
Vasiṣṭha-gamana (Vasiṣṭha’s Departure / The Episode of Sagara)
ဤအဓ್ಯಾಯသည် ဇိုင်မိနီ၏နိဒါန်းဖြင့် အိက္ခဝါကု/သူရိယဝంశ၏ မှတ်တမ်းစဉ် (Vaṃśānucarita) အတွင်းရှိ စဂရ-ဥပာချာနကို ဆက်လက်တိုးတက်စေသည်။ ဝသိဋ္ဌ-ဂမနနှင့် ဆက်စပ်သည့် အကြီးမုနိတစ်ပါး ထွက်ခွာပြီးနောက် စဂရမင်းသည် အယောဓျာမှ အုပ်ချုပ်ကာ စည်းစိမ်ပြည့်စုံ၍ ဓမ္မနှင့် အတ္ထကို သိရှိသော်လည်း အတွင်းစိတ်မငြိမ်မသက် ဖြစ်နေသည်။ ယခင်က ထိခိုက်နာကျင်မှုနှင့် နိုင်ငံရေးအရှက်တရားကို စိတ်ထဲတွင် မီးလောင်သကဲ့သို့ သက်ပြင်းချ၍ အိပ်မပျော်ခြင်းတို့ဖြင့် ဖော်ပြပြီး၊ ထို့နောက် မင်း၏ လုပ်ရပ်သို့ ပြောင်းလဲသည်။ စဂရသည် ရန်သူမျိုးနွယ်များကို ဖျက်ဆီးမည်ဟု သစ္စာကတိပြုကာ မင်္ဂလာပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ပြီး ရထား၊ ဆင်၊ မြင်း၊ ခြေလျင်တို့ပါဝင်သည့် စစ်တပ်လေးမျိုးကြီးဖြင့် ချီတက်သည်။ စစ်တပ်၏ မြင်ကွင်းကို ကမ္ဘာလောကအရွယ်အစားဖြင့်—ဖုန်တိမ်ထူထပ်ခြင်း၊ မြေတုန်ခါခြင်း၊ တပ်ဖွဲ့များ ပင်လယ်ကဲ့သို့ စီးဆင်းခြင်း—ဟု ဖော်ပြပြီးနောက် ရန်သူကို သတ်မှတ်ကာ ဟိုင်းဟယများ (Haihayas) သို့ ဦးတည်သည်။ ဆံပင်ထောင်မတ်စေသော တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီး၊ ကောသလ၏ အမျက်ထွက်သော အရှင် စဂရသည် ဟိုင်းဟယမင်းများကို အနိုင်ယူကာ (နမူနာအဆုံးတွင်) သူတို့၏ မြို့ကို ဖျက်ဆီး/မီးရှို့ခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ စဂရ၏ အင်ပါယာအာဏာကို တည်ထောင်ကာ က္ṣatriya စစ်တော်ဝင်အပြစ်တင်ခြင်း၊ တရားဝင်မှုနှင့် မင်း၏ အမျက်ဒဏ်၏ ကမ္မအလေးချိန်ကို ပုရာဏသဘောတရားအဖြစ် ထပ်မံအလင်းပြသည်။
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरोपाख्याने वसिष्ठगमनं नाम सप्तचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः जैमिनिरुवाच गते तस्मिन्मुनिवरे सगरो राजसत्तमः / अयोध्यायामधिवस्न्पालयामास मेदिनीम्
ဤသို့ သီရိဗြဟ္မာဏ္ဍ မဟာပုရာဏ၌ ဝါယုမိန့်ကြားသော အလယ်ပိုင်း တတိယ ဥပေါဒ္ဓာတပဒ၌ စဂရောပాఖ్యာန်အတွင်း «ဝသိဋ္ဌဂမန» ဟူသော လေးဆယ်ခုနှစ်မြောက် အခန်း ဖြစ်၏။ ဇိုင်မိနီက— ထိုမုနိဝရ ထွက်ခွာသွားပြီးနောက် ရာဇာအထွဋ် စဂရသည် အယောဓျာ၌ နေထိုင်ကာ မြေကြီးကို အုပ်ချုပ်ကာကွယ်하였다။
Verse 2
सर्वसंपद्गणोपेतः सर्वधर्मार्थतत्त्ववित् / वयसैव स बालो ऽभूत्कर्मणा वृद्धसंमतः
သူသည် စည်းစိမ်ဥစ္စာအလုံးစုံနှင့် ပြည့်စုံ၍ ဓမ္မနှင့် အರ್ಥ၏ အနှစ်သာရကို သိမြင်သူဖြစ်သည်။ အသက်အရွယ်အားဖြင့် ကလေးဖြစ်သော်လည်း လုပ်ရပ်အားဖြင့် အရွယ်ကြီးပညာရှိကဲ့သို့ လေးစားခံရသည်။
Verse 3
तथापि न दिवा भुक्तें शेते वा निशि संस्मरन् / सुदीर्घं निःश्वसित्युष्णमुद्विग्नहृदयो ऽनिशम्
သို့သော်လည်း သူသည် နေ့ခင်းတွင် မစားသောက်၊ ညတွင်လည်း မအိပ်ပဲ အမြဲသတိရစိတ်ဖြင့် နေ၏။ စိတ်မငြိမ်သောနှလုံးဖြင့် အပူတက်သည့် ရှည်လျားသော သက်ပြင်းများကို မပြတ်မလပ် ချွတ်လွှတ်နေသည်။
Verse 4
श्रुत्वा राजा स्वराज्यं निजगुरुमवजित्यारिभिः संगृहीतं मात्रा सार्द्धं प्रयान्तं वनमतिगहनंस्वर्गतं तं च तस्मिन् / शोकाविष्टः सरोषं सकलरिपुकुलोच्छित्तये सत्प्रतिज्ञश्चके सद्यः प्रतिज्ञां परिभवमनलं सोढुमिक्ष्वाकुवंश्यः
ရန်သူတို့က မိမိ၏ ဂုရုကို အရှက်ခွဲ၍ မိမိ၏ နိုင်ငံကို သိမ်းယူသွားပြီး၊ ဂုရုသည် မိခင်နှင့်အတူ အလွန်ထူထပ်သော တောအုပ်သို့ ထွက်ခွာကာ ထိုနေရာ၌ပင် ကောင်းကင်ဘုံသို့ ရောက်သွားသည်ဟု ရာဇာကြားသိ၏။ ထိုသတင်းကြောင့် ရာဇာသည် ဝမ်းနည်းခြင်းနှင့် ဒေါသဖြင့် လောင်ကျွမ်းကာ၊ အိက္ခဝာကူဝంశသားဖြစ်သဖြင့် အရှက်အပျက်၏ မီးကို မခံနိုင်ဘဲ ရန်သူမျိုးနွယ်အားလုံးကို ဖျက်ဆီးမည်ဟု ချက်ချင်း သစ္စာကတိ ခိုင်မာစွာ ချမှတ်하였다။
Verse 5
स कदाचिन्महीपालः कृतकौतुकमङ्गलः / रिपुं जेतुं मनश्चक्रे दिशश्च सकलाः क्रमात्
တစ်ခါတစ်ရံ ထိုမြေထိန်းမင်းသည် ကောင်းမွန်သော မင်္ဂလာကာလ အခမ်းအနားများကို ပြုလုပ်ပြီးနောက် ရန်သူကို အနိုင်ယူမည်ဟု စိတ်ကူးခိုင်မာစေကာ၊ ထို့နောက် အစဉ်လိုက် အရပ်အနှံ့သို့ ချီတက်ရန် စီစဉ်하였다။
Verse 6
अनेकरथसाहस्रैर्गजाश्वरथसैनिकैः / सर्वतः संवृतो राजा निश्चक्राम पुरोत्तमात्
ရထားစစ်အထောင်ပေါင်းများ၊ ဆင်မြင်းတပ်နှင့် ရထားတပ်တို့က လေးဘက်လုံးဝိုင်းရံသဖြင့် မင်းကြီးသည် ပုရောတ္တမမြို့မှ ထွက်ခွာလာ၏။
Verse 7
शत्रून्हन्तुं प्रतस्थे निजबलनिवहेनोत्पतद्भिस्तुरङ्गैर्नासत्त्वोर्मिजालाकुलजलनिधिनिभेनाथ षाडङ्गिकेन / मत्तैर्मातङ्गयूथैः सकुलगिरिकुलेनैव भूमण्डलेन श्वेतच्छत्रध्वजौघैरपि शशिसुकराभातखेनैव सार्द्धम्
ရန်သူတို့ကို ချေမှုန်းရန် မင်းကြီးသည် မိမိ၏ မဟာတပ်ဖွဲ့နှင့် ထွက်ခွာ၏—ခုန်ပျံသည့် မြင်းတပ်များနှင့်အတူ၊ လှိုင်းလက်ကွက်များကြောင့် လှုပ်ရှားသော သမုဒ္ဒရာကဲ့သို့ ခြောက်အင်္ဂတပ်; မူးမတ်ဆင်အုပ်များနှင့် တောင်တန်းစုများကဲ့သို့ လေးလံသော မြေမণ্ডလတပ်၊ ဖြူစင်သော ထီးများနှင့် အလံအုပ်များ၏ လ-နေကဲ့သို့ တောက်ပမှုနှင့်တကွ။
Verse 8
तस्याग्रेसरसैन्ययूथचरणप्रक्षुण्णशैलोच्चयक्षोदापूरितनिम्नभागमवनीपालस्य संयास्यतः / प्रत्येकं चतुरङ्गसैन्यनिकरप्रक्षोदसंभूतभूरेणुप्रावृतिरुत्स्थली समभवद्भूमिस्तु तत्रानिशम्
မြေရှင်မင်းကြီး ခရီးထွက်သည့်အခါ၊ ရှေ့တန်းတပ်အုပ်စုတို့၏ ခြေရာကြောင့် ကြေမွသည့် ကျောက်တောင်ထိပ်များ၏ ဖုန်မှုန့်သည် ချိုင့်ဝှမ်းများကို ဖြည့်လျက်ရှိ၏။ ထို့ပြင် စစ်တပ်လေးမျိုး၏ အုပ်စုတိုင်းက ထူထပ်စွာ ထမြောက်စေသော ဖုန်မှုန့်သည် အမြင့်မြေကိုပါ အစဉ်မပြတ် ဖုံးလွှမ်းခဲ့သည်။
Verse 9
निघ्नन्दृप्ताननेकान्द्विपतुरगरथव्यूहसंभिन्नवीरान्सद्यः शोभां दधानो ऽसुरनिकरचमूर्निघ्नतश्चन्द्रमौलिः / दूरादेवाभिशंसन्नरिनगरनिरोधेषु कर्माभिषङ्गे तेषां शीघ्रापयानक्षणमभिदिशति प्राणिधैर्यं विधत्ते
မာန်မာနကြီးသူများစွာကို ချေမှုန်း၍ ဆင်-မြင်း-ရထား စစ်ဗျူဟာကြောင့် ပျက်စီးသွားသော သူရဲကောင်းများကို လဲကျစေကာ အဆုရတပ်ကို သတ်ဖြတ်နေသည့် ချန္ဒ్రమೌလိသည် ချက်ချင်းပင် တောက်ပလာ၏။ အဝေးမှပင် ရန်သူမြို့များကို ဝိုင်းပိတ်သည့် ကိစ္စ၌ လှုပ်ရှားကာ သူတို့၏ မြန်ဆန်သော ပြန်လှည့်ထွက်ခွာချိန်ကို ညွှန်ပြ၍ သတ္တဝါတို့၏ သတ္တိကို တည်စေ၏။
Verse 10
विजिगीषुर्दिशो राजा राज्ञो यस्याभियास्यति
အောင်ပွဲကို လိုလားသော မင်းကြီးသည် အခြားမင်းများကို တိုက်ခိုက်ရန် သွားမည့် ဒిశာများသို့ ချီတက်လိမ့်မည်။
Verse 11
विषयं स नृपस्तस्य सद्यः प्रणतिमेष्यति / विजित्य नृपतीन्सर्वान्कृत्वा च स्वपदानुगान्
ထိုမင်းသည် ချက်ချင်းပင် သူ၏နယ်မြေကို အညံ့ခံစေမည်။ မင်းများအားလုံးကို အနိုင်ယူပြီး မိမိခြေတော်အောက် လိုက်နာသူများအဖြစ် ပြုမည်။
Verse 12
संकेत गामिनः कांश्चित्कृत्वा राज्ये न्यवर्त्तत / एवं स विसरन्दिक्षु दक्षिणाभिमुखो नृपः
အချို့ကို အမှတ်အသားဆောင် (သံတမန်/စုံထောက်) အဖြစ် ခန့်ထားပြီးနောက် သူသည် နိုင်ငံသို့ ပြန်လာ하였다။ ထို့နောက် မင်းသည် အရပ်ရပ်သို့ လှည့်လည်ကာ တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူ하였다။
Verse 13
स्मरन्पूर्वकृतं वैरं हैहयानभ्यवर्त्तत / ततस्तस्य नृपैः सार्द्धं समग्ररथकुञ्जरैः
အတိတ်က ရန်ငြိုးကို သတိရ၍ သူသည် ဟိုင်းဟယာတို့ထံ ချီတက်လာ하였다။ ထို့နောက် ရထားစစ်နှင့် ဆင်စစ် ပြည့်စုံသော မင်းများနှင့် သူ့အဖွဲ့သည် ရင်ဆိုင်တွေ့ဆုံ하였다။
Verse 14
बभूव हैहयैर्वीरैः संग्रामो रोमहर्षणः / राज्ञां यत्र सहस्राणि स बलानि महाहवे
ဟိုင်းဟယာ သူရဲကောင်းများနှင့် ရင်ခုန်ဖွယ် စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွား하였다။ ထို မဟာစစ်တွင် မင်းများ၏ တပ်ဖွဲ့များသည် ထောင်ပေါင်းများစွာ ရှိ하였다။
Verse 15
निजघान महाबाहुः संक्रुद्धः कोसलेश्वरः / जित्वा हैहयभूपालान्भङ्क्त्वा दग्ध्वा च तत्पुरीम्
ဒေါသထွက်သော လက်တံကြီးမားသည့် ကိုဆလ မင်းသည် သူတို့ကို သတ်ဖြတ်하였다။ ဟိုင်းဟယာ မင်းများကို အနိုင်ယူပြီး သူတို့၏ မြို့ကို ဖျက်ဆီးကာ မီးရှို့하였다။
Verse 16
निःशेषशून्या मकरोद्वैरान्तकरणो नृपः / समग्रबलसंमर्द्दप्रमृष्टाशेषभूतलः
ထိုမင်းသည် မကရာတို့၏ရန်ကို အဆုံးသတ်ကာ မြေပြင်ကို အစိတ်အပိုင်းမကျန် ဗလာတော်မူသကဲ့သို့ ဖြစ်စေ하였다; စစ်အင်အားအပြည့်အစုံ၏ တိုက်ခိုက်ဖိနှိပ်မှုဖြင့် မြေမျက်နှာပြင်တစ်လျှောက်လုံးကို နင်းချေ하였다။
Verse 17
हैहयानामशेषं तु चक्रे राज्यं रजःसमम् / राज्यं पुरीं चापहाय भ्रष्टैश्वर्या हतत्विषः
သူသည် ဟိုင်းဟယာတို့၏ နိုင်ငံတော်တစ်ခုလုံးကို ဖုန်မှုန့်ကဲ့သို့ ပြုလုပ်하였다; နိုင်ငံနှင့် မြို့တော်ကို စွန့်ခွာကာ သူတို့သည် အာဏာစည်းစိမ်ကျဆုံး၍ တောက်ပမှုလည်း ပျောက်ကွယ်하였다။
Verse 18
राजानो हतभूयिष्ठा व्यद्रवन्त समन्ततः / अभिद्रुत्य नृपांस्तांस्तु द्रवमाणान्महीपतिः
မင်းများအများစု သတ်ဖြတ်ခံရပြီး အရပ်ရပ်သို့ ထွက်ပြေးကြသည်; ထွက်ပြေးနေသော ထိုဘုရင်တို့ကို မြေသခင်သည် လိုက်လံတိုးဝင်하였다။
Verse 19
जघान सानुगान्मत्तः प्रजाः क्रुद्ध इवान्तकः / ततस्तान्प्रति सक्रोधः सगरः समरे ऽरिहा
သူသည် မူးယစ်သကဲ့သို့ အနုချာများနှင့်အတူ ပြည်သူတို့ကို သတ်ဖြတ်ကာ ဒေါသထွက်သော ယမမင်းကဲ့သို့ ဖြစ်하였다; ထို့နောက် ရန်သူဖျက် စဂရသည် ဒေါသဖြင့် စစ်မြေပြင်၌ သူတို့ကို တိုက်ခိုက်하였다။
Verse 20
मुमोचास्त्रं महारौद्रं भार्गवं रीपुभीषणम् / तेनोत्सृष्टातिरौद्रत्रिभुवनभयदप्रस्फुरद्भार्गवास्त्रज्वालादन्दह्यमानावशतनुततयस्ते नृपाः साद्य एव / वाय्वस्त्रावृत्तधूमोद्गमपटलतमोमुष्टदृष्टिप्रसारा भ्रेमुर्भूपृष्टलोठद्बहुलतमरजोगूढमात्रा मुहूर्त्तम्
သူသည် ရန်သူတို့ကို ကြောက်လန့်စေသော အလွန်ရက်စက်သည့် ဘာရ္ဂဝ အစတြကို ပစ်လွှတ်하였다။ သုံးလောကကိုပင် ကြောက်မက်စေသော ထိုဘာရ္ဂဝအစတြ၏ မီးလျှံများကြောင့် မင်းများသည် ချက်ချင်း မီးလောင်ပျက်စီးသွားကြသည်; ထို့နောက် လေအစတြက လှည့်ပတ်ထူထောင်သော မီးခိုးအလွှာ၏ အမှောင်ထုက မျက်မြင်ကို ခဏဖုံးကွယ်၍၊ သူတို့သည် မြေပြင်ပေါ်တွင် ထူထဲသောဖုန်ထဲ လူးလိမ့်ကာ မူးဝေစွာ လှည့်လည်ကြသည်။
Verse 21
आगनेयास्त्रप्रतापप्रतिहतगतयो ऽदृष्टमार्गाः समन्ता द्भूपाला नष्टसंघाः परवशतनवो व्याकुलीभूतचित्ताः / भीताः संत्युक्तवस्त्रायुधकवचविभूषादिका मुक्तकेशा विस्पष्टोन्मत्तभावान्भृश तरमनुकुर्वन्त्यग्रतः शात्रवाणाम्
အဂ္နేయအာஸ္တရ၏ တန်ခိုးကြောင့် သူတို့၏ လှုပ်ရှားမှု တားဆီးခံရ၍ အရပ်ရပ်တွင် လမ်းမမြင်ဘဲ လမ်းပျောက်သွားကြသည်။ စစ်တပ်စုများ ပျက်စီးကွဲပြား၍ မင်းများသည် အခြားသူ၏ အာဏာအောက်ကျသကဲ့သို့ ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် စိတ်လှုပ်ရှားဝေဝါးကြသည်။ ကြောက်ရွံ့၍ အဝတ်အစား၊ လက်နက်၊ ကာကွယ်ဝတ်စုံ၊ အလှဆင်ပစ္စည်းတို့ကို စွန့်ပစ်ကာ ဆံပင်ဖြန့်လျက် ရန်သူရှေ့တွင် ရူးသွပ်သကဲ့သို့ ပြုမူကြသည်။
Verse 22
विजित्य हैहयान्सर्वान्समरे सगरो बली / संक्षुब्धसागराकारः कांबोजानभ्यवर्त्तत
အားကြီးသော စဂရမင်းသည် စစ်မြေပြင်၌ ဟိုင်းဟယအားလုံးကို အနိုင်ယူ하였다။ ထို့နောက် လှိုင်းထန်သော သမုဒ္ဒရာကဲ့သို့ တုန်လှုပ်ကာ ကမ္ဘောဇတို့ထံ ချီတက်ဝင်ရောက်하였다။
Verse 23
नानावादित्रघोषाहतपटहरवाकर्णनध्वस्तधैर्याः सद्यः संत्यक्तराज्यस्वबलपुरपुरन्ध्रीसमूहा विमूढाः / कांबोजास्तालजङ्घाः शकयवनकिरातादयः साकमेते भ्रेमुर्भूर्यस्त्रभीत्या दिशि दिशि रिपवो यस्य पूर्वापराधाः
အမျိုးမျိုးသော တီးဝိုင်းသံနှင့် စစ်တီးတံပိုး၊ ဒရမ်သံတို့ကြောင့် သူတို့၏ သတ္တိ ပျက်စီးသွားပြီး မိုက်မဲသော ရန်သူတို့သည် ချက်ချင်းပင် နိုင်ငံ၊ ကိုယ်ပိုင်စစ်တပ်၊ မြို့များနှင့် မိန်းမအစုအဝေးကို စွန့်ပစ်ကာ ထွက်ပြေးကြသည်။ ကမ္ဘောဇ၊ တာလဇင်္ဃ၊ သက၊ ယဝန၊ ကိရာတ စသည်—အတိတ်က အပြစ်ရှိသော ရန်သူများ—လက်နက်များစွာကို ကြောက်၍ အရပ်ရပ်သို့ လှည့်လည်ပြေးလွှားကြသည်။
Verse 24
भीतास्तस्य नरेश्वरस्य रिपवः केचित्प्रता पानलज्वालामुष्टदृशो विसृज्य वसतिं राज्यं च पुत्रादिभिः / द्विट्सैन्यैः समभिद्रुता वनभुवं संप्राप्य तत्रापि ते ऽस्तैमित्यं समुपागता गिरिगुहासुप्तोत्थितेन द्विषः
ထို နရေရှဝရ၏ ရန်သူအချို့သည် သူ၏ တန်ခိုးမီးလျှံကြောင့် မျက်စိများ မီးလောင်သကဲ့သို့ ဖြစ်ကာ သားသမီးတို့နှင့်အတူ နေအိမ်နှင့် နိုင်ငံကို စွန့်ပစ်၍ ထွက်ပြေးကြသည်။ ရန်သူစစ်တပ်များက လိုက်လံတိုက်ခိုက်သဖြင့် တောတွင်းသို့ ရောက်သော်လည်း တောင်ဂူများတွင် အိပ်ရာမှ နိုးထလာသော ရန်သူကြောင့် ထိုနေရာတွင်ပင် ငြိမ်သက်မှု မရကြ။
Verse 25
तालजङ्घान्निहत्याजौ राजा स बलवाहनान् / क्रमेण नाशयामास तद्राज्यमरिकर्षणः
စစ်မြေပြင်၌ တာလဇင်္ဃတို့ကို သတ်ဖြတ်ပြီးနောက် ရန်သူဖျက်ဆီးသူ မင်းသည် ဘလဝာဟနတို့၏ နိုင်ငံကိုလည်း အဆင့်ဆင့် ဖျက်ဆီးသွား하였다။
Verse 26
ततो यवनकांबोजकिरातादीननेकशः / निजघान रुषाविष्टः पल्हवान्पारदानपि
ထို့နောက် အမျက်ဒေါသထွက်လျက် သူသည် ယဝန၊ ကမ္ဗောဇ၊ ကိရာတ၊ ပဟ္လဝ နှင့် ပါရဒ လူမျိုးများစွာတို့ကို သတ်ဖြတ်လေ၏။
Verse 27
हन्यमानास्तु ते सर्वे राजानस्तेन संयुगे / दुद्रुवुः संघशो भीता हतशिष्टाः समन्ततः
ထိုစစ်ပွဲတွင် သူ၏တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံရသောအခါ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သော ဘုရင်အပေါင်းတို့သည် ကြောက်ရွံ့လျက် အုပ်စုလိုက် အရပ်ရပ်သို့ ထွက်ပြေးကြလေ၏။
Verse 28
युष्माभिर्यस्य राज्यं बहुभिरपत्दृतं तस्य पुत्रो ऽधुनाहं हन्तुं वः सप्रतिज्ञं प्रसभमुपगतो वैरनिर्यातनैषी / इत्युच्चैः श्रावयाणो युधि निजचरितं वैरिभिर्नागवीर्यः क्षत्रैर्विध्वंसितेजाः सगरनरपतिः स्मारयामास भूपः
'သင်တို့အများအပြား သိမ်းယူခဲ့သော တိုင်းပြည်ပိုင်ရှင်၏ သားသည် ငါပင်ဖြစ်သည်။ ယခု ငါသည် ကတိသစ္စာပြုလျက် သင်တို့ကို သတ်ရန် လာခဲ့ပြီ။' ဟု စစ်မြေပြင်တွင် ကျယ်လောင်စွာ ကြွေးကြော်လျက် ဘုရင် သာဂရသည် ရန်သူတို့အား မိမိ၏ရာဇဝင်ကို သတိရစေခဲ့သည်။
Verse 29
तं दृष्ट्वा राजवर्यं सकलरिपुकुलप्रक्षयोपात्तदीक्षं भीताः स्त्रीबालपूर्वं शरणमभिययुः स्वासुसरक्षणाय / इक्ष्वाकूणां वसिष्ठं कुलगुरुमभितः सप्त राज्ञां कलेषु प्रख्याताः संप्रसूता नृपवररिपवः पारदाः पल्हवाद्याः
ရန်သူမျိုးနွယ်တစ်ခုလုံးကို ဖျက်ဆီးရန် သစ္စာဆိုထားသော ထိုမင်းမြတ်ကို မြင်လျှင် ကြောက်ရွံ့သော ပါရဒနှင့် ပဟ္လဝတို့သည် မိမိတို့အသက်ဘေးမှ လွတ်မြောက်ရန် အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးများကို ရှေ့ထား၍ ဝသိဋ္ဌထံ ခိုလှုံကြလေ၏။
Verse 30
वसिष्ठमाश्रमोपान्ते वसंतमृषिभिर्वृतम् / उपगम्याब्रुवन्सर्वे कृताञ्जलिपुटा नृपाः
ရသေ့များ ခြံရံလျက် ကျောင်းသင်္ခမ်းအနီးတွင် နေထိုင်သော ဝသိဋ္ဌထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ထိုဘုရင်အပေါင်းတို့သည် လက်အုပ်ချီလျက် လျှောက်ထားကြလေ၏။
Verse 31
शरणं भंव नो ब्रह्मन्नार्त्तानामभयैषिणाम् / सगरास्त्राग्निनिर्दग्धशरीराणां मुमूर्षताम्
အို ဘြဟ္မဏ်မြတ်ရှင်၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဒုက္ခရောက်၍ အဘယကို ရှာဖွေသူများဖြစ်သည်။ စဂရ၏ လက်နက်မီးကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာများ မီးလောင်ကျွမ်းကာ သေမင်းနီးကပ်သဖြင့် သင့်ထံ ခိုလှုံပါ၏။
Verse 32
स हन्त्यसमानशेषेण वैरान्तकरणोन्मुखः / तस्माद्भयाद्धि निष्क्रान्ता वयं जीवितकाङ्क्षिणः
သူသည် ရန်ငြိုးကို အဆုံးသတ်ရန် ရည်ရွယ်၍ မည်သည့်အရာမျှ မကျန်အောင် သတ်ဖြတ်ဖျက်ဆီးသည်။ ထိုကြောက်ရွံ့မှုကြောင့်ပင် အသက်ရှင်လိုသော ကျွန်ုပ်တို့ ထွက်ပြေးလာသည်။
Verse 33
विभिन्नराज्यभोगर्द्धिस्वदारापत्यबान्धवाः / केवलं प्राणरक्षार्थं त्वां त्वयं शरणं गतः
နိုင်ငံ၊ စည်းစိမ်၊ ချမ်းသာ၊ မိမိဇနီး၊ သားသမီးနှင့် ဆွေမျိုးများမှ ကွဲကာ၊ အသက်ကာကွယ်ရန်သာ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင့်ထံ ခိုလှုံလာပါသည်။
Verse 34
न ह्यन्यो ऽस्ति पुमांल्लोके सौहृदेन बलेन वा / यस्तं निवर्त्तयित्वास्मान्पालयेन्महतो भयात्
ဤလောကတွင် မေတ္တာဖြင့်ဖြစ်စေ အင်အားဖြင့်ဖြစ်စေ သူ့ကို တားဆီးကာ ဤကြီးမားသော ကြောက်ရွံ့မှုမှ ကျွန်ုပ်တို့ကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သော အခြားသူ မရှိပါ။
Verse 35
त्वं किलार्कान्वयभुवां राज्ञां कुलगुरुर् वृतः / तद्वंशपूर्वजैर्भूपैस्त्वतप्रभावश्च तादृशः
သင်သည် စူရ്യဝంశမှ မွေးဖွားသော မင်းများ၏ ကုလဂုရုအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသူဖြစ်သည်။ ထိုဝంశ၏ ရှေးဘုရင်များကလည်း သင်၏ ထိုသို့သော ဂုဏ်သတင်းနှင့် အာနုභာဝကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။
Verse 36
तेनायं सगरो ऽप्यद्य गुरुगौरवयन्त्रितः / भवन्निदेशं नात्येति वेलामिव महोदधिः
ထို့ကြောင့် ယနေ့တွင် စဂရမင်းတောင် ဆရာဂုဏ်ကိုလေးစား၍ ချုပ်နှောင်ခံရသဖြင့် သင်၏အမိန့်ကို မလွန်ကျူးပါ၊ မဟာသမုဒ္ဒရာက ကမ်းနားအကန့်အသတ်ကို မကျော်သကဲ့သို့။
Verse 37
त्वं नः सुहृत्पिता माता लोकानां च गुरुर्विभो / तस्मादस्मान्महाभाग परित्रातुं त्वमर्हसि
အို အရှင်ကြီး! သင်သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ မိတ်ကောင်း၊ အဖေ၊ အမေ ဖြစ်ပြီး လောကအားလုံး၏ ဂုရုလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အို မဟာဘဂါ၊ ကျွန်ုပ်တို့ကို ကယ်တင်ရန် သင်သာ အရဟံ ဖြစ်သည်။
Verse 38
जैमिनिरुवाच इति तेषां वचः श्रुत्वा वसिष्ठो भगवानृषिः / शनैर्विलोकयामास शरणं समुपागतान्
ဂျိုင်မိနီက ပြောသည်—သူတို့၏စကားကို ကြားပြီးနောက် ဘဂဝန် ရှိ ဝသಿಷ್ಠသည် အကာအကွယ်တောင်း၍ ရောက်လာသူတို့ကို တဖြည်းဖြည်း ကြည့်ရှု하였다။
Verse 39
वृद्धस्त्रीबालभूयिष्ठान्हतशेषान्नृपान्वयान् / दृष्ट्वा त्वतप्यद्भगवान्सर्वभूतानुकंपकः
အိုလ်ဒ်များ၊ မိန်းမများ၊ ကလေးများ အများစုဖြစ်ပြီး သတ်ဖြတ်ခံရသူတို့၏ ကျန်ရစ်သော မင်းဆက်သားများကို မြင်သော်၊ သတ္တဝါအားလုံးကို ကရုဏာထားသော ဘဂဝန်၏ စိတ်နှလုံးသည် နာကျင်၍ လှုပ်ရှားသွားသည်။
Verse 40
चिरं निरूप्य मनसा तान्विलोक्य च सादरम् / उज्जीवयञ्छनैर्वाचा मा भैष्टेति महामतिः
အချိန်ကြာမြင့်စွာ စိတ်တွင် စဉ်းစားပြီး သူတို့ကို လေးစားစွာ ကြည့်ကာ မဟာမတိသည် နူးညံ့သောစကားဖြင့် အားပေး၍ “မကြောက်ကြနှင့်” ဟု ဆို하였다။
Verse 41
अथावोचन्महाभागः कृपया परयान्वितः / समये स्थापयामास राज्ञस्ताञ्जीवितार्थिनः
ထို့နောက် မဟာဘဂ္ဂသည် ကရုဏာကြီးစွာဖြင့် ပြောကြား၍ အချိန်တော်မူသည့်အခါ အသက်တောင်းခံသော မင်းများကို တည်ငြိမ်စေ하였다။
Verse 42
भूपव्या कोपदग्धं नृपकुलविहिताशेषधर्मादपेतं कृत्वा तेषां वसिष्ठः समयमवनिपालप्रतिज्ञानिवृत्त्यै / गत्वा तं राजवर्यं स्वयमथ शनकैः सांत्वयित्वा यथावत्सप्राणानामरीणामपगमनविधावभ्यनुज्ञां ययाचे
မင်းလမ်းပေါ်တွင် ဒေါသမီးဖြင့် လောင်ကျွမ်းကာ ဓမ္မအားလုံးမှ လွဲချော်သွားသော မင်းမျိုးကို မြင်၍ ဝသိဋ္ဌသည် မင်း၏ ကတိသစ္စာ ပြည့်စုံစေရန် အချိန်ကန့်သတ်ချက်ကို တည်ထောင်하였다။ ထို့နောက် ထိုအထူးမင်းထံ သွား၍ တဖြည်းဖြည်း သက်သာစေကာ အသက်မဆုံးဘဲ ရန်သူတို့ကို ဖယ်ရှားစေမည့် နည်းလမ်းအတွက် ခွင့်ပြုချက်ကို တောင်းခံ하였다။
Verse 43
सक्रोधो ऽपि महीपतिर्गुरुवचः संभावयंस्तानरीन्धर्मस्य स्वकुलोचितस्य च तथा वेषस्य संत्यागतः / श्रौतस्मार्त्तविभिन्नकर्मनिरतान्विप्रैश्च दूरोञ्झितान्सासून्केवलमत्यजन्मृतसमानेकैकशः पार्थिवान्
ဒေါသရှိသော်လည်း မဟီပတိသည် ဆရာ၏စကားကို လေးစားကာ ရန်သူမင်းများကို လွှတ်ထား하였다။ သို့ရာတွင် မိမိမျိုးရိုးနှင့် သင့်လျော်သော ဓမ္မနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုကို စွန့်လွှတ်စေ하였다။ ရှရောတ-စမာရတ ကర్మများမှ ဝေးကွာ၍ ဘြာဟ္မဏများက ပယ်ချထားသူတို့ကို သူသည် အသက်သာ ကျန်စေ၍—တစ်ယောက်ချင်း မသေမရှင်ကဲ့သို့ ဖြစ်စေ하였다။
Verse 44
अर्द्धमुण्डाञ्छकांश्चक्रे पल्हवान् श्मश्रुधारिणः / यवनान्विगतश्मश्रून्कांबोजांश्चबुकान्वितान्
သူသည် သကာတို့ကို ခေါင်းတစ်ဝက်မုတ်စေ၍၊ ပလ္ဟဝတို့ကို မုတ်ဆိတ်ထားစေ하였다။ ယဝနတို့ကို မုတ်ဆိတ်မရှိစေ၍၊ ကာမ္ဗောဇတို့ကို မေးစေ့အမှတ်ပါစေ하였다။
Verse 45
एवं विरूपानन्यांश्च स चकार नृपान्वयान् / वेदोक्तकर्मनिर्मुक्तान्विप्रैश्च परिवर्जितान्
ဤသို့ပင် သူသည် အခြားမင်းမျိုးများကိုလည်း ရုပ်ပျက်စေ하였다။ သူတို့သည် ဝေဒက ပြောသော ကర్మများမှ ကင်းလွတ်ကာ ဘြာဟ္မဏများက ရှောင်ကြဉ်ပယ်ချခဲ့ကြသည်။
Verse 46
कृत्वा संस्थाप्य समये जीवतस्तान्व्य सर्जयत् / ततस्ते रिपवस्तस्य त्यक्तस्वाचारलक्षणाः
ထိုအချိန်တွင် စည်းကမ်းများကို သတ်မှတ်ပြီးနောက် သူတို့ကို အသက်ရှင်လျက် လွှတ်ပေးလိုက်သည်။ ထို့နောက် သူ၏ရန်သူများသည် မိမိတို့၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာ အမူအကျင့်များကို စွန့်လွှတ်လိုက်ကြသည်။
Verse 47
व्रात्यतां समनुप्राप्ताः सर्ववर्णविनिन्तिताः / धिक्कृता सततं सर्वेनृशंसा निरपत्रपाः
သူတို့သည် ဇာတ်နိမ့်သူများ (Vratyas) အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီး ဇာတ်အားလုံး၏ ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ သူတို့သည် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်ပြီး အရှက်မဲ့သူများဖြစ်ကာ အမြဲတစေ ပြစ်တင်ဝေဖန်ခံရသည်။
Verse 48
क्रूराश्च संघशो लोके बभूवुर्म्लेछजातयः
ထို့ပြင် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော Mleccha (လူရိုင်း) မျိုးနွယ်စုများသည် အုပ်စုလိုက် ဤကမ္ဘာလောကတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ကြသည်။
Verse 49
मुक्तास्तेनाथ राज्ञा शकयवनकिरातादयः सद्य एव त्यक्तस्वाचारवेषा गिरिगहनगुहाद्याशयाः संबभूवुः / एता अद्यापि सद्भिः सततमवमता जातयो ऽसत्प्रवृत्त्या वर्त्तन्ते दुष्टचेष्टा जगति नरपतेः पालयन्तः प्रतिज्ञाम्
ဘုရင်လွှတ်ပေးလိုက်သောအခါ Sakas၊ Yavanas၊ Kiratas နှင့် အခြားသူများသည် ၎င်းတို့၏ ဓလေ့ထုံးစံများနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများကို ချက်ချင်းစွန့်လွှတ်ကာ တောင်များနှင့် ဂူများတွင် ခိုလှုံခဲ့ကြသည်။ ယနေ့တိုင် သူတော်ကောင်းတို့၏ ရှုတ်ချခြင်းကို ခံရသော ဤမျိုးနွယ်စုများသည် ဘုရင်၏ကတိသစ္စာကို စောင့်ထိန်းလျက် ယုတ်မာသော အကျင့်ဖြင့် နေထိုင်ကြသည်။
The Solar dynasty context is foregrounded through Sagara—an Ikṣvāku-vaṃśa king ruling from Ayodhyā (Kosala), presented as a key figure in Sūryavaṃśa narrative history.
Sagara’s digvijaya-style march and decisive war against the Haihayas, culminating in their defeat and the destruction/burning of their city (as indicated in the sample verses).
No. The sampled content belongs to the Sagara-upākhyāna (royal genealogy/war narrative), not the Lalitopākhyāna; it does not center on Śākta vidyā/yantra material.