Adhyaya 9
Navama SkandhaAdhyaya 949 Verses

Adhyaya 9

Bhagīratha Brings Gaṅgā; Saudāsa’s Curse; Khaṭvāṅga’s Instant Renunciation

နေမင်းမျိုးဆက်ကို ဆက်လက်ဖော်ပြရာတွင် ရှုကဒေဝက အံရှုမာန်နှင့် ဒိလီပတို့သည် ဂင်္ဂါကို မြေပြင်သို့ မဆောင်နိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း ဘဂီရထသည် ပြင်းထန်သော တပသ်ဖြင့် အောင်မြင်စေသည်ဟု ဆိုသည်။ ဂင်္ဂါက ဆင်းသက်ရာတွင် ဖျက်ဆီးနိုင်သော အရှိန်နှင့် လူတို့၏ အပြစ်ကို စုပ်ယူရမည့် ဘာဝန်ကို စိုးရိမ်သော်လည်း ဘက္တိအမြင်ဖြင့် ရှီဝက အရှိန်ကို ခံနိုင်ပြီး သန့်ရှင်းသော ဘက္တများ ရေချိုးခြင်းက အညစ်အကြေးကို ပျောက်ကင်းစေသည်ဟု ဖြေကြားသည်။ ရှီဝက ဂင်္ဂါကို လက်ခံထိန်းသိမ်းပြီး ဂင်္ဂါသည် ဘဂီရထနောက်လိုက်ကာ စဂရသားတို့၏ ပြာအပေါ်သို့ ရောက်၍ သူတို့ကို မြင့်တင်ပေးသည်။ ထို့နောက် မျိုးရိုးသည် ဘဂီရထမှ စော်ဒာသ (မိတ္တရစဟ/ကလ္မာရှပာဒ) သို့ ဆက်ကာ ရန်လိုသော ရက္ခသက ဝသိဋ္ဌကို ဘုရင်အား လူစားဖြစ်စေရန် ကျိန်စာချစေပြီး ဘြာဟ္မဏီ၏ ပြန်လည်ကျိန်စာကြောင့် လင်မယားဘဝနှင့် အမွေဆက်ခံသူ မရှိနိုင်သဖြင့် နောက်ဆုံး ဝသိဋ္ဌက အရှ္မကကို မွေးဖွားစေသည်။ မျိုးရိုးသည် ခတ်ဝါင်္ဂသို့ ရောက်ရာတွင် သူ့အသက်ကျန်ချိန် တစ်ခဏသာရှိကြောင်း သိသဖြင့် ချက်ချင်းပင် စိတ်ကို ဝါစုဒေဝအပေါ် တည်စေကာ လောကီကောင်းချီးနှင့် ကောင်းကင်ဆုလာဘ်များထက် မြန်မြန်ဆန်ဆန် အဆုံးအဖြတ်ဖြင့် အရှင်ထံ အပ်နှံခြင်းက အမြင့်ဆုံးအောင်မြင်မှုဟု သင်ခန်းစာပေးသည်။

Shlokas

Verse 1

श्रीशुक उवाच अंशुमांश्च तपस्तेपे गङ्गानयनकाम्यया । कालं महान्तं नाशक्नोत् तत: कालेन संस्थित: ॥ १ ॥

ရှုကဒေဝ ဂోಸ್ವာမီ မိန့်ကြားသည်—ဘုရင် အံရှုမာန်သည် ဂင်္ဂါမြစ်ကို လူလောကသို့ ဆင်းသက်လာစေရန် ဆန္ဒဖြင့် အလွန်ရှည်လျားသော ကာလတစ်လျှောက် တပသ္စျာ ပြု하였다။ သို့သော် ဂင်္ဂါကို မဆောင်ယူနိုင်ခဲ့ဘဲ နောက်တစ်ဖန် ကာလတန်သော် သေဆုံး하였다။

Verse 2

दिलीपस्तत्सुतस्तद्वदशक्त: कालमेयिवान् । भगीरथस्तस्य सुतस्तेपे स सुमहत् तप: ॥ २ ॥

အံရှုမာန်ကဲ့သို့ပင် သူ၏သား ဒိလီပလည်း ဂင်္ဂါကို လူလောကသို့ ဆောင်ယူရန် မတတ်နိုင်ဘဲ ကာလတန်သော် သေဆုံး하였다။ ထို့နောက် ဒိလီပ၏သား ဘဂီရထသည် ဂင်္ဂါကို မြေပြင်သို့ ဆင်းသက်လာစေရန် အလွန်ပြင်းထန်သော တပသ္စျာကို ပြု하였다။

Verse 3

दर्शयामास तं देवी प्रसन्ना वरदास्मि ते । इत्युक्त: स्वमभिप्रायं शशंसावनतो नृप: ॥ ३ ॥

ထို့နောက် မိခင် ဂင်္ဂါဒေဝီသည် ပျော်ရွှင်ကြည်နူးစွာ ပေါ်ထွန်းလာ၍ “ငါသည် သင့်အား ဆုတောင်းပြည့်စုံစေမည့် အရှင်မ” ဟု မိန့်တော်မူ하였다။ ထိုစကားကို ကြားသော် ရာဇာသည် ခေါင်းငုံ့၍ ဦးချကာ မိမိ၏ ဆန္ဒကို တင်ပြ하였다။

Verse 4

कोऽपि धारयिता वेगं पतन्त्या मे महीतले । अन्यथा भूतलं भित्त्वा नृप यास्ये रसातलम् ॥ ४ ॥

ဂင်္ဂါမယ်တော်က ပြောသည်— မိုးကောင်းကင်မှ မြေပြင်သို့ ကျရောက်သော် ငါ၏ရေစီးအားသည် အလွန်ပြင်းထန်လိမ့်မည်။ ထိုအားကို မည်သူခံထိန်းမည်နည်း? မထိန်းနိုင်လျှင် မြေပြင်ကို ဖောက်ထွင်း၍ ရသာတလသို့ ဆင်းသွားမည်။

Verse 5

किं चाहं न भुवं यास्ये नरा मय्यामृजन्त्यघम् । मृजामि तदघं क्‍वाहं राजंस्तत्र विचिन्त्यताम् ॥ ५ ॥

အို ဘုရင်၊ ငါသည် မြေပြင်သို့ ဆင်းရန် မလိုလားပါ။ လူတို့သည် ငါ၏ရေတွင် ရေချိုးကာ မိမိတို့၏ အပြစ်ဖလများကို ဆေးကြောမည်။ ထိုအပြစ်များ ငါ၌ စုပုံလာလျှင် ငါ မည်သို့ သန့်ရှင်းမည်နည်း။ သေချာစွာ စဉ်းစားပါ။

Verse 6

श्रीभगीरथ उवाच साधवो न्यासिन: शान्ता ब्रह्मिष्ठा लोकपावना: । हरन्त्यघं तेऽङ्गसङ्गात् तेष्वास्ते ह्यघभिद्धरि: ॥ ६ ॥

ဘဂီရထက ပြောသည်— ဘက္တိ(ကృష్ణဘက္တိ) စေဝာကြောင့် သန့်ရှင်းသော သာဓုများ၊ သံန്യാസီများ၊ ငြိမ်းချမ်း၍ ဗြဟ္မနಿಷ್ಠ ဖြစ်သူများသည် လောကကို သန့်စင်စေတတ်သည်။ သူတို့၏ အင်္ဂသင်္ဂဖြင့် ပാപသည် ပျောက်ကွယ်သည်၊ အကြောင်းမှာ သူတို့၏ နှလုံးတွင် ပാപဖျက်သမား ဟရိ သည် နေထိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 7

धारयिष्यति ते वेगं रुद्रस्त्वात्मा शरीरिणाम् । यस्मिन्नोतमिदं प्रोतं विश्वं शाटीव तन्तुषु ॥ ७ ॥

သင်၏ ပြင်းထန်သော ရေစီးအားကို ရုဒ္ဒရ (ရှီဝ) သည် ထိန်းထားမည်။ သူသည် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့၏ အတွင်းအာတ್ಮာကို ကိုယ်စားပြုသူဖြစ်သည်။ အလျားအနံ ချည်မျှင်များဖြင့် အထည်ကို ယက်သကဲ့သို့ ဤစကြဝဠာတစ်ခုလုံးသည် အမြင့်ဆုံး ပုရုရှ၏ အင်အားများတွင် အိုတ်ပရိုတ် ဖြစ်နေသည်။ ထို့ကြောင့် ရှီဝသည် သင်၏ အလွန်ပြင်းသော လှိုင်းများကို မိမိခေါင်းပေါ်တွင် ခံထိန်းနိုင်သည်။

Verse 8

इत्युक्त्वा स नृपो देवं तपसातोषयच्छिवम् । कालेनाल्पीयसा राजंस्तस्येशश्चाश्वतुष्यत ॥ ८ ॥

ဤသို့ ပြောပြီးနောက် ထိုဘုရင်သည် တပဿာဖြင့် ဒေဝ ရှီဝကို ပျော်ရွှင်စေ하였다။ အို ပရိက္ခစ် ဘုရင်၊ အချိန်တိုအတွင်းပင် ရှီဝဘုရားသည် ဘဂီရထကို လျင်မြန်စွာ ကျေနပ်တော်မူ하였다။

Verse 9

तथेति राज्ञाभिहितं सर्वलोकहित: शिव: । दधारावहितो गङ्गां पादपूतजलां हरे: ॥ ९ ॥

ဘုရင်၏ တောင်းဆိုချက်ကို ကြားသိ၍ လောကအားလုံးအကျိုးပြုသော ရှီဝါသည် “အဲဒီအတိုင်း ဖြစ်စေ” ဟု လက်ခံတော်မူ၏။ ထို့နောက် ဟရီ (ဗိဿဏု) ၏ ခြေဖျားမှ ထွက်ပေါ်သည့် သန့်ရှင်းသော ဂင်္ဂါရေကို အလွန်သတိထားကာ မိမိခေါင်းပေါ်တွင် ထမ်းဆောင်တော်မူ၏။

Verse 10

भगीरथ: स राजर्षिर्निन्ये भुवनपावनीम् । यत्र स्वपितृणां देहा भस्मीभूता: स्म शेरते ॥ १० ॥

ရာဇဣသီ ဘဂီရထသည် လောကကို သန့်စင်စေသော ဂင်္ဂါကို မိမိဘိုးဘွားတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာများ မီးလောင်၍ ပြာဖြစ်ကာ နေရာ၌ တည်ရှိနေသော မြေပြင်သို့ ခေါ်ဆောင်လာ하였다။

Verse 11

रथेन वायुवेगेन प्रयान्तमनुधावती । देशान्पुनन्ती निर्दग्धानासिञ्चत्सगरात्मजान् ॥ ११ ॥

ဘဂီရထသည် လေတံခွန်ကဲ့သို့ မြန်သော ရထားဖြင့် အရှေ့မှ ဦးဆောင်သွားပြီး မိခင် ဂင်္ဂါသည် နောက်မှလိုက်ကာ နိုင်ငံဒေသများကို သန့်စင်စေသွား၍ နောက်ဆုံးတွင် စဂရ၏ သားများ၏ ပြာပေါ်သို့ ရေကို ပက်ဖြန်း하였다။

Verse 12

यज्जलस्पर्शमात्रेण ब्रह्मदण्डहता अपि । सगरात्मजा दिवं जग्मु: केवलं देहभस्मभि: ॥ १२ ॥

စဂရ၏ သားများသည် “ဗြဟ္မာဒဏ္ဍ” ကဲ့သို့သော အပြစ်ဒဏ်ကြောင့် မီးလောင်၍ ကိုယ်ခန္ဓာပြာသာ ကျန်ခဲ့သော်လည်း ဂင်္ဂါရေ၏ ထိတွေ့မှုတစ်ချက်တည်းဖြင့် ကောင်းကင်ဘုံသို့ သွားရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယုံကြည် श्रद्धာ ဖြင့် ဂင်္ဂါရေကို အသုံးပြု၍ ပူဇော်သူတို့၏ အကျိုးသည် မည်မျှကြီးမားမည်နည်း။

Verse 13

भस्मीभूताङ्गसङ्गेन स्वर्याता: सगरात्मजा: । किं पुन: श्रद्धया देवीं सेवन्ते ये धृतव्रता: ॥ १३ ॥

မီးလောင်သွားသော ကိုယ်ခန္ဓာ၏ ပြာနှင့် ဂင်္ဂါရေ ထိတွေ့ရုံဖြင့်ပင် စဂရ၏ သားများသည် ကောင်းကင်ဘုံသို့ မြှင့်တင်ခံရသည်။ ထို့ကြောင့် သစ္စာကတိကို दृঢ়စွာ ထိန်းသိမ်း၍ श्रद्धာ ဖြင့် ဒေဝီ ဂင်္ဂါကို စေဝာပူဇော်သော ဘက္တများ၏ အကျိုးသည် မည်မျှ အပမာဏမရှိမည်နည်း။

Verse 14

न ह्येतत् परमाश्चर्यं स्वर्धुन्या यदिहोदितम् । अनन्तचरणाम्भोजप्रसूताया भवच्छिद: ॥ १४ ॥

ဤနေရာတွင် ဂင်္ဂါမိခင်၏ ဂုဏ်တော်ကို ဖော်ပြထားသည်မှာ အံ့ဩစရာမဟုတ်ပါ။ အနန္တဒေဝ ဘုရား၏ ကြာပန်းတော်ခြေမှ ပေါ်ထွန်းလာသဖြင့် သံသရာချည်နှောင်မှုကို ဖြတ်တောက်နိုင်သည်။

Verse 15

सन्निवेश्य मनो यस्मिञ्छ्रद्धया मुनयोऽमला: । त्रैगुण्यं दुस्त्यजं हित्वा सद्यो यातास्तदात्मताम् ॥ १५ ॥

သန့်ရှင်းသော မုနိများသည် သဒ္ဓါဖြင့် မိမိစိတ်ကို ထိုဘုရား၌ တည်စေကြသည်။ စွန့်လွှတ်ရန်ခက်သော သုံးဂုဏ်သဘာဝကို စွန့်ပြီး ချက်ချင်းပင် ဘုရားနှင့်တူသော အာత్మိကအခြေအနေသို့ ရောက်ကြသည်။

Verse 16

श्रुतो भगीरथाज्जज्ञे तस्य नाभोऽपरोऽभवत् । सिन्धुद्वीपस्ततस्तस्मादयुतायुस्ततोऽभवत् ॥ १६ ॥ ऋतूपर्णो नलसखो योऽश्वविद्यामयान्नलात् । दत्त्वाक्षहृदयं चास्मै सर्वकामस्तु तत्सुतम् ॥ १७ ॥

ဘဂီရထ၌ သားတော် ရှရုတ မွေးဖွား၍၊ သူ၏သားမှာ နာဘ (ယခင်ဖော်ပြခဲ့သော နာဘနှင့် မတူ) ဖြစ်သည်။ နာဘမှ စင်ဓုဒွီပ၊ ထိုမှ အယုတာယု၊ ထိုမှ ရတူပရဏ မွေးဖွားသည်။ ရတူပရဏသည် နလရာဇာ၏ မိတ်ဆွေဖြစ်၍ နလအား လောင်းကစားပညာ၏ လျှို့ဝှက်ချက်ကို သင်ပေးကာ နလထံမှ မြင်းပညာ (အશ્વဝိဒ္ယာ) ကို သင်ယူ하였다။ ရတူပရဏ၏ သားမှာ သర్వကာမ ဖြစ်သည်။

Verse 17

श्रुतो भगीरथाज्जज्ञे तस्य नाभोऽपरोऽभवत् । सिन्धुद्वीपस्ततस्तस्मादयुतायुस्ततोऽभवत् ॥ १६ ॥ ऋतूपर्णो नलसखो योऽश्वविद्यामयान्नलात् । दत्त्वाक्षहृदयं चास्मै सर्वकामस्तु तत्सुतम् ॥ १७ ॥

ဘဂီရထ၌ သားတော် ရှရုတ မွေးဖွား၍၊ သူ၏သားမှာ နာဘ (ယခင်ဖော်ပြခဲ့သော နာဘနှင့် မတူ) ဖြစ်သည်။ နာဘမှ စင်ဓုဒွီပ၊ ထိုမှ အယုတာယု၊ ထိုမှ ရတူပရဏ မွေးဖွားသည်။ ရတူပရဏသည် နလရာဇာ၏ မိတ်ဆွေဖြစ်၍ နလအား လောင်းကစားပညာ၏ လျှို့ဝှက်ချက်ကို သင်ပေးကာ နလထံမှ မြင်းပညာ (အશ્વဝိဒ္ယာ) ကို သင်ယူ하였다။ ရတူပရဏ၏ သားမှာ သర్వကာမ ဖြစ်သည်။

Verse 18

तत: सुदासस्तत्पुत्रो दमयन्तीपतिर्नृप: । आहुर्मित्रसहं यं वै कल्माषाङ्‌घ्रिमुत क्‍वचित् । वसिष्ठशापाद् रक्षोऽभूदनपत्य: स्वकर्मणा ॥ १८ ॥

ထို့နောက် သರ್ವကာမ၏ သားမှာ စုဒာသ ဖြစ်ပြီး၊ သူ၏သား စော်ဒာသသည် ဒမယန္တီ၏ ခင်ပွန်းဖြစ်သည်။ သူကို မိတ်ရစဟ သို့မဟုတ် ကလ္မာရှာင်္ဃရီ ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ မိမိ၏ ကမ္မဒోషကြောင့် သားသမီးမရှိဘဲ နေခဲ့ရပြီး၊ ဝသိဋ္ဌ၏ ကျိန်စာကြောင့် လူစား ရာක්ෂသ ဖြစ်သွားသည်။

Verse 19

श्रीराजोवाच किं निमित्तो गुरो: शाप: सौदासस्य महात्मन: । एतद् वेदितुमिच्छाम: कथ्यतां न रहो यदि ॥ १९ ॥

ဘုရင် ပရိက္ခစ် က ပြောသည်—အို ဆုကဒေဝ ဂုရုကြီး၊ ဆော်ဒာသ၏ ဝိသိဋ္ဌ ဂုရု ဝသိဋ္ဌ မုနိသည် မဟာသူတော်ကို အဘယ်ကြောင့် ကျိန်စာပေးခဲ့သနည်း။ မသိမဖြစ် သိလိုသည်; လျှို့ဝှက်မဟုတ်ပါက ရှင်းပြပါ။

Verse 20

श्रीशुक उवाच सौदासो मृगयां किञ्चिच्चरन् रक्षो जघान ह । मुमोच भ्रातरं सोऽथ गत: प्रतिचिकीर्षया ॥ २० ॥ सञ्चिन्तयन्नघं राज्ञ: सूदरूपधरो गृहे । गुरवे भोक्तुकामाय पक्त्वा निन्ये नरामिषम् ॥ २१ ॥

ဆုကဒေဝ ဂိုစ్వာမီက ပြောသည်—တစ်ခါတုန်းက ဆော်ဒာသသည် တောထဲတွင် အမဲလိုက်သွား၍ လူစား ရာක්ෂသတစ်ကောင်ကို သတ်ခဲ့သော်လည်း ၎င်း၏ အစ်ကို/ညီကို ကရုဏာဖြင့် လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုသူသည် လက်စားချေလို၍ ဘုရင်ကို ထိခိုက်စေမည်ဟု စိတ်ကူးကာ မီးဖိုချောင်မှူးအဖြစ် ပုံဖျက်၍ နန်းတော်သို့ ဝင်လာသည်။ တစ်နေ့တွင် ဂုရု ဝသိဋ္ဌ မုနိကို အစာစားရန် ဖိတ်ကြားသောအခါ ရာක්ෂသ မီးဖိုချောင်မှူးက လူသားအသားကို ချက်၍ ဆက်ကပ်하였다။

Verse 21

श्रीशुक उवाच सौदासो मृगयां किञ्चिच्चरन् रक्षो जघान ह । मुमोच भ्रातरं सोऽथ गत: प्रतिचिकीर्षया ॥ २० ॥ सञ्चिन्तयन्नघं राज्ञ: सूदरूपधरो गृहे । गुरवे भोक्तुकामाय पक्त्वा निन्ये नरामिषम् ॥ २१ ॥

ဆုကဒေဝ ဂိုစွာမီက ပြောသည်—ဆော်ဒာသသည် တောထဲတွင် အမဲလိုက်စဉ် လူစား ရာක්ෂသကို သတ်ခဲ့သော်လည်း ၎င်း၏ အစ်ကို/ညီကို ကရုဏာဖြင့် လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုသူသည် လက်စားချေလို၍ ဘုရင်ကို ထိခိုက်စေမည်ဟု စိတ်ကူးကာ မီးဖိုချောင်မှူးအဖြစ် ပုံဖျက်၍ နန်းတော်သို့ ဝင်လာသည်။ ဝသိဋ္ဌ မုနိကို အစာစားရန် ဖိတ်သောအခါ ရာක්ෂသ မီးဖိုချောင်မှူးက လူသားအသားကို ချက်၍ ဆက်ကပ်하였다။

Verse 22

परिवेक्ष्यमाणं भगवान् विलोक्याभक्ष्यमञ्जसा । राजानमशपत् क्रुद्धो रक्षो ह्येवं भविष्यसि ॥ २२ ॥

အစားအစာကို စစ်ဆေးနေစဉ် ဝသိဋ္ဌ မုနိသည် ယောဂအင်အားဖြင့် ၎င်းသည် မစားသင့်သောအရာဖြစ်ကြောင်း—လူသားအသားဖြစ်ကြောင်း—သိမြင်하였다။ ထို့ကြောင့် အလွန်ဒေါသထွက်ကာ ဆော်ဒာသကို ချက်ချင်း ကျိန်စာပေးသည်—“သင်သည် ရာක්ෂသကဲ့သို့ လူစားဖြစ်လိမ့်မည်။”

Verse 23

रक्ष:कृतं तद् विदित्वा चक्रे द्वादशवार्षिकम् । सोऽप्यपोऽञ्जलिमादाय गुरुं शप्तुं समुद्यत: ॥ २३ ॥ वारितो मदयन्त्यापो रुशती: पादयोर्जहौ । दिश: खमवनीं सर्वं पश्यञ्जीवमयं नृप: ॥ २४ ॥

ဝသိဋ္ဌ မုနိသည် လူသားအသားကို ဆက်ကပ်ခဲ့သည်မှာ ဘုရင်မဟုတ်ဘဲ ရာක්ෂသဖြစ်ကြောင်း သိမြင်သော်၊ အပြစ်မရှိသော ဘုရင်ကို ကျိန်စာပေးခဲ့သည့်အတွက် နောင်တရကာ မိမိကို သန့်စင်ရန် တစ်ဆယ့်နှစ်နှစ် တပဿာကျင့်하였다။ ထိုအချိန်တွင် ဆော်ဒာသသည် လက်ခုပ်ထဲ ရေယူ၍ ကျိန်စာမန္တရကို ရွတ်ဆိုကာ ဝသိဋ္ဌကို ကျိန်စာပေးမည်ဟု တက်ကြွလာသော်လည်း မဒယန္တီ မိဖုရားက တားဆီးခဲ့သည်; ဒေါသဖြင့် ထိုရေကို ဂုရု၏ ခြေတော်အနီးသို့ လောင်းချ하였다။ ထို့နောက် ဘုရင်သည် ဒသဒిశ၊ ကောင်းကင်နှင့် မြေမျက်နှာပြင် အနှံ့အပြားတွင် သက်ရှိများ ပြည့်နှက်နေသည်ကို မြင်တွေ့하였다။

Verse 24

रक्ष:कृतं तद् विदित्वा चक्रे द्वादशवार्षिकम् । सोऽप्यपोऽञ्जलिमादाय गुरुं शप्तुं समुद्यत: ॥ २३ ॥ वारितो मदयन्त्यापो रुशती: पादयोर्जहौ । दिश: खमवनीं सर्वं पश्यञ्जीवमयं नृप: ॥ २४ ॥

ဝသိဋ္ဌသည် လူသားအသားကို မင်းကြီးက မပေးဘဲ ရက္ခသက ပေးထားသည်ကို သိသဖြင့် အပြစ်မရှိသော မင်းကို ကျိန်စာချမိသည့် အပြစ်မှ သန့်စင်ရန် တစ်ဆယ့်နှစ်နှစ် တပသ္စရိယာ ပြုလုပ်하였다။ ထိုအချိန်တွင် စော်ဒာသ မင်းကြီးသည် ရေကို လက်အုပ်ဖြင့်ယူကာ ကျိန်စာမန္တရကို ရွတ်ဆို၍ ဝသိဋ္ဌကို ကျိန်ရန် ပြင်ဆင်သော်လည်း မဒယန္တီ မဟာမိဖုရားက တားဆီး하였다။ ထို့နောက် မင်းကြီးသည် ဒిశတစ်ဆယ်၊ ကောင်းကင်နှင့် မြေမျက်နှာပြင် အနှံ့အပြားတွင် သက်ရှိများ ပြည့်နှက်နေသည်ကို မြင်တွေ့하였다။

Verse 25

राक्षसं भावमापन्न: पादे कल्माषतां गत: । व्यवायकाले दद‍ृशे वनौकोदम्पती द्विजौ ॥ २५ ॥

စော်ဒာသသည် ရက္ခသစိတ်သဘောကို ရရှိ၍ ခြေထောက်ပေါ်တွင် အမဲစက် ပေါ်လာသဖြင့် “ကလ္မာရှပာဒ” ဟု ခေါ်ကြသည်။ တစ်ခါတုန်းက ကလ္မာရှပာဒ မင်းကြီးသည် တောအတွင်း ဘြာဟ္မဏ မောင်နှံကို လိင်ဆက်ဆံနေစဉ် မြင်တွေ့하였다။

Verse 26

क्षुधार्तो जगृहे विप्रं तत्पत्‍न्याहाकृतार्थवत् । न भवान् राक्षस: साक्षादिक्ष्वाकूणां महारथ: ॥ २६ ॥ मदयन्त्या: पतिर्वीर नाधर्मं कर्तुमर्हसि । देहि मेऽपत्यकामाया अकृतार्थं पतिं द्विजम् ॥ २७ ॥

ရက္ခသစိတ်သဘော၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် အလွန်ဆာလောင်နေသော စော်ဒာသ မင်းကြီးသည် ဘြာဟ္မဏကို ဖမ်းဆီး하였다။ ထိုအခါ ဘြာဟ္မဏ၏ ဆင်းရဲသော ဇနီးက “အို သူရဲကောင်း၊ သင်သည် အမှန်တကယ် လူစားမဟုတ်ပါ; သင်သည် အိက္ခဝါကူ မဟာရഥီ၏ မျိုးဆက်၊ မဒယန္တီ၏ ခင်ပွန်းဖြစ်သည်။ ဤသို့ အဓမ္မ မပြုသင့်ပါ။ ကျွန်မသည် သားလိုချင်သည်; ထို့ကြောင့် ကျွန်မကို မကိုယ်ဝန်မဆောင်စေသေးသော ကျွန်မ၏ ဘြာဟ္မဏ ခင်ပွန်းကို ပြန်ပေးပါ” ဟု တောင်းပန်하였다။

Verse 27

क्षुधार्तो जगृहे विप्रं तत्पत्‍न्याहाकृतार्थवत् । न भवान् राक्षस: साक्षादिक्ष्वाकूणां महारथ: ॥ २६ ॥ मदयन्त्या: पतिर्वीर नाधर्मं कर्तुमर्हसि । देहि मेऽपत्यकामाया अकृतार्थं पतिं द्विजम् ॥ २७ ॥

ရက္ခသစိတ်သဘော၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် အလွန်ဆာလောင်နေသော စော်ဒာသ မင်းကြီးသည် ဘြာဟ္မဏကို ဖမ်းဆီး하였다။ ထိုအခါ ဘြာဟ္မဏ၏ ဆင်းရဲသော ဇနီးက “အို သူရဲကောင်း၊ သင်သည် အမှန်တကယ် လူစားမဟုတ်ပါ; သင်သည် အိက္ခဝါကူ မဟာရഥီ၏ မျိုးဆက်၊ မဒယန္တီ၏ ခင်ပွန်းဖြစ်သည်။ ဤသို့ အဓမ္မ မပြုသင့်ပါ။ ကျွန်မသည် သားလိုချင်သည်; ထို့ကြောင့် ကျွန်မကို မကိုယ်ဝန်မဆောင်စေသေးသော ကျွန်မ၏ ဘြာဟ္မဏ ခင်ပွန်းကို ပြန်ပေးပါ” ဟု တောင်းပန်하였다။

Verse 28

देहोऽयं मानुषो राजन् पुरुषस्याखिलार्थद: । तस्मादस्य वधो वीर सर्वार्थवध उच्यते ॥ २८ ॥

အို မင်းကြီး၊ အို သူရဲကောင်း၊ ဤလူ့ကိုယ်ခန္ဓာသည် လူသားအတွက် ဘဝ၏ အကျိုးအမြတ်အလုံးစုံ (ပုရုရှာရ္ထ) ကို ရရှိစေသော အရာဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အချိန်မတိုင်မီ ဤကိုယ်ကို သတ်ခြင်းသည် ဘဝအကျိုးအမြတ်အားလုံးကို ဖျက်ဆီးခြင်းဟု ခေါ်သည်။

Verse 29

एष हि ब्राह्मणो विद्वांस्तप:शीलगुणान्वित: । आरिराधयिषुर्ब्रह्म महापुरुषसंज्ञितम् । सर्वभूतात्मभावेन भूतेष्वन्तर्हितं गुणै: ॥ २९ ॥

ဤပညာရှိသော ပုဏ္ဏားသည် ခြိုးခြံချွေတာခြင်းကို ကျင့်သုံးပြီး သက်ရှိသတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ နှလုံးသားထဲတွင် ကိန်းအောင်းနေသော မြတ်စွာဘုရားကို ကိုးကွယ်လိုစိတ် ပြင်းပြနေပါသည်။

Verse 30

सोऽयं ब्रह्मर्षिवर्यस्ते राजर्षिप्रवराद् विभो । कथमर्हति धर्मज्ञ वधं पितुरिवात्मज: ॥ ३० ॥

အရှင်မင်းကြီး၊ သင်သည် တရားဓမ္မကို ကောင်းစွာ နားလည်သူ ဖြစ်ပါသည်။ ဖခင်သည် သားကို မသတ်သင့်သကဲ့သို့၊ ဤပုဏ္ဏားကို သင် မသတ်သင့်ပါ။

Verse 31

तस्य साधोरपापस्य भ्रूणस्य ब्रह्मवादिन: । कथं वधं यथा बभ्रोर्मन्यते सन्मतो भवान् ॥ ३१ ॥

သင်သည် ပညာရှိအသိုင်းအဝိုင်းတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသူဖြစ်သည်။ အပြစ်ကင်းစင်ပြီး ဗေဒကျမ်းများကို တတ်ကျွမ်းသော ဤသူတော်စင် ပုဏ္ဏားကို သင် မည်သို့ သတ်ဝံ့သနည်း။ သူ့ကို သတ်ခြင်းသည် သားအိမ်တွင်းရှိ သန္ဓေသားကို ဖျက်ဆီးခြင်း သို့မဟုတ် နွားကို သတ်ခြင်းနှင့် တူသည်။

Verse 32

यद्ययं क्रियते भक्ष्यस्तर्हि मां खाद पूर्वत: । न जीविष्ये विना येन क्षणं च मृतकं यथा ॥ ३२ ॥

ကျွန်ုပ်၏ခင်ပွန်းမရှိဘဲ ကျွန်ုပ်သည် တစ်ခဏမျှပင် အသက်မရှင်နိုင်ပါ။ အကယ်၍ သင်သည် ကျွန်ုပ်၏ခင်ပွန်းကို စားလိုလျှင် ကျွန်ုပ်ကို အရင်စားပါ၊ အကြောင်းမှာ ကျွန်ုပ်၏ခင်ပွန်းမရှိလျှင် ကျွန်ုပ်သည် အသေကောင်နှင့် တူပါသည်။

Verse 33

एवं करुणभाषिण्या विलपन्त्या अनाथवत् । व्याघ्र: पशुमिवाखादत् सौदास: शापमोहित: ॥ ३३ ॥

Vasistha ၏ ကျိန်စာသင့်သဖြင့် ဘုရင် Saudasa သည် ကျားက သားကောင်ကို စားသကဲ့သို့ ပုဏ္ဏားကို စားလိုက်သည်။ ပုဏ္ဏား၏ ဇနီးသည် သနားစဖွယ် ပြောဆို ငိုကြွေးသော်လည်း Saudasa သည် သူမ၏ ငိုကြွေးသံကို ဂရုမစိုက်ခဲ့ပေ။

Verse 34

ब्राह्मणी वीक्ष्य दिधिषुं पुरुषादेन भक्षितम् । शोचन्त्यात्मानमुर्वीशमशपत् कुपिता सती ॥ ३४ ॥

မျိုးစေ့ချရန် ပြင်ဆင်နေသော မိမိခင်ပွန်းအား လူသားစားဘီလူးက စားလိုက်သည်ကို မြင်သောအခါ ပုဏ္ဏား၏ဇနီးသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးကာ ဘုရင်အား အမျက်ဒေါသဖြင့် ကျိန်စာတိုက်လေသည်။

Verse 35

यस्मान्मे भक्षित: पाप कामार्ताया: पतिस्त्वया । तवापि मृत्युराधानादकृतप्रज्ञ दर्शित: ॥ ३५ ॥

အို မိုက်မဲသော အပြစ်သား၊ ငါသည် ကာမဆန္ဒပြင်းပြနေချိန်တွင် ငါ့ခင်ပွန်းကို သင်စားခဲ့သောကြောင့် သင်သည်လည်း သင့်ဇနီးနှင့် ပေါင်းသင်းရန် ကြိုးစားသောအခါ သေဆုံးရလိမ့်မည်။

Verse 36

एवं मित्रसहं शप्‍त्वा पतिलोकपरायणा । तदस्थीनि समिद्धेऽग्नौ प्रास्य भर्तुर्गतिं गता ॥ ३६ ॥

ဤသို့လျှင် ပုဏ္ဏား၏ဇနီးသည် ဘုရင်မိတြသဟကို ကျိန်စာတိုက်လေသည်။ ထို့နောက် ခင်ပွန်းသည်နှင့်အတူ လိုက်ပါလိုသဖြင့် ခင်ပွန်းသည်၏ အရိုးများကို မီးပုံထဲသို့ ပစ်ချကာ ကိုယ်တိုင်လည်း မီးထဲသို့ ခုန်ဆင်း၍ ခင်ပွန်းသည်ရောက်ရာ ဘုံသို့ လိုက်သွားလေသည်။

Verse 37

विशापो द्वादशाब्दान्ते मैथुनाय समुद्यत: । विज्ञाप्य ब्राह्मणीशापं महिष्या स निवारित: ॥ ३७ ॥

ဆယ့်နှစ်နှစ်ကြာပြီးနောက် ဝသိဋ္ဌရသေ့၏ ကျေးဇူးကြောင့် ကျိန်စာမှ လွတ်မြောက်သောအခါ ဘုရင်သည် မိဖုရားနှင့် ပေါင်းသင်းလို၏။ သို့သော် မိဖုရားက ပုဏ္ဏားမ၏ ကျိန်စာကို သတိပေးသဖြင့် ထိုအမှုကို ရှောင်ကြဉ်လိုက်ရသည်။

Verse 38

अत ऊर्ध्वं स तत्याज स्त्रीसुखं कर्मणाप्रजा: । वसिष्ठस्तदनुज्ञातो मदयन्त्यां प्रजामधात् ॥ ३८ ॥

ထို့နောက် ဘုရင်သည် ကာမသုခကို စွန့်လွှတ်လိုက်ပြီး ကံတရားကြောင့် သားသမီးမထွန်းကားဘဲ နေခဲ့ရသည်။ နောင်အခါ ဘုရင်၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ဝသိဋ္ဌရသေ့သည် မဒယန္တီ၏ ဝမ်း၌ ပဋိသန္ဓေ တည်စေခဲ့သည်။

Verse 39

सा वै सप्त समा गर्भमबिभ्रन्न व्यजायत । जघ्नेऽश्मनोदरं तस्या: सोऽश्मकस्तेन कथ्यते ॥ ३९ ॥

Madayanti သည် သားကို ဝမ်းဗိုက်ထဲတွင် ခုနစ်နှစ်ကြာ လွယ်ထားသော်လည်း မမွေးဖွားခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် Vasistha သည် သူမ၏ ဝမ်းဗိုက်ကို ကျောက်တုံးဖြင့် ရိုက်ခွဲလိုက်ရာ ကလေးမွေးဖွားလာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုကလေးကို Asmaka ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။

Verse 40

अश्मकाद्ब‍ालिको जज्ञे य: स्त्रीभि: परिरक्षित: । नारीकवच इत्युक्तो नि:क्षत्रे मूलकोऽभवत् ॥ ४० ॥

Asmaka မှ Balika မွေးဖွားလာသည်။ Balika သည် အမျိုးသမီးများ ဝန်းရံထားသဖြင့် Parasurama ၏ အမျက်ဒေါသမှ လွတ်မြောက်ခဲ့သောကြောင့် Narikavaca ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ Parasurama သည် ခတ္တိယအားလုံးကို နှိမ်နင်းသောအခါ Balika သည် ခတ္တိယမျိုးနွယ်၏ အရင်းအမြစ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သူ့ကို Mulaka ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။

Verse 41

ततो दशरथस्तस्मात् पुत्र ऐडविडिस्तत: । राजा विश्वसहो यस्य खट्‍वाङ्गश्चक्रवर्त्यभूत् ॥ ४१ ॥

Balika မှ Dasaratha အမည်ရှိ သားတစ်ယောက်၊ Dasaratha မှ Aidavidi အမည်ရှိ သားတစ်ယောက်၊ Aidavidi မှ ဘုရင် Visvasaha ဆင်းသက်လာသည်။ ဘုရင် Visvasaha ၏ သားတော်မှာ ကျော်ကြားသော မဟာရာဇာ Khatvanga ဖြစ်သည်။

Verse 42

यो देवैरर्थितो दैत्यानवधीद् युधि दुर्जय: । मुहूर्तमायुर्ज्ञात्वैत्य स्वपुरं सन्दधे मन: ॥ ४२ ॥

ဘုရင် Khatvanga သည် မည်သည့်တိုက်ပွဲတွင်မဆို ရှုံးနိမ့်ခြင်းမရှိပေ။ နတ်ဘုရားများက နတ်ဆိုးများကို တိုက်ခိုက်ရာတွင် ပါဝင်ကူညီရန် တောင်းဆိုသောအခါ သူသည် အောင်ပွဲခံခဲ့ပြီး နတ်ဘုရားများက အလွန်နှစ်သက်သဖြင့် ဆုလာဘ်ပေးလိုကြသည်။ ဘုရင်က သူ၏ သက်တမ်းအကြောင်း မေးမြန်းရာ တစ်ခဏသာ ကျန်တော့ကြောင်း သိရသည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် နန်းတော်မှ ချက်ချင်းထွက်ခွာပြီး မိမိနေအိမ်သို့ ပြန်ကာ ဘုရားသခင်၏ ခြေတော်ရင်း၌ စိတ်ကို အပြည့်အဝ အာရုံပြုခဲ့သည်။

Verse 43

न मे ब्रह्मकुलात् प्राणा: कुलदैवान्न चात्मजा: । न श्रियो न मही राज्यं न दाराश्चातिवल्लभा: ॥ ४३ ॥

Maharaja Khatvanga က ဤသို့ တွေးတောခဲ့သည်- ငါ့မိသားစု ကိုးကွယ်သော ဗြာဟ္မဏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဗြာဟ္မဏများထက် ငါ့အသက်သည် ငါ့အတွက် ပိုမချစ်မြတ်နိုးပါ။ သို့ဖြစ်လျှင် ငါ၏နိုင်ငံ၊ မြေ၊ ဇနီး၊ သားသမီးများနှင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့အကြောင်း အဘယ်သို့ ဆိုရမည်နည်း။ ဗြာဟ္မဏများထက် ငါ့အတွက် ပိုချစ်မြတ်နိုးစရာ ဘာမှမရှိ။

Verse 44

न बाल्येऽपि मतिर्मह्यमधर्मे रमते क्‍वचित् । नापश्यमुत्तमश्लोकादन्यत् किञ्चन वस्त्वहम् ॥ ४४ ॥

ကလေးဘဝကတည်းကပင် ကျွန်ုပ်၏စိတ်ဉာဏ်သည် အဓမ္မနှင့် အရေးမကြီးသောအရာများတွင် မည်သည့်အခါမျှ မပျော်ရွှင်ခဲ့ပါ။ အုတ္တမရှ္လိုက ဘဂဝန်ထက် အဓိကသောအရာကို မတွေ့ခဲ့ပါ။

Verse 45

देवै: कामवरो दत्तो मह्यं त्रिभुवनेश्वरै: । न वृणे तमहं कामं भूतभावनभावन: ॥ ४५ ॥

သုံးလောက၏အုပ်စိုးသူ ဒေဝတားတို့က ကျွန်ုပ်လိုသမျှ ဆုတောင်းပေးလိုကြသော်လည်း ကျွန်ုပ်သည် ထိုဆုကို မရွေးချယ်ခဲ့ပါ။ အကြောင်းမှာ စကြဝဠာကို ဖန်ဆင်းသော ဘူတဘாவန ပရမဘဂဝန်ကိုသာ ကျွန်ုပ်စိတ်ဝင်စားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 46

ये विक्षिप्तेन्द्रियधियो देवास्ते स्वहृदि स्थितम् । न विन्दन्ति प्रियं शश्वदात्मानं किमुतापरे ॥ ४६ ॥

ဒေဝတားတို့၏ စိတ်၊ အင်္ဒြိယနှင့် ဉာဏ်သည် ပစ္စည်းအခြေအနေများကြောင့် လှုပ်ရှားကာ မတည်ငြိမ်သဖြင့်၊ နှလုံးအတွင်း အစဉ်တည်ရှိသော ချစ်မြတ်နိုးရသော ပရမాత్మာကိုတောင် မတွေ့နိုင်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အခြားသူများကိုတော့ မဆိုလိုတော့ပါ။

Verse 47

अथेशमायारचितेषु सङ्गं गुणेषु गन्धर्वपुरोपमेषु । रूढं प्रकृत्यात्मनि विश्वकर्तु- र्भावेन हित्वा तमहं प्रपद्ये ॥ ४७ ॥

ထို့ကြောင့် ဘဂဝန်၏ မာယာက ဖန်ဆင်းထားသော ဂုဏ်နှင့် အရာဝတ္ထုများ—ဂန္ဓဗ္ဗမြို့ကဲ့သို့ မိမိစိတ်ကူးယဉ်သဘော—အပေါ်ရှိ အလွန်နက်ရှိုင်းသော အလှည့်အပြောင်းကပ်လျက်မှုကို စွန့်လွှတ်၍၊ စကြဝဠာဖန်ဆင်းရှင် ဘဂဝန်ကို စိတ်တွင်ထားကာ သူ့ထံသို့ အပြည့်အဝ အလျှော့ပေးဆက်ကပ်ပါ၏။

Verse 48

इति व्यवसितो बुद्ध्या नारायणगृहीतया । हित्वान्यभावमज्ञानं तत: स्वं भावमास्थित: ॥ ४८ ॥

ဤသို့ နာရာယဏကို ဆက်ကပ်ဝန်ဆောင်ခြင်းမှ ရရှိသော ဉာဏ်ပညာဖြင့် မဟာရာဇာ ခဋ္ဝါင်္ဂသည် အဆုံးအဖြတ်ချကာ အဝိဇ္ဇာမှ ဖြစ်ပေါ်သော ကိုယ်ခန္ဓာအပေါ် မမှန်ကန်သည့် အတ္တသိမှတ်မှုကို စွန့်လွှတ်ပြီး၊ မိမိ၏ မူလသဘောတရားဖြစ်သော အစဉ်တည်သော ဒါသဘဝ၌ တည်ကာ ဘဂဝန်၏ ဝန်ဆောင်မှု၌ လုံးဝ နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။

Verse 49

यत् तद् ब्रह्म परं सूक्ष्ममशून्यं शून्यकल्पितम् । भगवान् वासुदेवेति यं गृणन्ति हि सात्वता: ॥ ४९ ॥

အလွန်သိမ်မွေ့၍ အလွတ်မဟုတ်သော ပရဗြဟ္မကို ဉာဏ်နည်းသူတို့က အလွတ် သို့မဟုတ် ရုပ်မဲ့ဟု ထင်မြင်ကြသည်; ထိုပရဗြဟ္မသည်ပင် ဘဂဝန် ဝါစုဒေဝ ဖြစ်၍ သန့်ရှင်းသော ဘက္တများက သီဆိုကီးတန်ကြသည်။

Frequently Asked Questions

Gaṅgā expresses two objections: (1) her descent would be violently forceful and could pierce the earth down to Rasātala unless a capable bearer sustains her; (2) humans would bathe to wash sins, causing sinful reactions to accumulate in her waters. Bhagīratha answers by invoking Śiva’s capacity to bear her momentum and by explaining that the presence of pure devotees—who carry Bhagavān in their hearts—counteracts impurity, restoring Gaṅgā’s purifying function.

Bhagīratha petitions Śiva to hold Gaṅgā’s force on his head. Śiva agrees and sustains her descent, and the chapter explicitly links Gaṅgā’s purity to her origin from the toes of Lord Viṣṇu. Śiva’s role is thus protective and mediating: he bears the divine current so it can bless the world without destructive overflow.

The sons of Sagara were burned to ashes due to offense against a great personality, and their deliverance awaited Gaṅgā’s descent. When Bhagīratha leads Gaṅgā to their remains, the waters sprinkle the ashes and elevate them to heavenly destinations—illustrating the Bhāgavata principle that contact with the Lord’s sacred potency (tīrtha) can transform destiny, especially when invoked through devotional endeavor.

A surviving Rākṣasa, seeking revenge, infiltrates Saudāsa’s household as a cook and serves human flesh to Vasiṣṭha during a meal. By mystic discernment Vasiṣṭha detects the abominable food and, in anger, curses Saudāsa to become a man-eater. Later, realizing the king was faultless and the deception was by the Rākṣasa, Vasiṣṭha performs austerities to atone for the misdirected curse—showing how even great sages model responsibility for speech and judgment.

After Saudāsa, under the curse’s influence, devours her brāhmaṇa husband, the brāhmaṇī curses the king to die whenever he attempts sexual union with his wife. The implication is twofold: it seals the immediate karmic consequence of violence against the protected class (brāhmaṇas) and it redirects the narrative to a dharmic resolution through Vasiṣṭha begetting Aśmaka—preserving lineage while highlighting the gravity of transgression.

When Khaṭvāṅga learns he has only one moment of life remaining, he immediately renounces all attachments and fixes his mind on the lotus feet of the Lord. The teaching is that awareness of mortality can catalyze decisive bhakti, and that devotion to Vāsudeva is superior to all worldly and even celestial benedictions; true success is surrender, not extension of lifespan or acquisition of power.