Adhyaya 256

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे दायविभागो नाम पञ्चपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ षट्पञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः सीमाविवादादिनिर्णयः अग्निर् उवाच सीम्नो विवादे क्षेत्रस्य सामन्ताः स्थविरा गणाः गोपाः सीमाकृषाणा ये सर्वे च वनगोचराः

ဤသို့ အဂ္နိမဟာပုရာဏ၌ «အမွေခွဲဝေခြင်း» ဟုခေါ်သော အခန်း ၂၅၅ ပြီးဆုံး၏။ ယခု «နယ်နိမိတ်အငြင်းပွားမှုနှင့် ဆက်စပ်ကိစ္စများ ဆုံးဖြတ်ခြင်း» အခန်း ၂၅၆ စတင်၏။ အဂ္နိမိန့်တော်မူသည်—နယ်နိမိတ်အပေါ် အငြင်းပွားလျှင် လယ်ကွက်အနီးအနား မြေရှင်များ၊ အရွယ်ရင့်သူများ၏ အဖွဲ့အစည်း၊ နွားထိန်းများ၊ နယ်မျဉ်းကို သိကျွမ်းသော လယ်သမားများနှင့် တောတွင်းသွားလာ၍ မြေမျက်နှာသိသူတို့အားလုံးကို သက်သေအဖြစ် မေးမြန်းရမည်။

Verse 2

नयेयुरेते सीमानं स्थलाङ्गारतुषद्रुमैः सेतुवल्मीकनिम्नास्थिचैत्याद्यैर् उपलक्षिताम्

ဤသူတို့ (အရာရှိ/သက်သေများ) သည် ဒေသဆိုင်ရာ အမှတ်အသားများဖြင့် မှတ်သားထားသော နယ်နိမိတ်သို့ (လူကို) ခေါ်ဆောင်ပြရမည်။ ထိုအမှတ်အသားများမှာ မီးသွေးပုံ၊ စပါးခွံ၊ သစ်ပင်များ၊ တံတား/ကန်တား (embankment)၊ ပုရွက်ဆိတ်တောင်၊ မြေချိုင့်များ၊ အရိုးကျန်ရစ်မှုများ၊ စေတီ/နတ်ကွန်း စသဖြင့် ဖြစ်သည်။

Verse 3

सामन्ता वा समंग्रामाश् चत्वारो ऽष्टौ दशापि वा रक्तस्रग्वसनाः सीमान्नयेयुः क्षितिधारिणः

အနီးအနား အာဏာပိုင်မြေရှင်များဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် တစ်ရွာတည်းနေသူများဖြစ်စေ—လေးယောက်၊ ရှစ်ယောက်၊ သို့မဟုတ် ဆယ်ယောက်တိုင်—အနီရောင် ပန်းကုံးနှင့် အနီရောင် အဝတ်အစား ဝတ်ဆင်၍ နယ်နိမိတ်မျဉ်းကို ညွှန်ပြကာ ခေါ်ဆောင်သင့်သည်။ ထိုသူတို့သည် မြေ၏ သက်သေကို ထမ်းဆောင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 4

अनृते तु पृथग्दण्ड्या राज्ञा मध्यमसाहसम् अभावे ज्ञातृचिह्नानां राजा सीम्नः प्रवत्तकः

မမှန်ကန်သော စကား (လိမ်လည်မှု) ရှိလျှင် ဘုရင်သည် သီးခြားဒဏ်ခတ်ရမည်၊ ၎င်းကို sāhasa (ပြင်းထန်သော ပြစ်မှု) ၏ အလယ်အဆင့်အဖြစ် သတ်မှတ်ရမည်။ ဆွေမျိုးတို့၏ အမှတ်အသား သို့မဟုတ် သက်သေမရှိလျှင် ဘုရင်ကိုယ်တိုင် နယ်နိမိတ်ကို တည်ထောင်သူ ဖြစ်ရမည်။

Verse 5

आरामायतनग्रामनिपानोद्यानवेश्मसु एष एव विधिर्ज्ञेयो वर्षाम्वुप्रवहेषु च

အာရာမ (အပန်းဖြေဥယျာဉ်)၊ အာယတန (သန့်ရှင်းရာနေရာ)၊ ရွာများ၊ နိပါန (ရေသောက်ရာ/ရေကန်)၊ ဥယျာဉ်များနှင့် အိမ်ရာများတွင်လည်း ဤနည်းလမ်းတည်းကိုပင် သိမှတ်ရမည်—မိုးရေစီးဆင်းမှု ကိစ္စများတွင်လည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်သည်။

Verse 6

मर्यादायाः प्रभेदेषु क्षेत्रस्य हरणे तथा मर्यादायाश् च दण्ड्याः स्युरधमोत्तममध्यमाः

နယ်နိမိတ်အမှတ်အသားကို ဖျက်ဆီး/ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် လယ်မြေကို လုယူကျူးကျော်ခြင်းတို့တွင် ပြစ်မှု၏ အနိမ့်၊ အလယ်၊ အမြင့် အဆင့်အလိုက် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ရမည်။

Verse 7

न निषेध्यो ऽल्पबाधस्तु सेतुः कल्याणकारकः परभूमिं हरन् कूपः स्वल्पक्षेत्रो बहूदकः

အနည်းငယ်သာ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသော တံတား/တံတားတား (setu) သည် အများအကျိုးပြုသောကြောင့် မတားမြစ်သင့်။ သို့သော် အခြားသူ၏မြေကို ကျူးကျော်သည့် ရေတွင်းသည် နေရာနည်းပြီး ရေများထွက်သော်လည်း မခွင့်ပြု။

Verse 8

स्वामिने यो ऽनिवेद्यैव क्षेत्रे सेतुं प्रकल्पयेत् उत्पन्ने स्वामिनो भोगस्तदभावे महीपतेः

ပိုင်ရှင်ကို မတင်ပြဘဲ လယ်မြေထဲတွင် တံတားတား/ရေသွင်းလုပ်ငန်း (setu) ကို တည်ဆောက်သူသည် အကျိုးဖြစ်ထွန်းလာသော် ထိုအကျိုးခံစားခွင့်သည် ပိုင်ရှင်၏ ဖြစ်သည်။ ပိုင်ရှင်မရှိလျှင် မင်း၏ ဖြစ်သည်။

Verse 9

फालाहतमपि क्षेत्रं यो न कुर्यान्न कारयेत् चत्वारो ऽथ दशापि वेति ख , ग , ञ च स प्रदाप्यो ऽकृष्टफलं क्षेत्रमन्येन कारयेत्

ထွန်ယက်ထားပြီးသော လယ်မြေကိုပင် ကိုယ်တိုင်မစိုက်ပျိုးသော်လည်းကောင်း၊ အခြားသူအား မစိုက်ပျိုးစေသော်လည်းကောင်း—(စာမူအုပ်စု kha, ga, ña အရ «လေး» သို့မဟုတ် «ဆယ်» ဟူ၍ ဖတ်ကွဲ)—မစိုက်ပျိုးသည့် သီးနှံအတွက် သတ်မှတ်အထွက်ကို ပေးဆောင်စေရမည်။ ထို့ပြင် ထိုလယ်ကို အခြားသူဖြင့် စိုက်ပျိုးစေရမည်။

Verse 10

मासानष्टौ तु महिषी सत्यघातस्य कारिणी दण्डनीया तदर्धन्तु गौस्तदर्धमजाविकं

သစ္စာကို ချိုးဖောက်သော «satyaghāta» ပြစ်မှုအတွက် ဒဏ်သည်—မဟိသီ (ကျွဲမ) ကို ရှစ်လစာအဖြစ် သိမ်းယူ/ဒဏ်ကြေးချမှတ်ရမည်။ နွားသည် ထို၏ တစ်ဝက်၊ ဆိတ် သို့မဟုတ် သိုးသည် ထို၏ ထပ်တစ်ဝက် ဖြစ်သည်။

Verse 11

भक्षयित्वोपविष्टानां यथोक्ताद् द्विगुणो दमः सममेषां विवीतेपि स्वराष्ट्रं महिषीसमम्

ထွက်ကုန်ကိုစားပြီးနောက် ထိုင်နေကာ ကိုယ်ပိုင်သကဲ့သို့ ပြုသူတို့အပေါ် ယခင်ဖော်ပြသည့်ဒဏ်ကြေး၏ နှစ်ဆကို ချမှတ်ရမည်။ အမှုအခင်းအငြင်းပွားနေသော်လည်း ကိုယ့်နိုင်ငံအတွင်း စီရင်ဆုံးဖြတ်ခြင်း/တန်ဖိုးသတ်မှတ်ခြင်းကို ကရဘီ-နွားတန်ဖိုးနှင့် တန်းတူအခြေခံဖြင့် ပြုရမည်။

Verse 12

यावत् सत्यं विनष्टन्तु तावत् क्षेत्री फलं लभेत् पालस्ताड्यो ऽथ गोस्वामी पूर्वोक्तं दण्डमर्हति

အမှန်တရား မထင်ရှားသေးသရွေ့ (အချက်အလက် မသေချာသေးသရွေ့) လယ်ယာကို စိုက်ပျိုးသူသည် ထွက်ကုန်ကို ရယူရမည်။ လယ်ကွင်းစောင့်ကို ရိုက်နှက်ရမည်၊ နွားပိုင်ရှင်သည် ယခင်ဖော်ပြသည့် ပြစ်ဒဏ်ကို ခံထိုက်သည်။

Verse 13

पथि ग्रामविवीतान्ते क्षेत्रे दोषो न विद्यते अकामतः कामचारे चौरवद्दण्डमर्हति

လမ်းပေါ်တွင် သွားလာခြင်း၊ ရွာအစွန်းတွင် သွားလာခြင်း၊ သို့မဟုတ် လယ်ကွင်းကို ဖြတ်သန်းခြင်းတွင် အပြစ်မရှိ။ သို့သော် မလိုအပ်ဘဲ ကိုယ့်စိတ်ကြိုက် အခြားသူ၏ပိုင်ဆိုင်ရာတွင် လှည့်လည်သူသည် သူခိုးကဲ့သို့ ပြစ်ဒဏ်ခံထိုက်သည်။

Verse 14

महोत्क्षोत्सृष्टपशवः सूतिकागन्तुका च गौः पालो येषान्तु मोच्या दैवराजपरिप्लुताः

ပွဲတော်ကြီးအတွင်း လွှတ်ထားသော တိရစ္ဆာန်များ၊ မွေးဖွားပြီးစ နွားမ၊ နှင့် လမ်းလွဲ/ဧည့်နွားမတို့ကို—ထိန်းသူနှင့်အတူ—အပြစ်မှ လွှတ်ပေးရမည် (မဖမ်းဆီးရ)။ ထို့အတူ ကံကြမ္မာ သို့မဟုတ် မင်းအာဏာကြောင့် ဖြစ်သော အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဘေးအန္တရာယ်ကြီးကြောင့် ထိခိုက်သူတို့လည်း ကင်းလွတ်ခွင့်ရှိသည်။

Verse 15

यथार्पितान् पशून् गोपोः सायं प्रत्यर्पयेत्तथा प्रमादमृतनष्टांश् च प्रदाप्यः कृतवेतनः

အလုပ်ခယူထားသော နွားထိန်းသည် ညနေခင်းတွင် အပ်နှံထားသည့်အတိုင်း တိရစ္ဆာန်များကို ပြန်အပ်ရမည်။ မိမိ၏ ပေါ့လျော့မှုကြောင့် သေဆုံးသွားခြင်း သို့မဟုတ် ပျောက်ဆုံးသွားခြင်းရှိပါက လုပ်ခရပြီးသားဖြစ်စေကာမူ လျော်ကြေးပေးရမည်။

Verse 16

पालदोषविनाशे तु पाले दण्डो विधीयते अर्धत्रयोदशपणः स्वामिनो द्रव्यमेव च

ပစ္စည်းပျက်စီးမှု သို့မဟုတ် ပျောက်ဆုံးမှုသည် ထိန်းသိမ်းသူ၏ ပေါ့လျော့မှုကြောင့် ဖြစ်လျှင် ထိန်းသိမ်းသူအပေါ် ဒဏ်ခတ်ရမည်။ ဒဏ်ငွေ ၁၂ ပဏာခွဲနှင့် ထို့အပြင် ပိုင်ရှင်၏ ပစ္စည်းကို ပြန်လည်ပေးအပ်ရမည်။

Verse 17

ग्रामेच्छया गोप्रचारो भूमिराजवशेन वा द्विजस्तृणैधःपुष्पाणि सर्वतः स्ववदाहरेत्

ရွာလူထု၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ မြေယာအပေါ် မင်း၏ အာဏာဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) သည် နေရာအနှံ့မှ မြက်၊ မီးဖိုသစ်၊ ပန်းတို့ကို မိမိပိုင်သကဲ့သို့ စုဆောင်းယူနိုင်သည်။

Verse 18

धनुःशतं परीणाहो ग्रामक्षेत्रान्तरं भवेत् द्वे शते खर्वटस्य स्यान्नगरस्य चतुःशतम्

ရွာနှင့် လယ်ယာမြေကြားရှိ အလယ်ပိုင်းနယ်နိမိတ်၏ ပတ်လည်အတိုင်းအတာသည် ဓနု ၁၀၀ ဖြစ်သင့်သည်။ ခရဝဋ (ဈေးရွာ) အတွက် ၂၀၀ ဖြစ်ရမည်၊ မြို့အတွက် ၄၀၀ (ဓနု) ဖြစ်ရမည်။

Verse 19

स्वं लभेतान्यविक्रीतं क्रेतुर्दोषो ऽप्रकाशिते हीनाद्रहो हीनमूल्ये वेलाहीने च तस्करः

ပစ္စည်းသည် မိမိပိုင်ဖြစ်ပြီး တရားဝင် မရောင်းချထားသေးလျှင် ပြန်လည်ရယူရမည်။ ချို့ယွင်းချက်ကို မဖော်ပြထားလျှင် အပြစ်သည် ဝယ်သူဘက်တွင် ရှိသည်။ ပေးချေသည့်ဈေးနှုန်းသည် သင့်တော်သောတန်ဖိုးထက် နည်းလျှင် အရောင်းအဝယ် မမှန်ကန်; သတ်မှတ်ကာလကို မလိုက်နာလျှင် တောင်းဆိုသူကို ခိုးသူကဲ့သို့ သတ်မှတ်သည်။

Verse 20

नष्टापहृतमासाद्य हर्तारं ग्राहयेन्नरम् देशकालातिपत्तौ वा गृहीत्वा स्वयमर्पयेत्

ပျောက်ဆုံး သို့မဟုတ် ခိုးယူထားသော ပစ္စည်းကို တွေ့ရှိလျှင် လူသည် ခိုးသူကို ဖမ်းဆီးစေသင့်သည်။ သို့မဟုတ် တရားရေးလုပ်ထုံးလုပ်နည်းအတွက် သင့်လျော်သော နေရာနှင့် အချိန်ကာလ ကျော်လွန်သွားလျှင် ထိုပစ္စည်းကို သိမ်းယူပြီး မိမိကိုယ်တိုင် ပိုင်ရှင်မှန် သို့မဟုတ် အာဏာပိုင်ထံ လွှဲအပ်ရမည်။

Verse 21

विक्रेतुर्दर्शनाच्छुद्धिः स्वामी द्रव्यं नृपो दमम् क्रेता मूल्यं समाप्नोति तस्माद्यस्तत्र विक्रयी

ရောင်းသူက အာဏာပိုင်ရှေ့တွင် ပေါ်လာခြင်းသာဖြင့် သံသယကင်းစင်သန့်ရှင်းမှု ရရှိသည်။ ပိုင်ရှင်သည် ပစ္စည်းကို ပြန်ရ၊ မင်းသည် ဒဏ်ငွေကို ရ၊ ဝယ်သူသည် စျေးနှုန်းကို ပြန်ရသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုနေရာတွင် ရောင်းခဲ့သူသည် တာဝန်ခံရသည်။

Verse 22

आगमेनोपभोगेन नष्टं भाव्यमतो ऽन्यथा पञ्चबन्धो दमस्तस्य राज्ञे तेनाप्यभाविते

မတရားရယူခြင်း (အာဂမ) သို့မဟုတ် မတရားအသုံးခံခြင်း (ဥပဘောဂ) ကြောင့် ပစ္စည်းပျောက်ဆုံးလျှင် ပြန်လည်ပေးအပ်ရမည်။ မဟုတ်ပါက အပြစ်ရှိသူကို ငါးမျိုးချုပ်နှောင်မှုနှင့် ဒဏ်ငွေ ချမှတ်ရပြီး၊ မင်းက အမှုမပြေလည်သေးသော်လည်း အကောင်အထည်ဖော်ရမည်။

Verse 23

हृतं प्रनष्टं यो द्रव्यं परहस्तादवाप्नुयात् अनिवेद्य नृपे दण्ड्यः स तु षन्नयतिं पणान्

သူတစ်ပါးလက်ထဲမှ ခိုးယူခံရသော်လည်းကောင်း ပျောက်ဆုံးသော်လည်းကောင်း ဖြစ်သော ပစ္စည်းကို ပြန်လည်ရယူသူက မင်းထံ မတင်ပြမကြားနာလျှင် ဒဏ်ခတ်ခံရမည်။ ထိုသူ၏ ဒဏ်ငွေမှာ ပဏ ၉၆ ဖြစ်သည်။

Verse 24

शौल्किकैः स्थानपालैर् वा नष्टापहृतमाहृतं अर्वाक् संवत्सरात् स्वामी लभते परतो नृपः

အကောက်ခွန်အရာရှိများ သို့မဟုတ် နေရာထိန်းများက ပျောက်ဆုံးပစ္စည်း သို့မဟုတ် ခိုးယူခံရသောပစ္စည်းကို ယူဆောင်လာပါက၊ တစ်နှစ်မပြည့်မီတွင် ပိုင်ရှင်က ပြန်လည်ရယူနိုင်သည်။ တစ်နှစ်ကျော်လျှင် မင်းက ယူဆောင်သွားသည်။

Verse 25

पणानेकशफे दद्याच्चतुरः पञ्च मानुषे महिषोष्ट्रगवां द्वौ द्वौ पादं पादमजाविके

ပဏတစ်ပဏကို အခြေခံ၍—တစ်ခွာရှိသော တိရစ္ဆာန်တွင် ၄ ပေးရမည်၊ လူတွင် ၅ ပေးရမည်။ ကျွဲ၊ ကုလားအုတ်၊ နွားတို့တွင် ၂ နှင့် ၂ ဖြစ်ပြီး၊ ဆိတ်နှင့် သိုးတို့တွင် တစ်ပုံလေးပုံစီ ဖြစ်သည်။

Verse 26

स्वकुटुम्बाविरोधेन देयं दारसुतादृते नान्वये सति सर्वस्वं देयं यच्चान्यसंश्रुतम्

အလှူကို မိမိအိမ်ထောင်စုအပေါ် ထိခိုက်နစ်နာမှု သို့မဟုတ် အငြင်းပွားမှု မဖြစ်စေဘဲ ပေးရမည်။ မယားနှင့် သားသမီးတို့၏ အကျိုးကို ထိခိုက်စေ၍ မပေးရ။ မိမိမျိုးရိုးတွင် အမွေဆက်ခံသူ မရှိလျှင် မိမိပိုင်ဆိုင်မှု အားလုံးကိုပင် ပေးနိုင်သည်၊ အထူးသဖြင့် အခြားသူအတွက် မကတိပြုထားသည့် သို့မဟုတ် မသိုလှောင်ထားသည့် ဥစ္စာကို ဖြစ်သည်။

Verse 27

प्रतिग्रहः प्रकाशः स्यात् स्थावरस्य विशेषतः देयं प्रतिश्रुतञ्चैव दत्वा नापहरेत् पुनः

အလှူကို လက်ခံခြင်းသည် အထူးသဖြင့် မရွှေ့မပြောင်းနိုင်သော ပစ္စည်းအတွက် ပွင့်လင်းထင်ရှားစွာ ပြုရမည်။ ထို့ပြင် အလှူအဖြစ် ကတိပြုထားသောအရာကို တကယ်ပေးရမည်၊ ပေးပြီးလျှင် နောက်တဖန် မပြန်ယူရ။

Verse 28

दशैकपञ्चसप्ताहमासत्र्यहार्धमासिकं वीजायोवाह्यरत्नस्त्रीदोह्यपुंसां प्रतीक्षणम्

အကျိုးရလဒ်ကို စောင့်ကြည့်ရမည့်ကာလကို အဆင့်ဆင့် သတ်မှတ်ထားသည်—ဆယ်ရက်အပြီး၊ ဆယ့်တစ်ရက်အပြီး၊ ငါးရက် သို့မဟုတ် ခုနစ်ရက်အပြီး၊ တစ်လအပြီး၊ သုံးရက်အပြီး၊ လဝက်အပြီး၊ နှင့် လစဉ်သွေးဆင်းကာလတွင်—ဤတို့သည် မျိုးစေ့နှင့် ၎င်း၏ သယ်ဆောင်မှု (ကိုယ်ဝန်တည်/မွေးဖွားနိုင်မှု) နှင့် ဆက်စပ်၍ မိန်းမနှင့် ယောက်ျားတို့အတွက် စောင့်ကြည့်ချိန်များ ဖြစ်သည်။

Verse 29

अग्नौ सुवर्णमक्षीणं द्विपलं रजते शते अष्टौ त्रपुणि सीसे च ताम्रे पञ्चदशायसि

သန့်ရှင်းသော မီး (အဂ္နိ) ထဲသို့ ပူဇော်ရာတွင်—မလျော့မနည်းသော ရွှေ နှစ်ပလ; ငွေမှာ တစ်ရာ (ပလ); သံဖြူနှင့် ခဲမှာ တစ်ခုစီ ရှစ်ပလ; ကြေးနီမှာ သင့်တော်သော ပမာဏ; သံမှာ ဆယ့်ငါးပလ ဖြစ်သည်။

Verse 30

शते दशपलावृद्धिरौर्णे कार्पासिके तथा मध्ये पञ्चपला ज्ञेया सूक्ष्मे तु त्रिपला मता

မွေးနှင့် ဝါထည်တို့အတွက် တစ်ရာလျှင် ပလ ဆယ် တိုးသည်ဟု သိရမည်။ အလယ်အလတ် နူးညံ့မှုရှိသော ပစ္စည်းများတွင် ပလ ငါး ဟု သိရမည်၊ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော ပစ္စည်းများတွင် ပလ သုံး ဟု သတ်မှတ်သည်။

Verse 31

कार्मिके रोमबद्धे च त्रिंशद्भागः क्षयो मतः न क्षयो न च वृद्धिस्तु कौशेये वल्कलेषु च

ကာမိကအထည်နှင့် အမွှေးချည် (ရောမချည်ကပ်) အထည်တို့တွင် သုံးဆယ်ပုံတစ်ပုံ ချို့ယွင်းမှုကို လက်ခံနိုင်သည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ပိုးထည်နှင့် သစ်ခွံအဝတ်တို့တွင် သတ်မှတ်ထားသော အတိုင်းအတာ/အလေးချိန်၌ လျော့ခြင်းမရှိ၊ တိုးခြင်းမရှိ ဖြစ်ရမည်။

Verse 32

देशं कालञ्च भोगञ्च ज्ञात्वा नष्टे बलाबलम् द्रव्याणां कुशला ब्रूयुर्यत्तद्दाप्यमसंशयम्

နေရာ၊ အချိန်နှင့် အသုံးပြုသည့်ပုံစံကို သေချာသိပြီး၊ ပျောက်ဆုံးပစ္စည်းကိစ္စတွင် ပါတီတို့၏ အင်အားနှင့် အားနည်းချက်ကို ချိန်ဆကာ၊ ပစ္စည်းအကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူတို့သည် ပေးရမည့် လျော်ကြေးကို သံသယမရှိဘဲ ကြေညာရမည်။

Verse 33

बलाद्दासीकृतश् चौरैर् विक्रीतश्चापि मुच्यते स्वामिप्राणप्रदो भक्तत्यागात्तन्निष्क्रयादपि

သူခိုးတို့က အင်အားဖြင့် ကျွန်အဖြစ် ပြုလုပ်ခံရသူနှင့် ကျွန်အဖြစ် ရောင်းချခံရသူတောင်လည်း လွတ်မြောက်စေရမည်။ ထို့အတူ ကျွန်သည် မိမိသခင်၏ အသက်ကို ကယ်တင်ပေးလျှင်၊ သို့မဟုတ် သခင်က ဘက္တိ (devotion) ကြောင့် မိမိအခွင့်ကို စွန့်လွှတ်လျှင်၊ ထို့ပြင် သတ်မှတ်ထားသော လွတ်မြောက်ခ (ရွေးနုတ်ဖိုး) ကို ပေးချေလျှင်လည်း လွတ်မြောက်သည်။

Verse 34

प्रव्रज्यावसितो राज्ञो दास आमरणान्तिकः वर्णानामानुलोम्येन दास्यं न प्रतिलोमतः

ထွက်ခွာသံဃာဘဝ (ပရဗ္ရဇ္ယာ) ကို တားဆီးခံရသူ သို့မဟုတ် ထိုအကျင့်၌ မအောင်မြင်သူသည် ဘုရင်၏ အမှုထမ်း (ကျွန်) ဖြစ်ကာ သေဆုံးချိန်အထိ အမှုထမ်းဘဝဖြင့် ချည်နှောင်ထားရသည်။ ဝဏ္ဏများအကြားတွင် ကျွန်ဘဝကို တိုက်ရိုက်အစဉ် (anuloma) အတိုင်းသာ သတ်မှတ်ပြီး ပြန်လှန်အစဉ် (pratiloma) အတိုင်း မသတ်မှတ်။

Verse 35

कृतशिल्पोपि निवसेत् कृतकालं गुरोर्गृहे अन्तेवासी गुरुप्राप्तभोजनस्त्रत्फलप्तदः

ပညာရပ်/အတတ်ပညာကို ကျွမ်းကျင်ပြီးသော်လည်း သတ်မှတ်ထားသော ကာလအတွင်း ဆရာ၏အိမ်၌ နေထိုင်ရမည်။ အန္တေဝာသီ (antevāsī) အဖြစ် ဆရာ (guru) ထံမှ ရရှိသော အစာကိုသာ စားသုံးကာ၊ ဗြတ (vow) သော သင်တန်းသားဝိနည်း၏ အကျိုးफलကို ရရှိသူ/ပေးသူ ဖြစ်လာသည်။

Verse 36

राजा कृत्वा पुरे स्थानं ब्राह्मणान्न्यस्य तत्र तु त्रैविद्यं वृत्तिमद्ब्रूयात् स्वधर्मः पाल्यतामिति

မြို့တွင်း၌ သင့်လျော်သောနေရာတစ်ခုကို တည်ထောင်ပြီး ထိုနေရာတွင် ဗြာဟ္မဏများကို နေရာချထားကာ၊ သုံးဝေဒ (त्रैविद्य) ကိုကျွမ်းကျင်၍ သင့်တော်သောအသက်မွေးဝမ်းကျောင်းရှိသော ပညာရှိတို့အား မင်းက «သင်တို့၏ စွဝဓမ္မ (svadharma) ကို မှန်ကန်စွာ ထိန်းသိမ်းကြပါစေ» ဟု မိန့်ကြားရမည်။

Verse 37

निजधर्माविरोधेन यस्तु सामयिको भवेत् सो ऽपि यत्नेन संरक्ष्यो धर्मो राजकृतश् च यः

ကိုယ့်ဓမ္မနှင့် မဆန့်ကျင်ဘဲ ပေါ်ပေါက်လာသော သဘောတူညီချက် သို့မဟုတ် ထုံးတမ်း (sāmayika) မည်သည့်အရာမဆို ကြိုးစား၍ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရမည်; ထို့အတူ မင်းက တည်ထောင်ထားသော ဓမ္မလည်း ထိန်းသိမ်းရမည်။

Verse 38

गणद्रव्यं हरेद्यस्तु संविदं लङ्घयेच्च यः सर्वस्वहरणं कृत्वा तं राष्ट्राद्विप्रवासयेत्

အဖွဲ့အစည်း (gaṇa) ပိုင်ပစ္စည်းကို ခိုးယူသူနှင့် သဘောတူစာချုပ်ကို ချိုးဖောက်သူတို့အား၊ ပိုင်ဆိုင်မှုအားလုံးကို သိမ်းယူပြီးနောက် မင်းက နိုင်ငံမှ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးရမည်။

Verse 39

कर्तव्यं वचनं सर्वैः समूहहितवादिभिः यस्तत्र विपरीतः स्यात्स दाप्यः प्रथमं दमम्

အစုအဖွဲ့အကျိုးကို ပြောဆိုညွှန်ကြားသူတို့၏ အကြံဉာဏ်ကို လူအားလုံး လိုက်နာရမည်။ ထိုကိစ္စ၌ ဆန့်ကျင်ပြုမူသူကို ပထမဦးစွာ ဒဏ်ငွေ ပေးဆောင်စေရမည်။

Verse 40

समूहकार्यप्रहितो यल्लभेत्तत्तदर्पयेत् एकादशगुणं दाप्यो यद्यसौ नार्पयेत् स्वयम्

အစုအဖွဲ့လုပ်ငန်းအတွက် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသူသည် ထိုလုပ်ငန်းမှ ရရှိသမျှကို ပြန်လည်အပ်နှံရမည်။ မိမိကိုယ်တိုင် မအပ်နှံပါက ဒဏ်ငွေကို ဆယ့်တစ်ဆ ပေးဆောင်စေရမည်။

Verse 41

वेदज्ञाः शुचयो ऽलुब्धा भवेयुः कार्यचिन्तकाः कर्तव्यं वचनं तेषां समूहहितवादिनां

သူတို့သည် ဝေဒကို သိကျွမ်းသူ၊ အကျင့်သန့်ရှင်းသူ၊ လောဘကင်းသူ ဖြစ်၍ ကိစ္စရပ်များကို စဉ်းစားဆုံးဖြတ်တတ်သူ ဖြစ်ရမည်။ အစုအဖွဲ့အကျိုးကို ပြောဆိုသူတို့၏ အကြံဉာဏ်ကို တာဝန်အဖြစ် လိုက်နာရမည်။

Verse 42

श्रेणिनैगमपाखण्डिगणानामप्ययं विधिः भेदञ्चैषां नृपो रक्षेत् पूर्ववृत्तिञ्च पालयेत्

ဤစည်းကမ်းသည် အလုပ်သမားအဖွဲ့(ဂီလ်ဒ်)များ၊ ကုန်သည်အသိုင်းအဝိုင်းများနှင့် သာသနာရေးအဖွဲ့အစည်းများအပေါ်လည်း တူညီစွာ သက်ရောက်သည်။ မင်းသည် သူတို့၏ ခွဲခြားထားသော အုပ်စုများကို ကာကွယ်၍ ရှေးရိုးစဉ်လာ အကျင့်ထုံးတမ်းများကိုလည်း ထိန်းသိမ်းရမည်။

Verse 43

गृहीतवेतनः कर्म त्यजन् द्विगुणमावहेत् अगृहीते समं दाप्यो भृत्यै रक्ष्य उपस्करः

လစာကို လက်ခံယူပြီးနောက် တာဝန်ပေးထားသော အလုပ်ကို စွန့်ပစ်လျှင် အပြစ်ဒဏ်အဖြစ် လစာ၏ နှစ်ဆကို ပေးဆောင်ရမည်။ လစာမယူရသေးလျှင် ထိုက်သင့်သမျှ တူညီသော ပမာဏကို ပေးရမည်၊ ထို့ပြင် အလုပ်သမား၏ ကိရိယာပစ္စည်းများကိုလည်း ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရမည်။

Verse 44

दाप्यस्तु दशमं भागं बाणिज्यपशुसस्यतः अनिश्चित्य भृतिं यस्तु कारयेत्स महीक्षिता

မင်းသည် ကုန်သွယ်ရေး၊ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးနှင့် စိုက်ပျိုးထွက်ကုန်တို့မှ ဆယ်ပုံတစ်ပုံကို အခွန်အဖြစ် ကောက်ခံရမည်။ သို့သော် လစာကို ကြိုတင်မသတ်မှတ်ဘဲ အလုပ်ခိုင်းစေသူ အုပ်ချုပ်သူသည် မတရားသော မင်းဖြစ်သည်။

Verse 45

देशं कालञ्च यो ऽतीयात् कर्म कुर्याच्च यो ऽन्यथा तत्र तु स्वामिनश्छन्दो ऽधिकं देयं कृते ऽधिके

သင့်လျော်သော နေရာနှင့် အချိန်ကို မလိုက်နာဘဲ သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်းနှင့် မကိုက်ညီသကဲ့သို့ အလုပ်ကို လုပ်ဆောင်လျှင် ထိုကိစ္စတွင် အလုပ်ရှင်/ပိုင်ရှင်၏ ဆန္ဒကို ပိုမိုအရေးပေးရမည်။ ထို့ပြင် တာဝန်ထက်ပို၍ လုပ်ဆောင်ထားလျှင် ထပ်ဆောင်းအခကြေးငွေ ပေးရမည်။

Verse 46

यो यावत् कुरुते कर्म तावत्तस्य तु वेतनम् उभयोरप्यसाध्यञ्चेत् साध्ये कुर्याद्यथाश्रुतम्

လူတစ်ဦးက လုပ်ဆောင်သမျှ အလုပ်ပမာဏအတိုင်းသာ သူ၏လုပ်ခဖြစ်သည်။ နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် အပြည့်အဝ ဆောင်ရွက်ရန် မဖြစ်နိုင်လျှင် သဘောတူညီထားသည့်အတိုင်း (ကြားသိထားသည့် စာချုပ်အတိုင်း) လုပ်နိုင်သမျှကိုသာ ဆောင်ရွက်ရမည်။

Verse 47

अराजदैविकन्नष्टं भाण्डं दाप्यस्तु वाहकः प्रस्थानविघ्नकृच्चैव प्रदाप्यो द्विगुणां भृतिम्

ဘုရင်၏ အရေးယူမှု သို့မဟုတ် ကံကြမ္မာ (ဘုရားသခင်၏ အရေး/သဘာဝဘေး) မဟုတ်သော အကြောင်းကြောင့် ပစ္စည်းပျောက်ဆုံးလျှင် သယ်ယူသူကို ပစ္စည်းတန်ဖိုးအတိုင်း ပေးဆောင်စေရမည်။ ထွက်ခွာခရီးကို အတားအဆီးပြုသူကိုလည်း သဘောတူလုပ်ခ၏ နှစ်ဆ ပေးဆောင်စေရမည်။

Verse 48

प्रक्रान्ते सप्तमं भागं चतुर्थं पथि संत्यजन् भृतिमर्धपथे सर्वां प्रदाप्यस्त्याजकोअपि च

ခရီးစတင်ထွက်ခွာပြီးနောက် ခုနစ်ပုံတစ်ပုံကို လျှော့ပေးရမည်၊ လမ်းပေါ်တွင် လေးပုံတစ်ပုံကို လျှော့ပေးရမည်။ ထို့အတူ စွန့်လွှတ်သူ (အလုပ်မှနုတ်ထွက်သူ) လည်း ခရီးအလယ်ပိုင်းတွင် လုပ်ခအားလုံးကို ပေးဆောင်စေရမည်။

Verse 49

ग्लहे शतिकवृद्धेस्तु सभिकः पञ्चकं गतं गृह्णीयाद्धूर्तकितवादितराद्दशकं शतं

လောင်းကစားတွင် အလောင်းငွေသည် ရာနှုန်းဖြင့် တိုးလာသည့်အခါ လောင်းကစားခန်း၏ အုပ်ချုပ်သူသည် အခကြေးငွေ ငါး (ယူနစ်) ကို ယူရမည်။ သို့သော် လိမ်လည်သူ၊ လောင်းကစားသမားနှင့် မတရားပြုသူတို့ထံမှ ဒဏ်ငွေ တစ်ရာတစ်ဆယ်ကို ကောက်ခံရမည်။

Verse 50

स सम्यक्पालितो दद्याद्राज्ञे भागं यथाकृतं जितमुद्ग्राहयेज्जेत्रे दद्यात्सत्यं वचः क्षमी

ဘုရင်က သင့်တင့်စွာ ကာကွယ်ပေးထားလျှင် သတ်မှတ်ထားသည့်အတိုင်း ဘုရင်ထံသို့ အခွန်အပိုင်းကို ပေးရမည်။ အနိုင်ရသူသည် အရှုံးခံရသူထံမှ ပေးဆောင်ရမည့် အကြွေး/အခွန်ကို စုဆောင်းယူစေရမည်။ သူသည် အမှန်တရားကို ပြော၍ သည်းခံတတ်ရမည်။

Verse 51

प्राप्ते नृपतिना भागे प्रसिद्धे धूर्तमण्डले जितं सशभिके स्थाने दापयेदन्यथा न तु

မင်း၏အခွန်အခွဲတော်ဝင်အပိုင်းကို လက်ခံရရှိပြီး၊ လောင်းကစားအစုအဝေးသည် လူသိရှင်ကြား အသိအမှတ်ပြုထားသော စည်းဝိုင်းဖြစ်လျှင်၊ အနိုင်ရသည့်ငွေကို စဘိက (တရားရုံး/အစည်းအဝေးအရာရှိ) ရှေ့တွင် ထိုကစားရာနေရာ၌ပင် ပေးချေရမည်၊ အခြားနည်းဖြင့် မဟုတ်။

Verse 52

द्रष्टारो व्यवहाराणां साक्षिणश् च त एव हि राज्ञा सचिह्ना निर्वास्याः कूटाक्षोपधिदेविनः

တရားရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များကို စောင့်ကြည့်သူတို့သည် အမှန်တကယ်ပင် သက်သေများဖြစ်ကြသည်။ ထိုသူတို့ကို အမှတ်အသားနှင့် အထောက်အထားဖြင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားပြီး၊ လိမ်လည်သက်သေ၊ လာဘ်စားသတင်းပေး၊ သို့မဟုတ် လှည့်ဖြားကောက်ကျစ်သူ ဖြစ်လျှင် မင်းက နယ်နှင်ဒဏ်ပေး၍ ပြည်မှထုတ်ပယ်ရမည်။

Verse 53

द्यूतमेकमुखं कार्यं तस्करज्ञानकारणात् एष एव विधिर्ज्ञेयः प्राणिद्यूते समाह्वये

လောင်းကစားကို တစ်နေရာတည်း၊ တစ်ဦးတည်း၏ အလယ်ဗဟိုထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ပြုလုပ်ရမည်၊ အကြောင်းမှာ ထိုမှတစ်ဆင့် သူခိုးတို့ကို သိရှိဖမ်းဆီးနိုင်သော အကြောင်းရင်း ဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤနည်းဥပဒေတည်းဟူသည်ကို သတ္တဝါပါဝင်သည့် ပြိုင်ပွဲများကို တရားဝင် ခေါ်ယူကျင်းပသည့်အခါတွင်လည်း သက်ဆိုင်ကြောင်း သိမှတ်ရမည်။