပြုကာ ထိုင်နေသော စိတ်ခိုင်မာသည့် ဒြౌပဒီထံသို့ အလျင်အမြန် သွားကြသည်။ ဤအခန်းကဏ္ဍသည် အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ပြန်လည်တုံ့ပြန်မှု၏ သီလအလေးချိန်ကို ထင်ဟပ်စေသည်– အောင်ပွဲပြီးနောက်တောင် ဝမ်းနည်းမှုနှင့် တာဝန်ခံမှုက ကျန်ရှိနေပြီး၊ လူထုသည် ထပ်မံလက်စားချေခြင်းထက် အကြံဉာဏ်နှင့် ထိန်းသိမ်းမှုဘက်သို့ လှည့်ကြသည်။
Verse 22
द्रोणपुत्रस्य सहजं मणिमादाय सत्वरा: । द्रौपदीमभ्यधावन्त प्रायोपेतां मनस्विनीम्,इधर जिनके शत्रु मारे गये थे, वे पाण्डव भी भगवान् श्रीकृष्ण, श्रीकृष्णद्वैपायन व्यास तथा महामुनि नारदजीको आगे करके द्रोणपुत्रके साथ ही उत्पन्न हुई मणि लिये आमरण अनशनका निश्चय किये बैठी हुई मनस्विनी द्रौपदीके पास पहुँचनेके लिये शीघ्रतापूर्वक चले
ဒ్రೋဏ၏သား (အရှွတ္ထာမာ) နှင့်အတူ မွေးဖွားလာသော မဏိကို အလျင်အမြန် ယူဆောင်၍၊ သေမတိုင်မီ အစာရှောင်မည်ဟု “ပရာယ” သစ္စာပြုထားသော စိတ်မြင့်မြတ်သည့် ဒြൗပဒီထံသို့ သူတို့ အလျင်တကြီး သွားကြသည်။ ဤကဗျာပိုဒ်သည် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုနောက်ကွယ်ရှိ သီလအကျိုးဆက်၏ တင်းမာမှုကို ထင်ဟပ်စေသည်—အပြစ်ကျူးလွန်သူ၏ သင်္ကေတကို လက်ထဲတွင်ယူကာ လူထုသည် ဒြൗပဒီ၏ ဝမ်းနည်းမှု၊ သစ္စာကတိနှင့် တရားမျှတမှု၏ တောင်းဆိုချက်တို့ကို ထိန်းသိမ်းမှုဖြင့် ချိန်ညှိကာ ဖြေရှင်းရန် အလျင်အမြန် ရွေ့လျားကြသည်။
Verse 23
वैशम्पायन उवाच ततस्ते पुरुषव्याप्रा: सदश्वैरनिलोपमै: । अभ्ययु: सहदाशार्हा: शिबिरं पुनरेव हि,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन! भगवान् श्रीकृष्ण-सहित वे पुरुषसिंह पाण्डव वहाँसे वायुके समान वेगशाली उत्तम घोड़ोंद्वारा पुन: अपने शिविरमें आ पहुँचे
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက မိန့်တော်မူသည်– ထို့နောက် ဒာရှာर्ह (သီရိကృష్ణ) နှင့်အတူ ထက်သန်သည့် သူရဲကောင်းတို့သည် လေကဲ့သို့ အရှိန်မြန်သော မြင်းကောင်းများကို စီးနင်းကာ မိမိတို့၏ စခန်းသို့ ပြန်လည် ရောက်လာကြသည်။ ညအမှောင်ထဲက အကြမ်းဖက်မှုနောက်ဆက်တွဲတွင် ဤကဗျာပိုဒ်သည် ရည်ရွယ်ချက်ရှိသော ပြန်လည်လှုပ်ရှားမှုနှင့် သတိပေးမှုကို ထင်ဟပ်စေသည်—စစ်၏ သီလအလေးချိန်အောက်တွင် ဆုံးဖြတ်ချက်ပြတ်သားစွာ လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်။
Verse 24
अवतीर्य रथेभ्यस्तु त्वरमाणा महारथा: । ददृशुद्रौपदीं कृष्णामार्तामार्ततरा: स्वयम्
မဟာရഥီတို့သည် အလျင်အမြန် ရထားများမှ ဆင်းကာ ဒြೌပဒီ—ကృష్ణာ—ကို ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုဖြင့် လွှမ်းမိုးနေသည်ကို မြင်ကြသည်; ထိုမြင်ကွင်းကြောင့် သူတို့သည် သူမထက်ပင် ပို၍ စိတ်မချမ်းသာကြသည်။ ဤကဗျာပိုဒ်သည် အကြမ်းဖက်မှု၏ အကျိုးဆက်သည် အောင်ပွဲ သို့မဟုတ် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်ခြင်းဖြင့် မပြီးဆုံးကြောင်းကို ပြသသည်—မေတ္တာကရုဏာ၊ သွေးသားဆက်နွယ်မှုနှင့် သီလဆိုင်ရာ ထိတ်လန့်မှုတို့မှတစ်ဆင့် ဒုက္ခသည် ပျံ့နှံ့သွားသည်။
Verse 25
वहाँ रथोंसे उतरकर वे महारथी वीर बड़ी उतावलीके साथ आकर शोकपीड़ित द्रपदकुमारी कृष्णासे मिले। वे स्वयं भी शोकसे अत्यन्त व्याकुल हो रहे थे ।। तामुपेत्य निरानन्दां दुःखशोकसमन्विताम् | परिवार्य व्यतिष्ठन्त पाण्डवा: सहकेशवा:,दुःख-शोकमें डूबी हुई आनन्दशून्य द्रौपदीके पास पहुँचकर श्रीकृष्णसहित पाण्डव उसे चारों ओरसे घेरकर बैठ गये
အဲဒီမှာ ရထားများမှ ဆင်းပြီး မဟာရഥီသူရဲကောင်းတို့သည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကြောင့် ဒုက္ခရောက်နေသော ဒရပဒ၏ သမီး ကൃഷ്ണာ (ဒြൗပဒီ) ကို အလျင်အမြန် သွားရောက်တွေ့ဆုံကြသည်။ သူတို့ကိုယ်တိုင်လည်း ဝမ်းနည်းမှုကြောင့် အလွန်တရာ စိတ်မချမ်းသာကြသည်။ ပျော်ရွှင်မှုမရှိဘဲ ဒုက္ခနှင့် ဝမ်းနည်းမှုထဲ နစ်မြုပ်နေသော ဒြൗပဒီထံသို့ ရောက်သောအခါ ကေရှဝ (ကృష్ణ) နှင့်အတူ ပाण्डဝတို့သည် သူမကို ပတ်လည်ဝိုင်းကာ နီးနီးကပ်ကပ် နေကြသည်။ ဤမြင်ကွင်းသည် ရက်စက်မှုနောက်တွင် ဆွေမျိုးနှင့် မဟာမိတ်တို့၏ သီလတာဝန်ကို ထင်ဟပ်စေသည်—ရှိနေခြင်း၊ ကာကွယ်ခြင်း၊ နှင့် ဝမ်းနည်းမှုကို အတူမျှဝေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
Verse 26
ततो राज्ञाभ्यनुज्ञातो भीमसेनो महाबल: । प्रददौ त॑ मर्णिं दिव्यं वचन चेदमब्रवीत्
ထို့နောက် မင်း၏ခွင့်ပြုချက်ကို ရရှိပြီးနောက် အင်အားကြီးမားသော ဘီမစေနသည် ထိုသဗ္ဗဒေဝ မဏိကို ပေးအပ်ကာ ဤသို့ စကားဆို၏။ ဤခဏသည် အကြမ်းဖက်မှုနောက်ကာလ၌ပင် စည်းကမ်းသိက္ခာကို ထင်ဟပ်စေသည်—အာဏာသည် တရားသင့်သော အာဏာဖြင့် ထိန်းချုပ်ခံရပြီး၊ တန်ဖိုးကြီးသော လုယူရရှိမှုကိုလည်း ခွင့်ပြုချက်ဖြင့်သာ လွှဲအပ်ရသည်၊ အင်အားတစ်ခုတည်းဖြင့် မသိမ်းယူရ။
Verse 27
तब राजाकी आज्ञा पाकर महाबली भीमसेनने वह दिव्य मणि द्रौपदीके हाथमें दे दी और इस प्रकार कहा-- ।। अयं भद्रे तव मणि: पुत्रहन्तुर्जित: स ते । उत्तिष्ठ शोकमुत्सृज्य क्षात्रधर्ममनुस्मर,भद्रे! यह तुम्हारे पुत्रोंका वध करनेवाले अश्वत्थामा-की मणि है। तुम्हारे उस शत्रुको हमने जीत लिया। अब शोक छोड़कर उठो और क्षत्रियधर्मका स्मरण करो
မင်း၏အမိန့်ကို ရရှိပြီးနောက် အင်အားကြီးမားသော ဘီမစေနသည် ထိုသဗ္ဗဒေဝ မဏိကို ဒြောပဒီ၏လက်ထဲသို့ ထားပေးကာ ဤသို့ဆို၏—“အရှင်မ၊ ဤသည် သင်၏မဏိဖြစ်သည်။ သင်၏သားတို့ကို သတ်သူ အရှွတ္ထာမာထံမှ ငါတို့က အနိုင်ယူ၍ ရရှိလာသောအရာပင်။ သင်၏ရန်သူကို ငါတို့က အနိုင်ယူပြီးပြီ။ ယခု ထ၍ ဝမ်းနည်းခြင်းကို စွန့်ပယ်ကာ က္ṣatriya-ဓမ္မကို သတိရလော့၊ အရှင်မ။”
Verse 28
प्रयाणे वासुदेवस्य शमार्थमसितेक्षणे । यान्युक्तानि त्वया भीरु वाक्यानि मधुघातिनि
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြော၏—“မျက်လုံးမည်းသောသူမ၊ ကြောက်ရွံ့နူးညံ့သောသူမ၊ မဓုကို သတ်သူမ (မဓုဃာတိနီ) ရေ—ဝါစုဒေဝ ထွက်ခွာသွားစဉ် သဘောတူညီမှုအတွက် သင်ပြောခဲ့သော စကားများကို…”
Verse 29
“कजरारे नेत्रोंवाली भोली-भाली कृष्णे! जब मधुसूदन श्रीकृष्ण कौरवोंके पास संधि करानेके लिये जा रहे थे, उस समय तुमने इनसे जो बातें कही थीं, उन्हें याद तो करो ।। नैव मे पतय: सन्ति न पुत्रा भ्रातरो न च । न वै त्वमिति गोविन्द शममिच्छति राजनि,“जब राजा युधिष्छिर शान्तिके लिये संधि कर लेना चाहते थे, उस समय तुमने पुरुषोत्तम श्रीकृष्णसे बड़े कठोर वचन कहे थे--“गोविन्द! (मेरे अपमानको भुलाकर शत्रुओंके साथ संधि की जा रही है, इसलिये मैं समझती हूँ कि) न मेरे पति हैं, न पुत्र हैं, न भाई हैं और न तुम्हीं हो'। क्षत्रियरर्मके अनुसार कहे गये उन वचनोंको तुम्हें आज स्मरण करना चाहिये
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြော၏—“‘ဂိုဝိန္ဒ၊ ငါ့တွင် ခင်ပွန်းမရှိ၊ သားမရှိ၊ ညီအစ်ကိုမရှိ—သင်တောင် မရှိ’ ဟူ၍ (သူမက) ပြောခဲ့သည်။ မင်းကြီးက ငြိမ်းချမ်းရေးကို လိုလား၍ သဘောတူစာချုပ် ချုပ်ဆိုလိုသည့်အခါ၊ မိဖုရားသည် က္ṣatriya-ဓမ္မ၏ စည်းကမ်းနှင့် အရှက်ခွဲခံရသည့် နာကျင်မှုကြောင့် ကృష్ణအား ခက်ထန်သော စကားများကို ယခင်က ပြောခဲ့၏။ ယခုမူ ထိုစကားများနှင့် ၎င်းတို့ ထမ်းဆောင်သည့် သဘောတရားဆိုင်ရာ တောင်းဆိုချက်ကို သတိရစေခြင်းဖြစ်သည်—တရားမျှတမှုမရှိသော ပြန်လည်သင့်မြတ်ခြင်းသည် အမှားအယွင်းနှင့် ပူးပေါင်းခြင်း မဖြစ်သင့်။”
Verse 30
उक्तवत्यसि तीव्राणि वाक््यानि पुरुषोत्तमम् । क्षत्रधर्मानुरूपाणि तानि संस्मर्तुमहसि,“जब राजा युधिष्छिर शान्तिके लिये संधि कर लेना चाहते थे, उस समय तुमने पुरुषोत्तम श्रीकृष्णसे बड़े कठोर वचन कहे थे--“गोविन्द! (मेरे अपमानको भुलाकर शत्रुओंके साथ संधि की जा रही है, इसलिये मैं समझती हूँ कि) न मेरे पति हैं, न पुत्र हैं, न भाई हैं और न तुम्हीं हो'। क्षत्रियरर्मके अनुसार कहे गये उन वचनोंको तुम्हें आज स्मरण करना चाहिये
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြော၏—“သင်သည် ပုရုရှောတ္တမ (သရီကృష్ణ) ထံသို့ ခက်ထန်သော စကားများကို တစ်ခါက ပြောခဲ့သည်။ ထိုစကားများသည် က္ṣatriya-ဓမ္မနှင့် ကိုက်ညီသော စကားများဖြစ်၏။ ယခု ထိုစကားများကို သင် သတိရသင့်သည်။”
Verse 31
हतो दुर्योधन: पापो राज्यस्य परिपन्थिक: । दुःशासनस्य रुधिरं पीत॑ विस्फुरतो मया,“हमारे राज्यका लुटेरा पापी दुर्योधन मारा गया और छटपटाते हुए दुःशासनका रक्त भी मैंने पी लिया। वैरका भरपूर बदला चुका लिया गया। अब कुछ कहनेकी इच्छावाले लोग हमलोगोंकी निनन््दा नहीं कर सकते। हमने द्रोणपुत्र अश्वत्थामाको जीतकर केवल ब्राह्मण और गुरुपुत्र होने-के कारण ही उसे जीवित छोड़ दिया है
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «အပြစ်သား ဒုရျောဓနသည် ငါတို့နိုင်ငံ၏ ရန်သူ၊ အတားအဆီးဖြစ်သူဖြစ်၍ သတ်ခံရပြီးပြီ။ ဒုရှာသနသည် လှုပ်ရှားကာ ရုန်းကန်နေစဉ်၌ ငါသည် သူ၏ သွေးကို သောက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် လက်စားချေခြင်းသည် ပြည့်စုံစွာ ပြန်ဆပ်ပြီးပြီ။ ယခုအခါ ပြောလိုသူတို့သည် ငါတို့ကို ထပ်မံ အပြစ်တင်မနိုင်တော့။ ဒ్రೋဏ၏ သား အရှ္ဝတ္ထာမန်ကို အနိုင်ယူပြီးနောက်၊ သူသည် ဗြာဟ္မဏ ဖြစ်ခြင်းနှင့် ငါတို့၏ ဆရာ၏ သားဖြစ်ခြင်းကြောင့်သာ အသက်ကို ချန်ထားခဲ့သည်»။
Verse 32
वैरस्य गतमानृण्यं न सम वाच्या विवक्षताम् | जित्वा मुक्तो द्रोणपुत्रो ब्राह्मण्याद् गौरवेण च,“हमारे राज्यका लुटेरा पापी दुर्योधन मारा गया और छटपटाते हुए दुःशासनका रक्त भी मैंने पी लिया। वैरका भरपूर बदला चुका लिया गया। अब कुछ कहनेकी इच्छावाले लोग हमलोगोंकी निनन््दा नहीं कर सकते। हमने द्रोणपुत्र अश्वत्थामाको जीतकर केवल ब्राह्मण और गुरुपुत्र होने-के कारण ही उसे जीवित छोड़ दिया है
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «ငါတို့၏ ရန်ငြိုးသည် ပြည့်စုံစွာ ပြန်ဆပ်ပြီးပြီ၊ လက်စားချေခြင်း၏ အကြွေးလည်း ကင်းလွတ်သွားပြီ။ ပြောလိုသူတို့သည် ယခုအခါ ငါတို့အပေါ် တူညီသည့် အပြစ်တင်စကားကို မထုတ်နိုင်တော့။ ဒ్రోဏ၏ သား (အရှ္ဝတ္ထာမန်) ကို အနိုင်ယူပြီးနောက်၊ သူ၏ ဗြာဟ္မဏ အဆင့်အတန်းနှင့် ဆရာ၏ သားဖြစ်ခြင်းကို ဂုဏ်ပြု၍ အသက်ရှင်လျက် လွှတ်ပေးခဲ့သည်»။
Verse 33
यशोअस्य पतितं देवि शरीरं त्ववशेषितम् । वियोजितश्व मणिना भ्रेशितश्नायुधं भुवि
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «အို မဟာဒေဝီ၊ တစ်ခါက ဂုဏ်သတင်းကြီးခဲ့သော သူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ယခု ကျဆုံးလဲလျောင်း၍ အကျန်အနည်းငယ်သာ ကျန်ရစ်သည်။ သူ၏ မဏိကို ချွတ်ယူခံရပြီး၊ သူ၏ လက်နက်လည်း လွတ်ကျကာ မြေပေါ်တွင် လဲကျနေသည်»။
Verse 34
“देवि! उसका सारा यश धूलमें मिल गया। केवल शरीर शेष रह गया है। उसकी मणि भी छीन ली गयी और उससे पृथ्वीपर हथियार डलवा दिया गया है' ।। द्रौपहुुवाच केवलानृण्यमाप्तास्मि गुरुपुत्रो गुरुर्मम । शिरस्यथेतं मर्णिं राजा प्रतिबध्नातु भारत,द्रौपदी बोली--भरतनन्दन! गुरुपुत्र तो मेरे लिये भी गुरुके ही समान हैं। मैं तो केवल पुत्रोंके वधका प्रतिशोध लेना चाहती थी, वह पा गयी। अब महाराज इस मणिको अपने मस्तकपर धारण करें
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «အို မဟာမိဖုရား၊ သူ၏ ဂုဏ်သတင်းအားလုံးသည် မြေမှုန့်သို့ ကျရောက်သွားပြီ၊ ကိုယ်ခန္ဓာသာ ကျန်ရစ်သည်။ သူ၏ မဏိကို ယူဆောင်သွားပြီး၊ လက်နက်များကိုလည်း မြေပေါ်သို့ ချထားစေခဲ့သည်»။ ဒြော်ပဒီက ပြောသည်– «ကျွန်မသည် လက်စားချေခြင်း၏ အကြွေးမှသာ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ဆရာ၏ သားသည် ကျွန်မအတွက်လည်း ဆရာတစ်ပါးနှင့် တူသည်။ ကျွန်မသည် သားများ သတ်ဖြတ်ခံရခြင်းအတွက်သာ ပြန်လည်တုံ့ပြန်လိုခဲ့ပြီး၊ ထိုအရာကို ရရှိပြီးပြီ။ ယခု ဘာရတမျိုးဆက် မင်းကြီး၊ ဤမဏိကို မင်း၏ ခေါင်းပေါ်တွင် ချည်နှောင်တော်မူပါ»။
Verse 35
त॑ गृहीत्वा ततो राजा शिरस्येवाकरोत् तदा । गुरोरुच्छिष्टमित्येव द्रौपद्या वचनादपि,तब राजा युधिष्ठिरने वह मणि लेकर द्रौपदीके कथनानुसार उसे अपने मस्तकपर ही धारण कर लिया। उन्होंने उस मणिको गुरुका प्रसाद ही समझा
ထို့နောက် မင်းကြီးသည် ထိုမဏိကို ယူကာ ချက်ချင်းပင် မိမိ၏ ခေါင်းပေါ်တွင် တင်ဆောင်하였다။ ဒြော်ပဒီ၏ တိုက်တွန်းစကားရှိသော်လည်း၊ မင်းကြီးသည် ထိုမဏိကို ဆရာ၏ ကရုဏာတော်မှ ကျန်ရစ်သော အကျန်အမြစ်ဟုသာ မှတ်ယူကာ—စစ်အောင်ပွဲ၏ ဆုတံဆိပ်မဟုတ်ဘဲ၊ သန့်ရှင်းသော ပူဇော်လက်ဆောင်အဖြစ် နိမ့်ချမှုနှင့် ထိန်းသိမ်းမှုဖြင့် ဆောင်ယူ하였다။
Verse 36
ततो दिव्यं मणिवरं शिरसा धारयन् प्रभु: । शुशुभे स तदा राजा सचन्द्र इव पर्वत:,उस दिव्य एवं उत्तम मणिको मस्तकपर धारण करके शक्तिशाली राजा युधिष्ठिर चन्द्रोदयकी शोभासे युक्त उदयाचलके समान सुशोभित हुए
ထို့နောက် အင်အားကြီးသော မင်းသည် ထိုသိဒ္ဓိမြတ်သော မဏိရတနာကို ခေါင်းပေါ်တွင် ဆောင်ထား၍၊ လကောင်းကင်တင်ထားသည့် တောင်တစ်လုံးကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်လျက် ရှုမောဖွယ် ဖြစ်လေ၏။
Verse 37
उत्तस्थौ पुत्रशोकार्ता ततः कृष्णा मनस्विनी । कृष्णं चापि महाबाहु: परिपप्रच्छ धर्मराट्,तब पुत्रशोकसे पीड़ित हुई मनस्विनी कृष्णा अनशन छोड़कर उठ गयी और महाबाहु धर्मराजने भगवान् श्रीकृष्णसे एक बात पूछी
ထို့နောက် သားများအပေါ် ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်းကြောင့် စိတ်နာကျင်နေသော်လည်း စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာသော ကೃṣṇā (ဒရౌပဒီ) သည် အစာရှောင်ခြင်းကို ရပ်တန့်ကာ ထတော်မူ၏။ ထိုအခါ လက်တံကြီးသော ဓမ္မရာဇ (ယုဓိဋ္ဌိရ) သည်လည်း ကೃṣṇa ကို မေးမြန်း၍ လမ်းညွှန်မှုကို တောင်းခံလေ၏။
Verse 126
विचरिष्यसि पापात्मन् सर्वव्याधिसमन्वित: । ओ नीच! तू जनसमुदायमें नहीं ठहर सकेगा। तेरे शरीरसे पीव और लोहूकी दुर्गन््ध निकलती रहेगी; अतः तुझे दुर्गम स्थानोंका ही आश्रय लेना पड़ेगा। पापात्मन्! तू सभी रोगोंसे पीड़ित होकर इधर-उधर भटकेगा
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «အပြစ်စိတ်ရှိသူရေ၊ သင်သည် ရောဂါအမျိုးမျိုးအားလုံးနှင့်အတူ ဒုက္ခခံကာ လှည့်လည်သွားလာရလိမ့်မည်။ လူအစုအဝေးအတွင်း မနေနိုင်ဘဲ၊ သင့်ကိုယ်မှ ပုပ်ရည်နှင့် သွေး၏ နံ့ဆိုးသည် အမြဲထွက်နေမည်ဖြစ်သဖြင့် လူကင်းမဲ့၍ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသော နေရာများသို့သာ ခိုလှုံရလိမ့်မည်»။
Verse 1436
षष्टिं वर्षाणि धर्मात्मा वसुधां पालयिष्यति । इस प्रकार उत्तम अस्त्रोंका ज्ञान प्राप्त करके क्षत्रियधर्ममें स्थित हो साठ वर्षोतक इस पृथ्वीका पालन करेगा
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «ဓမ္မစိတ်ရှိသော ထိုသူသည် မြေကြီးကို ခြောက်ဆယ်နှစ်တိုင်တိုင် ကာကွယ်အုပ်ချုပ်လိမ့်မည်»။
Verse 1536
परिक्षिन्नाम नृपतिर्मिषतस्ते सुदुर्मते । दुर्मते! इसके बाद तेरे देखते-देखते महाबाहु कुरुराज परीक्षित् ही इस भूमण्डलका सम्राट् होगा
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «ပါရီက்ஷစ်ဟု အမည်ရသော မင်းတစ်ပါး ပေါ်ထွန်းလာလိမ့်မည်—အလွန်အမင်း အမြင်မှားသော သင်က မျက်စိရှေ့တွင် မကူညီနိုင်ဘဲ ကြည့်နေရစဉ်ပင်။ ဟုတ်ကဲ့၊ သင်ကြည့်နေရင်းတင် လက်တံကြီးသော ကုရုမင်းသား ပါရီက்ஷစ်သည် ဤကမ္ဘာမြေတစ်လုံးလုံး၏ အဓိပတိ ဖြစ်လာလိမ့်မည်»။
Frequently Asked Questions
The chapter confronts whether retaliatory force can be justified when it targets a protected life (the unborn heir). The narrative resolves this by treating such action as a severe dharmic violation warranting condemnation and punitive consequence.
Power and technical capability (astra) do not confer moral legitimacy; truthful authority and restraint govern rightful action. Even amid political ruin, dharma operates through accountability, restitution, and the safeguarding of future social order.
No explicit phalaśruti is stated here; the meta-commentary is functional and ethical—Vyāsa’s confirmation of Kṛṣṇa’s pronouncement and the narrative’s linkage of adharma to tangible consequence and of protection to dynastic continuity.