
Tāmasa Sarga, the Androgynous Division of Brahmā, and the Lineages of Dharma and Adharma
ယခင်အခန်း၏ ဖန်ဆင်းမှုအဆုံးမှ ဆက်လက်၍ ကူර්မပုရာဏက ပြောသည်မှာ ဘြဟ္မာဖန်ဆင်းသစ်သတ္တဝါများ မျိုးပွားမတိုးတက်သဖြင့် ဘြဟ္မာစိတ်ပူကာ ဘုဒ္ဓိ (buddhi) ဟူသော ဆုံးဖြတ်နိုင်သော ဉာဏ်ပညာ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထို့နောက် တာမသ (tāmasa) သဘောတရားက ရဇသနှင့် သတ္တဝကို ဖုံးကွယ်နေကြောင်း မြင်၍ ရဇသသည် သတ္တဝနှင့် ပေါင်းကာ တာမသကို တိုက်ထုတ်သဖြင့် မျိုးပွားနိုင်ရန် အပြန်အလှန်ဖြည့်ဆည်းသော အတွဲတစ်စုံ ပေါ်လာသည်။ အဓမ္မနှင့် အကြမ်းဖက်မှု တိုးလာသော် ဘြဟ္မာသည် အမှောင်ရုပ်ကို စွန့်ပယ်ကာ တောက်ပသောရုပ်ကို ယူပြီး အထီး/အမ ခွဲကာ ဝိရာဇ/ဝိရာဋ နှင့် သတရူပါကို ဖန်ဆင်းသည်။ ထို့နောက် စွာယမ္ဘုဝ မနွန္တရ ဗంశစဉ်သို့ ပြောင်း၍ မနုနှင့် သတရူပါ၊ သားများ ပရိယဝရတနှင့် ဥတ္တာနပါဒ၊ ဒက္ခနှင့် ရုစိတို့မှတဆင့် အိမ်ထောင်ရေးများက ဖန်ဆင်းမှုကို ချဲ့ထွင်သည့်အကြောင်းကို ဆိုသည်။ ဒက္ခ၏ သမီးများကို ရေတွက်ဖော်ပြပြီး ဓမ္မသည် သူတို့နှင့် လက်ထပ်ကာ သီလဂုဏ်များကို ပုဂ္ဂိုလ်ရূপဖြစ်စေ၍ အကျိုးရှိသော သားစဉ်မြေးဆက်များ ပေါ်ထွန်းစေသည်။ အပြန်ဘက်တွင် အဓမ္မမှ ဟိံသာ၊ မုသာ၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ နရက၊ မရဏ၊ ရောဂါ၊ ဝမ်းနည်းမှုတို့ ပေါ်လာပြီး ဒုက္ခအမှတ်အသားရှိသည့် ūrdhvaretas ဟု ဖော်ပြသည်။ အခန်းအဆုံးတွင် ဤသည်ကို တာမသဖန်ဆင်းမှုဟု ခေါ်သော်လည်း ဓမ္မကို ထိန်းညှိပေးရန် အလုပ်လုပ်ကာ ကမ္ဘာ-လူမှု စည်းကမ်းတည်တံ့မှုသို့ စာတမ်းကို ဆက်လက်ခေါ်ဆောင်သည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे सप्तमो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच एवं भूतानि सृष्टानि स्थावराणि चराणि च / यदा चास्य प्रजाः सृष्टा न व्यवर्धन्त धीमतः
ဤသို့ဖြင့် «သီရိ ကူර්မပုရာဏ» ၏ «ဆတ်စာဟသ္ရီ သံဟိတာ»၊ «ပူရ္ဝဘားဂ» အတွင်း အခန်း ၇ သည် ပြီးဆုံး၏။ သီရိ ကူර්မ မိန့်တော်မူသည်—«ဤပုံစံအတိုင်း သတ္တဝါတို့ကို ဖန်ဆင်းခဲ့သည်၊ မတည်ရွေ့သောအရာများနှင့် ရွေ့လျားသောအရာများပါ။ သို့သော် သူ၏ ပရဇာများကို ဖန်ဆင်းပြီးနောက်၌ပင်၊ ပညာရှိဖြစ်သော်လည်း မတိုးပွားကြ» ဟု။
Verse 2
तमोमात्रावृतो ब्रह्मा तदाशोचत दुः खितः / ततः स विदधे बुद्धिमर्थनिश्चयगामिनीम्
တမော (tamas) အမှောင်တည်းဖြင့် ဖုံးလွှမ်းခံရသော ဘြဟ္မာသည် ထိုအခါ ဝမ်းနည်းဒုက္ခဖြင့် ငိုကြွေး၏။ ထို့နောက် အဓိပ္ပါယ်နှင့် ရည်ရွယ်ချက်ကို သေချာစွာ ဆုံးဖြတ်သိမြင်ရာသို့ ဦးတည်သည့် ဗုဒ္ဓိ (buddhi) ကို ထုတ်ဖော်စီမံတော်မူ၏။
Verse 3
अथात्मनि समद्राक्षीत् तमोमात्रां नियामिकाम् / रजः सत्त्वं च संवृत्य वर्तमानां स्वधर्मतः
ထို့နောက် သူသည် အတ္တမ၌ တမောတည်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အုပ်ချုပ်ညှိနှိုင်းသည့် သဘောတရားကို မြင်တွေ့၏။ ထိုသဘောတရားသည် ရဇ (rajas) နှင့် သတ္တဝ (sattva) ကို ဖုံးကွယ်ထားသော်လည်း၊ မိမိ၏ သဘာဝဓမ္မအတိုင်း ဆက်လက် လည်ပတ်နေ၏။
Verse 4
तमस्तद् व्यनुदत् पश्चात् रजः सत्त्वेन संयुतः / तत् तमः प्रतिनुन्नं वै मिथुनं समजायत
ထို့နောက် သတ္တဝ (sattva) နှင့် ပေါင်းစည်းသော ရဇ (rajas) သည် ထိုတမောကို နှင်ထုတ်လိုက်၏။ ထိုတမောသည် ထိုသို့ ပြန်လှန်ထိုးနှက်ခံရသောအခါ၊ အပြန်အလှန်ဖြည့်ဆည်းသည့် မိသုန် (mithuna) အတွဲတစ်စုံ အမှန်တကယ် ပေါ်ပေါက်လာ၏။
Verse 5
अधर्माचरणो विप्रा हिंसा चाशुभलक्षणा / स्वां तनुं स ततो ब्रह्मा तामपोहत भास्वराम्
အို ဗြာဟ္မဏတို့၊ အဓမ္မကျင့်မှု ပေါ်ထွန်းလာ၍ မင်္ဂလာမကောင်းသော လက္ခဏာများနှင့်အတူ အကြမ်းဖက်မှုလည်း ဖြစ်လာသော်၊ ဘြဟ္မာသည် မိမိထံမှ အမှောင်ရုပ်ကာယကို ပယ်ချပြီး တောက်ပသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ခံယူတော်မူ၏။
Verse 6
द्विधाकरोत् पुनर्देहमर्धेन पुरुषो ऽभवत् / अर्धेन नारी पुरुषो विराजमसृजत् प्रभुः
ထို့နောက် အရှင်သည် မိမိ၏ ကိုယ်တော်ကို ထပ်မံ နှစ်ပိုင်းခွဲတော်မူ၍ တစ်ဝက်ဖြင့် ယောက်ျားဖြစ်လာပြီး တစ်ဝက်ဖြင့် မိန်းမဖြစ်လာ၏။ ထိုအာဏာရှင် ယောက်ျားသည် ဝိရာဇ် (Virāj) ကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။
Verse 7
नारीं च शतरूपाख्यां योगिनीं ससृजे शुभाम् / सा दिवं पृथिवीं चैव महम्ना व्याप्य संस्थिता
ထို့ပြင် အရှင်သည် မင်္ဂလာရှိသော ယောဂိနီ “ရှတရူပါ” (Śatarūpā) ဟူသော အမျိုးသမီးကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ သူမသည် မိမိ၏ မဟာတန်ခိုးဖြင့် ကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးကိုလည်း လွှမ်းခြုံကာ အနှံ့အပြား တည်ရှိနေ၏။
Verse 8
योगैश्वर्यबलोपेता ज्ञानविज्ञानसंयुता / यो ऽभवत् पुरुषात् पुत्रो विराडव्यक्तजन्मनः
ယောဂအိုင်ශ්ဝရယ တန်ခိုးနှင့် အင်အားကြီးမားမှုတို့ကို ပိုင်ဆိုင်ကာ၊ ဉာဏ်နှင့် အတွေ့အကြုံမှန်ကန်သော ဗိဇ္ဇာတို့ဖြင့် ပြည့်စုံလျက်—သူသည် ပုရုෂ (Puruṣa) မှ မွေးဖွားသော သားတော်ဖြစ်လာ၏။ ထိုသူမှာ အဝျက်တ (Unmanifest) မှ အစပြုသော ဝိရာဋ် (Virāṭ) ဖြစ်၏။
Verse 9
स्वायंभुवो मनुर्देवः सो ऽभवत् पुरुषो मुनिः / सा देवी शतरूपाख्या तपः कृत्वा सुदुश्चरम्
စွာယံဘုဝ မနု (Svāyambhuva Manu) သည် သဘာဝအားဖြင့် ဒေဝတားတော်ဖြစ်၍ လူတို့အတွင်း မုနိဖြစ်လာကာ အကျင့်အကြံ၌ ပုရုෂအမှန်တကယ် ဖြစ်၏။ ထိုဒေဝီ ရှတရူပါ (Śatarūpā) သည်လည်း အလွန်ခက်ခဲသော တပဿ (austerities) ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။
Verse 10
भर्तारं ब्रह्मणः पुत्रं मनुमेवानुपद्यत / तस्माच्च शतरूपा सा पुत्रद्वयमसूयत
သတရူပါသည် ဗြဟ္မာ၏ သား မနုကို ခင်ပွန်းအဖြစ် လက်ခံခဲ့သည်။ ထိုမနုမှ သတရူပါသည် သားယောက်ျား နှစ်ဦးကို မွေးဖွား하였다။
Verse 11
प्रियव्रतोत्तानपादौ कन्याद्वयमनुत्तमम् / तयोः प्रसूतिं दक्षाय मनुः कन्यां ददौ पुनः
ပရိယဗြတနှင့် ဥတ္တာနပါဒတို့တွင် အထူးကောင်းမြတ်သော သမီးနှစ်ဦး ရှိ하였다။ ထိုနှစ်ဦးအနက် မနုသည် မိမိသမီး ပရသူတိကို ဒက္ခအား ထပ်မံ လက်ထပ်ပေး하였다။
Verse 12
प्रजापतिरथाकूतिं मानसो जगृहे रुचिः / आकूत्यां मिथुनं जज्ञे मानसस्य रुचेः शुभम् / यज्ञश्च दक्षिणा चैव याभ्यां संवर्धितं जगत्
ထို့နောက် စိတ်မှ မွေးဖွားသော ပရဇာပတိ ရုချိသည် အာကူတိကို ဇနီးအဖြစ် ယူ하였다။ အာကူတိမှ စိတ်မွေး ရုချိအတွက် မင်္ဂလာရှိသော အတွဲတစ်စုံ—ယဇ్ఞနှင့် ဒက္ခိဏာ—ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ထိုနှစ်ဦးကြောင့် လောကသည် ပျိုးထောင်ကာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်하였다။
Verse 13
यज्ञस्य दक्षिणायां तु पुत्रा द्वादश जज्ञिरे / यामा इति समाक्यता देवाः स्वायंभुवे ऽन्तरे
ယဇ్ఞ၏ ဇနီး ဒက္ခိဏာမှ သားယောက်ျား တစ်ဆယ့်နှစ်ဦး မွေးဖွား하였다။ စွာယံဘူဝ မနွန္တရကာလ၌ ထိုသူတို့ကို “ယာမာ” ဟု ခေါ်သော ဒေဝတားများဟု သိကြ하였다။
Verse 14
प्रसूत्यां च तथा दक्षश्चतस्त्रो विंशतिं तथा / ससर्ज कन्या नामानि तासां सम्यम् निबोधत
ထို့အပြင် ပရသူတိမှ ဒက္ခသည် သမီးနှစ်ဆယ့်လေးဦးကို မွေးဖွားစေ하였다။ ယခု ထိုကညာတို့၏ အမည်များကို အစဉ်လိုက် မှန်ကန်စွာ နားထောင်ကြလော့။
Verse 15
श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिर्मेधा क्रिया तथा / बुद्धिर्लज्जावपुः शान्तिः सिद्धिः कीर्तिस्त्रयोदशी
သဒ္ဓါ၊ လက္ခမီ (စည်းစိမ်)၊ တည်ကြည်ခိုင်မာမှု၊ ကျေနပ်မှု၊ အာဟာရပြည့်ဝမှု၊ ဉာဏ်ပညာနှင့် မှန်ကန်သော လုပ်ဆောင်မှု; ခွဲခြားသိမြင်မှု၊ ရှက်ကြောက်မှု၊ အလှအပ၊ ငြိမ်းချမ်းမှု၊ အောင်မြင်စိဒ္ဓိနှင့် ကျော်ကြားမှု—ဤတို့သည် မင်္ဂလာဂုဏ် ၁၃ ပါး ဖြစ်သည်။
Verse 16
पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायणीः शुभाः / ताभ्यः शिष्टा यवीयस्य एकादश सुलोचनाः
ဇနီးများအတွက်ဟူ၍ ဓမ္မသည် ဒက္ခ၏ မင်္ဂလာသမီးများ (ဒက္ခာယဏီ) ကို လက်ခံယူခဲ့သည်။ ထိုဇနီးများမှ—ငယ်သောဘက်၏ မျိုးဆက်တွင်—သီလကောင်း၍ မျက်လုံးလှသော သမီး ၁၁ ယောက် မွေးဖွားလာ하였다။
Verse 17
ख्यातिः सत्यथ संभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा / संततिश्चानसूया च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा
ချာတိနှင့် သတီ၊ သမ္ဘူတိ၊ သ္မృతိ၊ ပရိတိနှင့် ခ္ṣမာ၊ ထို့အတူ သန္တတိနှင့် အနသူယာ၊ ထို့ပြင် ဥර්ဇာ၊ စွာဟာနှင့် စွဓာ တို့ဖြစ်ကြသည်။
Verse 18
भृगुर्भवो मरीचिश्च तथा चैवाङ्गिरा मुनिः / पुलस्त्यः पुलहश्चैव क्रतुः परमधर्मवित्
ဘೃဂု၊ ဘဝ၊ မရီစိ၊ ထို့အတူ မုနိ အင်္ဂိရသ; ပုလஸ္တျနှင့် ပုလဟ; ထို့ပြင် ကရတု—သူတို့အားလုံးသည် ဓမ္မကို အမြင့်ဆုံး သိမြင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 19
अत्रिर्वसिष्ठो वह्निश्च पितरश्च यथाक्रमम् / ख्यात्याद्या जगृहुः कन्या मुनयो मुनिसत्तमाः
အတြိ၊ ဝသိဋ္ဌ၊ ဝဟ္နိ (အဂ္နိ) နှင့် ပိတရ်တို့သည် အစဉ်အလာအတိုင်း ချာတိမှစ၍ ထိုကညာများကို လက်ထပ်ယူကြသည်—ထိုမုနိတို့သည် မုနိအထွတ်အမြတ်များ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 20
श्रद्धाया आत्मजः कामो दर्पो लक्ष्मीसुतः स्मृतः / धृत्यास्तु नियमः पुत्रस्तुष्ट्याः संतोष उच्यते
သဒ္ဓါ (Śraddhā) မှ ကာမ (Kāma) ဟူသော ဆန္ဒ ပေါက်ဖွား၏။ လက္ခ္မီ (Lakṣmī) မှ ဒർပ (Darpa) ဟူသော မာန်မာန သားတော်ဟု မှတ်ယူ၏။ ဓြတိ (Dhṛti) မှ နိယမ (Niyama) ဟူသော စည်းကမ်းအကျင့် သားတော် ပေါက်၏။ တုṣṭိ (Tuṣṭi) မှ စံတောṣ (Saṃtoṣa) ဟူသော ကျေနပ်ခြင်း ပေါ်ထွန်းသည်ဟု ကြေညာ၏။
Verse 21
पुष्ट्या लाभः सुतश्चापि मेधापुत्रः श्रुतस्तथा / क्रियायाश्चाभवत् पुत्रो दण्डः समय एव च
ပုṣṭိ (Puṣṭi) မှ လာဘ (Lābha) ဟူသော “အမြတ်/ရရှိခြင်း” သားတော် ပေါက်ဖွား၏။ ထို့အတူ မေဓာ (Medhā) မှ Śruta (Śruta) ဟူသော “ကြားသိ၍ရသော ပညာ” ပေါက်၏။ ကရိယာ (Kriyā) မှလည်း ဒဏ္ဍ (Daṇḍa) ဟူသော “အာဏာနှင့် စည်းကမ်း” နှင့် သမယ (Samaya) ဟူသော “သဘောတူဥပဒေ/ထုံးတမ်း” သားတော်တို့ ပေါက်ဖွား၏။
Verse 22
बुद्ध्या बोधः सुतस्तद्वदप्रमादो व्यजायत / लज्जाया विनयः पुत्रो वपुषो व्यवसायकः
ဗုဒ္ဓိ (Buddhi) မှ ဘောဓ (Bodha) ဟူသော “သိမြင်နိုးကြားခြင်း” သားတော် ပေါက်၏။ ထိုတူညီသော အစဉ်အလာမှပင် အပ్రమာဒ (Apramāda) ဟူသော “မပေါ့ပျက်သော သတိ” လည်း ပေါက်ဖွား၏။ လဇ္ဇာ (Lajjā) မှ ဝိနယ (Vinaya) ဟူသော “ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့သော အကျင့်” သားတော် ပေါက်၏။ ဝပုṣ (Vapuṣ) မှလည်း ဝျဝသာယ (Vyavasāya) ဟူသော “အတည်ကြည်ကြိုးပမ်းမှု” ပေါ်ထွန်း၏။
Verse 23
क्षेमः शान्तिसुतश्चापि सुखं सिद्धिरजायत / यशः कीर्तिसुतस्तद्वदित्येते धर्मसूनवः
ရှာန္တိ (Śānti) မှ က్షေမ (Kṣema) ဟူသော “ကောင်းကျိုးချမ်းသာ” ပေါက်ဖွား၏။ ထို့ပြင် သုခ (Sukha) နှင့် စိဒ္ဓိ (Siddhi) လည်း ပေါက်၏။ ထို့အတူ ကီရ္တိ (Kīrti) မှ ယရှ (Yaśas) ဟူသော “ဂုဏ်သတင်း” ပေါက်ဖွား၏။ ဤတို့သည် ဓမ္မ (Dharma) ၏ သားတော်များဟု ဆိုကြ၏။
Verse 24
कामस्य हर्षः पुत्रो ऽभूद् देवानन्दो व्यजायत / इत्येष वै सुखोदर्कः सर्गो धर्मस्य कीर्तितः
ကာမ (Kāma) မှ ဟရ္ṣ (Harṣa) ဟူသော “ပျော်ရွှင်မှု” သားတော် ပေါက်၏။ ထိုမှ ဒေဝာနန္ဒ (Devānanda) ဟူသော “ဒေဝတို့၏ အာနန္ဒ” ပေါ်ထွန်း၏။ ထို့ကြောင့် ဓမ္မ (Dharma) ၏ ဤမျိုးဆက်ကို “ပျော်ရွှင်ခြင်းနှင့် မင်္ဂလာဖွယ် အဆုံးသတ်” သို့ ရောက်သော စရဂ (sarga) ဟု ကြေညာ၏။
Verse 25
जज्ञे हिंसा त्वधर्माद् वै निकृतिं चानृतं सुतम् / निकृत्यनृतयोर्जज्ञे भयं नरक एव च
အဓမ္မမှ ဟိṃသာ (အကြမ်းဖက်မှု) ပေါ်ထွန်းလာ၍ သားများမှာ နိကൃတိ (လိမ်လည်သောအပြစ်) နှင့် အနෘတ (မုသာ) ဖြစ်၏။ နိကൃတိနှင့် အနෘတမှ ထပ်မံ၍ ဘယ (ကြောက်ရွံ့မှု) နှင့် နရက (ငရဲ) ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 26
माया च वेदना चैव मिथुनं त्विदमेतयोः / भयाज्जज्ञे ऽथ वै माया मृत्युं भूतापहारिणम्
မာယာနှင့် ဝေဒနာ (နာကျင်မှု/ခံစားမှု) တို့သည် စုံတွဲဖြစ်လာ၏။ ထို့နောက် ကြောက်ရွံ့မှုမှ မာယာသည် မృత్యု—အသက်ရှိသတ္တဝါတို့ကို ခိုးယူသွားသူ မရဏကို မွေးဖွားစေ၏။
Verse 27
वेदना च सुतं चापि दुः खं जज्ञे ऽथ रौरवात् / मृत्योर्व्याधिजराशोकतृष्णाक्रोधाश्च जज्ञिरे
ရောရဝမှ ဝေဒနာ (နာကျင်မှု) ပေါ်ထွန်းလာပြီး ဝေဒနာ၏ သားဖြစ်သော ဒုಃခ (ဆင်းရဲဒုက္ခ) လည်း ပေါ်ထွန်း၏။ မృত্যု (မရဏ) မှ ရောဂါ၊ အိုမင်းခြင်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်း၊ တဏ္ဟာ (လိုလားတပ်မက်မှု) နှင့် က్రोध (ဒေါသ) တို့ မွေးဖွားလာ၏။
Verse 28
दुः खोत्तराः स्मृता ह्येते सर्वे चाधर्मलक्षणाः / नैषां भार्यास्ति पुत्रो वा सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः
ဤတို့အားလုံးကို ဒုက္ခဖြင့် အဆုံးသတ်သောအရာများဟု မှတ်ယူကြပြီး အဓမ္မ၏ လက္ခဏာများကို ဆောင်ထားကြ၏။ ၎င်းတို့တွင် မယားမရှိ၊ သားလည်းမရှိ; အားလုံးသည် “ဦර්ဓွရေတသ” ဟူ၍ မျိုးပွားအင်အားကို အထက်သို့ ပြန်လှန်ထားသူများ ဖြစ်၏။
Verse 29
इत्येष तामसः सर्गो जज्ञे धर्मनियामकः / संक्षेपेण मया प्रोक्ता विसृष्टिर्मुनिपुङ्गवा
ဤသို့ဖြင့် တာမသ စೃဂ္ဂ (အမှောင်ဂုဏ်သဘောရှိသော ဖန်ဆင်းမှု) ပေါ်ထွန်းလာ၍ ဓမ္မကို စည်းကမ်းတကျ ထိန်းညှိပေးသော အမိန့်အာဏာတစ်ရပ် ဖြစ်လာ၏။ မုနိပုင်္ဂဝ—မုနိတို့အထဲမှ အထွတ်အမြတ်ရေ၊ ဤထွက်ပေါ်ခြင်းကို ငါ အကျဉ်းချုပ်၍ ဆိုပြီ။
It links the impasse to the dominance of tamas and resolves it through the arising of buddhi and the action of rajas conjoined with sattva, which repels tamas and produces mithuna (paired polarity), enabling propagation.
It functions as a moral-cosmological counterline: Adharma generates violence, deceit, falsehood, fear, hell, and death—mapping how suffering arises and thereby reinforcing dharma as the stabilizing principle of cosmic and social order.
Svāyambhuva Manu and Śatarūpā anchor the human-cosmic genealogy; their line connects to Priyavrata and Uttānapāda, and extends through marital alliances involving Dakṣa, Ruci, Ākūti, Yajña, and Dakṣiṇā.