
Adhyaya 40: Kali-yuga Lakshana, Yuga-sandhyamsha, and the Re-emergence of Dharma
သက္ကရာ (အိန္ဒြာ) သည် ကလိယုဂ၏ လက္ခဏာများ—ရောဂါ၊ အစာခေါင်းပါးမှု၊ မိုးခေါင်ခြောက်သွေ့မှု၊ śruti ကိုမယုံကြည်ခြင်း၊ ဝေဒပညာလေ့လာမှုနှင့် ယဇ္ဉာကျဆင်းခြင်း၊ varṇāśrama အခန်းကဏ္ဍများပြောင်းပြန်ဖြစ်ခြင်း၊ အုပ်ချုပ်သူများ၏ အမြတ်ထုတ်မှု၊ လိမ်လည်မှု၊ ခိုးမှု၊ အကြမ်းဖက်မှု တိုးပွားခြင်း—ကို ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ရှိုင်ဝအဖြေတစ်ရပ်အဖြစ် ကလိယုဂတွင် မဟာဒေဝ Śaṅkara Nīlalohita သည် ဓမ္မ၏ “pratiṣṭhā” အတွက် ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ သူ့ထံ အားကိုးခိုလှုံသူတို့သည် kali-doṣa ကို ကျော်လွှားကာ အမြင့်ဆုံးအခြေအနေသို့ ရောက်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ယုဂ-စန္ဓိ၏ လုပ်ငန်းစဉ်များ—ခေတ်အဆုံးအလွန်အမင်းအနှောင့်အယှက်မှ သန့်စင်ခြင်းသို့ ရောက်ခြင်း၊ Promiti နှင့် ဆက်စပ်သည့် အပြစ်ပေးအင်အား ပေါ်လာခြင်း၊ kaliśiṣṭa ဟုခေါ်သော ကျန်ရစ်အသိုင်းအဝိုင်းငယ်များ ရှင်သန်ခြင်း—ကိုလည်း ရှင်းပြသည်။ ထိုကျန်ရစ်သူများသည် တောထဲသို့ ဆုတ်ခွာကာ တင်းကျပ်သက်သာမှုဖြင့် နေထိုင်၍ nirveda (အလိုမရှိမှု) ကို ဖွံ့ဖြိုးကာ ကṛta-yuga အသစ်၏ မျိုးစေ့ဖြစ်လာကြသည်။ စပ္တရ္ဓိများက śrauta-smārta dharma နှင့် varṇāśrama အကျင့်ကို ပြန်လည်တည်ထောင်ကာ မနွန္တရများအတွင်း စက်ဝိုင်းဆက်လက်မှုကို ပြသပြီး၊ Śiva အခြေပြု ဓမ္မသည် ကမ္ဘာလှည့်ပြောင်းမှုများအတွင်းတောင် မောက္ခသို့ လမ်းကို ထောက်ပံ့ကြောင်း အာမခံသည်။
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे एकोनचत्वारिंशो ऽध्यायः शक्र उवाच तिष्ये मायामसूयां च वधं चैव तपस्विनाम् साधयन्ति नरास्तत्र तमसा व्याकुलेन्द्रियाः
ဤသို့ «သရီလင်္ဂ မဟာပုရာဏ» ပူရ္ဝဘာဂ၌ အခန်း ၄၀ စတင်၏။ သက္ကရာ (အိန္ဒြာ) မိန့်တော်မူသည်—«တိရှျယ (ကလိ) ယုဂတွင် တမသ (အမှောင်ဓာတ်) ကြောင့် အင်ဒြိယများ ရှုပ်ထွေးသွားသော လူတို့သည် လှည့်ဖြားမှု၊ မနာလိုမှုကို ပြုလုပ်ကြပြီး တပသဝင် (တပသီ) များကို သတ်ခြင်းတိုင်အောင် ကျူးလွန်ကြသည်»။
Verse 2
कलौ प्रमादको रोगः सततं क्षुद्भयानि च अनावृष्टिभयं घोरं देशानां च विपर्ययः
ကလိယုဂတွင် မပေါ့မပျက် သတိလစ်မှု၏ ရောဂါသည် အမြဲတမ်း လွှမ်းမိုး၍၊ ဆာလောင်မှု၏ ကြောက်ရွံ့ခြင်းသည် ထပ်ခါထပ်ခါ ပေါ်ပေါက်သည်။ မိုးမရွာခြင်း၏ ကြောက်မက်ဖွယ် အန္တရာယ်ရှိပြီး၊ နယ်မြေများသည် စည်းကမ်းတရားမှ လွဲချော်ကာ ပြောင်းပြန်ဖြစ်သွားသည်။
Verse 3
न प्रामाण्यं श्रुतेरस्ति नृणां चाधर्मसेवनम् अधार्मिकास्त्वनाचारा महाकोपाल्पचेतसः
လူတို့အကြားတွင် ဝေဒ၏ အာဏာတရားကို မထောက်ခံတော့ဘဲ၊ အဓမ္မကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။ အဓမ္မသမားတို့သည် သင့်တော်သော အကျင့်အကြံ မရှိဘဲ နေထိုင်၍၊ ကြီးမားသော ဒေါသကို လွယ်ကူစွာ ထကြွကာ ဉာဏ်နည်းပါးကြသည်။
Verse 4
अनृतं ब्रुवते लुब्धास् तिष्ये जाताश् च दुष्प्रजाः दुरिष्टैर्दुरधीतैश् च दुराचारैर्दुरागमैः
တိရှျယ (ကလိ) ယုဂတွင် လောဘကြီးသူတို့သည် မုသားကို ပြောကြပြီး၊ ဆိုးရွားသော သားသမီးများလည်း မွေးဖွားလာသည်။ မကောင်းသော ယဇ္ဉာများ၊ မမှန်ကန်သော သင်ယူမှုများ၊ မကောင်းသော အကျင့်အကြံများနှင့် မမှန်သော အာဂမ (သဒ္ဓာလမ်းစဉ်) များကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 5
विप्राणां कर्म दोषेण प्रजानां जायते भयम् नाधीयन्ते तदा वेदान् न यजन्ति द्विजातयः
ဗိပရ (ဗြာဟ္မဏ) တို့၏ သာသနာဝတ္တရားများ၌ ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ပြည်သူတို့အတွင်း ကြောက်ရွံ့မှု ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထိုအခါ ဒွိဇာတိတို့သည် ဝေဒကို မလေ့လာတော့ဘဲ ယဇ္ဉပူဇာများကိုလည်း မပြုလုပ်တော့ကြသည်။
Verse 6
उत्सीदन्ति नराश्चैव क्षत्रियाश् च विशः क्रमात् शूद्राणां मन्त्रयोगेन संबन्धो ब्राह्मणैः सह
အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ လူတို့သည် တဖြည်းဖြည်း ကျဆင်းသွားကြပြီး က္ရှတ္တရိယနှင့် ဝိုင်ရှျယတို့လည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မန္တရကို မသင့်လျော်စွာ အသုံးချခြင်းကြောင့် ရှုဒ္ဒရတို့သည် ဗြာဟ္မဏတို့နှင့် ဆက်နွယ်လာကာ လူမှုဓမ္မစည်းမျဉ်းများ ရောထွေးသွားသည်။
Verse 7
भवतीह कलौ तस्मिञ् शयनासनभोजनैः राजानः शूद्रभूयिष्ठा ब्राह्मणान् बाधयन्ति ते
ကလိယုဂ၌ ရှုဒ္ဒရဆန်သော စိတ်သဘောအများစုရှိသည့် မင်းများသည် နေရာအိပ်ရာ၊ ထိုင်ခုံ၊ အစားအစာတို့အထိပါ ဗြာဟ္မဏတို့ကို နှိပ်စက်နှောင့်ယှက်ကြပြီး ဓမ္မ၏ သင့်တော်သော အစီအစဉ်ကို လှန်လှောကြမည်။
Verse 8
भ्रूणहत्या वीरहत्या प्रजायन्ते प्रजासु वै शूद्राश् च ब्राह्मणाचाराः शूद्राचाराश् च ब्राह्मणाः
အမှန်တကယ်ပင် ပြည်သူတို့အတွင်း သန္ဓေကို သတ်ခြင်းနှင့် သူရဲကောင်းတို့ကို သတ်ခြင်း၏ အပြစ်များ ပေါ်ပေါက်လာမည်။ ထို့ပြင် လူမှုအကျင့်စည်းကမ်းသည် ပြောင်းပြန်ဖြစ်၍ ရှုဒ္ဒရတို့က ဗြာဟ္မဏ၏ စည်းကမ်းကို ယူဆောင်လာသော်လည်း ဗြာဟ္မဏတို့က ရှုဒ္ဒရဆန်သော အကျင့်သို့ ကျဆင်းကြမည်။ ဤအရာသည် အဓမ္မ၏ ကြိုးများအောက်၌ ပသုတဝ (paśutva) ဟူသော ချည်နှောင်မှု၏ လက္ခဏာဖြစ်၍၊ သီဝဓမ္မသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ကာ ပတိ (Śiva) ကို မှန်ကန်စွာ ပူဇော်ရန် ခေါ်ဆောင်သည်။
Verse 9
राजवृत्तिस्थिताश् चौराश् चौराचाराश् च पार्थिवाः एकपत्न्यो न शिष्यन्ति वर्धिष्यन्त्यभिसारिकाः
သူခိုးတို့သည် မင်းတို့၏ လမ်းစဉ်ကို အတုယူကာ ကြီးပွားလာမည်၊ မင်းများကိုယ်တိုင်လည်း သူခိုးအကျင့်ကို လိုက်နာကြမည်။ တစ်ယောက်တည်းသော ခင်ပွန်းကိုသာ သစ္စာရှိသည့် မိန်းမတို့သည် မတည်ငြိမ်တော့ဘဲ လျှို့ဝှက်ဖောက်ပြန်မှုများ တိုးပွားလာမည်။
Verse 10
वर्णाश्रमप्रतिष्ठानो जायते नृषु सर्वतः तदा स्वल्पफला भूमिः क्वचिच्चापि महाफला
လူအပေါင်းတို့အကြား ဗဏ္ဏနှင့် အာශ්ရမ တည်ထောင်မှု ပေါ်ထွန်းလာသောအခါ၊ မြေသည် အချို့နေရာတွင် အကျိုးသီးနှံ နည်းပါးသော်လည်း အခြားနေရာတွင် အလွန်ပေါများလာသည်—အရှင် (ပတိ) အောက်တွင် ထိန်းသိမ်းထားသော ဓမ္မ၏ သဟဇာတအလိုက် ဖြစ်သည်။
Verse 11
अरक्षितारो हर्तारः पार्थिवाश् च शिलाशन शूद्रा वै ज्ञानिनः सर्वे ब्राह्मणैरभिवन्दिताः
ကလိယုဂ၌ မင်းများသည် ကာကွယ်သူ မဟုတ်ဘဲ လုယက်သူ ဖြစ်ကြမည်; ကျောက်ကိုစားသကဲ့သို့ နေထိုင်ကြမည်။ ထို့ပြင် ရှူဒြာတို့ကို ပညာရှိဟု သတ်မှတ်ကာ ဘြာဟ္မဏတို့ကပင် ဂုဏ်ပြု၍ ဦးညွှတ်ကြမည်။
Verse 12
अक्षत्रियाश् च राजानो विप्राः शूद्रोपजीविनः आसनस्था द्विजान्दृष्ट्वा न चलन्त्यल्पबुद्धयः
က்ஷတ္ရိယ မဟုတ်သော မင်းများနှင့် ရှူဒြာတို့၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို အားထားနေသော ဗြာဟ္မဏများပင်—ထိုင်နေစဉ် ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) များကို မြင်လျှင် မထကြသေး; ထိုသူတို့သည် ဉာဏ်နည်းသူများ ဖြစ်သည်။ ရှိုင်ဝအမြင်အရ ဤသည်မှာ ပာရှ (pāśa) ဖြင့်ချည်နှောင်ထားသော အကျင့်၏ လက္ခဏာဖြစ်ပြီး၊ ဓမ္မကို မလေးစားခြင်းက ပရှု၏ သန့်စင်မှုနှင့် သီဝ၏ အနုဂ္ရဟ (anugraha) ကို လက်ခံရန် အဆင်သင့်ဖြစ်မှုကို တားဆီးသည်။
Verse 13
ताडयन्ति द्विजेन्द्रांश् च शूद्रा वै स्वल्पबुद्धयः आस्ये निधाय वै हस्तं कर्णं शूद्रस्य वै द्विजाः
ဉာဏ်နည်းသော ရှူဒြာတို့သည် နှစ်ကြိမ်မွေးတို့၏ အထွတ်အထိပ်ကိုပင် ထိုးနှက်ကြသည်။ ထို့ပြင် ဒွိဇတို့သည် လက်ကို ပါးစပ်ပေါ်တင်ကာ ရှူဒြာ၏ နားထဲသို့ ပြောဆိုကြသည်—ဤသို့ အပြုအမူကို ဖော်ပြထားသည်။
Verse 14
नीचस्येव तदा वाक्यं वदन्ति विनयेन तम् उच्चासनस्थान् शूद्रांश् च द्विजमध्ये द्विजर्षभ
ထိုအခါ၊ ဒွိဇတို့အနက် နွားထီးကဲ့သို့ အထွတ်အထိပ်ရေ၊ သူတို့သည် သူ့ကို နိမ့်ကျသူတစ်ဦးကဲ့သို့ ယဉ်ကျေးစွာ စကားပြောကြသည်—အထူးသဖြင့် ဒွိဇတို့၏ အလယ်၌ မြင့်သော အာသနပေါ် ထိုင်နေသော ရှူဒြာတို့အကြောင်း ဖြစ်သည်။
Verse 15
ज्ञात्वा न हिंसते राजा कलौ कालवशेन तु पुष्पैश् च वासितैश्चैव तथान्यैर् मङ्गलैः शुभैः
တရားမှန်ကို သိရှိသောကြောင့် မင်းသည် အကြမ်းဖက်မှုကို မပြုလုပ်။ သို့သော် ကလိယုဂတွင် ကာလ၏ အင်အားကြောင့် တွန်းအားခံရ၍ ပန်းပူဇော်ခြင်း၊ အနံ့သာပစ္စည်းများနှင့် အခြား မင်္ဂလာသန့်ရှင်းသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုများဖြင့် မင်္ဂလာကို ထိန်းသိမ်းသည်။
Verse 16
शूद्रानभ्यर्चयन्त्यल्पश्रुतभाग्यबलान्विताः न प्रेक्षन्ते गर्विताश् च शूद्रा द्विजवरान् द्विज
အို ဒွိဇာ၊ ပညာနည်း၍ ကံကောင်းမှုနည်း၊ သာသနာအင်အားလည်း အားနည်းသော ရှုဒ္ဒရတို့သည် သင့်တော်သလို မပူဇော်မကန်တော့ကြ။ မာနထောင်လွှား၍ အထူးမြတ်သော ဒွိဇာတို့ကို မကြည့်တောင် မကြည့်ကြ။
Verse 17
सेवावसरम् आलोक्य द्वारे तिष्ठन्ति वै द्विजाः वाहनस्थान् समावृत्य शूद्राञ्शूद्रोपजीविनः
အမှုတော်ဆောင်ရန် အခွင့်အရေးကို စောင့်ကြည့်၍ ဒွိဇာတို့သည် တံခါးဝ၌ ရပ်နေကြသည်။ ယာဉ်နေရာများကို ဖုံးလွှမ်းကာ ရှုဒ္ဒရတို့နှင့် ရှုဒ္ဒရကို အားထားအသက်မွေးသူတို့သည် ထိုနေရာ၌ နေကြသည်။
Verse 18
सेवन्ते ब्राह्मणास्तत्र स्तुवन्ति स्तुतिभिः कलौ तपोयज्ञफलानां च विक्रेतारो द्विजोत्तमाः
ကလိခေတ်၌ ထိုနေရာတွင် ဗြာဟ္မဏတို့သည် အထောက်အပံ့ကို ရှာဖွေကာ ချီးမွမ်းစကားများဖြင့် အသက်မွေးကြလိမ့်မည်။ ဒွိဇာအထူးမြတ်ဟု ခေါ်သူများတောင် တပသ်နှင့် ယဇ္ဉ၏ ‘အကျိုးफल’ ကို ရောင်းဝယ်သူများ ဖြစ်လာကာ ကုသိုလ်ကို ပတိ (ရှီဝ) ထံ အနုမောဒနာအဖြစ် မဟုတ်ဘဲ ကုန်ပစ္စည်းကဲ့သို့ သဘောထားကြလိမ့်မည်။
Verse 19
यतयश् च भविष्यन्ति बहवो ऽस्मिन्कलौ युगे पुरुषाल्पं बहुस्त्रीकं युगान्ते समुपस्थिते
ဤကလိယုဂတွင် သာသနာရှောင်သူဟု ထင်ရသောသူများ များစွာ ပေါ်လာလိမ့်မည်။ ယုဂအဆုံး နီးကပ်လာသော် ယောက်ျားနည်း၍ မိန်းမများ များလာလိမ့်မည်။
Verse 20
निन्दन्ति वेदविद्यां च द्विजाः कर्माणि वै कलौ कलौ देवो महादेवः शङ्करो नीललोहितः
ကလိယုဂ၌ ဒွိဇာများပင် ဝေဒဗိဒ္ယာနှင့် သတ်မှတ်ထားသော ကర్మများကို မနာလိုစွာ ကဲ့ရဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ကလိ၌ပင် ဘုရားသည် မဟာဒေဝ—ရှင်ကရာ၊ နီလလောဟိတ (အပြာနှင့် အနီရောင်ရှင်) ဖြစ်၍၊ ချည်နှောင်ခံ သတ္တဝါ (paśu) များအတွက် သေချာသော အားကိုးရာ ပတိ (Pati) တစ်ပါးတည်း ဖြစ်တော်မူသည်။
Verse 21
प्रकाशते प्रतिष्ठार्थं धर्मस्य विकृताकृतिः ये तं विप्रा निषेवन्ते येन केनापि शङ्करम्
သမ္မာဓမ္မကို တည်မြဲစေရန်အတွက် ပုံသဏ္ဌာန်တစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာသည်—ပြောင်းလဲသကဲ့သို့ ထင်ရသော်လည်း အနှစ်သာရနှင့် မဆန့်ကျင်။ ထိုအရာကို အားကိုး၍ ဆည်းကပ်သော ဗြာဟ္မဏများသည် မည်သည့်နည်းဖြင့်မဆို ရှင်ကရာကိုယ်တော်ထံသို့ပင် ရောက်ကြသည်။
Verse 22
कलिदोषान् विनिर्जित्य प्रयान्ति परमं पदम् श्वापदप्रबलत्वं च गवां चैव परिक्षयः
ကလိ၏ အပြစ်ဒोषများကို အနိုင်ယူပြီးနောက် သတ္တဝါများသည် ပရမပဒ (အမြင့်ဆုံးအဘိဓာန်) သို့ ရောက်ကြသည်။ ထိုခေတ်၌ သားရဲများ၏ အင်အားက ပိုမိုပြင်းထန်လာပြီး နွားများလည်း လျော့နည်း၍ ပျက်စီးသွားကြသည်။
Verse 23
साधूनां विनिवृत्तिश् च वेद्या तस्मिन्युगक्षये तदा सूक्ष्मो महोदर्को दुर्लभो दानमूलवान्
ယုဂအဆုံး (yuga-kṣaya) တွင် သာဓုများ၏ လောကရေးရာမှ ဆုတ်ခွာခြင်းကို သိမြင်ရမည်။ ထိုအခါ နူးညံ့သော်လည်း အလွန်တောက်ပသော ခွဲခြားသိမြင်မှုတစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာသည်—အလွန်ရှားပါး၍—ဒါန (dāna) အပေါ် အမြစ်တည်ကာ paśu ကို pāśa ချည်နှောင်မှုမှ လှည့်ကွာစေပြီး ပတိ (Pati) ဖြစ်သော ရှင်သီဝ (Śiva) ထံသို့ မျက်နှာမူစေသည်။
Verse 24
चातुराश्रमशैथिल्ये धर्मः प्रतिचलिष्यति अरक्षितारो हर्तारो बलिभागस्य पार्थिवाः
အာရှရမလေးပါး၏ စည်းကမ်းပျော့ပြောင်းလာသောအခါ ဓမ္မသည် ယိမ်းယိုင်လာမည်။ ကာကွယ်သူဖြစ်သင့်သော မင်းများသည် မကာကွယ်သူ၊ လုယက်သူများ ဖြစ်လာကာ လူထု၏ ဘလိ-ဘာဂ (ပူဇော်ဝေစုနှင့် အခွန်) ကို သိမ်းယူကြလိမ့်မည်။
Verse 25
युगान्तेषु भविष्यन्ति स्वरक्षणपरायणाः अट्टशूला जनपदाः शिवशूलाश्चतुष्पथाः
ယုဂအဆုံးသို့ ရောက်လာသောအခါ လူတို့သည် ကိုယ်ကိုကာကွယ်ခြင်းကိုသာ အလွန်အမင်း အာရုံစိုက်ကြလိမ့်မည်။ နယ်မြေတိုင်းသည် တြိရှူလ်များဖြင့် ထောင်ထောင်မတ်မတ် ဖြစ်လာပြီး လမ်းဆုံလမ်းခွများတွင်လည်း သီဝ၏ တြိရှူလ်ကို အမှတ်အသားအဖြစ် ထားကြလိမ့်မည်—ဤသည်မှာ ဓမ္မထက် ကြောက်ရွံ့မှု၊ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ကာကွယ်ရေးသတိပေးမှုက အုပ်စိုးသော ယုဂ၏ လက္ခဏာဖြစ်သည်။
Verse 26
प्रमदाः केशशूलिन्यो भविष्यन्ति कलौ युगे चित्रवर्षी तदा देवो यदा प्राहुर्युगक्षयम्
ကလိယုဂတွင် မိန်းမတို့သည် ကြမ်းတမ်း၍ အငြင်းပွားလွယ်လာမည်၊ ဆံပင်တောင် လှံတံကဲ့သို့ ဖြစ်သကဲ့သို့ပင်။ ထို့ပြင် ယုဂအဆုံးဟု ကြေညာသည့်အခါ ဒေဝသည် အရောင်စုံ ထူးဆန်းသော မိုးများကို ပို့လွှတ်မည်—ပာရှ (pāśa) ၏ ချည်နှောင်မှုအလေးချိန်အောက်တွင် ယုဂက ပြိုလဲနေကြောင်း အမင်္ဂလာနိမိတ်များ ဖြစ်သည်။
Verse 27
सर्वे वणिग्जनाश्चापि भविष्यन्त्यधमे युगे कुशीलचर्याः पाषण्डैर् वृथारूपैः समावृताः
အနိမ့်ဆုံးသော ယုဂ၌ ကုန်သည်အဖွဲ့အစည်းများတောင် အကျင့်ပျက်စီးလာမည်။ ပာရှဏ္ဍ (ပျက်ယွင်းသော အယူဝါဒ) ကိုင်ဆောင်သည့် လှည့်စားသူများ—အပြင်ပန်းအလှတင် အတွင်းအနှစ်မရှိသူများ—က ဖုံးလွှမ်းသဖြင့် ဓမ္မသည် မမြင်သာတော့မည်။
Verse 28
बहुयाजनको लोको भविष्यति परस्परम् नाव्याहृतक्रूरवाक्यो नार्जवी नानसूयकः
လူတို့သည် အချင်းချင်း များစွာသော ယာဂ (ယဇ္ဉ) များကို လုပ်ဆောင်ရန် စိတ်အားထက်သန်လာမည်။ သို့သော် ကြမ်းတမ်းသော စကားကို မပြောမိအောင် မထိန်းနိုင်ကြ၊ ဖြောင့်မတ်မှုမရှိ၊ မနာလိုမှုကင်းမဲ့ခြင်းလည်း မရှိကြ။ ထို့ကြောင့် ပတိ—သီဝသခင်—အပေါ် အမှန်တကယ်သော ဘက္တိဖြင့် သန့်စင်မည့်အစား အတွင်းအပြစ်များ၏ ပာရှ (pāśa) ဖြင့် ချည်နှောင်ခံရမည်။
Verse 29
न कृते प्रतिकर्ता च युगक्षीणे भविष्यति निन्दकाश्चैव पतिता युगान्तस्य च लक्षणम्
ယုဂ လျော့နည်းလာသောအခါ ကෘတ (အကောင်းဆုံး) စည်းကမ်းအတွင်း၌ပင် အမှားကို ပြန်လည်တည့်မတ်ပေးမည့်သူ မရှိတော့မည်။ ထို့ပြင် အပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့သူများသည် ကျဆုံးသူများ ဖြစ်လာမည်။ ဤတို့သည် ယုဂအဆုံး၏ လက္ခဏာများ ဖြစ်သည်။
Verse 30
नृपशून्या वसुमती न च धान्यधनावृता मण्डलानि भविष्यन्ति देशेषु नगरेषु च
ဓမ္မကျဆင်းသည့်ကာလ၌ မြေကြီးသည် တရားမျှတသော မင်းကောင်းများကင်းမဲ့လာမည်။ စပါးနှံနှင့် ဥစ္စာဓနတို့ဖြင့်လည်း မပြည့်စုံတော့ဘဲ တိုင်းဒေသကြီးများ၊ နယ်မြေများ၊ မြို့များအနှံ့ ထိုသို့သော အခြေအနေများ ပေါ်ပေါက်လာမည်။ ထိုသည်မှာ ပာရှု (ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်) သည် ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) အောက်တွင် ဒုက္ခရောက်ရခြင်း၏ လက္ခဏာဖြစ်ပြီး၊ ပတိ—သီဝဘုရား၏ အမိန့်တရားကို တရားမျှတသော အုပ်ချုပ်မှုမှတစ်ဆင့် မမြင်နိုင်တော့သဖြင့် ဖြစ်သည်။
Verse 31
अल्पोदका चाल्पफला भविष्यति वसुंधरा गोप्तारश्चाप्यगोप्तारः सम्भविष्यन्त्यशासनाः
မြေကြီးသည် ရေနည်း၍ အသီးအနှံလည်း နည်းပါးလာမည်။ ကာကွယ်သူဟု ခေါ်ရမည့်သူများ ပေါ်လာသော်လည်း အမှန်တကယ် မကာကွယ်နိုင်သူများဖြစ်မည်—စည်းကမ်းမဲ့ အုပ်ချုပ်သူများ ပေါ်ပေါက်လာ၍ တရားဓမ္မအုပ်ချုပ်မှု ကင်းမဲ့မည်။ ထိုကာလ၌ ပာရှု (ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်) သည် ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) ဖြင့် ပိုမိုတင်းကျပ်စွာ ချည်နှောင်ခံရသဖြင့်၊ ပတိ—သီဝဘုရားထံ လင်္ဂ-ဥပာသနာဖြင့် ခိုလှုံခြင်းသည် တည်ငြိမ်မှုသို့ သေချာသော လမ်းဖြစ်သည်။
Verse 32
हर्तारः परवित्तानां परदारप्रधर्षकाः कामात्मानो दुरात्मानो ह्य् अधमाः साहसप्रियाः
သူတစ်ပါး၏ ဥစ္စာကို ခိုးယူသူများ၊ သူတစ်ပါး၏ ဇနီးမယားကို ဖျက်ဆီးသူများ၊ ကာမစိတ်အောက်တွင် နေသူများ၊ အတွင်းစိတ်ပုပ်ပွနေသူများ—ထိုသူတို့သည် အမှန်တကယ် နိမ့်ကျသူများဖြစ်၍ အကြမ်းဖက်ကျူးလွန်မှုကို နှစ်သက်ကြသည်။ ကာမနှင့် မိုက်မဲသော သတ္တိကြောင့် ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) ဖြင့် ချည်နှောင်ခံရကာ၊ ပာရှု (ဝိညာဉ်) ကို ပတိ—သီဝဘုရားထံ ဦးတည်စေသော လမ်းမှ လွဲချော်သွားကြသည်။
Verse 33
प्रनष्टचेष्टनाः पुंसो मुक्तकेशाश् च शूलिनः जनाः षोडशवर्षाश् च प्रजायन्ते युगक्षये
ယုဂအဆုံးသတ်ကာလ၌ လူတို့သည် မှန်ကန်သော အကျင့်နှင့် ရည်ရွယ်ချက်ရှိသော လုပ်ဆောင်မှုတို့ ပျောက်ကွယ်သွားမည်။ လူများသည် ဆံပင်ဖရိုဖရဲဖြင့် လက်နက်ကိုင်ကာ ပေါ်လာကြမည်၊ သားသမီးများလည်း (ကဲ့သို့) ဆယ့်ခြောက်နှစ်အရွယ်သာ ရှိသကဲ့သို့ မွေးဖွားလာမည်—ဤသည်မှာ ခေတ်ပျက်ကွက်ခြင်း၏ မကောင်းသော လက္ခဏာဖြစ်သည်။ ထိုကာလ၌ ပာရှု (ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်) သည် ပာရှကဲ့သို့သော ရှုပ်ထွေးမှုကြောင့် ပတိ—သီဝဘုရားထံ သွားရာ မင်္ဂလာဝိနယကို မေ့လျော့သွားမည်။
Verse 34
शुक्लदन्ताजिनाक्षाश् च मुण्डाः काषायवाससः शूद्रा धर्मं चरिष्यन्ति युगान्ते समुपस्थिते
ခေတ်အဆုံး နီးကပ်လာသောအခါ၊ သုဒ္ဒရများတောင်မှ တပသီတို့၏ အမှတ်အသားများကို ဆောင်ယူလာမည်—ဖြူစင်သော သွား (သို့) ဆင်စွယ်ကဲ့သို့၊ သမင်အရေ၊ အက္ခမလာပုတီး၊ ခေါင်းမုတ်နှင့် ကာသာယဝတ်စုံတို့ကို ဝတ်ဆင်ကာ «ဓမ္မ» ဟု ခေါ်သော အကျင့်ကို လုပ်ဆောင်ကြမည်။
Verse 35
सस्यचौरा भविष्यन्ति दृढचैलाभिलाषिणः चौराश्चोरस्वहर्तारो हर्तुर्हर्ता तथापरः
သူတို့သည် စပါးခိုးသူများ ဖြစ်လာကြမည်၊ ထူထဲ၍ တန်ဖိုးကြီးသော အဝတ်အစားကို လိုလားတပ်မက်ကြမည်။ ခိုးသူက ခိုးသူ၏ ပစ္စည်းကို ခိုးမည်၊ ဓားပြတစ်ယောက်က အခြားဓားပြကို လုမည်၊ ထို့နောက် တစ်ယောက်က လုသူကိုပင် ထပ်လုမည်—ဤသို့ ယုဂ်ကျဆင်းရာကာလတွင် ပာရှ (pāśa) ချည်နှောင်မှု တိုးပွားလာပြီး၊ ပာရှု (ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်) သည် ပတိ (Pati) ၏ စည်းကမ်းကို မေ့လျော့သွားကြမည်။
Verse 36
योग्यकर्मण्युपरते लोके निष्क्रियतां गते कीटमूषकसर्पाश् च धर्षयिष्यन्ति मानवान्
လောကသည် မိမိနှင့်သင့်တော်သော တာဝန်ကမ္မကို စွန့်လွှတ်၍ မလှုပ်မရှား အလုပ်မလုပ်သည့်အခြေအနေသို့ ကျသွားသောအခါ၊ ပိုးကောင်၊ ကြွက်နှင့် မြွေတို့ပင် လူသားတို့ကို နှောင့်ယှက်၍ အနိုင်ယူကြမည်။ အကြောင်းမှာ မှန်ကန်သော လုပ်ရပ်ကို စွန့်ပစ်သည့်အခါ ပာရှု (ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်) ကို ကာကွယ်သည့် သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းအမိန့်သည် ပြိုကွဲသွားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 37
सुभिक्षं क्षेममारोग्यं सामर्थ्यं दुर्लभं तदा कौशिकीं प्रतिपत्स्यन्ते देशान्क्षुद्भयपीडिताः
ထိုအခါ အစာအဟာရပေါများမှု၊ လုံခြုံရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် အင်အားတို့ကို ရရှိရန် ခက်ခဲလာသောအခါ၊ ဆာလောင်မှု၏ ကြောက်ရွံ့ခြင်းကြောင့် ပင်ပန်းနာကျင်နေသော ဒေသများသည် ကာဩသိကီ (Kauśikī) ထံသို့ ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်းအတွက် အားကိုးခိုလှုံကြမည်။
Verse 38
दुःखेनाभिप्लुतानां च परमायुः शतं तदा दृश्यन्ते न च दृश्यन्ते वेदाः कलियुगे ऽखिलाः
ကလိယုဂ်တွင် သတ္တဝါတို့သည် ဒုက္ခဖြင့် လွှမ်းမိုးခံရပြီး၊ ထိုအခါ အမြင့်ဆုံး အသက်တမ်းသည် ရာနှစ်သာ ဖြစ်မည်။ ဝေဒများသည် အပြည့်အစုံ မြင်ရသော်လည်း အမှန်တကယ် မမြင်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေမည်၊ အကြောင်းမှာ အဓိပ္ပါယ်သည် ဖုံးကွယ်မိုက်မဲသွားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 39
उत्सीदन्ति तदा यज्ञाः केवलाधर्मपीडिताः काषायिणो ऽप्यनिर्ग्रन्थाः कापालीबहुलास्त्विह
ထိုအခါ ဝေဒိက ယဇ္ဉပူဇာများသည် အဓမ္မကြောင့်သာ ဖိနှိပ်ခံရ၍ ကျဆင်းသွားမည်။ ကာသယရောင် ဝတ်ရုံဝတ်သူများပင် အမှန်တကယ် ထိန်းသိမ်းမှုနှင့် သန့်ရှင်းသော စည်းကမ်းမရှိကြဘဲ၊ ဤလောက၌ ခေါင်းခွံကိုင် အာစေတစ် (ကာပါလီ) များ များပြားလာမည်—အပြင်အဆင်အမှတ်အသားများ တိုးလာသော်လည်း အတွင်းပိုင်းရှိ ရှိုင်ဝသီလနှင့် မှန်ကန်သော ပူဇာဝတ်ပြုမှုသည် ချိုင့်ယွင်းသွားမည်။
Verse 40
वेदविक्रयिणश्चान्ये तीर्थविक्रयिणः परे वर्णाश्रमाणां ये चान्ये पाषण्डाः परिपन्थिनः
အချို့သည် ဝေဒကို ရောင်းဝယ်သူများ ဖြစ်ကြပြီး၊ အချို့သည် သန့်ရှင်းသော တီရ္ထသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ကို ရောင်းချကြသည်။ ထို့ပြင် အခြားသော ပာရှဏ္ဍများ—မှန်ကန်သော လမ်းကြောင်းကို ဆန့်ကျင်သူများ—က ဝဏ္ဏနှင့် အာශ්ရမ စည်းကမ်းများကို ဖျက်ဆီးကြသည်။
Verse 41
उत्पद्यन्ते तदा ते वै सम्प्राप्ते तु कलौ युगे अधीयन्ते तदा वेदाञ् शूद्रा धर्मार्थकोविदाः
ကလိယုဂ အပြည့်အဝ ရောက်လာသောအခါ ထိုသူတို့သည် အမှန်တကယ် ပေါ်ထွန်းလာကြသည်—ဝေဒကို သင်ယူသော ရှူဒ္ဒရများ၊ ထို့နောက် ဓမ္မနှင့် အဓ္ဓ (artha) ၏ ရည်ရွယ်ချက်များ၌ ကျွမ်းကျင်လာကြသည်။
Verse 42
यजन्ते चाश्वमेधेन राजानः शूद्रयोनयः स्त्रीबालगोवधं कृत्वा हत्वा चैव परस्परम्
ရှူဒ္ဒရ မျိုးရိုးမှ မွေးဖွားသော ဘုရင်များသည် အရှွမေဓ ယဇ္ဉကို ပြုလုပ်ကြလိမ့်မည်။ သို့ရာတွင် မိန်းမ၊ ကလေးနှင့် နွားကို သတ်ဖြတ်ပြီး၊ အချင်းချင်းလည်း သတ်ကြသော်လည်း၊ မိမိတို့ကို ယဇ္ဉပြုသူဟု ထပ်မံ အခိုင်အမာ ဆိုကြသည်။ ယုဂကျဆင်းရာကာလ၌ အပြင်ပန်းပူဇော်မှုသည် အတွင်းဓမ္မမှ ကွာကွာသွား၍ ပာရှုကို ပတိ—သခင် ရှိဝထံသို့ မပို့ဆောင်နိုင်တော့သည်။
Verse 43
उपद्रवांस्तथान्योन्यं साधयन्ति तदा प्रजाः दुःखप्रभूतमल्पायुर् देहोत्सादः सरोगता
ထိုအခါ သတ္တဝါတို့သည် အချင်းချင်း ဆန့်ကျင်ကာ အပြန်အလှန် ဘေးဒုက္ခများကို ဖြစ်စေကြသည်။ အသက်တိုလာ၍ ဒုက္ခများ ပိုမိုများပြားကာ ကိုယ်ခန္ဓာကျဆင်းပြီး ရောဂါများ ပျံ့နှံ့လာသည်။ ဓမ္မ လျော့နည်းသည့်အခါ ပာရှုအပေါ် ပာရှ (pāśa) ချည်နှောင်မှုများ တင်းကျပ်လာပြီး နောက်ဆုံး ပတိ—သခင် ရှိဝထံ ခိုလှုံရှာဖွေရသည်။
Verse 44
अधर्माभिनिवेशित्वात् तमोवृत्तं कलौ स्मृतम् प्रजासु ब्रह्महत्यादि तदा वै सम्प्रवर्तते
သတ္တဝါတို့သည် အဓမ္မ၌ တင်းကျပ်စွာ ကပ်လျက်နေသောကြောင့် ကလိကို တမောသ (tamas) အုပ်စိုးသည့် ယုဂဟု မှတ်ယူကြသည်။ ထိုအခါ လူထုအတွင်း၌ ဗြဟ္မဟတ္တျာ (ဗြာဟ္မဏကို သတ်ခြင်း) စသည့် အပြစ်များသည် အပြည့်အဝ ပေါ်ပေါက်လည်ပတ်လာသည်။
Verse 45
तस्मादायुर्बलं रूपं कलिं प्राप्य प्रहीयते तदा त्वल्पेन कालेन सिद्धिं गच्छन्ति मानवाः
ထို့ကြောင့် ကလိယုဂ ရောက်လာသော် အသက်တမ်း၊ အင်အားနှင့် ကိုယ်ရုပ်အလှတရားတို့ လျော့နည်းသွားသည်။ သို့ရာတွင် ထိုယုဂ၌ပင် ပတိ (သခင် ရှီဝ) ထံသို့ စိတ်တည်ကြည်သော ဘက္တိနှင့် ပာရှု (ကိုယ်ပိုင်ဝိညာဉ်) ကို ချည်နှောင်သော ပာရှ (pāśa) ကို ဖြတ်တောက်သည့် စည်းကမ်းများအားဖြင့် လူသားတို့သည် အချိန်တိုအတွင်း စစ်ဓိ—ဝိညာဉ်ရေး အောင်မြင်မှု—ကို ရနိုင်သည်။
Verse 46
धन्या धर्मं चरिष्यन्ति युगान्ते द्विजसत्तमाः श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं ये चरन्त्यनसूयकाः
ယုဂအဆုံး၌ သြဇာကြီးသော ဒွိဇတို့အနက် သာသနာတော်ကို လိုက်နာမည့်သူတို့သည် အလွန်ကံကောင်းမြတ်နိုးဖွယ် ဖြစ်ကြသည်။ ရှရုတိနှင့် စမရိတိတွင် ကြေညာထားသော ဓမ္မကို မနာလိုမရှုစိမ့်၊ အပြစ်ရှာမနေဘဲ ကျင့်သုံးသူတို့၏ အကျင့်သည် စိုင်ဝလမ်းစဉ်အဖြစ် သန့်စင်မှုကို ဖြစ်စေကာ ပာရှုကို ချည်နှောင်သော ပာရှ (pāśa) ကို ဖြေလျော့၍ ပတိ—သခင် ရှီဝ—ထံသို့ ဝိညာဉ်ကို လှည့်ပေးသည်။
Verse 47
त्रेतायां वार्षिको धर्मो द्वापरे मासिकः स्मृतः यथाक्लेशं चरन्प्राज्ञस् तदह्ना प्राप्नुते कलौ
ထရေတားယုဂ၌ ဓမ္မ၏အသီးသည် တစ်နှစ်ကြာ အကျင့်ဝတ်များဖြင့် ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဒွာပရယုဂ၌တော့ တစ်လကြာ ကျင့်သုံးခြင်းဖြင့် အသီးပွင့်သည်ဟု မှတ်သားထားသည်။ သို့သော် ကလိယုဂ၌ ပညာရှိသည် မိမိစွမ်းအားအတိုင်း မပင်ပန်းအောင် ကျင့်သုံးလျှင် ထိုအသီးကို တစ်နေ့တည်းဖြင့် ရနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ချည်နှောင်ခံရသော ပာရှုအတွက် ပတိဖြစ်သော သခင် ရှီဝသည် အားနည်းခြင်းနှင့် ပာရှ (pāśa) တိုးပွားခြင်းကြားတွင်ပင် မုက္ခသို့ ဦးတည်သော ကုသိုလ်ကို လွယ်ကူစွာ ရရှိစေသည်။
Verse 48
संध्यांश एषा कलियुगावस्था संध्यांशं तु निबोध मे युगे युगे च हीयन्ते त्रींस्त्रीन्पादांस्तु सिद्धयः
ဤကလိယုဂ၏အခြေအနေသည် စန္ဓျာအংশ—မိုးလင်းမိုးချုပ်ကာလ၏ အစိတ်အပိုင်း—ဖြစ်သည်။ ဤစန္ဓျာအပိုင်းကို ငါထံမှ နားလည်လော့။ ယုဂတစ်ခုချင်းစီ ဆက်တိုက်ဖြတ်သန်းသည့်အခါ စစ်ဓိတို့သည် တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းကာ “ပဒ” သုံးသုံး—အပိုင်းလေးပုံ၏ အဆင့်များ—ကို ဆုံးရှုံးသွားသည်။
Verse 49
युगस्वभावाः संध्यास्तु तिष्ठन्तीह तु पादशः संध्यास्वभावाः स्वांशेषु पादशस्ते प्रतिष्ठिताः
ဤနေရာ၌ စန္ဓျာများ—ကူးပြောင်းကာလများ—သည် ယုဂတို့၏ သဘောသဘာဝကို ဆောင်လျက် ပဒပဒ—လေးပုံလေးပုံ—အဖြစ် တည်ရှိနေသည်။ ထို့အတူ ယုဂတို့လည်း မိမိတို့၏ အပိုင်းအခြားအတွင်း စန္ဓျာ၏ သဘောသဘာဝကို ဆောင်လျက် ပဒပဒအဖြစ် တည်ထောင်ထားကြသည်။
Verse 50
प्रमिति एवं संध्यांशके काले सम्प्राप्ते तु युगान्तिके तेषां शास्ता ह्यसाधूनां भूतानां निधनोत्थितः
ယုဂအဆုံး (ယုဂန္တ) တွင် ဆန္ဓျာကာလ၏ အစိတ်အပိုင်း ရောက်လာသော် အဓမ္မသတ္တဝါတို့ကို အပြစ်ပေးသော အုပ်ချုပ်ရှင် ပေါ်ထွန်း၍ သူတို့၏ ပျက်စီးခြင်းကို ဖြစ်စေကာ၊ ပာရှုတို့အားလုံးကို အုပ်စိုးသော ပတိ (ရှီဝ) သခင်က ဓမ္မကို ပြန်လည်တည်ထောင်စေ하였다။
Verse 51
गोत्रे ऽस्मिन्वै चन्द्रमसो नाम्ना प्रमितिरुच्यते मानवस्य तु सो ऽंशेन पूर्वं स्वायंभुवे ऽन्तरे
ဤဂိုထရအတွင်း၌ «ပရမိတိ» ဟူသော ပရဇာပတိတစ်ပါး ရှိကြောင်း ဆိုကြပြီး၊ «စန္ဒ్రమသ» ဟူသော အမည်ဖြင့်လည်း ခေါ်ကြသည်။ သူသည် မနု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်မှ ထွက်ပေါ်လာသူဖြစ်၍ ယခင်က စွာယမ္ဘုဝ မနွန္တရ၌ ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။
Verse 52
समाः स विंशतिः पूर्णाः पर्यटन्वै वसुंधराम् अनुकर्षन् स वै सेनां सवाजिरथकुञ्जराम्
သူသည် နှစ်နှစ်ဆယ်ပြည့်အောင် မြေကြီးတစ်လျှောက် လှည့်လည်သွားလာခဲ့သည်။ သူ ရှေ့တိုးသွားသမျှ၊ မြင်းများ၊ ရထားများ၊ ဆင်များ ပါဝင်သည့် စစ်တပ်ကိုလည်း ဆွဲခေါ်သွား하였다။
Verse 53
प्रगृहीतायुधैर्विप्रैः शतशो ऽथ सहस्रशः स तदा तैः परिवृतो म्लेच्छान् हन्ति सहस्रशः
ထို့နောက် လက်နက်ကိုင်ထားသော ဗြာဟ္မဏများ ရာချီ ထောင်ချီက ဝိုင်းရံလျက်၊ ထိုအခါ သူသည် မလေစ္ဆာတို့ကို ထောင်ချီထောင်ချီ သတ်ဖြတ်하였다။ ဤသည်မှာ ဓမ္မကို ကာကွယ်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ပာရှုတို့ကို ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) မှ လွတ်မြောက်စေသော ပတိ (ရှီဝ) သခင်အား ဆေဝာ-ဘက္တိဖြင့် ဆောင်ရွက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
Verse 54
स हत्वा सर्वशश्चैव राज्ञस्ताञ्शूद्रयोनिजान् पाखण्डांस्तु ततः सर्वान् निःशेषं कृतवान् प्रभुः
ထိုသခင်သည် ရှူဒြယောနိမှ မွေးဖွားသော ဘုရင်တို့ကို အကုန်လုံး သတ်ဖြတ်ပြီးနောက်၊ ဓမ္မကို ဆန့်ကျင်သည့် ပာရှဏ္ဍ (ပျက်ယွင်းသော အယူဝါဒများ) အားလုံးကို မကျန်အောင် ဖျက်ဆီး하였다။ ထို့ကြောင့် သူတို့ကို အဆုံးသတ်စေကာ ရှီဝဓမ္မကို ထောက်ပံ့သော စည်းကမ်းတရားကို ပြန်လည်တည်ဆောက်하였다။
Verse 55
नात्यर्थं धार्मिका ये च तान् सर्वान् हन्ति सर्वतः वर्णव्यत्यासजाताश् च ये च ताननुजीविनः
ဓမ္မ၌ အမှန်တကယ် မတည်မြဲသူတို့ကို ထိုအရှင်သည် အရပ်ရပ်မှ ဖျက်ဆီးတော်မူ၏။ ထို့ပြင် ဝဏ္ဏအဆင့်များ ရောယှက်ပျက်ကွက်မှုမှ မွေးဖွားသူတို့နှင့် သူတို့ကို မှီခို၍ အသက်မွေးသူတို့ကိုလည်း ဖျက်ဆီးတော်မူ၏။
Verse 56
प्रवृत्तचक्रो बलवान् म्लेच्छानामन्तकृत्स तु अधृष्यः सर्वभूतानां चचाराथ वसुंधराम्
စက်ဝိုင်းလက်နက်ကို လှည့်ပတ်စေပြီး ထိုအင်အားကြီးသောသူ—မလေစ္ဆာတို့၏ အဆုံးပြုသူ—သည် မြေကြီးပေါ်ကို လှည့်လည်သွားလာတော်မူ၏။ သတ္တဝါအားလုံးအတွက် မထိခိုက်နိုင်သူအဖြစ် ကမ္ဘာတစ်လွှားကို ဓမ္မ၏ အင်အားတော်ဖြင့် ဖြတ်သန်းတော်မူ၏။
Verse 57
मानवस्य तु सो ऽंशेन देवस्येह विजज्ञिवान् पूर्वजन्मनि विष्णोस्तु प्रमितिर्नाम वीर्यवान्
ဤလောက၌ သူသည် လူသဘာဝ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်စိတ်ဖြင့် ဒေဝတစ်ပါးအဖြစ် သိမြင်ခံရ၏။ အတိတ်ဘဝတွင်မူ ဗိဿနုနှင့် ဆက်နွယ်သော သတ္တိပြင်းထန်သူ “ပရမိတိ” ဟူသော နာမရှိသည့် သူဖြစ်ခဲ့ကြောင်း ဤကഥာက ပြန်လည်သတိပေး၏။
Verse 58
गोत्रतो वै चन्द्रमसः पूर्णे कलियुगे प्रभुः द्वात्रिंशे ऽभ्युदिते वर्षे प्रक्रान्तो विंशतिः समाः
ကလိယုဂ အပြည့်အဝ ပေါ်ထွန်းသည့်ကာလ၌ လမင်းဝంశစဉ်အလိုက် ရေတွက်လျှင် ထိုပရဘုသည် သုံးဆယ့်နှစ်နှစ်မြောက်နှစ် ပေါ်လာချိန်တွင် အသက် နှစ်ဆယ်နှစ်ကို ရောက်ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုကြ၏။
Verse 59
विनिघ्नन्सर्वभूतानि शतशो ऽथ सहस्रशः कृत्वा बीजावशेषां तु पृथिवीं क्रूरकर्मणः
ကြမ်းကြုတ်သော ကမ္မပြုသူသည် သတ္တဝါအားလုံးကို ရာချီ၊ ထောင်ချီဖြင့် သတ်ဖြတ်နှိမ်နင်း၍ မြေကြီးကို မျိုးစေ့အကျန်သာ ကျန်ရစ်စေသည့်အထိ ပြုလုပ်ခဲ့၏—နောင်ပေါ်ထွန်းလာမည့် အလားအလာတစ်စိတ်သာ ကျန်စေ၏။
Verse 60
परस्परनिमित्तेन कोपेनाकस्मिकेन तु स साधयित्वा वृषलान् प्रायशस् तान् अधार्मिकान्
အပြန်အလှန်လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် မမျှော်လင့်ဘဲ ရုတ်တရက်ထွက်ပေါ်လာသော ဒေါသဖြင့်၊ သူသည် အဓမ္မနှင့် ယုတ်မာသောသူတို့ကို မကြာခဏ ထိန်းချုပ်နှိမ်နင်းခဲ့သည်။
Verse 61
गङ्गायमुनयोर्मध्ये स्थितिं प्राप्तः सहानुगः ततो व्यतीते काले तु सामात्यः सहसैनिकः
သူသည် အနောက်လိုက်များနှင့်အတူ ဂင်္ဂါနှင့် ယမုနာကြားဒေသ၌ နေထိုင်ရာကို ရယူ하였다။ အချိန်ကြာလာသော်လည်း ဝန်ကြီးများနှင့် စစ်သည်များနှင့်အတူ ထိုနေရာ၌ပင် ဆက်လက်နေထိုင်하였다။
Verse 62
उत्साद्य पार्थिवान् सर्वान् म्लेच्छांश्चैव सहस्रशः तत्र संध्यांशके काले सम्प्राप्ते तु युगान्तिके
မြေကြီးပေါ်ရှိ ဘုရင်တို့အားလုံးကိုလည်းကောင်း၊ မလေစ္ဆာတပ်စုများကိုလည်းကောင်း ထောင်ချီဖြုတ်ချပြီးနောက်၊ ယုဂ၏ ဆည်းဆာပိုင်း ရောက်လာသည့်အခါ—ယုဂအဆုံးနီးကပ်သည့်အခိုက်—လောကသည် ပျက်စီးခြင်းသို့ လှည့်ယိမ်းသွားသည်။
Verse 63
बेहविओउर् ओफ़् पेओप्ले दुरिन्ग् युगान्त स्थितास्वल्पावशिष्टासु प्रजास्विह क्वचित्क्वचित् अप्रग्रहास्ततस्ता वै लोभाविष्टास्तु कृत्स्नशः
ယုဂအဆုံးကာလ၌ သတ္တဝါများ အနည်းငယ်သာ ကျန်ရှိသည့်အခါ၊ လူတို့သည် တစ်နေရာတစ်နေရာ၌ ကိုယ်ထိန်းချုပ်မှု ပျောက်ကွယ်သွားကြသည်။ ထို့နောက် လောဘက အပြည့်အဝ ဖမ်းဆီးကာ အတွင်းစည်းကမ်းမရှိဘဲ လှုပ်ရှားကြသည်။ ပာရှာ (ချည်နှောင်မှု) ကြောင့် ရှုပ်ထွေးသည့် ထိုအခြေအနေတွင် ပာရှု (ဝိညာဉ်) သည် ပတိ (ရှီဝ) ကို မေ့လျော့ကာ ဆန္ဒ၏ ချည်နှောင်မှုများက ဦးဆောင်သွားသည်။
Verse 64
उपहिंसन्ति चान्योन्यं प्रणिपत्य परस्परम् अराजके युगवशात् संशये समुपस्थिते
ယုဂ၏ ဖိအားကြောင့်—တရားသော အုပ်ချုပ်သူမရှိဘဲ သံသယ ပေါ်ထွန်းလာသောအခါ—လူတို့သည် အပြင်ပန်း၌ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ဦးညွှတ်ကြသော်လည်း အတွင်း၌တော့ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ထိခိုက်စေကြပြီး အပြန်အလှန်ဆက်ဆံမှုကို လျှို့ဝှက်အကြမ်းဖက်မှုအဖြစ် ပြောင်းလဲကြသည်။
Verse 65
प्रजास्ता वै ततः सर्वाः परस्परभयार्दिताः व्याकुलाश् च परिभ्रान्तास् त्यक्त्वा दारान् गृहाणि च
ထို့နောက် သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် အချင်းချင်းကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းကြောင့် စိတ်လှုပ်ရှား၍ မတည်ငြိမ်ကာ ရှုပ်ထွေးစွာ လှည့်လည်သွားလာကြပြီး မိမိတို့၏ ဇနီးများနှင့် အိမ်အိမ်ရာရာကိုတောင် စွန့်ပစ်ကြ၏။
Verse 66
स्वान्प्राणान् अनपेक्षन्तो निष्कारुण्याः सुदुःखिताः नष्टे श्रौते स्मार्तधर्मे परस्परहतास्तदा
ဗေဒပူဇာအခမ်းအနား (śrauta) နှင့် စမားတဓမ္မစည်းကမ်း (Smārta) ပျက်စီးသွားသောအခါ လူတို့သည် မိမိအသက်ကိုတောင် မစဉ်းစားဘဲ ကြင်နာမှုကင်းမဲ့၍ အလွန်ဒုက္ခရောက်ကာ နောက်ဆုံးတွင် အချင်းချင်း သတ်ဖြတ်ကြ၏။
Verse 67
निर्मर्यादा निराक्रान्ता निःस्नेहा निरपत्रपाः नष्टे धर्मे प्रतिहताः ह्रस्वकाः पञ्चविंशकाः
ဓမ္မ ပျက်စီးသွားသောအခါ လူတို့သည် စည်းကမ်းမဲ့၍ ထိန်းချုပ်မရ၊ ချစ်ခင်မှုကင်းမဲ့ကာ အရှက်မရှိ ဖြစ်လာကြသည်။ သီလသမာဓိ ပျက်သွားသဖြင့် ကောင်းမြတ်သောအကျင့်၌ တားဆီးခံရပြီး ကိုယ်အင်အားနှင့် အရပ်အမြင့် လျော့နည်းကာ အသက်တမ်းသည် နှစ်နှစ်ဆယ့်ငါးသာ ကျန်တော့၏။
Verse 68
हित्वा पुत्रांश् च दारांश् च विवादव्याकुलेन्द्रियाः अनावृष्टिहताश्चैव वार्तामुत्सृज्य दूरतः
မိုးခေါင်ခြင်းကြောင့် ထိခိုက်ပြီး အငြင်းပွားမှုကြောင့် အာရုံများ ရှုပ်ထွေးလာသဖြင့် သူတို့သည် သားသမီးနှင့် ဇနီးကိုတောင် စွန့်ပစ်ကာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကိုလည်း ပစ်ချပြီး အဝေးသို့ ထွက်ခွာကြ၏။
Verse 69
प्रत्यन्तानुपसेवन्ते हित्वा जनपदान् स्वकान् सरित्सागरकूपांस्ते सेवन्ते पर्वतांस् तथा
မိမိတို့၏ နေထိုင်ရာပြည်နယ်များကို စွန့်ခွာ၍ နယ်စပ်ဒေသများသို့ သွားရောက်အာရုံစိုက်ကြသည်။ မြစ်၊ ပင်လယ်နှင့် ရေတွင်းတို့ကိုလည်း စွန့်ပစ်ကာ တောင်တန်းများ၌ပင် ခိုလှုံကြ၏—ဓမ္မ ကျဆင်းသည့်အခါ ပာရှ (pāśa) သည် ပရှု (pashu) ဖြစ်သော တစ်ဦးချင်းဝိညာဉ်ကို ပိုမိုတင်းကျပ်စွာ ချည်နှောင်သကဲ့သို့ လူတို့၏ လှုပ်ရှားမှုသည် ရှုပ်ထွေးကာ မတည်ငြိမ်လာသည်။
Verse 70
मधुमांसैर्मूलफलैर् वर्तयन्ति सुदुःखिताः चीरपत्राजिनधरा निष्क्रिया निष्परिग्रहाः
အလွန်ဒုက္ခရောက်၍ သူတို့သည် ပျားရည်၊ အသား၊ အမြစ်နှင့် သစ်သီးတို့ဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ သစ်ခေါက်အဝတ်၊ ရွက်အဝတ်နှင့် သမင်အရေကို ဝတ်ဆင်ကာ လောကရေးရာလုပ်ငန်းမရှိ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုမယူ—တပဿာကျင့်၍ ပရှု၏ ချည်နှောင်မှု (pāśa) ကို လျော့ပါးစေကာ ပတိ၊ ရှိဝသို့ မျက်နှာမူကြသည်။
Verse 71
वर्णाश्रमपरिभ्रष्टाः संकटं घोरमास्थिताः एवं कष्टमनुप्राप्ता अल्पशेषाः प्रजास्तदा
ဝဏ္ဏနှင့် အာရှရမ၏ စည်းကမ်းများမှ လွဲချော်သွားကြသဖြင့် လူတို့သည် ကြောက်မက်ဖွယ် ဘေးအန္တရာယ်ကြီးထဲသို့ ဝင်ရောက်ကြသည်။ ထိုဒုက္ခကြောင့် သတ္တဝါတို့သည် ထိုအခါ အရေအတွက်နည်းသွား၍—အနည်းငယ်သာ ကျန်ရစ်သည်။
Verse 72
जराव्याधिक्षुधाविष्टा दुःखान्निर्वेदमानसाः विचारणा तु निर्वेदात् साम्यावस्था विचारणा
အိုမင်းခြင်း၊ ရောဂါနှင့် ဆာလောင်မှုတို့ကြောင့် ထိခိုက်ကာ ဒုက္ခကြောင့် စိတ်သည် နိဗ္ဗေဒဖြစ်လာသည်။ ထိုနိဗ္ဗေဒမှ စစ်မှန်သော ခွဲခြားသိမြင်မှု (vicāraṇā) ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ထိုခွဲခြားသိမြင်မှုသည် သမတည်အခြေအနေ (sāmyāvasthā) သို့ ရင့်ကျက်ကာ—ပရှု၏ ချည်နှောင်မှု (pāśa) ကို လျော့ပါးစေ၍ ပတိ၊ ရှိဝသို့ မျက်နှာမူစေသည်။
Verse 73
साम्यावस्थात्मको बोधः संबोधाद्धर्मशीलता अरूपशमयुक्तास्तु कलिशिष्टा हि वै स्वयम्
စစ်မှန်သော နိုးကြားမှု (bodha) သည် အတွင်းစိတ် သမတည်၏ သဘောဖြစ်သည်။ မှန်ကန်သော သဘောပေါက်မှု (saṃbodha) မှ ဓမ္မအခြေခံသော ဘဝနေထိုင်မှု ပေါ်ထွန်းလာသည်။ သို့သော် ကလိ၏ အမှတ်အသားရှိသူတို့သည် ကိုယ်တိုင်ပင် အရုပ်မဲ့ တိတ်ဆိတ်မှုကို ကပ်လျက်—ချည်နှောင်မှုမှ လွတ်မြောက်ခြင်းဟု စိတ်ကို ဖိနှိပ်ခြင်းသာကို မှားယွင်းစွာ ထင်မြင်ကြသည်။
Verse 74
अहोरात्रात्तदा तासां युगं तु परिवर्तते चित्तसंमोहनं कृत्वा तासां वै सुप्तमत्तवत्
ထိုအခါ သူတို့အတွက် တစ်နေ့တစ်ညအတွင်းပင် ယုဂတစ်ခေတ်လုံး ပြောင်းလဲလှည့်ပတ်သွားသကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်—သူတို့၏ စိတ်ကို မောဟနာဖြင့် မျက်နှာဖုံးကာ—အိပ်ပျော်နေသူ သို့မဟုတ် မူးယစ်နေသူကဲ့သို့ ဖြစ်သွားကြသည်။
Verse 75
भाविनो ऽर्थस्य च बलात् ततः कृतमवर्तत प्रवृत्ते तु ततस्तस्मिन् पुनः कृतयुगे तु वै
ဖြစ်လာမည့်ကံအကြောင်းအရာ၏ အင်အားကြီးမားသော အတင်းအကျပ်ကြောင့် ကൃတ—သတ္တယုဂ၏ စည်းကမ်းအစဉ်သည် ထပ်မံပြန်လည်ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထိုကံလှည့်ကွက် စတင်သည့်အခါ ကൃတယုဂသည် တကယ်တမ်း ပြန်လည်စတင်လာ၏။
Verse 76
उत्पन्नाः कलिशिष्टास्तु प्रजाः कार्तयुगास्तदा तिष्ठन्ति चेह ये सिद्धा अदृष्टा विचरन्ति च
ထို့နောက် ကလိယုဂအတွင်း၌ပင် ကൃတယုဂ၏ သန့်ရှင်းမှုအကျန်အလက်ကို ထိန်းသိမ်းထားသော သတ္တဝါများ ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။ ထို့ပြင် ဤနေရာ၌ တည်နေသော စိဒ္ဓများသည်လည်း မမြင်ရအောင် လှည့်လည်သွားလာကာ၊ ပတိ—သီဝဘုရား၏ ကရုဏာတော်ဖြင့် ဓမ္မ၏ လျှို့ဝှက်စီးကြောင်းကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းကြ၏။
Verse 77
सप्त सप्तर्षिभिश्चैव तत्र ते तु व्यवस्थिताः ब्रह्मक्षत्रविशः शूद्रा बीजार्थं ये स्मृता इह
ထိုနေရာ၌ အုပ်စုခုနစ်ပါးနှင့်အတူ ရှင်ရသီ ခုနစ်ပါးလည်း သင့်တော်စွာ တည်ထောင်ထားကြ၏။ ဗြာဟ္မဏ၊ က္ଷတ္တရိယ၊ ဝိုင်ရှျ၊ ရှူဒ္ရ တို့ကို ဤနေရာ၌ “မျိုးစေ့သဘောတရား” ဟူ၍ မှတ်သားကြပြီး၊ ဖန်ဆင်းခြင်း ပြန့်ပွားရန်အတွက် ထားရှိတည်ဆောက်ထားကြ၏။
Verse 78
कलिजैः सह ते सर्वे निर्विशेषास्तदाभवन् तेषां सप्तर्षयो धर्मं कथयन्तीतरे ऽपि च
ထို့နောက် ကလိယုဂမှ မွေးဖွားသူများနှင့်အတူ သူတို့အားလုံးသည် ထူးခြားမှုမရှိသကဲ့သို့—ဝိညာဉ်ရေးရာ အမှန်တကယ် ခွဲခြားချက်မရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်လာကြ၏။ ထိုသူတို့အတွက် ရှင်ရသီ ခုနစ်ပါးသည် ဓမ္မကို ဟောကြားသင်ပြကြပြီး၊ အခြားသူများလည်း ထပ်မံရှင်းလင်းဟောကြားကြ၏။
Verse 79
वर्णाश्रमाचारयुतं श्रौतं स्मार्तं द्विधा तु यम् ततस्तेषु क्रियावत्सु वर्धन्ते वै प्रजाः कृते
ဝဏ္ဏနှင့် အာရှရမ စည်းကမ်းများနှင့် ပေါင်းစည်းထားသော ဓမ္မသည် နှစ်မျိုးရှိ၏—ရှရောတ (ဝေဒအမိန့်၊ သြတိအပေါ် အခြေခံ) နှင့် စမာရတ (စမృతိအပေါ် အခြေခံ) ဟူ၍။ ကൃတယုဂ၌ လူတို့သည် ထိုကရိယာနှင့် တာဝန်များ၌ တည်ကြည်ခိုင်မာနေသော် သတ္တဝါများသည် အမှန်တကယ် ပွားများ၍ တိုးတက်ကြ၏။
Verse 80
श्रौतस्मार्तकृतानां च धर्मे सप्तर्षिदर्शिते केचिद्धर्मव्यवस्थार्थं तिष्ठन्तीह युगक्षये
သြတ္တိနှင့် စမရိတိတို့မှ သင်ကြားသော ဓမ္မကို ခုနှစ်ဋ္ဌာနရိရှီတို့ ဖော်ပြသကဲ့သို့၊ ယုဂအဆုံး၌ ဓမ္မ၏ စည်းကမ်းတကျ အစီအစဉ်ကို ထိန်းသိမ်း၍ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် အချို့တို့သည် ဤလောက၌ ဆက်လက်တည်နေကြသည်။
Verse 81
मन्वन्तराधिकारेषु तिष्ठन्ति मुनयस्तु वै यथा दावप्रदग्धेषु तृणेष्विह ततः क्षितौ
အမှန်တကယ် မုနိတို့သည် မန်ဝန္တရတို့၏ အာဏာနယ်ပယ်အတွင်း တည်နေကြသည်။ ဤမြေပြင်ပေါ်တွင် တောမီးလောင်ကျွမ်းပြီးနောက် မြက်ပင်အချို့ ကျန်ရစ်သကဲ့သို့၊ အချိန်၏ လှည့်ပတ်မှုများကို ကျော်လွန်၍ တပသနှင့် ဘတိဖြင့် ပတိ (ရှီဝ) ထံ၌ တည်ကြသည်။
Verse 82
वनानां प्रथमं वृष्ट्या तेषां मूलेषु संभवः तथा कार्तयुगानां तु कलिजेष्विह संभवः
အစဉ်အလာအားဖြင့် တောအုပ်များသည် မိုးရွာသွန်းခြင်းကြောင့် ပထမဦးစွာ ပေါက်ဖွားလာပြီး ၎င်းတို့၏ အမြစ်မှပင် မွေးဖွားသည်။ ထိုနည်းတူ ကృతယုဂ (သတ္တယုဂ) သည် ဤလောက၌ ကလိယုဂအတွင်းမှပင် ထွက်ပေါ်လာသည်—ယုဂတို့၏ လှည့်ပတ်မှုနှင့် ဖန်ဆင်းခြင်း၏ ပွင့်လင်းမှုကို စီမံခန့်ခွဲသော ပတိ (ရှီဝ) ၏ အမိန့်တော်ကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 83
एवं युगाद्युगस्येह संतानं तु परस्परम् वर्तते ह व्यवच्छेदाद् यावन्मन्वन्तरक्षयः
ထို့ကြောင့် ဤလောက၌ ယုဂတစ်ခုမှ ယုဂတစ်ခုသို့ ဆက်လက်အဆက်မပြတ် အပြန်အလှန်အစဉ်လိုက် ဖြစ်ပေါ်ကာ သတ်မှတ်ထားသော ခွဲခြားမှုများအတိုင်း မန်ဝန္တရ အဆုံးသို့ ရောက်သည်အထိ ဆက်လက်လည်ပတ်သည်။ ဤစည်းကမ်းတကျ အချိန်စီးဆင်းမှုအတွင်း ပတိ—ရှီဝဘုရား—သည် မပြောင်းလဲသော အခြေခံဖြစ်ပြီး၊ ပရှု (ဝိညာဉ်များ) သည် ကမ္မ၏ ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) အောက်တွင် ပြန်လည်လည်ပတ်သော စက်ဝိုင်းများကို ဖြတ်သန်းကြသည်။
Verse 84
सुखमायुर्बलं रूपं धर्मो ऽर्थः काम एव च युगेष्वेतानि हीयन्ते त्रींस्त्रीन् पादान् क्रमेण तु
ပျော်ရွှင်မှု၊ အသက်တာကာလ၊ အင်အား၊ အလှအပ၊ ဓမ္မ၊ အဓိပ္ပါယ်/အတ္ထ (စည်းစိမ်ဥစ္စာ) နှင့် ကာမ (ဆန္ဒ) တို့သည်—ယုဂများ ဆက်တိုက်ဖြတ်သန်းသည့်အခါ အစဉ်လိုက် သုံးပိုင်းစီ လျော့နည်းသွားကြသည်။
Verse 85
ससंध्यांशेषु हीयन्ते युगानां धर्मसिद्धयः इत्येषा प्रतिसिद्धिर्वै कीर्तितैषा क्रमेण तु
ယုဂများ၏ ဆန်ဓျာအပိုင်းများ (ကူးပြောင်းကာလ) တွင် ဓမ္မအောင်မြင်မှုများသည် အစဉ်အလာဖြင့် လျော့နည်းသွားသည်။ ထို့ကြောင့် ဤပြန်လည်ရှင်းလင်းသော ပြုပြင်ချက်ကို အစဉ်လိုက် အဆင့်ဆင့် ကြေညာထားသည်။
Verse 86
चतुर्युगानां सर्वेषाम् अनेनैव तु साधनम् युग = हऺहेरे ज़ेइतेइन्हेइतेन् एषा चतुर्युगावृत्तिर् आ सहस्राद् गुणीकृता
ဤမီတာတန်ဖိုးတစ်ခုတည်းဖြင့် ယုဂလေးပါး (caturyuga) အားလုံး၏ တွက်ချက်မှုကို သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤ caturyuga စက်ဝိုင်းကို တစ်ထောင်ဖြင့် မြှောက်လျှင် အထက်တန်း ကာလယူနစ်များအတွက် စံအတိုင်းအတာ ဖြစ်လာသည်။
Verse 87
ब्रह्मणस्तदहः प्रोक्तं रात्रिश्चैतावती स्मृता अनार्जवं जडीभावो भूतानाम् आ युगक्षयात्
ဤသို့ပင် ဘြဟ္မာ၏ “နေ့” ကို ကြေညာထားပြီး “ည” လည်း ထိုအတိုင်းအတာတူဟု မှတ်ယူကြသည်။ ယုဂအဆုံးတိုင်အောင် သတ္တဝါတို့သည် မဖြောင့်မတ်မှုနှင့် မောင့်မဲတုံ့တင်းသော အခြေအနေသို့ ကျရောက်ကာ—ဖုံးကွယ်သည့် အာဏာကြောင့် paśu အဖြစ် ချည်နှောင်ခံရ၍—ကာလ၏ လှည့်ပြောင်းမှုကို စောင့်နေကြသည်။
Verse 88
एतदेव तु सर्वेषां युगानां लक्षणं स्मृतम् एषां चतुर्युगाणां च गुणिता ह्येकसप्ततिः
ဤအရာပင် ယုဂအားလုံး၏ လက္ခဏာအဖြစ် မှတ်ယူထားသည်။ ထို့ပြင် ဤ caturyuga စက်ဝိုင်းများကို စုစုပေါင်းတွက်လျှင် ခုနစ်ဆယ်တစ် ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 89
क्रमेण परिवृत्ता तु मनोरन्तरम् उच्यते चतुर्युगे यथैकस्मिन् भवतीह यदा तु यत्
စက်ဝိုင်းများသည် အစဉ်လိုက် လှည့်ပတ်သွားသောအခါ ထိုကြားကာလကို manvantara ဟု ခေါ်သည်။ ထိုနည်းတူ caturyuga တစ်စုစီအတွင်း၌လည်း ဤလောက၌ ဖြစ်ပျက်သမျှသည် မိမိ၏ သင့်တော်သော အချိန်နှင့် အတိုင်းအတာအလိုက် ဖြစ်ပေါ်သည်။
Verse 90
तथा चान्येषु भवति पुनस्तद्वै यथाक्रमम् सर्गे सर्गे यथा भेदा उत्पद्यन्ते तथैव तु
ဤသို့ပင် အခြားသော စက်ဝန်းများ၌လည်း ဖြစ်ပေါ်သည်—ထပ်ခါထပ်ခါ အစီအစဉ်တကျ အမှန်တကယ်။ စೃဂ (sarga) တစ်ကြိမ်စီတွင် ကွဲပြားမှုများသည် ယခင်ကကဲ့သို့ပင် ထပ်မံပေါ်ထွန်းလာ၍ နာမနှင့် ရူပကို ထင်ရှားစေသော ပတိ (Pati) အရှင်၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်၌ ကောစမစ်အစီအစဉ်အတိုင်း ဖြစ်လေသည်။
Verse 91
पञ्चविंशत्परिमिता न न्यूना नाधिकास् तथा तथा कल्पा युगैः सार्धं भवन्ति सह लक्षणैः
ကလ္ပများသည် အရေအတွက်အားဖြင့် နှစ်ဆယ့်ငါးဟု တိုင်းတာထားသည်—မနည်းလည်း မများလည်း မဟုတ်။ ထိုနည်းတူပင် ယုဂများနှင့်အတူ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ယုဂတစ်ခုချင်းစီ၏ သတ်မှတ်လက္ခဏာများပါဝင်လေသည်။
Verse 92
मन्वन्तराणां सर्वेषाम् एतदेव तु लक्षणम्
ဤအရာတစ်ခုတည်းပင် မနွန္တရများ အားလုံး၏ သတ်မှတ်လက္ခဏာ ဖြစ်သည်။
Verse 93
यथा युगानां परिवर्तनानि चिरप्रवृत्तानि युगस्वभावात् तथा तु संतिष्ठति जीवलोकः क्षयोदयाभ्यां परिवर्तमानः
ယုဂတို့၏ အပြောင်းအလဲများသည် ယုဂတစ်ခုချင်း၏ သဘာဝအလိုက် ရှည်လျားစွာ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလာသကဲ့သို့၊ ထိုနည်းတူပင် ဇီဝလောကသည်လည်း တည်တံ့နေ၍ ကျဆင်းခြင်းနှင့် တက်မြင့်ခြင်းတို့ဖြင့် အမြဲလှည့်ပတ်ပြောင်းလဲလျက်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပရှု (ပုဂ္ဂိုလ်ဝိညာဉ်) သည် ကာလ၏ လှည့်ကွက်အောက်၌ သံသရာအတွင်း လှုပ်ရှားသွားလာကာ၊ တိုးတက်ခြင်းနှင့် ပျက်ယွင်းခြင်းကို ကျော်လွန်တော်မူသော ပတိ—ရှီဝ—ထံ၌သာ ခိုလှုံရာ ရှာတွေ့သည်အထိ ဖြစ်လေသည်။
Verse 94
इत्येतल्लक्षणं प्रोक्तं युगानां वै समासतः अतीतानागतानां हि सर्वमन्वन्तरेषु वै
ထို့ကြောင့် ယုဂများ၏ သတ်မှတ်လက္ခဏာများကို အကျဉ်းချုပ်၍ ဟောကြားပြီးပြီ—လွန်ခဲ့ပြီးသော ယုဂများနှင့် မလာသေးသော ယုဂများကိုပါ အမှန်တကယ် မနွန္တရအားလုံးတွင် ဖြစ်ပွားသကဲ့သို့ပင်။
Verse 95
मन्वन्तरेण चैकेन सर्वाण्येवान्तराणि च व्याख्यातानि न संदेहः कल्पः कल्पेन चैव हि
မန်ဝန္တရ တစ်ခုတည်းကို ရှင်းလင်းဖော်ပြလျှင် အလယ်အလတ်ကာလများ အားလုံးလည်း ထိုနည်းတူ ရှင်းလင်းသွားသည်—သံသယမရှိ။ ကလ္ပ တစ်ခုသည် အခြားကလ္ပတစ်ခု၏ ပုံစံနှင့် အစီအစဉ်တူညီမှုကြောင့် ထင်ရှားစေသည်။
Verse 96
अनागतेषु तद्वच्च तर्कः कार्यो विजानता मन्वन्तरेषु सर्वेषु अतीतानागतेष्विह
မလာသေးသော မန်ဝန္တရများတွင်လည်း ထိုနည်းတူပင် သိမြင်သူသည် တူညီသော အကြောင်းပြချက်ကို အသုံးချသင့်သည်။ အတိတ်နှင့် အနာဂတ် မန်ဝန္တရ အားလုံးတွင် ဓမ္မသဘောတရားကို စဉ်းစားသုံးသပ်ခြင်းဖြင့် နားလည်ရမည်။
Verse 97
तुल्याभिमानिनः सर्वे नामरूपैर्भवन्त्युत देवा ह्यष्टविधा ये च ये च मन्वन्तरेश्वराः
သူတို့အားလုံးသည် အဘိမာန (ကိုယ်သဘော) တူညီကြပြီး၊ အမည်နှင့် ရုပ်သဏ္ဌာန်တို့ဖြင့် ကွဲပြားလာကြသည်။ ဤတို့သည် အမျိုးအစားရှစ်မျိုးသော ဒေဝတားများနှင့် မန်ဝန္တရတို့ကို အုပ်စိုးသူများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 98
ऋषयो मनवश्चैव सर्वे तुल्यप्रयोजनाः एवं वर्णाश्रमाणां तु प्रविभागो युगे युगे
ရိရှီများနှင့် မနုများ အားလုံးသည် ရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုတည်းကို မျှဝေကြသည်။ ထို့ကြောင့် ယုဂတိုင်းတွင် ဝဏ္ဏနှင့် အာရှရမ (varṇa-āśrama) ခွဲခြားမှုကို အသစ်တဖန် စီမံသတ်မှတ်ကြသည်။
Verse 99
युगस्वभावश् च तथा विधत्ते वै तदा प्रभुः वर्णाश्रमविभागाश् च युगानि युगसिद्धयः
ထိုအခါ အရှင် (ပတိ) သည် ယုဂတစ်ခုချင်း၏ သဘာဝထူးခြားမှုကို အမှန်တကယ် စီမံသတ်မှတ်တော်မူသည်—ဝဏ္ဏနှင့် အာရှရမ ခွဲခြားမှုများ၊ ယုဂများကိုယ်တိုင်နှင့် ယုဂအလိုက် သင့်လျော်သော စိဒ္ဓိ (အောင်မြင်မှု) များကို တည်ထောင်တော်မူသည်။
Verse 100
युगानां परिमाणं ते कथितं हि प्रसङ्गतः वदामि देवीपुत्रत्वं पद्मयोनेः समासतः
အို ဒေဝီ၊ ယုဂတို့၏ အတိုင်းအတာကို သင့်အား အကြောင်းအရာအလိုက် ရှင်းပြပြီးဖြစ်သဖြင့် ယခုတွင် ပဒ္မယောနိ (ကြာပန်းမွေး ဘြဟ္မာ) ကို «ဒေဝီ၏ သား» ဟု ခေါ်လာရသည့် အကြောင်းကို ပတိ (ရှီဝ) ထိန်းသိမ်းသော သာသနာတော်အစီအစဉ်အတွင်း အကျဉ်းချုပ် ပြောကြားမည်။
The chapter lists pervasive disorder: disease and fear, drought and famine, loss of śruti authority, decline of Vedic study and yajña, ethical collapse (lying, greed, violence), varṇāśrama inversion, corrupt rulers and thieves, commercialization of sacred acts, and widespread tamasic conduct culminating in yuga-end chaos.
It states that in Kali, Mahādeva Śaṅkara Nīlalohita becomes manifest for the re-establishment of dharma; those who in any manner take refuge in Śaṅkara are said to conquer kali-doṣa and reach the highest state—implying Śiva-bhakti and dharma-aligned living as direct salvific means.
Yuga-sandhyāṃśa is the transitional ‘junction portion’ at the end/beginning of a yuga. The chapter uses it to explain how adharmic accumulation culminates in collapse and purgation, after which small remnant groups (kaliśiṣṭa) become the seed for the renewed Kṛta Yuga under the guidance of sages.