Sutra 30

Devanagari script

देशकालान्तरितानां तु पण्यानां क्षयव्ययविशुद्धं मूल्यमुदयं च दद्युः पण्यसमवायानां च प्रत्यंशम् ॥ कZ_०३.१२.३० ॥

Transliteration

deśakālāntaritānāṃ tu paṇyānāṃ kṣaya-vyaya-viśuddhaṃ mūlyam udayaṃ ca dadyuḥ paṇya-samavāyānāṃ ca pratyaṃśam

Translation

နေရာ သို့မဟုတ် အချိန် ပြောင်းလဲမှုကြောင့် တန်ဖိုး သက်ရောက်ခံရသော ကုန်ပစ္စည်းများအတွက်တော့ ပျက်စီးမှုနှင့် ကုန်ကျစရိတ်တို့ကို နုတ်ပြီးနောက် ကျန်သည့် သန့်တန်ဖိုးကို ပေးရမည်၊ ထို့အပြင် ဖြစ်ပေါ်လာသော တိုးမြှင့်တန်ဖိုးကိုလည်း ပေးရမည်။ ပူးပေါင်းကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင်လည်း ပါတီတစ်ဦးချင်းစီသည် မိမိ၏ အချိုးအစားအလိုက် ဝေစုကို ပေး/ယူရမည်။

Word by Word

देशplace, region

कालtime

अन्तरितानाम्of those that have been shifted/changed (by difference of place and time)

देशकालान्तरितानाम्of goods altered by (difference of) place and time

तुbut, however

पण्यानाम्of commodities/merchandise

क्षयloss, diminution

व्ययexpense, outlay

विशुद्धम्net, purified/adjusted

क्षयव्ययविशुद्धम्the value net of loss and expenses

मूल्यम्price, assessed value

उदयम्profit, increment

चand

दद्युःthey should give/allow (pay)

पण्यcommodity

समवायानाम्of associations/collectives (of traders)

पण्यसमवायानाम्of commodity-associations (merchant collectives)

चand

प्रत्यंशम्a proportional share; pro rata

Entities Mentioned

traders

joint venture partners

FAQs

How does Kauṭilya propose valuing goods when time/place changes matter?

Use a net price after deducting deterioration and legitimate expenses, and include the accrued increment (price rise/benefit).

What is the rule for joint trading ventures?

Allocate outcomes (liability/returns) according to each participant’s proportional share (pratyaṃśa).