
भुवनकोशस्वभाववर्णनम् — सप्तद्वीप-पर्वत-लोकविन्यासः तथा यक्ष-उमा-प्रकाशः
သုတက ဘုဝနကိုဿကို ဆက်လက်ဖော်ပြ၍ ဒွီပ ၇ ခုနှင့် ၎င်းတို့၏ ကုလပရဝတများ—ပလက္ရှ၊ ရှာလ္မလီ၊ ကုရှ၊ ကရောဉ္စ၊ ရှာက၊ ပုရှ္ကရ—ကို စာရင်းပြုကာ မန္ဒရတောင်ကို ရှီဝ၏ နေရာတော်ဟု ချီးမြှောက်သည်။ ပုရှ္ကရဒွီပ၏ မနသုတ္တရတောင်နှင့် အလင်းဆုံး၍ အမှောင်စတင်ရာ လောကာလောက နယ်နိမိတ်ကိုလည်း ရှင်းပြသည်။ ထို့နောက် အပေါ်သို့ ကမ္ဘာလွှာများ—လေ ၇ မျိုး၊ နေ၊ လ၊ နက္ခတ်များ၊ ဂြိုဟ်များ၊ ရိရှီ ၇ ပါးနှင့် ဓြုဝ—ကို တက်လှမ်းဖော်ပြပြီး မဟာရလောက၊ ဇနလောက၊ တပလောက၊ ဘြဟ္မလောကတို့နှင့် အောက်ဘက် တလများ/နရကများကိုလည်း ဆိုသည်။ အဏ္ဍများ မရေတွက်နိုင်အောင် များပြီး တစ်ခုစီတွင် လောက ၁၄ ပါးရှိကာ အားလုံးသည် မဟေရှဝရကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ကြောင်း အတည်ပြုသည်။ နောက်ဆုံး ယက္ခဇာတ်လမ်းဖြင့် ဒေဝတများကို နှိမ့်ချကာ ဥမာ ဟိုင်းမဝတီ ပေါ်ထွန်းလာမှသာ အာဏာအလုံးစုံ၏ နောက်ကွယ်ရှိ လျှို့ဝှက်သခင်ကို သိမြင်စေသည်။ ဤအခန်းသည် ကမ္ဘာဗေဒစာရင်းမှ ရှီဝတတ္တဝသို့ ချိတ်ဆက်ကာ ဘက္တိနှင့် ရှီဝသိမြင်မှုက အုပ်စိုးမှုနှင့် မောက္ခ၏ သော့ချက်ဟု ပြင်ဆင်ပေးသည်။
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे भुवनकोशस्वभाववर्णनं नाम द्विपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच प्लक्षद्वीपादिद्वीपेषु सप्त सप्तसु पर्वताः ऋज्वायताः प्रतिदिशं निविष्टा वर्षपर्वताः
ဤသို့ဖြင့် သီလင်္ဂမဟာပုရာဏ ပူရဝဘားဂ၌ “ကမ္ဘာလောကမြေပုံ၏ သဘောသဘာဝ ဖော်ပြချက်” ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် အခန်း ၅၂ ပြီးဆုံး၏။ စူတက ပြောသည်—ပလက္ခဒွီပနှင့် အခြားဒွီပများ၌ တစ်ဒွီပလျှင် တောင် ၇ လုံးစီ ရှိပြီး ၎င်းတို့ကို ဝර්ෂတောင်များ ဟု ခေါ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တည့်တည့်ရှည်လျားကာ အရပ်အနှံ့သို့ ဖြန့်ကျက်၍ မိမိတို့၏ အရပ်အလိုက် တည်ထားကြ၏။
Verse 2
प्लक्षद्वीपे तु वक्ष्यामि सप्त दिव्यान् महाचलान् गोमेदको ऽत्र प्रथमो द्वितीयश्चान्द्र उच्यते
ယခု ငါသည် ပ္လက္ရှဒွီပ (Plakṣa-dvīpa) တွင်ရှိသော ဒေဝီယ မဟာတောင် ၇ လုံးကို ဖော်ပြမည်။ ထိုအထဲတွင် ပထမတောင်ကို «ဂိုမေဒ» (Gomeda) ဟု ခေါ်၍ ဒုတိယကို «ချန္ဒြ» (Cāndra) ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 3
तृतीयो नारदो नाम चतुर्थो दुन्दुभिः स्मृतः पञ्चमः सोमको नाम सुमनाः षष्ठ उच्यते
တတိယတောင်ကို «နာရဒ» (Nārada) ဟု အမည်ပေးကြသည်။ စတုတ္ထကို «ဒုန္ဒုဘိ» (Dundubhi) ဟု မှတ်သားကြ၏။ ပဉ္စမကို «ဆိုမက» (Somaka) ဟု ခေါ်၍ ဆဋ္ဌမကို «စုမနာ» (Sumanā) ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 4
स एव वैभवः प्रोक्तो वैभ्राजः सप्तमः स्मृतः सप्तैते गिरयः प्रोक्ताः प्लक्षद्वीपे विशेषतः
ထိုတောင်ကိုပင် «ဝိုင်ဘဝ» (Vaibhava) ဟု ကြေညာထားပြီး၊ «ဝိုင်ဘ္ရာဇ» (Vaibhrāja) ကို သတ္တမအဖြစ် မှတ်သားကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဤတောင် ၇ လုံးသည် ပ္လက္ရှဒွီပ (Plakṣa-dvīpa) တွင် အထူးသဖြင့် ပါဝင်ကြောင်း ကြေညာထားသည်။
Verse 5
सप्त वै शाल्मलिद्वीपे तांस्तु वक्ष्याम्यनुक्रमात् कुमुदश्चोत्तमश्चैव पर्वतश् च बलाहकः
ရှာလ္မလီဒွီပ (Śālmalīdvīpa) တွင် အဓိကတောင် ၇ လုံး အမှန်တကယ် ရှိသည်။ ငါသည် အစဉ်လိုက် ဖော်ပြမည်—«ကုမုဒ» (Kumuda), «ဥတ္တမ» (Uttama), «ပရ္ဝတ» (Parvata), နှင့် «ဗလာဟက» (Balāhaka)။
Verse 6
द्रोणः कङ्कश् च महिषः ककुद्मान् सप्तमः स्मृतः कुशद्वीपे तु सप्तैव द्वीपाश् च कुलपर्वताः
«ဒြောဏ» (Droṇa), «ကင်္က» (Kaṅka), «မဟိသ» (Mahiṣa), နှင့် «ကကုဒ္မာန်» (Kakudmān) တို့ကို (ဤခွဲခြားမှုများအနက်) မှတ်သားကြပြီး၊ သတ္တမလည်း ထိုသို့ပင် သတ်မှတ်ထားသည်။ ထို့အပြင် ကုရှဒွီပ (Kuśadvīpa) တွင်လည်း ထိုကဲ့သို့သော နယ်မြေ ၇ ခု ရှိကာ၊ ကုလပရ္ဝတ (kulaparvata) များကိုလည်း ရေတွက်ဖော်ပြထား၍—အရှင်၏ ပေါ်ထွန်းသော စကြဝဠာ၏ အစီအစဉ်တကျ ဖွဲ့စည်းပုံကို ပြသသည်။
Verse 7
तांस्तु संक्षेपतो वक्ष्ये नाममात्रेण वै क्रमात् विद्रुमः प्रथमः प्रोक्तो द्वितीयो हेमपर्वतः
ယခု ငါသည် အစဉ်လိုက် အမည်သာဖြင့် အကျဉ်းချုပ် ပြောမည်။ ပထမမှာ “ဝိဒြုမ” (Vidruma) ဟု ခေါ်၍ ဒုတိယမှာ ရွှေတောင် “ဟေမပရဝတ” (Hemaparvata) ဖြစ်သည်။
Verse 8
तृतीयो द्युतिमान्नाम चतुर्थः पुष्पितः स्मृतः कुशेशयः पञ्चमस्तु षष्ठो हरिगिरिः स्मृतः
တတိယကို “ဒျုတိမာန်” (Dyutimān) — “တောက်ပသူ” ဟု မှတ်ယူကြသည်။ စတုတ္ထမှာ “ပုဿပိတ” (Puṣpita) — “မင်္ဂလာအဖြစ် ပွင့်ဖူးသူ” ဖြစ်သည်။ ပဉ္စမမှာ “ကုရှေရှယ” (Kuśeśaya) — “ကြာပန်းပေါ်၌ နားနေသူ” ဖြစ်သည်။ ဆဋ္ဌမမှာ “ဟရိဂိရိ” (Harigiri) — “သန့်ရှင်းသောတောင်အဖြစ် တည်နေ၍ ချည်နှောင်မှုကို ဖယ်ရှားသော အရှင်” ဖြစ်သည်။
Verse 9
सप्तमो मन्दरः श्रीमान् महादेवनिकेतनम् मन्दा इति ह्यपां नाम मन्दरो धारणाद् अपाम्
သတ္တမမှာ ဂုဏ်ရောင်တောက်ပသော မန္ဒရတောင် (Mandara) ဖြစ်၍ မဟာဒေဝ (Mahādeva) ၏ နေရာတော် ဖြစ်သည်။ “မန္ဒာ” (mandā) သည် ရေတို့၏ အမည်ဖြစ်သဖြင့် ရေကို ထမ်းဆောင်ထောက်ထားသောကြောင့် “မန္ဒရ” ဟု ခေါ်သည်။
Verse 10
तत्र साक्षाद्वृषाङ्कस्तु विश्वेशो विमलः शिवः सोमः सनन्दी भगवान् आस्ते हेमगृहोत्तमे
အဲဒီနေရာ၌ နွားတံဆိပ်တော်ကို ဆောင်သော အရှင်—ဗိශ්ဝေရှ (Viśveśa)၊ အညစ်အကြေးကင်းသော သီဝ (Śiva)—ဘဂဝန် ဆိုမ (Soma) သည် နန္ဒီ (Nandī) နှင့်အတူ ရွှေမဟာမဏ္ဍပအထွတ်အထိပ်၌ တိုက်ရိုက် တည်ရှိတော်မူသည်။
Verse 11
तपसा तोषितः पूर्वं मन्दरेण महेश्वरः अविमुक्ते महाक्षेत्रे लेभे स परमं वरम्
အတိတ်ကာလ၌ မဟေရှဝရ (Maheśvara) သည် မန္ဒရ (Mandara) ၏ တပဿ (austerity) ကြောင့် ပျော်ရွှင်တော်မူခဲ့သည်။ ထို့နောက် အဝိမုက္တ (Avimukta) မဟာက்ஷೇತ್ರ (mahākṣetra) သန့်ရှင်းရာ၌ မန္ဒရသည် အမြင့်ဆုံးသော वर (boon) ကို ရရှိခဲ့သည်—ရှီဝ (Śiva) ၏ ကရုဏာတော်က ပာရှ (pāśa) ချည်နှောင်မှုကို ဖြေလျော့၍ ပရှု (pashu) ကို ပတိ (Pati) အောက်၌ မုက္ခ (mokṣa) သို့ ဦးတည်စေသည်။
Verse 12
प्रार्थितश् च महादेवो निवासार्थं सहांबया अविमुक्तादुपागम्य चक्रे वासं स मन्दरे
နေထိုင်ရာအတွက် ဆုတောင်းခံရသော မဟာဒေဝသည် အမ္ဗာနှင့်အတူ အဝီမုက္တမှ လာရောက်၍ မန္ဒရတောင်ပေါ်တွင် နေရာတည်စေ하였다။
Verse 13
सनन्दी सगणः सोमस् तेनासौ तन्न मुञ्चति क्रौञ्चद्वीपे तु सप्तेह क्रौञ्चाद्याः कुलपर्वताः
ထို့ကြောင့် စနန္ဒီနှင့် အဖွဲ့ဂဏများပါသော ဆိုမသည် ထိုတာဝန်/နေရာကို မစွန့်လွှတ်။ ကရောဉ္စဒွီပတွင် ကရောဉ္စမှစ၍ မျိုးရိုးတောင် ခုနစ်လုံး ရှိသည်။
Verse 14
क्रौञ्चो वामनकः पश्चात् तृतीयश्चान्धकारकः अन्धकारात्परश्चापि दिवावृन्नाम पर्वतः
ပထမ ကရောဉ္စ၊ ထို့နောက် ဝာမနက၊ တတိယမှာ အန္ဓကာရက ဟုခေါ်သည်။ အန္ဓကာရကို ကျော်လွန်၍ ဒိဝာဝෘတ် ဟုအမည်ရသော တောင်လည်း ရှိသည်။
Verse 15
दिवावृतः परश्चापि विविन्दो गिरिरुच्यते विविन्दात्परतश्चापि पुण्डरीको महागिरिः
ဒိဝာဝෘတ်ကို ကျော်လွန်လျှင် ဝိဝိန္ဒ ဟုခေါ်သော တောင်ရှိသည်။ ဝိဝိန္ဒကိုလည်း ကျော်လွန်လျှင် ပုဏ္ဍရီက ဟုအမည်ရသော မဟာတောင်ကြီး တည်ရှိသည်။
Verse 16
पुण्डरीकात्परश्चापि प्रोच्यते दुन्दुभिस्वनः एते रत्नमयाः सप्त क्रौञ्चद्वीपस्य पर्वताः
ပုဏ္ဍရီကကို ကျော်လွန်လျှင် ဒုန္ဒုဘိသွန ဟုခေါ်သော တောင်ကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ဤတို့သည် ကရောဉ္စဒွီပ၏ ရတနာဖြင့်ဖွဲ့စည်းသော တောင် ခုနစ်လုံး ဖြစ်သည်။
Verse 17
शाकद्वीपे च गिरयः सप्त तांस्तु निबोधत उदयो रैवतश्चापि श्यामको मुनिसत्तमाः
ရှာကဒွီပ၌ တောင်တန်း ခုနစ်တန်း ရှိ၏—နားထောင်ကြလော့။ ဥဒယ၊ ရိုင်ဝတ၊ ထို့ပြင် ရှျာမက ဟူသတည်း၊ အရှင် မုနိတို့အထွတ်အမြတ်ရေ။
Verse 18
राजतश्च गिरिः श्रीमान् आंबिकेयः सुशोभनः आंबिकेयात्परो रम्यः सर्वौषधिसमन्वितः
ထို့ပြင် ငွေရောင်တောင်တန်း အလွန်တင့်တယ်သော အမ္ဗိကေယ ဟူသော တောင်ရှိ၏။ အမ္ဗိကေယ၏ အလွန်ဘက်၌ အလွန်ရမဏီယသော ဒေသတစ်ခု ရှိပြီး ဆေးဖက်ဝင် အပင်အမျိုးမျိုး ပြည့်စုံကာ၊ ပာရှုတို့၏ ကောင်းကျိုးအတွက် သီဝနှင့်ညီသော မင်္ဂလာသက္တိဖြင့် ပြည့်ဝ၏။
Verse 19
तथैव केसरीत्युक्तो यतो वायुः प्रजायते पुष्करे पर्वतः श्रीमान् एक एव महाशिलः
ထိုနည်းတူ “ကေသရီ” ဟု ခေါ်ကြသည်၊ အကြောင်းမူကား ထိုနေရာမှ ဝါယု (လေ) ပေါ်ထွန်းသည်ဟု ဆိုကြ၏။ ပုရှ္ကရ၌ တောင်တစ်လုံးတည်းသော မဟာကျောက်တုံးကြီး—တင့်တယ်သော တောင်ရှိ၏။
Verse 20
चित्रैर्मणिमयैः कूटैः शिलाजालैः समुच्छ्रितैः द्वीपस्य तस्य पूर्वार्धे चित्रसानुस्थितो महान्
အရောင်စုံ ရတနာကဲ့သို့သော တောင်ထိပ်များနှင့် မြင့်မားသော ကျောက်တန်းကွန်ယက်များဖြင့် တင့်တယ်စွာ ထောင်မတ်နေ၍၊ ထိုဒွီပ၏ အရှေ့ပိုင်း၌ အံ့ဖွယ် တောင်စောင်းများရှိသော မဟာတောင်ကြီးတစ်လုံး တည်ရှိ၏။ ၎င်းသည် ပတိ (အရှင်) အတွက် သင့်လျော်သော မင်္ဂလာနှင့် စည်းကမ်းတကျသော နယ်မြေဖြစ်ပြီး၊ ပာရှုတို့သည် သန့်ရှင်းသော မြင်ကွင်းနှင့် သာသနာဝင် အကျင့်အားဖြင့် ပာရှမှ လွတ်ကာ သီဝသို့ မျက်နှာမူနိုင်၏။
Verse 21
योजनानां सहस्राणि ऊर्ध्वं पञ्चाशदुच्छ्रितः अधश्चैव चतुस्त्रिंशत् सहस्राणि महाचलः
မဟာတောင် မဟာချလ သည် အပေါ်သို့ ယောဇနာ ငါးသောင်း အမြင့်တက်၍၊ အောက်သို့လည်း ယောဇနာ သုံးသောင်းလေးထောင် အထိ ဆင်းလျားလျက် ရှိ၏။
Verse 22
द्वीपस्यार्धे परिक्षिप्तः पर्वतो मानसोत्तरः स्थितो वेलासमीपे तु नवचन्द्र इवोदितः
ကျွန်းမြေ၏ အလယ်ပိုင်းကို ဝိုင်းကာ တည်ရှိသော မာနဆိုတ္တရ တောင်တန်းသည် ပင်လယ်ကမ်းနားအနီး၌ တည်ကာ အသစ်ထွက်ပေါ်လာသော လကဲ့သို့ ထွန်းလင်းမြင့်တက်၏။
Verse 23
योजनानां सहस्राणि ऊर्ध्वं पञ्चाशदुच्छ्रितः तावदेव तु विस्तीर्णः पार्श्वतः परिमण्डलः
အထက်သို့ ယောဇနာ ငါးသောင်းမြင့်တက်၍ အကျယ်လည်း ထိုမျှတူညီ၏; ဘေးဖက်တို့၌ ပြည့်စုံစွာ ဝိုင်းဝန်းလျက်ရှိကာ—ပာရှာဖြင့် ချည်နှောင်ခံရသော ပရှု၏ ကန့်သတ်သည့် အလျားအနံကို ကျော်လွန်စေသော ပတိ (ရှီဝ) ၏ အတိုင်းမသိ လင်္ဂသင်္ကေတ ဖြစ်၏။
Verse 24
स एव द्वीपपश्चार्धे मानसः पृथिवीधरः एक एव महासानुः संनिवेशाद्द्विधा कृतः
ကျွန်းမြေ၏ အနောက်ဘက်အလယ်ပိုင်း၌ မြေကိုထောက်တည်သော မာနသ အမည်ရှိ တောင်တန်းတစ်ခုတည်း ထိုတောင်တန်းပင် တည်ရှိ၏။ တောင်ရိုးကြီးတစ်ခုတည်းဖြစ်သော်လည်း ၎င်း၏ဖွဲ့စည်းပုံကြောင့် နှစ်ပိုင်းခွဲထားသကဲ့သို့ စီရင်တည်နေ၏။
Verse 25
तस्मिन्द्वीपे स्मृतौ द्वौ तु पुण्यौ जनपदौ शुभौ राजतौ मानसस्याथ पर्वतस्यानुमण्डलौ
ထိုကျွန်းမြေ၌ ကုသိုလ်ပြည့်ဝ၍ မင်္ဂလာရှိသော နယ်မြေ နှစ်ခုကို မှတ်သားကြသည်—ရာဇတ နှင့် အနုမဏ္ဍလ ဟူ၍၊ အစဉ်လိုက် မာနသာ (ရေကန်) နှင့် တောင်တန်း၏ နယ်ပယ်တို့နှင့် ဆက်နွယ်၏။
Verse 26
महावीतं तु यद्वर्षं बाह्यतो मानसस्य तु तस्यैवाभ्यन्तरो यस्तु धातकीखण्ड उच्यते
မာနဆိုတ္တရ၏ အပြင်ဘက်၌ မဟာဝီတ-ဝရ္ရှ ဟုခေါ်သော နယ်မြေ တည်ရှိ၏; ထိုအကျယ်အဝန်းတစ်ခုတည်း၏ အတွင်းပိုင်း၌မူ ဓာတကီ-ခဏ္ဍ ဟုခေါ်သည့် အပိုင်းရှိ၏။
Verse 27
स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवारितः पुष्करद्वीपविस्तारविस्तीर्णो ऽसौ समन्ततः
ချိုမြိန်သောရေသမုဒ္ဒရာကြီးက ဝိုင်းရံထားသဖြင့် ပုෂ္ကရဒွီပသည် အရပ်လေးမျက်နှာလုံးသို့ ကျယ်ပြန့်လှ၍ ပုෂ္ကရဒွီပ၏ အကျယ်အဝန်းအတိုင်း အပြည့်အဝ ပျံ့နှံ့နေ၏။
Verse 28
विस्तारान्मण्डलाच्चैव पुष्करस्य समेन तु एवं द्वीपाः समुद्रैस्तु सप्तसप्तभिर् आवृताः
ထို့ကြောင့် အကျယ်အဝန်းနှင့် မဏ္ဍလပုံသဏ္ဍာန်တို့၌ ပုෂ္ကရနှင့်တူညီသကဲ့သို့ ဤဒွီပများသည် သမုဒ္ဒရာများဖြင့် အစဉ်လိုက် ဝိုင်းရံထားပြီး၊ တစ်စုချင်းစီကို သမုဒ္ဒရာ ခုနစ်စင်းက ဝန်းရံထား၏။ ဤအစီအစဉ်တကျသော စကြဝဠာ၌ ပတိ—အရှင်သည် တိုင်းတာချက်နှင့် နယ်နိမိတ်ကို တည်စေပြီး၊ ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) ကြောင့် ချည်နှောင်ခံရသော ပရှုတို့သည် အတွေ့အကြုံ၏ နယ်ပယ်များအတွင်း လှည့်လည်နေကြ၏။
Verse 29
द्वीपस्यानन्तरो यस्तु समुद्रः सप्तमस्तु वै एवं द्वीपसमुद्राणां वृद्धिर्ज्ञेया परस्परम्
ဒွီပ (နောက်ဆုံး) ၏ ချက်ချင်းနောက်တွင် ရှိသော သမုဒ္ဒရာသည် အမှန်တကယ် သတ္တမသမုဒ္ဒရာ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ဒွီပများနှင့် သမုဒ္ဒရာများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်စပ်လျက် အစဉ်လိုက် တိုးပွားကြောင်း သိမြင်ရမည်။
Verse 30
परेण पुष्करस्याथ अनुवृत्य स्थितो महान् स्वादूदकसमुद्रस्तु समन्तात्परिवेष्ट्य च
ပုෂ္ကရ၏ အလွန်ဘက်၌ ဆက်လက်တည်ရှိနေသော ချိုမြိန်ရေသမုဒ္ဒရာကြီးသည် အရပ်လေးမျက်နှာလုံးကို ဝိုင်းရံလျက်ရှိ၏—ဤသည်မှာ သီဝ၏ စကြဝဠာဒီဇိုင်းအတွင်းရှိ အစီအစဉ်တကျသော နယ်နိမိတ်ဖြစ်၍ လောကများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဘုရားဖူးလမ်းခရီးများကို ထောက်ပံ့တည်မြဲစေ၏။
Verse 31
परेण तस्य महती दृश्यते लोकसंस्थितिः काञ्चनी द्विगुणा भूमिः सर्वा चैकशिलोपमा
ထို့အလွန်ဘက်၌ လောကများ၏ အစီအစဉ်ကြီးမားမှုကို မြင်တွေ့ရ၏—ရွှေရောင်သဘာဝဖြစ်ပြီး၊ ထိုနေရာ၏ မြေပြင်သည် နှစ်ဆကျယ်ဝန်းကာ၊ အစိတ်အပိုင်းမကွဲသကဲ့သို့ တစ်တုံးတည်းသော ကျောက်ပြားကြီးတစ်ခုလို မြင်ရ၏။
Verse 32
तस्याः परेण शैलस्तु मर्यादापारमण्डलः प्रकाशश्चाप्रकाशश् च लोकालोकः स उच्यते
ထိုအရာ၏အပြင်ဘက်တွင် အပြင်ဘက်နယ်နိမိတ်ဝိုင်းကို ဖွဲ့စည်းသော တောင်တစ်လုံးရှိ၏။ ထိုတောင်သည် အလင်း၏လောကနှင့် အလင်းမရှိသောလောကတို့ကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးသော အကန့်အသတ်ဖြစ်၏။ ထိုတောင်ကို «လောကာလောက» (Lokāloka) ဟု ခေါ်ကြ၏။
Verse 33
दृश्यादृश्यगिरिर् यावत् तावदेषा धरा द्विजाः योजनानां सहस्राणि दश तस्योच्छ्रयः स्मृतः
အို ဒွိဇာ ပညာရှိတို့၊ ဤမြေသည် «ဒೃശ്യ–အဒೃশ্য» (Dṛśya–Adṛśya) ဟုခေါ်သော တောင်အထိ လျားကျယ်သွား၏။ ထိုတောင်၏အမြင့်ကို ရိုးရာအရ ယောဇနာ တစ်သောင်းဟု မှတ်သားထားကြ၏။
Verse 34
तावांश् च विस्तरस्तस्य लोकालोकमहागिरेः अर्वाचीने तु तस्यार्धे चरन्ति रविरश्मयः
ဤသည်မှာ မဟာ «လောကာလောက» တောင်၏ ကျယ်ပြန့်မှုဖြစ်၏။ ၎င်း၏ နီးစပ်သော တစ်ဝက်တွင် နေ၏ရောင်ခြည်တို့ လှည့်လည်သွားလာကြ၍ စနစ်တကျ ထင်ရှားသော လောကများကို အလင်းပေးသည့် အကန့်အသတ်ကို ပြသသည်။ ထိုအပြင်ဘက်တွင် မထင်ရှားသော အမှောင်ဒေသ ရှိ၏။
Verse 35
परार्धे तु तमो नित्यं लोकालोकस्ततः स्मृतः एवं संक्षेपतः प्रोक्तो भूर्लोकस्य च विस्तरः
အဝေးဘက် တစ်ဝက်တွင် အမှောင်သည် အမြဲတမ်းရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို «လောကာလောက» ဟူသော နယ်နိမိတ်—ထင်ရှားသော လောကများနှင့် ထိုအပြင်ဘက်ရှိ အရာတို့ကို ခွဲခြားသော အကန့်အသတ်ဟု မှတ်သားကြ၏။ ထို့ကြောင့် အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ဘူर्लောက (Bhūrloka) ၏ အကျယ်အဝန်းကို ဖော်ပြပြီးပြီ။
Verse 36
आ भानोर्वै भुवः स्वस्तु आ ध्रुवान्मुनिसत्तमाः आवहाद्या निविष्टास्तु वायोर्वै सप्त नेमयः
အို မုနိတို့အနက် အမြတ်ဆုံးတို့၊ နေမှစ၍ ဘုဝရလောက (Bhuvar-loka) အထိ၊ ထို့နောက် ထိုမှစ၍ ဓြုဝ (Dhruva) ပိုလ်ကြယ်အထိ၊ «အာဝဟ» (Āvaha) မှ စတင်သော ဝါယု (Vāyu) ၏ နေမယ (rims) ခုနစ်ခုသည် ထိုဒေသများကို မင်္ဂလာစနစ်ဖြင့် ထောက်ပံ့ကာ တည်ရှိနေကြ၏။
Verse 37
आवहः प्रवहश्चैव ततश्चानुवहस् तथा संवहो विवहश्चाथ ततश्चोर्ध्वं परावहः
အာဝဟ နှင့် ပရဝဟ၊ ထို့နောက် အနုဝဟ; ထိုနည်းတူ သံဝဟ နှင့် ဝိဝဟ—ဤတို့နောက် အထက်သို့ မြင့်တက်၍ ပရာဝဟ ရှိ၏။
Verse 38
द्विजाः परिवहश्चेति वायोर्वै सप्त नेमयः बलाहकास् तथा भानुश् चन्द्रो नक्षत्रराशयः
ဒွိဇတို့အို! ဝါယု၏ စက်ဝိုင်း ခုနစ်ပါးမှာ အမှန်တကယ်—ဒွိဇာ နှင့် ပရိဝဟ; ထို့ပြင် မိုးတိမ်သယ်ဆောင်သူ ဘလာဟကာများ၊ နေ၊ လ၊ နှင့် နက္ခတ်တန်းများ၊ ရာသီခွင်အစုတို့—ဤသို့ ကမ္ဘာလောက၏ ဘီးသည် လှည့်ပတ်လျက်ရှိ၏။
Verse 39
ग्रहाणि ऋषयः सप्त ध्रुवो विप्राः क्रमादिह योजनानां महीपृष्ठाद् ऊर्ध्वं पञ्चदश आ ध्रुवात्
အစဉ်လိုက် ဤနေရာတွင် ဂြိုဟ်များ၊ ရှင်ရသီ ခုနစ်ပါး၊ နှင့် ဓြုဝ တို့ရှိကြ၏၊ အို ဗြာဟ္မဏတို့။ ၎င်းတို့၏ တည်နေရာများကို ယောဇနာဖြင့် တိုင်းတာကာ မြေမျက်နှာပြင်မှ အထက်သို့ အဆင့် ၁၅ ဆင့်အလိုက် တက်၍ နောက်ဆုံး ဓြုဝ သို့ ရောက်၏။
Verse 40
नियुतान्येकनियुतं भूपृष्ठाद्भानुमण्डलम् रथः षोडशसाहस्रो भास्करस्य तथोपरि
မြေမျက်နှာပြင်မှ နေမဏ္ဍလအထိ အကွာအဝေးသည် နိယုတ တစ်ခု ဖြစ်၏; ထို့အပေါ်၌ ဘာස්ကရ၏ ရထားသည် ယောဇနာ တစ်သောင်းခြောက်ထောင် အထိ ကျယ်ပြန့်၏။ ဤသို့ စကြဝဠာစည်းကမ်း၏ အတိုင်းအတာကို ကြေညာသည်—လှုပ်ရှားသော လောကများကို ဥပဒေသဘောတရားဖြင့် ချည်နှောင်ထားသော ပတိ (သီဝ) ၏ အုပ်စိုးဉာဏ်၏ ထင်ရှားမှုတည်း။
Verse 41
चतुरशीतिसाहस्रो मेरुश्चोपरि भूतलात् कोटियोजनमाक्रम्य महर्लोको ध्रुवाद्ध्रुवः
မြေပြင်အထက်သို့ မေရုတောင်သည် ယောဇနာ ၈၄,၀၀၀ အထိ မြင့်တက်၏။ ယောဇနာ တစ်ကုဋိ ကို ဖြတ်ကျော်၍ မဟရ္လောက ဟုခေါ်သော လောကသည် ဓြုဝ အထက်ဘက်၌ တည်ငြိမ်မလှုပ်ရှားဘဲ အစဉ်တည်၏။
Verse 42
जनलोको महर्लोकात् तथा कोटिद्वयं द्विजाः जनलोकात्तपोलोकश् चतस्रः कोटयो मतः
အို ဒွိဇာတို့၊ မဟာလောကာထက် အထက်တွင် ဇနလောကာသည် ကောဋိ နှစ်ကောဋိအကွာရှိ၏။ ထို့ပြင် ဇနလောကာမှ တပလောကာသို့ အကွာအဝေးကို ကောဋိ လေးကောဋိဟု သတ်မှတ်ကြ၏။
Verse 43
प्राजापत्याद्ब्रह्मलोकः कोटिषट्कं विसृज्य तु पुण्यलोकास्तु सप्तैते ह्य् अण्डे ऽस्मिन्कथिता द्विजाः
ဒွိဇာတို့၊ ပရာဇာပတျယ လောကာကို ကျော်လွန်၍ ဘြဟ္မလောကာ ရှိ၏။ အပိုင်းခွဲအနည်းငယ်ဖြစ်သော ကောဋိ ခြောက်ကောဋိကို ချန်ထားလျက်၊ ဤအဏ္ဍ (ကမ္ဘာဥ) အတွင်းရှိ ကုသိုလ်လောက ခုနစ်လောကကို ကြေညာထားကြ၏။
Verse 44
अधः सप्ततलानां तु नरकाणां हि कोटयः मायान्ताश्चैव घोराद्या अष्टाविंशतिरेव तु
စပ္တတလ (အောက်လောက ခုနစ်ထပ်) အောက်တွင် နరకများ ကောဋိသန်းပေါင်း မရေတွက်နိုင်အောင် ရှိ၏။ ထိုအနက် ဂိုရ (Ghora) မှ မာယာန္တ (Māyānta) အထိ ကြောက်မက်ဖွယ် အပိုင်းခွဲ ၂၈ မျိုးရှိပြီး၊ ပశု (ချည်နှောင်ခံသတ္တဝါ) တို့သည် ဓမ္မနိယာမအောက်တွင် ကံ၏အကျိုးကို ခံစားကြ၏။
Verse 45
पापिनस्तेषु पच्यन्ते स्वस्वकर्मानुरूपतः अवीच्यन्तानि सर्वाणि रौरवाद्यानि तेषु च
ထိုနေရာ၌ အပြစ်ရှိသူတို့သည် မိမိတို့၏ ကံအတိုင်းအတာနှင့် ကိုက်ညီသလို မီးဖြင့်လောင်ကျွမ်း၍ “ချက်ပြုတ်” ခံရကြ၏။ ထိုလောကများအတွင်းတွင် ရောရဝ (Raurava) မှ စ၍ အဝီချိ (Avīci) စသည့် နరకအားလုံး ပါဝင်၏။
Verse 46
प्रत्येकं पञ्चकान्याहुर् नरकाणि विशेषतः अण्डमादौ मया प्रोक्तम् अण्डस्यावरणानि च
အထူးသဖြင့် နరకများကို တစ်စုလျှင် ငါးခုစီ အုပ်စုလိုက် စီစဉ်ထားကြသည်ဟု ဆိုကြ၏။ အစောပိုင်းတွင် ငါသည် အဏ္ဍ (ကမ္ဘာဥ) နှင့် ထိုအဏ္ဍကို ဖုံးအုပ်ထားသော အဝရဏများကိုလည်း ပြောပြီးသား ဖြစ်၏။
Verse 47
हिरण्यगर्भसर्गश् च प्रसंगाद्बहुविस्तरात् अण्डानामीदृशानां तु कोट्यो ज्ञेयाः सहस्रशः
ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ (Hiraṇyagarbha) မှ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်သော ဖန်ဆင်းခြင်းကို အကြောင်းအရာအဖြစ်သာ ကျယ်ပြန့်စွာ အကျဉ်းချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့သော စကြဝဠာဥ (brahmāṇḍa) များသည် ကောဋိပေါင်းကောဋိ—ထောင်ကောဋိတိုင်အောင် ရှိကြောင်း သိလော့။
Verse 48
सर्वगत्वात् प्रधानस्य तिर्यग् ऊर्ध्वम् अधस् तथा अण्डेष्वेतेषु सर्वेषु भुवनानि चतुर्दश
ပရဓာန (Pradhāna) သည် အလုံးစုံကို လွှမ်းမိုး၍ ဘေးဘက်၊ အထက်၊ အောက်သို့လည်း ပျံ့နှံ့နေသဖြင့်၊ ဤစကြဝဠာဥများ အားလုံးအတွင်း၌ လောက ၁၄ ပါးကို စီစဉ်တည်ထားသည်။
Verse 49
प्रत्यण्डं द्विजशार्दूलास् तेषां हेतुर्महेश्वरः अण्डेषु चाण्डबाह्येषु तथाण्डावरणेषु च
အို ကျားကဲ့သို့ ရဲရင့်သော ဗြာဟ္မဏတို့၊ စကြဝဠာဥ တစ်လုံးချင်းစီအတွက် အကြောင်းရင်းအမှန်မှာ မဟာဒေဝ မဟေရှဝရ (Maheśvara) ဖြစ်သည်။ သူသည် ဥအတွင်း၊ ဥအပြင်၊ ထို့ပြင် ဥကို ဝန်းရံသော အကာအကွယ်အလွှာများထဲ၌ပင် လွှမ်းမိုးတည်ရှိသည်။
Verse 50
तमो ऽन्ते च तमःपारे चाष्टमूर्तिर्व्यवस्थितः अस्यात्मनो महेशस्य महादेवस्य धीमतः
အမှောင်၏ အဆုံးစွန်း၌လည်းကောင်း၊ ထိုအမှောင်ကို ကျော်လွန်သည့် အခြားဘက်၌လည်းကောင်း၊ အဋ္ဌမူရ္တိ (Aṣṭamūrti) သည် တည်မြဲစွာ ရပ်တည်နေသည်။ ထိုသည်ကား ဉာဏ်ရှိသော မဟေရှ မဟာဒေဝ၏ ကိုယ်တိုင်အတ္တ၏ ပုံသဏ္ဍာန်ဖြစ်သည်။ သူသည် ပသု (paśu) ဟူသော ဝိညာဉ်ကို ချည်နှောင်သော ဖုံးကွယ်အမှောင်ကို လွန်ကဲသည့် ပတိ (Pati) အရှင်ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 51
अदेहिनस् त्वहो देहम् अखिलं परमात्मनः अस्याष्टमूर्तेः शर्वस्य शिवस्य गृहमेधिनः
ကြည့်ရှုလော့—သူသည် ကိုယ်ခန္ဓာမရှိသူဖြစ်သော်လည်း စကြဝဠာတစ်ခုလုံးသည် အမြင့်ဆုံးအတ္တ၏ ကိုယ်ခန္ဓာဖြစ်၏။ ထိုသည်ကား အဋ္ဌမူရ္တိ၏ အရှင်၊ သရဝ (Śarva) သီဝ (Śiva) ဖြစ်ပြီး၊ ကမ္ဘာကို ထောက်ပံ့ထိန်းသိမ်းသော အိမ်ထောင်ရှင်အဖြစ်တောင် တည်နေတော်မူ၏။
Verse 52
गृहिणी प्रकृतिर्दिव्या प्रजाश् च महदादयः पशवः किङ्करास्तस्य सर्वे देहाभिमानिनः
မြတ်သော ပရကൃတိ (Prakṛti) ကို သူ၏ မဟာဒေဝ၏ ဇနီးအဖြစ် ဆိုကြ၏။ မဟတ် (Mahat) မှ စ၍ ပေါ်ပေါက်လာသော သားသမီးတို့သည် သူ၏ အမိန့်အောက်ရှိ အထောက်အပံ့ခံများကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ထိုအားလုံးသည် ပာရှု (paśu) ဖြစ်၍ ကိုယ်ခန္ဓာကို “ငါ” ဟု စွဲလမ်းသဖြင့် သူ၏ ကျွန်တော်များအဖြစ် လုပ်ဆောင်ကြ၏။
Verse 53
आद्यन्तहीनो भगवान् अनन्तः पुमान्प्रधानप्रमुखाश् च सप्त प्रधानमूर्तिस्त्वथ षोडशाङ्गो महेश्वरश्चाष्टतनुः स एव
ဘုရားသခင် အနန္တ (Ananta) သည် အစမရှိ အဆုံးမရှိ၏။ သူသည် အမြင့်ဆုံး ပုရုෂ (ပုမန်) ဖြစ်ပြီး၊ ပရဓာန (Pradhāna) မှ စသော သတ္တတတ္တဝ (တတ္တဝ ၇) အဖြစ်လည်း ထိုအရာတို့၏ အခြေခံအမြစ်အဖြစ် တည်၏။ ပရဓာန၏ ရုပ်သဘောတော်ဖြစ်သကဲ့သို့၊ ဆယ့်ခြောက်အင်္ဂ (evolutes) အဖြစ်လည်း ထင်ရှား၏။ ထိုမဟေရှဝရ (Maheśvara) တော်တည်းဟူသော ပတိ (Pati) သည် အဋ္ဌတနု (ကိုယ်တော် ၈) အဖြစ်လည်း တစ်ပါးတည်း ဖြစ်၍၊ အလွန်လွန်ကဲစွာ ကျော်လွန်သော်လည်း ပေါ်ထွန်းမှုအားလုံး၌ ပြည့်နှံ့တော်မူ၏။
Verse 54
आज्ञाबलात्तस्य धरा स्थितेह धराधरा वारिधराः समुद्राः ज्योतिर्गणः शक्रमुखाः सुराश् च वैमानिकाः स्थावरजङ्गमाश् च
သူ၏ အမိန့်တော်၏ အင်အားတည်းဖြင့် ဤနေရာ၌ မြေကြီးသည် တည်ငြိမ်စွာ ရပ်တည်၏။ တောင်တန်းများ၊ မိုးတိမ်သယ်ဆောင်သူများ၊ သမုဒ္ဒရာများသည် မိမိတို့ နေရာ၌ တည်၏။ အလင်းရောင်သတ္တဝါအစုအဝေး၊ အင်ဒြာဦးဆောင်သော ဒေဝတော်များ၊ ကောင်းကင်ယာဉ်ရှိ သတ္တဝါများနှင့် မရွေ့မလျား/ရွေ့လျား အရာအားလုံးတို့သည် အမြင့်ဆုံး ပတိ (Pati) ၏ အမိန့်အောက်တွင် ထိန်းသိမ်းခံကာ တည်ရှိကြ၏။
Verse 55
दृष्ट्वा यक्षं लक्षणैर्हीनमीशं दृष्ट्वा सेन्द्रास्ते किमेतत्त्विहेति यक्षं गत्वा निश्चयात्पावकाद्याः शक्तिक्षीणाश्चाभवन् यत्ततो ऽपि
လက္ခဏာမထင်ရှားသကဲ့သို့ မြင်ရသော်လည်း ထို ယက္ခ (Yakṣa) သည် အရှင်တော်ဖြစ်ကြောင်းကို မြင်သိကြ၍၊ အင်ဒြာနှင့်အတူ ဒေဝတော်တို့က “ဤနေရာ၌ ဘာဖြစ်သနည်း” ဟု အံ့ဩမေးမြန်းကြ၏။ အမှန်တရားကို သေချာစိစစ်ရန် ထို ယက္ခ ထံသို့ သွားကြရာ၊ အဂ္နိနှင့် အခြားသူတို့၏ အင်အားများသည် လျော့နည်းကုန်၍—မျှော်လင့်ထားသည့်အထက်တောင် ပျက်ယွင်းသွားကြ၏။
Verse 56
दग्धुं तृणं वापि समक्षमस्य यक्षस्य वह्निर्न शशाक विप्राः वायुस्तृणं चालयितुं तथान्ये स्वान्स्वान्प्रभावान् सकलामरेन्द्राः
ဗြာဟ္မဏတို့ရေ၊ ထို ယက္ခ၏ မျက်မှောက်၌ အဂ္နိသည် မြက်တစ်စည်းတောင် မီးမလောင်စေနိုင်ခဲ့။ ထိုနည်းတူ ဝါယုသည်လည်း မြက်ကို လှုပ်ရှားစေနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့။ ထို့ကြောင့် အမရအင်ဒြာတို့ အားလုံးသည် မိမိမိမိ၏ အာနုဘော်များ အကျိုးမရှိသွားကြောင်း သိမြင်ကြပြီး—ပတိ (ရှီဝ) မရှိလျှင် ပာရှုတို့ ချေးယူထားသော စွမ်းအားများ မလုပ်ဆောင်နိုင်ကြောင်း ထင်ရှားစေ၏။
Verse 57
तदा स्वयं वृत्ररिपुः सुरेन्द्रैः सुरेश्वरः सर्वसमृद्धिहेतुः सुरेश्वरं यक्षमुवाच को वा भवानितीत्थं स कुतूहलात्मा
ထိုအခါ ဝෘတြကိုသတ်သော အိန္ဒြာသည် ဒေဝတို့၏အရှင်၊ သူတို့၏စည်းစိမ်တိုးပွားစေသောအကြောင်းရင်းဖြစ်၍ အခြားဒေဝများနှင့်အတူ ရှေ့ရှိ ယက္ခအရှင်ထံ ချဉ်းကပ်ကာ «သင်သည် အမှန်တကယ် ဘယ်သူနည်း» ဟု မေးမြန်းတော်မူ၏။ ထိုသို့ စူးစမ်းလိုစိတ်ဖြင့် ပြောဆိုတော်မူ၏။
Verse 58
तदा ह्यदृश्यं गत एव यक्षस् तदांबिका हैमवती शुभास्या उमा शुभैराभरणैरनेकैः सुशोभमाना त्वनु चाविरासीत्
ထိုအခါ ယက္ခသည် မျက်စိမမြင်နိုင်အောင် ပျောက်ကွယ်သွား၏။ ထိုချိန်တည်းမှာပင် အမ္ဗိကာ—ဟိမဝတီ၊ မျက်နှာသန့်ရှင်းလှပသော ဥမာ—သည် မင်္ဂလာအလှဆင်အဆင်တန်ဆာများစွာဖြင့် တောက်ပလှပစွာ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ၎င်းသည် ရှိဝ၏ အနက်ရှိုင်းသော လျှို့ဝှက်မှုနှင့် အမြဲတကွရှိသော သက္တိ၏ ပေါ်လွင်ခြင်းဖြစ်၏။
Verse 59
तां शक्रमुख्या बहुशोभमानाम् उमामजां हैमवतीमपृच्छन् /* किमेतदीशे बहुशोभमाने वांबिके यक्षवपुश्चकास्ति
ထိုအခါ အိန္ဒြာနှင့် အခြားဒေဝများသည် တောက်ပလှပသော ဥမာ—ဟိမဝတီ၊ မမွေးဖွားသော မိခင်—ကို မေးမြန်းကြ၏။ «အလှတရားဖြင့် တောက်ပသော အရှင်မ၊ အမ္ဗိကာရှင်မ၊ ယက္ခရုပ်ဖြင့် ဤနေရာ၌ ပေါ်ထွန်းနေသော ထူးခြားသတ္တဝါသည် မည်သူနည်း၊ မည်သို့နည်း» ဟု မေးကြ၏။
Verse 60
निशम्य तद्यक्षमुमाम्बिकाह त्वगोचरश्चेति सुराः सशक्राः /* प्रणेमुरेनां मृगराजगामिनीमुमामजां लोहितशुक्लकृष्णाम्
ယက္ခသည် ဥမာအမ္ဗိကာပင်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့ပြင် သူမသည် အာရုံခံနိုင်စွမ်း၏ အကန့်အသတ်ကို ကျော်လွန်ကြောင်း ကြားသိပြီးနောက် အိန္ဒြာနှင့်အတူ ဒေဝများသည် သူမထံ ဦးချကန်တော့ကြ၏။ မမွေးဖွားသော ဥမာသည် ခြင်္သေ့မကဲ့သို့ လှုပ်ရှားလျက် အနီ၊ အဖြူ၊ အနက် အရောင်သုံးမျိုးဖြင့် တောက်ပလင်းလက်နေ၏။
Verse 61
संभाविता सा सकलामरेन्द्रैः सर्वप्रवृत्तिस्तु सुरासुराणाम् अहं पुरासं प्रकृतिश् च पुंसो यक्षस्य चाज्ञावशगेत्यथाह
ဒေဝအရှင်များအားလုံးက ဂုဏ်ပြုလေးစားကြသဖြင့် သူမသည် ဒေဝနှင့် အသူရတို့၏ လှုပ်ရှားမှုအားလုံးကို လှုံ့ဆော်ပေးသော အင်အားဖြစ်လာ၏။ ထို့နောက် သူမက ကြေညာတော်မူ၏—«ရှေးကတည်းက ငါသည် ပုရုရှ၏ ပရကృతိ (မူလအင်အား) ဖြစ်ခဲ့၏။ ထို့ပြင် ငါလည်း ယက္ခအရှင်—အရာအားလုံးကို အုပ်စိုးသော အထွဋ်အမြတ်သခင်—၏ အမိန့်အောက်၌ ရှိနေ၏» ဟု။
Verse 62
तस्माद्द्विजाः सर्वमजस्य तस्य नियोगतश्चाण्डमभूदजाद्वै अजश् च अण्डादखिलं च तस्माज् ज्योतिर्गणैर्लोकमजात्मकं तत्
ထို့ကြောင့်၊ ဒွိဇပညာရှိတို့၊ မမွေးဖွားသော အဇ၏ အမိန့်တော်ကြောင့် ကောသမိက် ဥ (အဏ္ဍ) ပေါ်ထွန်းလာ၏။ အဇမှပင် ဥ ပေါ်ထွန်း၍၊ ဥမှလည်း ထင်ရှားသော စကြဝဠာအလုံးစုံ ပြန့်ကားထွက်လာ၏။ ထို့နောက် တောက်ပသော သတ္တိအစုအဝေးတို့က အဇကို အနှစ်သာရထားသော လောကကို စနစ်တကျ စီမံ၍ ပေါ်ထွန်းရန် သင့်တော်အောင် ပြုလုပ်ကြ၏။
The chapter outlines the sapta-dvīpas with their kula-parvatas, then focuses on Puṣkara-dvīpa and its Manasottara mountain, and finally describes Lokāloka as the boundary separating the region reached by the sun’s rays from perpetual darkness.
The devas fail to act before the mysterious Yakṣa, revealing the limits of delegated power; Umā then identifies the hidden supreme source behind that presence—teaching that all cosmic authority ultimately rests in Maheśvara, known through humility, devotion, and true knowledge.
That the vast structure of worlds and their rulers is contingent and enclosed within aṇḍas, while Śiva remains the underlying cause; this supports liṅga-bhakti as a direct means to transcend finite worlds and move toward mokṣa.