Vyasanadhikarana Adhyaya 2 Sutra 9 - Arthashastra | Burmese | Vedapath

Kautilya

Sutra 9

Devanagari script

अन्धश्चलितशास्त्रो वा राजेति अशास्त्रचक्षुरन्धो यत्किंचनकारी दृढाभिनिवेशी परप्रणेयो वा राज्यमन्यायेनोपहन्ति चलितशास्त्रस्तु यत्र शास्त्राच्चलितमतिर्भवति शक्यानुनयो भवति इत्याचार्याः ॥ कZ_०८.२.०९ ॥

Transliteration

andhaś calitaśāstro vā rājeti aśāstracakṣur andho yatkiṃcanakārī dṛḍhābhiniveśī parapraṇeyo vā rājyam anyāyenopahanti calitaśāstras tu yatra śāstrāc calitamatiḥ bhavati śakyānunayo bhavati ity ācāryāḥ

Translation

ဆရာတို့က «မျက်ကန်းဘုရင် သို့မဟုတ် သာသနာ/ကျမ်း (śāstra) မှ လွဲချော်သွားသော ဘုရင်» ဟု ဆိုကြသည်။ śāstra ကို မမြင်နိုင်သကဲ့သို့ မသိမမြင်သော ဘုရင်သည် စိတ်ကြိုက်လုပ်တတ်ခြင်း၊ အတင်းအကျပ် တင်းမာစွဲလမ်းခြင်း၊ သို့မဟုတ် အခြားသူများက ဦးဆောင်ခိုင်းစေခြင်းကြောင့် မတရားမှုဖြင့် နိုင်ငံကို ထိခိုက်စေသည်။ သို့သော် śāstra မှ အနည်းငယ်သာ လွဲချော်ပြီး အမြင်အာရုံ/ဆုံးဖြတ်ချက် လွဲသွားသူကိုတော့ အကြောင်းပြ၍ ဖျောင်းဖျနိုင်သေးသည်ဟု ဆိုကြသည်။

Word by Word

अन्धःblind; undiscerning

चलितशास्त्रःone who has deviated from the śāstra

वाor

राजाking

इतिthus; as (so-called)

अशास्त्रचक्षुःone whose ‘eyes’ are not the śāstra; lacking śāstric vision

अन्धःblind

यत्किंचनकारीone who does anything indiscriminately

दृढाभिनिवेशीone with firm obstinate resolve; dogmatic

परप्रणेयःone led by others; pliable to others’ direction

वाor

राज्यम्the kingdom; the state

अन्यायेनby injustice; unlawfully

उपहन्तिthey harm; they damage

चलितशास्त्रःthe ‘deviated-from-śāstra’ (king)

तुbut; however

यत्रwhere; in the case where

शास्त्रात्from the śāstra

चलितमतिःone whose mind has strayed (from the śāstra)

भवतिbecomes; is

शक्यamenable; capable of being (dealt with)

अनुनयःconciliation; persuasion

भवतिis; becomes

इतिthus

आचार्याःthe teachers (authorities)

Entities Mentioned

king

teachers/ācāryas

advisers/manipulators

FAQs

What is the distinction between ‘andha’ and ‘calitaśāstra’ as governance types?

The ‘blind to śāstra’ ruler is structurally dangerous—arbitrary, stubborn, or puppet-like—while the ‘waverer’ can still be corrected through counsel and persuasion.

What is the administrative implication of ‘aśāstracakṣur’?

Without institutional/legal norms as ‘eyes,’ executive decisions become unpredictable and unjust, inviting state harm.