Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 29

सांव्यवहारिकेषु वा प्रात्ययिकेष्वराजवाच्येषु भ्रेषोपनिपाताभ्यां नष्टं विनष्टं वा मूल्यमपि न दद्युः ॥ कZ_०३.१२.२९ ॥

sāṃvyavahārikeṣu vā prātyayikeṣv arājavācyeṣu bhreṣopanipātābhyāṃ naṣṭaṃ vinaṣṭaṃ vā mūlyam api na dadyuḥ

ဘုရင့်တရားရုံးသို့ မတင်သင့်သော ကိုယ်ပိုင်အရောင်းအဝယ်များ သို့မဟုတ် ယုံကြည်မှုအပေါ် အခြေခံသည့် ကိစ္စများတွင် မတော်တဆ လွဲထားခြင်း သို့မဟုတ် ရုတ်တရက် ဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် ဆုံးရှုံး/ပျက်စီးသွားပါက ပျောက်ဆုံး/ပျက်စီးသွားသည့် အရာ၏ တန်ဖိုးတောင် မပေးဆောင်ရန် အတင်းအကျပ် မလုပ်ရ။

सांव्यवहारिकेषुin matters of litigation/transactions (judicial dealings)
सांव्यवहारिकेषु:
TypeNoun/Adjective
Rootसांव्यवहारिक
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे (प्रायः विशेषणरूपेण), सप्तमी बहुवचनम्; विषय-सप्तमी
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
प्रात्ययिकेषुin credit-based (trust-based) matters/claims
प्रात्ययिकेषु:
TypeNoun/Adjective
Rootप्रात्ययिक
Formविशेषणरूपेण, सप्तमी बहुवचनम्; विषय-सप्तमी
अराजवाच्येषुin matters not to be brought before the king (non-justiciable)
अराजवाच्येषु:
TypeNoun/Adjective
Rootअराजवाच्य
Formविशेषणरूपेण, सप्तमी बहुवचनम्; विषय-सप्तमी; नञ्-पूर्वक निषेध
भ्रेषby mistake / due to error
भ्रेष:
TypeNoun
Rootभ्रेष
Formपुंलिङ्गे, तृतीया एकवचनम् (भ्रेषेण) — सन्ध्यन्तर-लोप; करण/हेतु-तृतीया
उपनिपाताभ्याम्by accident / due to mishap
उपनिपाताभ्याम्:
TypeNoun
Rootउपनिपात
Formपुंलिङ्गे, तृतीया द्विवचनम्; करण/हेतु-तृतीया
नष्टम्lost
नष्टम्:
TypeParticiple
Rootनश्
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; (मूल्यं) विशेषणम्
विनष्टम्destroyed / perished
विनष्टम्:
TypeParticiple
Rootनश् (वि-नश्)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; (मूल्यं) विशेषणम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
मूल्यम्the price/value (compensation)
मूल्यम्:
TypeNoun
Rootमूल्य
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया एकवचनम्; कर्म
अपिeven
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formसमुच्चय/अवधारण/अपि-कार
not
:
TypeParticle
Root
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
दद्युःthey should give / should pay (here: should not pay)
दद्युः:
TypeVerb
Rootदा
Formलोट्/विधिलिङ् (आज्ञा/विधान), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; विधिवाक्ये निषेधेन—‘न दद्युः’ = ‘should not give’
K
king’s court (rājavācya)
P
private transactors

FAQs

For certain private, trust-based dealings not meant for royal adjudication, accidental loss/calamity does not create a duty to compensate the value.

To prevent state courts from imposing strict liability in informal/private arrangements and to conserve judicial attention for justiciable matters.