Adhyaya 86
Sātyaki’s Assurance and the Protection of Dharmarāja (सात्यकिवचनम्—धर्मराजरक्षणविचारः)
Upa-parva: Jayadratha-vadha-anukramaṇikā (Pursuit and Safeguarding of Dharmarāja)
Sañjaya reports a measured, courteous exchange in which Sātyaki responds to Yudhiṣṭhira’s prior speech, affirming that it is timely, reasoned, and oriented toward Arjuna’s objective. Sātyaki declares readiness for extreme exertion when deployed by the king, framing his commitment as both operational and ethical. He then articulates a strategic constraint: the pursuit and elimination of Jayadratha will be rendered futile if Droṇa succeeds in capturing Yudhiṣṭhira. Sātyaki requests that Yudhiṣṭhira be placed under reliable protection (explicitly naming Kṛṣṇa/Pradyumna as potential guardians) and warns about Droṇa’s battlefield capability and intent. He offers confidence in Arjuna’s superiority over the assembled opposition, while repeatedly returning to the necessity of guarding the king as the war’s political keystone. Yudhiṣṭhira agrees, resolves to intensify self-protection, authorizes Sātyaki to proceed toward Arjuna, and enumerates a defensive cordon of allies—Bhīma, Dhṛṣṭadyumna, the Draupadeyas, and multiple allied rulers—asserting that Droṇa will be checked, particularly by Dhṛṣṭadyumna’s counter-pressure.
Chapter Arc: अर्जुन युद्धभूमि से लौटकर शुभ कक्ष्या/ड्योढ़ी में प्रवेश करता है; धर्मराज युधिष्ठिर उसे प्रणाम-स्वीकार कर प्रेम से आलिंगन करते हैं—और समस्त सुहृदों में आशा का संचार होता है। → युधिष्ठिर के आशीर्वाद और शुभ-लक्षणों (दाहिने प्रकट होने वाले विजय-सूचक निमित्त) के बीच अर्जुन अपने संकल्प को धार देता है: जयद्रथ-वध अनिवार्य है, पर साथ ही धर्मराज की रक्षा भी उतनी ही महान् जिम्मेदारी है। रथ-यात्रा की तैयारी होती है; कृष्ण सारथ्य संभालते हैं, सात्यकि को निर्देश मिलता है। → अर्जुन का प्रतिज्ञा-वाक्य निर्णायक रूप लेता है—‘मैं वहीं जाऊँगा जहाँ सैन्धव (जयद्रथ) यमलोक जाने की प्रतीक्षा कर रहा है’; और साथ ही यह भी कि जहाँ वासुदेव और वह स्वयं उपस्थित हों, वहाँ अनिष्ट नहीं हो सकता। → गोविन्द रश्मियाँ थामते हैं और रथ युद्ध-उद्देश्य की ओर बढ़ता है; सात्यकि ‘तथेत्य’ कहकर युधिष्ठिर की सुरक्षा-व्यवस्था हेतु प्रस्थान करता है—रणनीति स्पष्ट, भूमिकाएँ निश्चित। → अगले चरण में अर्जुन का जयद्रथ तक पहुँचना और उसे घेरने वाली कौरव-व्यवस्था को तोड़ना—क्या प्रतिज्ञा समय पर पूरी होगी?
Shlokas
Verse 1
हि ही बक। हि मा चतुरशीतितमो< ध्याय: युधिष्ठिरका अर्जुनको आशीर्वाद
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «အို မင်းကြီး၊ သူတို့သည် ဤသို့ စကားပြောနေဆဲအချိန်တွင်ပင် ဓနဉ္ဇယ (အာర్జုန) သည် ရုတ်တရက် ထိုနေရာသို့ ပေါ်လာခဲ့သည်။ သူသည် ဘာရတတို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ဘုရင် ယုဓိဋ္ဌိရကို၊ မိတ်သဟာယကောင်းများနှင့်အတူ တွေ့မြင်လိုသော ဆန္ဒဖြင့် လာရောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်»။
Verse 2
त॑ निविष्टं शुभां कक्ष्यामभिवन्द्याग्रत: स्थितम् | तमुत्थायार्जुन॑ प्रेम्णा सस्वजे पाण्डवर्षभ:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– မင်္ဂလာရှိသော အခန်း၌ ထိုင်နေသူကို ရိုသေစွာ ဦးညွှတ်ကန်တော့ပြီး၊ သူ၏ရှေ့တွင် ရပ်နေသော အာဂျုနသည် ထ၍ ချစ်ခင်မေတ္တာကြောင့် ပဏ္ဍဝတို့အနက် နွားထီးကဲ့သို့ ထူးမြတ်သူကို ပွေ့ဖက်လေ၏။ ဤခဏသည် စစ်၏ကြမ်းတမ်းမှုအလယ်၌ပင် အကြီးအကဲတို့ကို ရိုသေခြင်းနှင့် သွေးသားဆက်နွယ်မှု၊ သစ္စာတရားတို့က အပြုအမူကို ဆက်လက်ပုံဖော်နေကြောင်းကို ထင်ရှားစေသည်။
Verse 3
उस सुन्दर ड्योढ़ीमें प्रवेश करके राजाको प्रणाम करनेके पश्चात् उनके सामने खड़े हुए अर्जुनको पाण्डव-दश्रेष्ठ युधिष्ठिरने उठकर प्रेमपूर्वक हृदयसे लगा लिया ।।
သဉ္ဇယက ပြောသည်– အာဂျုနသည် ခမ်းနားလှသော တံခါးဝမှ ဝင်ရောက်၍ မင်းကို ဦးညွှတ်ကန်တော့ပြီး သူ၏ရှေ့တွင် ရပ်နေသော်၊ ပဏ္ဍဝတို့အနက် အမြတ်ဆုံး ယုဓိဋ္ဌိရသည် ထ၍ ကြိုဆိုလေ၏။ သူ့ကို နီးကပ်စွာ ဆွဲယူကာ ခေါင်းကို နံ့ရှု၍ လက်တစ်ဖက်ဖြင့် ပွေ့ဖက်ပြီးနောက် အမြင့်မြတ်ဆုံး ကောင်းချီးများ ပေးကာ မင်းသည် နူးညံ့သော အပြုံးဖြင့် ပြောလေ၏—စစ်၏ဖိအားအလယ်၌ပင် သွေးသားဆက်နွယ်မှုနှင့် ဖြောင့်မတ်သော အကျင့်(ဓမ္မ)ကို ဂုဏ်ပြုသည့် ချစ်ခင်ဓမ္မတရား၏ လုပ်ရပ်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
Verse 4
व्यक्तमर्जुन संग्रामे ध्रुवस्ते विजयो महान् । यादगूपा च ते च्छाया प्रसन्नश्च जनार्दन:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– “အာဂျုန၊ ယနေ့ စစ်ပွဲတွင် သင်၏ အောင်ပွဲကြီးသည် မလွဲမသွေ ဖြစ်မည်ဟု ထင်ရှားလှသည်။ သင်၏ မျက်နှာရောင်ခြည်နှင့် အနေအထားက ထိုအရာနှင့် ကိုက်ညီနေပြီး၊ ဇနာရ္ဒန (ကృష్ణ) လည်း တည်ငြိမ်၍ ပျော်ရွှင်နေသည်။”
Verse 5
तमब्रवीत् ततो जिष्णुर्महदा श्चर्यमुत्तमम् । दृष्टवानस्मि भद्रं ते केशवस्य प्रसादजम्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထို့နောက် မအောင်နိုင်သူ ဂျိရှ္ဏု (အာဂျုန) သည် သူ့အား ပြောလေ၏– “အို မင်းကြီး၊ သင်၏ ကောင်းကျိုးရှိပါစေ။ ယနေ့ ကျွန်ုပ်သည် အလွန်မြတ်၍ အံ့ဩဖွယ်သော မြင်ကွင်းတစ်ရပ်ကို အိပ်မက်ကဲ့သို့ မြင်တွေ့ခဲ့သည်။ ထိုအရာသည် ကေရှဝ (ကృష్ణ) ၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် ပေါ်ထွန်းလာခြင်းဖြစ်သည်။”
Verse 6
ततस्तत् कथयामास यथा दृष्टं धनंजय: । आश्चासनार्थ सुदह्ददां ऋ्यम्बकेण समागमम्,यों कहकर अर्जुन अपने सुहृदोंके आश्वासनके लिये जिस प्रकार भगवान् शंकरसे मिलनका स्वप्न देखा था, वह सब कह सुनाया
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထို့နောက် ဓနဉ္ဇယ (အာဂျုန) သည် မိမိမြင်တွေ့ခဲ့သမျှကို အတိအကျ ပြန်လည်ပြောကြားလေ၏—မိမိချစ်ခင်သော မိတ်ဆွေများကို စိတ်ချစေရန်အတွက် တြိယမ္ဗက (သီဝ) နှင့် တွေ့ဆုံခြင်းကို အိပ်မက်ထဲတွင် မည်သို့ မြင်ခဲ့သည်ကိုပါ။
Verse 7
ततः शिरोभिरवरनिं स्पृष्टवा सर्वे च विस्मिता: । नमस्कृत्य वृषाड्काय साधु साधथ्वित्यथाब्रुवन्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထို့နောက် အားလုံးသည် အံ့အားသင့်၍ ခေါင်းဖြင့် မြေကိုထိကာ ဦးညွှတ်ကြ၏။ နွားတံဆိပ်တော်ကိုင်ရှင် သီဝ (Śiva) သို့ ရိုသေစွာ နမස්ကာရပြု၍ «ကောင်းလှ၏! ကောင်းလှ၏!» ဟု အော်ဟစ်ကြသည်။ ထိုအိပ်မက်၏ သတင်းစကားကို မင်္ဂလာသင်္ကေတတစ်ရပ်၊ သာသနာဓမ္မအလေးချိန်ရှိသည့် သတိပေးချက်တစ်ရပ်ဟု ယူဆကာ စစ်၏အကြမ်းဖက်မှုအလယ်တွင်ပင် နှိမ့်ချမှုနှင့် ဘုရားသဒ္ဓါကို တောင်းဆိုသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
Verse 8
अनुज्ञातास्ततः सर्वे सुहृदो धर्मसूनुना । त्वरमाणा: सुसंनद्धा हृष्टा युद्धाय निर्ययु:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထို့နောက် ဓမ္မသုနု (ယုဓိဋ္ဌိရ) ၏ ခွင့်ပြုချက်ကို ရယူပြီးနောက်၊ သူ့ကို စိတ်ကောင်းဖြင့် မေတ္တာထားသော မိတ်ဆွေများအားလုံးသည် အလျင်အမြန်၊ လက်နက်ကာကွယ်ရေးအပြည့်အစုံ ဝတ်ဆင်ကာ၊ ဝမ်းမြောက်စိတ်ဖြင့် ထိုနေရာမှ စစ်ပွဲသို့ ထွက်ခွာကြ၏။ ဤမြင်ကွင်းသည် တရားသော အမိန့်ကို စည်းကမ်းတကျ လိုက်နာခြင်းနှင့် ဓမ္မအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် စစ်သို့ ဝင်ရောက်ရန် စုပေါင်းဆုံးဖြတ်ချက်ကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 9
अभिवाद्य तु राजानं युयुधानाच्युतार्जुना: । हृष्टा विनिर्ययुस्ते वै युधिष्ठिरनिवेशनात्,तत्पश्चात् राजा युधिष्ठिरको प्रणाम करके सात्यकि, श्रीकृष्ण और अर्जुन बड़े हर्षके साथ उनके शिविरसे बाहर निकले
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထို့နောက် ဘုရင် ယုဓိဋ္ဌိရကို ဦးညွှတ်ကန်တော့ပြီးနောက်၊ ယုယုဓာန (သာတျကိ)၊ အချျုတ (သီရိကృష్ణ) နှင့် အာర్జုနတို့သည် ဝမ်းမြောက်စိတ်ဖြင့် ယုဓိဋ္ဌိရ၏ နေရာမှ ထွက်ခွာကြ၏။ ဤကဗျာပိုဒ်သည် စစ်၏ အရေးတကြီးအချိန်တွင်ပင် တရားသော အာဏာကို ရိုသေလေးစားသည့် စည်းကမ်းသဘောကို ထင်ရှားစေသည်။
Verse 10
रथेनैकेन दुर्धर्षा युयुधानजनार्दनौ । जग्मतु: सहितौ वीरावर्जुनस्य निवेशनम्,दुर्धर्ष वीर सात्यकि और श्रीकृष्ण एक रथपर आरूढ़ हो एक साथ अर्जुनके शिविरमें गये
သဉ္ဇယက ပြောသည်– မအနိုင်ယူနိုင်သော သူရဲကောင်းနှစ်ဦးဖြစ်သည့် ယုယုဓာန (သာတျကိ) နှင့် ဇနာရ္ဒန (ကృష్ణ) တို့သည် ရထားတစ်စီးတည်းပေါ် တက်စီးကာ အာర్జုန၏ စခန်းသို့ အတူတကွ သွားကြ၏။ သူတို့၏ လျင်မြန်၍ ညီညွတ်သော လှုပ်ရှားမှုသည် စစ်၏ ဓမ္မဆိုင်ရာ ဖိစီးမှုအလယ်တွင်ပင် သစ္စာရှိသော မိတ်ဖက်မှုနှင့် စည်းကမ်းတကျ ရည်ရွယ်ချက်ကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 11
तत्र गत्वा हृषीकेश: कल्पयामास सूतवत् । रथं रथवरस्याजौ वानरर्षभलक्षणम्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထိုနေရာသို့ ရောက်သောအခါ ဟೃṣīkēśa (ကృష్ణ) သည် ကျွမ်းကျင်သော စစ်ရထားမောင်းသူကဲ့သို့ အာర్జုန၏ ရထား—ရထားစစ်သည်တို့တွင် အကောင်းဆုံး—ကို စစ်အတွက် စနစ်တကျ ပြင်ဆင်စီမံ하였다။ ထိုရထားတွင် မျောက်တို့အနက် အထွဋ်အမြတ် ဟနုမာန်၏ အမှတ်တံဆိပ်ပါသော တံခွန်ကို တင်ထားသည်။ ဤမြင်ကွင်းသည် စစ်တွင် စည်းကမ်းတကျ အဆင်သင့်ဖြစ်မှုကို ဖော်ပြသည်—ဘုရားက ဦးဆောင်သော ဘက်တောင်မှပင် ဂုဏ်မာန် သို့မဟုတ် အင်အားတစ်ခုတည်းကို မယုံကြည်ဘဲ သေချာသော ပြင်ဆင်မှု၊ ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ကိုယ့်တာဝန်ကို ကျွမ်းကျင်စွာ ထမ်းဆောင်ခြင်းကို အားထားရသည်။
Verse 12
स मेघसमनिर्घोषस्तप्तकाउचनसप्रभ: । बभौ रथवर: क्लृप्त: शिशुर्दिवसकृद् यथा
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထိုအလွန်တင့်တယ်သော ရထားသည် မိုးတိမ်မုန်တိုင်း၏ မိုးကြိုးသံကဲ့သို့ နက်ရှိုင်းသော မြည်သံရှိ၍ အပူလောင်ထားသော ရွှေကဲ့သို့ တောက်ပလျက်၊ အပြည့်အဝ ပြင်ဆင်ပြီး မနက်ခင်း နေရောင်ကဲ့သို့ လင်းလက်ထွန်းတောက်နေ၏။
Verse 13
ततः पुरुषशार्दूल: सज्जं सज्जपुर:सर: । कृताद्विकाय पार्थाय न्यवेदयत तं॑ रथम्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထို့နောက် သူရဲကောင်းတို့အနက် ခြင်္သေ့တော်ဖြစ်သော လူတို့အနက် အမြတ်ဆုံး သီရိကృష్ణသည်၊ အပြည့်အဝ ပြင်ဆင်ပြီးသားသူတို့ကို ဦးဆောင်လျက်၊ နေ့စဉ် သတ်မှတ်ထားသော ကర్మများကို ပြီးစီးကာ ထိုင်နေသော ပါර්ထ (အာర్జုန) ထံသို့ “ရထား အဆင်သင့်ဖြစ်ပြီ” ဟု အသိပေး하였다။
Verse 14
त॑ं तु लोकवरः पुंसां किरीटी हेमवर्मभृत् । चापबाणधरो वाहूं प्रदक्षिणमवर्तत,तब पुरुषोंमें श्रेष्ठ लोकप्रवर अर्जुनने सोनेके कवच और किरीट धारण करके धनुष- बाण लेकर उस रथकी परिक्रमा की
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထို့နောက် လူတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ မကွတ်ဆောင်းသူ အာర్జုနသည် ရွှေကာဝတ်ကို ဝတ်ဆင်၍ ဓနုနှင့် မြားကို ကိုင်ဆောင်ကာ ထိုရထားကို ဂုဏ်ပြုလျက် လက်ယာဘက်မှ ပတ်လည် လှည့်လည်하였다။
Verse 15
तपोविद्यावयोवृद्धैः क्रियावद्धिर्जितिन्द्रियै: । स्तूयमानो जयाशीर्भिरारुरोह महारथम्
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထိုအခါ တပသ်၊ ပညာနှင့် အသက်အရွယ်အရ အကြီးအကဲဖြစ်ကြ၍ သာသနာရေး ကိစ္စများတွင် တက်ကြွကာ အင်ဒြိယများကို ထိန်းချုပ်နိုင်သော ဗြာဟ္မဏများက အောင်မြင်ခြင်းကို ခေါ်ဆောင်သည့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာများဖြင့် ချီးမွမ်းနေစဉ်၊ အာర్జုနသည် ထိုချီးမွမ်းသံကို နားထောင်လျက် မဟာရထားပေါ်သို့ တက်ရောက်하였다။
Verse 16
जैत्रै: सांग्रामिकैर्मन्त्रै: पूर्वमेव रथोत्तमम् अभिमन्त्रितमर्चिष्मानुदयं भास्करो यथा
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထိုအကောင်းဆုံး ရထားကို အောင်မြင်ခြင်းကို ဆောင်ကြဉ်းသော စစ်ရေးမန္တရားများဖြင့် အစောပိုင်းကတည်းက အဘိမန္တရား ပြုထားပြီးဖြစ်သည်။ ထိုရထားပေါ် တက်ရောက်သော တေဇောထွန်းလင်းသည့် အာర్జုနသည် အရှေ့တောင်တန်းပေါ် တက်လာသော နေမင်းကဲ့သို့ ထင်မြင်ရ၏။
Verse 17
स रथे रथिनां श्रेष्ठ काड्चने काज्चनावृत: । विबभौ विमलोडर्चिष्मान् मेराविव दिवाकर:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ရထားစီးသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံး အာဇုနသည် ရွှေဖြင့်ဖုံးလွှမ်းထားသော ထိုရထားပေါ်သို့ တက်စီးလျက်၊ အညစ်အကြေးကင်းသော တောက်ပမှုဖြင့် ရွှန်းလက်ကာ မေရုတောင်ပေါ်၌ လောင်ကျွမ်းတောက်ပသော နေမင်းကဲ့သို့ ထင်ရှားလှ၏။
Verse 18
अन्वारुरुह्तुः पार्थ युयुधानजनार्दनौ | शर्यातिर्यज्ञमायान्तं यथेन्द्रं देवमश्विनौ
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ပါဋ္ဌ (အာဇုန) ထိုင်ပြီးနောက် ယုယုဓာန (သာတျကိ) နှင့် ဇနာရ္ဒန (ကృష్ణ) တို့လည်း ထိုရထားပေါ်သို့ တက်စီးကြ၏။ ၎င်းသည် ရာဇာ ရှာရျာတိ၏ ယဇ္ဉပွဲသို့ လာသော အိန္ဒြာနှင့်အတူ အရှွင်နီညီနောင်နှစ်ပါး လိုက်ပါလာသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 19
अथ जग्राह गोविन्दो रश्मीन् रश्मिविदां वर: । मातलिवरासवस्येव वृत्रं हन्तुं प्रयास्यत:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ထို့နောက် ရာရှမီကိုင်တွယ်ရာ၌ အထူးကျွမ်းကျင်သူ ဂိုဝိန္ဒသည် ရထား၏ လက်ကိုင်ကြိုးများကို မိမိလက်ထဲသို့ ယူလိုက်၏။ ၎င်းသည် ဝြတ္တရကို သတ်ရန် ထွက်ခွာသော အိန္ဒြာ၏ ရထားကြိုးကို မာတလိက ကိုင်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 20
स ताभ्यां सहित: पार्थो रथप्रवरमास्थित: । सहितो बुधशुक्रा भ्यां तमो निघ्नन् यथा शशी
သဉ္ဇယက ပြောသည်– သာတျကိနှင့် သီရိကృష్ణတို့နှစ်ဦးနှင့်အတူ အကောင်းဆုံးရထားပေါ်၌ ထိုင်နေသော ပါဋ္ဌ (အာဇုန) သည် ဗုဓ (မက်ကူရီ) နှင့် သုကရ (ဗီးနပ်စ်) တို့နှင့်အတူရှိသော အမှောင်ဖျက်သည့် လမင်းကဲ့သို့ ထင်မြင်ရ၏။
Verse 21
सैन्धवस्य वध प्रेप्सु: प्रयात: शत्रुपूगहा । सहाम्बुपतिमित्रा भ्यां यथेन्द्रस्तारकामये
သဉ္ဇယက ပြောသည်– ရန်သူအုပ်စုများကို ဖျက်ဆီးသူ အာဇုနသည် စိုင်န္ဓဝ (ဇယဒြဓ) ကို သတ်လိုသော ဆန္ဒဖြင့် ထွက်ခွာလေ၏။ သာတျကိနှင့် သီရိကృష్ణတို့နှင့်အတူ သူသည် တာရကာမယ စစ်ပွဲသို့ ဝရုဏနှင့် မိတ္တရတို့နှင့်အတူ သွားသော အိန္ဒြာကဲ့သို့ ထင်ရှားလှ၏။
Verse 22
ततो वादित्रनिर्धोषिर्माड्रल्यैश्व स्तवैः शुभै: । प्रयान्तमर्जुनं वीर॑ मागधाश्वैव तुष्टवु:
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ ထိုအခါ စစ်တီးဝိုင်းသံများ မြည်ဟည်းထွက်ပေါ်၍ မင်္ဂလာကောင်းသော ချီးမွမ်းသီချင်းများလည်း သီဆိုကြ၏။ သူရဲကောင်း အာဇုနသည် ထွက်ခွာသွားရာ မာဂဓ (Māgadha) ကဗျာဆရာများလည်း သူသွားရာလမ်းတလျှောက် ချီးကျူးသီဆိုကြပြီး စစ်၏ဓမ္မအလေးချိန်အတွင်း၌ စိတ်ဓာတ်ကိုခိုင်မာစေကာ ဂုဏ်သိက္ခာကို ကြေညာသကဲ့သို့ ဖြစ်လေသည်။
Verse 23
सजयाशी: सपुण्याह: सूतमागधनि:स्वन: । युक्तो वादित्रघोषेण तेषां रतिकरो5भवत्
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ မင်္ဂလာကောင်းသော ကောင်းချီးမင်္ဂလာနှင့် «ပုဏ္ယာဟ» ဟူသော သန့်ရှင်းကြေညာသံတို့သည် စူတ (sūta) နှင့် မာဂဓတို့၏ ဟစ်အော်သံများနှင့်အတူ စစ်တီးဝိုင်းသံကြီးနှင့် ရောနှောကာ သူတို့အားလုံးအတွက် ပျော်ရွှင်မှုကို ဖြစ်စေပြီး အောင်ပွဲကြေညာသကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၏။
Verse 24
तमनुप्रयतो वायु: पुण्यगन्धवह: शुभ: । ववीौ संहर्षयन् पार्थ द्विषतश्चापि शोषयन्
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ အာဇုန (ပါရ္ထ) ထွက်ခွာသွားသောအခါ နောက်ဘက်မှ သန့်ရှင်း၍ မွှေးကြိုင်သော အနံ့ကို သယ်ဆောင်လာသည့် မင်္ဂလာလေကောင်းတစ်စင်း လာရောက်တိုက်ခတ်လေ၏။ ထိုလေသည် အာဇုန၏ စိတ်အားထက်သန်မှုနှင့် ယုံကြည်မှုကို မြှင့်တင်သကဲ့သို့၊ တစ်ဖက်တွင်လည်း ရန်သူတို့ကို ခြောက်သွေ့စေ၍ အားနည်းစေခဲ့သည်—စစ်အတွင်း၌ ဓမ္မနှင့် ဘုရားကူညီမှုက တရားသောဘက်ကို ထောက်ပံ့နေကြောင်း မင်္ဂလာနိမိတ်ဖြစ်၏။
Verse 25
ततस्तस्मिन् क्षणे राजन् विविधानि शुभानि च । प्रादुरासन् निमित्तानि विजयाय बहूनि च । पाण्डवानां त्वदीयानां विपरीतानि मारिष
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ “အို မင်းကြီး၊ ထိုခဏတည်းက မင်္ဂလာကောင်းသော နိမိတ်လက္ခဏာမျိုးစုံ အများအပြား ပေါ်ထွက်လာ၏။ ထိုနိမိတ်တို့သည် ပဏ္ဍဝတို့၏ အောင်ပွဲကို ကြိုတင်ညွှန်ပြသကဲ့သို့၊ အရှင်၏ တပ်ဖွဲ့များအတွက်မူ ဆန့်ကျင်နိမိတ်အဖြစ် ပေါ်လာကာ ပြန်လှန်၍ ရှုံးနိမ့်မည်ကို ပြသလေသည်။”
Verse 26
दृष्टवार्जुनो निमित्तानि विजयाय प्रदक्षिणम् युयुधानं महेष्वासमिदं वचनमत्रवीत्,अर्जुनने अपने दाहिने प्रकट होनेवाले उन विजयसूचक शुभ लक्षणोंको देखकर महाधनुर्धर सात्यकिसे इस प्रकार कहा--
သဉ္ဇယက ပြောသည်။ အောင်ပွဲကို ညွှန်ပြသော မင်္ဂလာနိမိတ်များသည် သူ၏ညာဘက်၌ ပေါ်ထွက်လာသည်ကို မြင်လျှင် အာဇုနသည် မဟာဓနုဓာရီ ယုယုဓာန (စာတျကီ) ထံသို့ အောက်ပါစကားကို ပြောကြားလေ၏။
Verse 27
युयुधानाद्य युद्धे मे दृश्यते विजयो श्लुव: । यथा हीमानि लिड्डनि दृश्यन्ते शिनिपुड़व,'शिनिप्रवर युयुधान! आज जैसे ये शुभ लक्षण दिखायी देते हैं, उनसे युद्धमें मेरी निश्चित विजय दृष्टिगोचर हो रही है”
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «အို ယုယုဓာန၊ ရှိနိမျိုးရဲ့ အထူးထူးမြတ်သူရေ။ ယနေ့ ဤစစ်မြေပြင်၌ ငါတို့အတွက် မင်္ဂလာရှိသော အောင်ပွဲကို ငါ ထင်ရှားစွာ မြင်နေရသည်။ အကြောင်းမူကား အကျိုးကောင်းသော နိမိတ်လက္ခဏာများသည် အမှန်တကယ် ပေါ်ထွန်းလာနေကြသည်»။
Verse 28
सो<हं तत्र गमिष्यामि यत्र सैन्धवको नृपः । यियासुर्यमलोकाय मम वीर्य प्रतीक्षते,“अतः मैं वहीं जाऊँगा, जहाँ सिंधुराज जयद्रथ यमलोकमें जानेकी इच्छासे मेरे पराक्रमकी प्रतीक्षा कर रहा है
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ထို့ကြောင့် ငါသည် ထိုနေရာသို့ သွားမည်—စင်ဓုမင်း ဂျယဒြဓသည် ယမလောကသို့ ထွက်ခွာလိုစိတ်ဖြင့် ငါ၏ သတ္တိဗလကို စောင့်မျှော်နေသော နေရာသို့ပင်»။
Verse 29
यथा परमकं कृत्यं सैन्धवस्थ वधो मम । तथैव सुमहत् कृत्यं धर्मराजस्य रक्षणम्,“मेरे लिये सिंधुराज जयद्रथका वध जैसे अत्यन्त महान् कार्य है, उसी प्रकार धर्मराजकी रक्षा भी परम महत्त्वपूर्ण कर्तव्य है
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «စင်ဓုမင်းသား (ဂျယဒြဓ) ကို သတ်ခြင်းသည် ငါ့အတွက် အလွန်မြင့်မြတ်သော တာဝန်ကြီးတစ်ရပ် ဖြစ်သကဲ့သို့၊ ဓမ္မရာဇကို ကာကွယ်ခြင်းလည်း ထိုနည်းတူ အလေးအနက်ကြီးသော တာဝန်တစ်ရပ်ပင် ဖြစ်သည်»။
Verse 30
स त्वमद्य महाबाहो राजानं परिपालय । यथैव हि मया गुप्तस्त्वया गुप्तो भवेत् तथा
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ထို့ကြောင့် လက်တံကြီးသော သူရဲကောင်းရေ၊ ယနေ့ မင်းကြီးကို အရပ်လေးမျက်နှာမှ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်လော့။ ငါက ကာကွယ်ထားသကဲ့သို့ပင်၊ သင်ကလည်း ထိုနည်းတူ ကာကွယ်နိုင်ပါစေ»။
Verse 31
न पश्यामि च त॑ लोके यस्त्वां युद्धे पराजयेत् । वासुदेवसमं युद्धे स्वयमप्यमरेश्वर:
သဉ္ဇယက ပြောသည်– «ဤလောက၌ စစ်ပွဲတွင် သင့်ကို အနိုင်ယူနိုင်မည့် သူရဲကောင်းတစ်ဦးတစ်ယောက်ကိုမျှ ငါ မမြင်ရ။ စစ်မြေပြင်၌ သင်သည် ဝါစုဒေဝ (ကృష్ణ) နှင့် တူညီသူပင် ဖြစ်၏။ နတ်တို့၏ အရှင် အိန္ဒြာတော်တိုင်ပင် သင့်ကို မအနိုင်ယူနိုင်»။
Verse 32
त्वयि चाहं पराश्चस्तः प्रद्युम्ने वा महारथे । शवनुयां सैन्धवं हन्तुमनपेक्षो नरर्षभ
သဉ္ဇယက ပြော၏ — «အို လူတို့အနက် နွားထီးကဲ့သို့ သတ္တိရှိသူ၊ သင်ပေါ်၌ဖြစ်စေ၊ မဟာရထီ ပရဒျုမနပေါ်၌ဖြစ်စေ၊ ငါသည် ယုံကြည်အားထားမှုကို အပြည့်အဝ ထား၏။ စင်ဓုမင်း ဂျယဒြထကို သတ်ဖြတ်ခြင်းအမှုကိုမူ ငါသည် မည်သူ့အကူအညီကိုမျှ မမျှော်လင့်ဘဲ ကိုယ်တိုင် ပြီးမြောက်စေနိုင်၏»။
Verse 33
मय्यपेक्षा न कर्तव्या कथंचिदपि सात्वत । राजन्येव परा गुप्ति: कार्या सर्वात्मना त्वया
သဉ္ဇယက ပြော၏ — «အို စာတ္ဝတသူရဲကောင်း၊ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ငါ့ကို မမျှော်ကိုးရ၊ ငါ့နောက်ကိုလည်း မလိုက်ရ။ သင်၏ အမြင့်ဆုံးတာဝန်တစ်ခုတည်းမှာ—ဘုရင် ယုဓိဋ္ဌိရကို သင်၏ အားလုံးဖြင့် အပြည့်အဝ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်းပင် ဖြစ်၏»။
Verse 34
न हि यत्र महाबाहुर्वासुदेवो व्यवस्थित: । किंचिद् व्यापद्यते तत्र यत्राहमपि च ध्रुवम्,“जहाँ महाबाहु भगवान् श्रीकृष्ण विराजमान हैं और मैं भी उपस्थित हूँ, वहाँ अवश्य ही कोई कार्य बिगड़ नहीं सकता है”
သဉ္ဇယက ပြော၏ — «မဟာဗာဟု ဝါစုဒေဝ (ကృష్ణ) တည်ရှိနေရာ၌လည်းကောင်း၊ ငါလည်း သေချာစွာ ရှိနေရာ၌လည်းကောင်း၊ ထိုနေရာတွင် မည်သည့်အမှုမျှ ပျက်စီးလွဲချော်မည် မဟုတ်»။
Verse 35
एवमुक्तस्तु पार्थेन सात्यकि: परवीरहा । तथेत्युक्त्वागमत् तत्र यत्र राजा युधिष्ठिर:,अर्जुनके ऐसा कहनेपर शत्रुवीरोंका संहार करनेवाले सात्यकि “बहुत अच्छा” कहकर जहाँ राजा युधिष्छिर थे, वहीं चले गये
သဉ္ဇယက ပြော၏ — ပါရ္ထ (အర్జုန) က ထိုသို့ဆိုသော် ရန်သူသူရဲကောင်းများကို သတ်ဖြတ်သူ စာတျကီက «အဲဒီလိုပဲ» ဟု ပြန်ဆိုကာ ဘုရင် ယုဓိဋ္ဌိရ ရှိရာသို့ ချက်ချင်း သွားလေ၏။
Verse 84
इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि प्रतिज्ञापर्वणि अर्जुनवाक्ये चतुरशीतितमो<ध्याय: ।। ८४ ।। इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत प्रतिज्ञापर्वमें अजुनवाक्यविषयक चौरासीवाँ अध्याय पूरा हुआ
သဉ္ဇယက ပြော၏ — «ဤသို့ဖြင့် ‘သီရိ မဟာဘာရတ’ ၏ ဒရೋဏပರ್ವ အတွင်းရှိ ‘ပရတိဉ္ဉာပರ್ವ’ ဟုခေါ်သော အပိုင်း၌ အర్జုန၏ စကားနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အခန်း (၈၄) သည် ပြီးဆုံးလေ၏»။
Frequently Asked Questions
The dilemma is prioritization under dharma: whether to pursue a vow-linked objective (Jayadratha) at full speed when doing so may expose the king to capture, thereby undermining the moral and political meaning of battlefield success.
Action must be governed by ends that preserve the social-political order: courage and initiative are endorsed, but only when integrated with protective responsibility, clear delegation, and evaluation of consequences beyond immediate tactical wins.
No explicit phalaśruti appears; the meta-commentary is implicit in the repeated insistence that outcomes are validated by safeguarding Dharmarāja—linking narrative success to the preservation of dharmic governance rather than to isolated feats.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.