Adhyaya 253

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे व्यवहारो नाम द्विपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ त्रिपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः व्यवहारकथनं अग्निर् उवाच गृहीतार्थः क्रमाद्दाप्यो धनिनामधमर्णिकः दत्वा तु ब्राह्मणायादौ नृपतेस्तदनन्तरम्

ဤသို့ အဂ္နိမဟာပုရာဏ၌ “ဗျဝဟာရ (တရားရေးလုပ်ထုံးလုပ်နည်း)” ဟု အမည်ရသော နှစ်ရာငါးဆယ်နှစ်မြောက် အခန်း ပြီးဆုံး၏။ ယခု နှစ်ရာငါးဆယ်သုံးမြောက် အခန်း “ဗျဝဟာရအကြောင်းဖော်ပြခြင်း” စတင်၏။ အဂ္နိက မိန့်တော်မူသည်– အခြားသူ၏ ဥစ္စာကို လက်ခံရယူထားသော အကြွေးရှင်သည် အကြွေးပေးသူများအား အစဉ်လိုက် ပြန်လည်ပေးဆောင်ရမည်။ ပထမဦးစွာ ဗြာဟ္မဏအား ပေးရမည့်အရာကို ပေးပြီး၊ ထို့နောက် မင်းကြီးအား ပေးရမည့်အရာကို ပေးရမည်။

Verse 2

राज्ञाधमर्णिको दाप्यः साधिताद्दशकं स्मृतम् पञ्चकन्तु शतं दाप्यः प्राप्तार्थो ह्य् उत्तमर्णकः

မင်းကြီး၏ အမိန့်ဖြင့် အကြွေးရှင်ကို ပေးဆောင်စေရမည်။ အကြွေးကို ပြန်လည်ရရှိသည့်အခါ တစ်ဆယ်ပုံတစ်ပုံကို ယူရမည်ဟု သင်ကြားထားသည်။ သို့သော် တစ်ရာတွင် ငါးကို ပေးရမည် (ငါးရာခိုင်နှုန်း)၊ အကြွေးရှင်သည် မိမိရပိုင်ခွင့်ကို အမှန်တကယ် ရရှိပြီးဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 3

हीनजातिं परिक्षीणमृणार्थं कर्म कारयेत् ब्राह्मणस्तु परिक्षीणः शनैर् दाप्यो यथोदयम्

အောက်တန်းအမျိုးအစားရှိသူက ဆင်းရဲနွမ်းပါးသွားလျှင် အကြွေးပြန်ဆပ်ရန် အလုပ်လုပ်စေ၍ ပြည့်စုံစေနိုင်သည်။ သို့သော် ဗြာဟ္မဏက ဆင်းရဲနွမ်းပါးသွားလျှင် မိမိဝင်ငွေ ပေါ်လာသလို အဆင့်ဆင့်၊ တဖြည်းဖြည်းသာ ပေးဆောင်စေရမည်။

Verse 4

दीयमानं न गृह्णाति प्रयुक्तं यः स्वकन्धनम् मध्यस्थस्थापितं तत्स्याद्वर्धते न ततः परं

တရားသဖြင့် ပေးအပ်နေသောအရာကို မလက်ခံသူ၊ မိမိ၏ ဥစ္စာကိုလည်း အသုံးမချသူ၏ ဥစ္စာသည် အလယ်အလတ် ထိန်းသိမ်းသူ၏ လက်ထဲတွင် ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်၍ ထိုထက် မတိုးပွားနိုင်။

Verse 5

ऋक्थग्राह ऋणं दाप्यो योषिद्ग्राहस्तथैव च पुत्रो ऽनन्याश्रितद्रव्यः पुत्रहीनस्य ऋक्थिनः

အမွေကို ယူသူသည် အကြွေးကို ပေးဆောင်ရမည်။ ထိုနည်းတူ မုဆိုးမကို လက်ခံယူသူ (မုဆိုးမလက်ထပ်/အုပ်ထိန်း) လည်း ပေးရမည်။ သို့ရာတွင် အမွေဆက်ခံသူမရှိသောသူ၏ သားသည်၊ သူ၏ ဥစ္စာသည် အခြားသူတို့အပေါ် မမှီခိုလျှင်၊ ထိုသူတစ်ဦးတည်းသာ တရားဝင် အမွေဆက်ခံသူ ဖြစ်သည်။

Verse 6

अविभुक्तैः कुटुम्बार्थं यदृणन्तु कृतम्भवेत् दद्युस्तदृक्थिनः प्रेते प्रोषिते वा कुटुम्बिनि

မခွဲမဝေသော မိသားစု (ပူးတွဲမိသားစု) သည် အိမ်ထောင်ရေးအကျိုးအတွက် အကြွေးယူထားလျှင်၊ အိမ်ထောင်ရှင် သေဆုံးသော်လည်းကောင်း အဝေးသို့ ကြာရှည်ထွက်ခွာသော်လည်းကောင်း၊ အမွေဆက်ခံသူတို့သည် ထိုအကြွေးကို ပြန်ဆပ်ရမည်။

Verse 7

न योषित् पतिपुत्राभ्यां न पुत्रेण कृतं पिता दद्यादृते कुटुम्बार्थान्न पतिः स्त्रीकृतं तथा

မယားသည် ခင်ပွန်း သို့မဟုတ် သားက ရရှိထားသော ဥစ္စာကို မပေးလှူမပေးပို့သင့်။ ထိုနည်းတူ ဖခင်သည် သားက ရရှိထားသော ဥစ္စာကို မပေးသင့်၊ မိသားစုလိုအပ်ချက်အတွက်သာ ခြွင်းချက်ရှိသည်။ ထိုအတိုင်းပင် ခင်ပွန်းသည် မယားက ရရှိထားသော ဥစ္စာကို မပေးသင့်။

Verse 8

गोपशौण्डिकशैनूषरजकव्याधयोषितां ऋणं दद्यात्पतिस्त्वासां यस्माद्वृत्तिस्तदाश्रया

နွားထိန်း၏ မယား၊ အရက်ရောင်း၏ မယား၊ စစ်တပ်စခန်းအမှုထမ်း၏ မယား၊ အဝတ်လျှော်၏ မယား၊ မုဆိုး၏ မယား စသည့် မိန်းမတို့၏ အကြွေးကို ခင်ပွန်းက ပြန်ဆပ်ရမည်။ အကြောင်းမှာ သူတို့၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းသည် ခင်ပွန်းကို အားကိုးတည်မှီနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 9

प्रतिपन्नं स्त्रिया देयं पत्या वा सह यत् कृतं स्वयं कृतं वा यदृणं नान्यस्त्री दातुमर्हति

တရားဝင် ခံယူထားသော အကြွေးကို မိန်းမက ပြန်ဆပ်ရမည်—ခင်ပွန်းနှင့်အတူ ချုပ်ဆိုထားသော်လည်းကောင်း၊ မိမိကိုယ်တိုင် ချုပ်ဆိုထားသော်လည်းကောင်း။ အခြားမိန်းမတစ်ဦးတစ်ယောက်က ထိုအကြွေးကို ဆပ်ရန် မသင့်မတော်။

Verse 10

पितरि प्रोषिते प्रेते व्यसाभिप्लुते ऽथ वा पुत्रपौत्रैर् ऋणन्देयं निह्नवे साक्षिभावितम्

အဖေသည် ခရီးဝေးသွားနေသော်လည်းကောင်း၊ သေဆုံးသော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ဘေးအန္တရာယ်ကြီးကြောင့် ထိခိုက်လွှမ်းမိုးခံရသော်လည်းကောင်း၊ အကြွေးကို သားနှင့် မြေးက ပြန်ဆပ်ရမည်။ ငြင်းဆိုလျှင် သက်သေများဖြင့် အတည်ပြုရမည်။

Verse 11

सुराकामद्यूतकृतन्दण्डशुल्कावशिष्टकम् वृथा दानं तथैवेह पुत्रो दद्यान्न पैतृकम्

အရက်၊ ကာမလွန်ကဲမှု၊ လောင်းကစား၊ ဒဏ်ကြေးနှင့် အခွန်/အခကြေးငွေတို့မှ ကျန်ရှိသော ငွေကြေးဖြင့် ပြုသော လှူဒါန်းမှုသည် ဤလောက၌ အကျိုးမရှိ (ပုဏ္ဏားမဖြစ်)။ ထို့အတူ သားသည် ဖခင်ပိုင် အမွေအနှစ်ကို မလှူမပေးသင့်။

Verse 12

भ्रातॄणामथ दम्पत्योः पितुः पुत्रस्य चैव हि व्यसनाभिप्लुतेपि वेति ख , घ , ञ च प्रतिभाव्यमृणं ग्राह्यमविभक्तेन च स्मृतम्

ညီအစ်ကိုများ၊ လင်မယား၊ ထို့အတူ အဖေနှင့် သားတို့အကြားတွင်—တစ်ဦးဦးက ဘေးဒုက္ခကြောင့် ထိခိုက်နေသော်လည်း—အာမခံသူ (pratibhā) ဖြင့် အာမခံထားသော အကြွေးကို ပြန်လည်တောင်းခံရယူနိုင်သည်။ ထို့ပြင် မခွဲဝေသေးသော ပိုင်ဆိုင်မှုအစုဝင် (co-parcener) လည်း ထိုအကြွေးအတွက် တာဝန်ရှိကြောင်း ဆိုထားသည်။

Verse 13

दर्शने प्रत्यये दाने प्रतिभाव्यं विधीयते आधौ तु वितथे दाप्या वितथस्य सुता अपि

တရားရုံးသို့ ပေါ်လာခြင်း၊ အထောက်အထားပြခြင်းနှင့် ပေးအပ်/လွှဲပြောင်းခြင်းတို့တွင် အာမခံသူကို ခန့်အပ်ရန် သတ်မှတ်ထားသည်။ သို့သော် အစကတည်းက အာမခံသူသည် မမှန်ကန်၍ ပျက်ကွက်သွားလျှင် ထိုမမှန်ကန်သော အာမခံသူ၏ သမီးတောင်မှ ပေးဆပ်ရန် တာဝန်ရှိသည် (မိသားစုအထိ တာဝန်ကျရောက်သည်)။

Verse 14

दर्शनप्रतिभूर्यत्र मृतः प्रात्ययिको ऽपि वा न तत्पुत्रा धनं दद्युर्दद्युर्दानाय ये स्थिताः

အမှုတစ်ခုတွင် ပေါ်လာရန် (သို့) ထုတ်ပြရန် အာမခံသူ သေဆုံးသွားလျှင်၊ သို့မဟုတ် ငွေပေးချေမှုကို အာမခံသူပင် ဖြစ်လျှင်လည်း၊ သူ၏သားများကို ထိုငွေကို ပေးဆောင်စေမသင့်။ ထိုအစား ဒါနအတွက် ခန့်အပ်ထားသူတို့က ထိုငွေကို ဒါနအဖြစ် ပေးလှူရမည်။

Verse 15

बहवः स्युर्यदि स्वांशैर् दद्युः प्रतिभुवो धनम् एकच्छायाश्रितेष्वेषु धनिकस्य यथा रुचि

အာမခံသူများ များစွာရှိပြီး တစ်ဦးချင်းစီက မိမိအပိုင်းအလိုက် ငွေကို ပေးချေလျှင်၊ တစ်ရိပ်တည်းအောက်တွင် ခိုလှုံထားသူများ (တစ်စုတစ်ဖွဲ့အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသူများ) အကြားတွင် အကြွေးရှင်သည် မိမိနှစ်သက်ရာအတိုင်း ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။

Verse 16

प्रतिभूर्दापितो यत्र प्रकाशं धनिने धनम् द्विगुणं प्रतिदातव्यमृणिकैस्तस्य तद्भवेत्

အာမခံသူ (pratibhū) ကို အကြွေးရှင်ထံသို့ အကြွေးငွေကို လူသိရှင်ကြား ထင်ရှားစွာ ပေးချေစေခဲ့သောနေရာတွင်၊ အကြွေးယူသူသည် ထိုပမာဏကို အာမခံသူထံသို့ နှစ်ဆဖြင့် ပြန်လည်ပေးဆောင်ရမည်။ ထိုတာဝန်သည် အကြွေးယူသူပေါ်သို့ ကျရောက်သည်။

Verse 17

स्वसन्ततिस्त्रीपशव्यं धान्यं द्विगुणमेव च वस्त्रं चतुर्गुणं प्रोक्तं रसश्चाष्टगुणस् तथा

မိမိ၏ မျိုးဆက်၊ မိန်းမများနှင့် တိရစ္ဆာန်များနှင့် ပတ်သက်၍ စပါးနှံ (ဓာနျ) ကို နှစ်ဆဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ အဝတ်အထည်ကို လေးဆဟု ဆိုထားပြီး၊ ဂျီ (ghee) စသည့် အရည်အနှစ်များကိုလည်း ရှစ်ဆဟု ထားရှိသည်။

Verse 18

आधिः प्रणश्येत् द्विगुणे धने यदि न मोक्ष्यते काले कालकृतं नश्येत् फलभोग्यो न नश्यति

ပစ္စည်းပေါင် (ādhi) သည် အကြွေးငွေ နှစ်ဆဖြစ်သွားသောအခါ ဆုံးရှုံးသွားသည်။ သတ်မှတ်ကာလအတွင်း မလွှတ်မချေပါက အချိန်ကြာမြင့်မှုကြောင့် ပျက်ဆုံးသည်။ သို့သော် အကျိုးအမြတ် (အသီးအနှံ) ကို ခံစားရန် ထားသော ပေါင် (phalabhogya) သည် မဆုံးရှုံး။

Verse 19

गोप्याधिभोग्यो नावृद्धिः सोपकारे ऽथ भाविते नष्टो देयो विनष्टश् च दैवराजकृतादृते

လျှို့ဝှက်စွာ ထိန်းသိမ်းရမည့် အပ်နှံထားသော ပစ္စည်းကို မခံစားမသုံးစွဲရသဖြင့် အတိုးမတိုးပွား။ သို့ရာတွင် အမြတ်ရရန် အသုံးချခဲ့လျှင် ပျောက်ဆုံးသော်လည်း ပြန်လည်ပေးဆပ်ရမည်၊ ပျက်စီးသော်လည်း လျော်ကြေးပေးရမည်။ သို့သော် ဘုရားသခင်၏အမှု (သဘာဝဘေး) သို့မဟုတ် မင်း၏အမိန့်ကြောင့် ဖြစ်လျှင် မပါဝင်။

Verse 20

आधेः स्वीकरणात्सिद्धौरक्षमाणोप्यसारताम् यातश्चेदन्य आधेयो धनभाग् वा धनी भवेत्

အပေါင်ကို တရားဝင် လက်ခံ၍ အတည်ပြုပြီးနောက် ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နေစဉ်တောင် တန်ဖိုးကျဆင်းသွားလျှင် အခြားပစ္စည်းတစ်ခုကို အပေါင်အဖြစ် ထပ်ယူနိုင်သည်။ သို့မဟုတ် ချေးရှင်သည် ချေးယူသူ၏ ဥစ္စာထဲမှ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ကို ရယူခွင့်ရှိလာပြီး ထိုအတိုင်းအတာအထိ ပိုင်ရှင်ဖြစ်နိုင်သည်။

Verse 21

चरित्रं बन्धककृतं सवृद्धं दापयेद्वनं सत्यङ्कारकृतं द्रव्यं द्विगुणं प्रतिदापयेत्

အပေါင်ကြွေးကို တိုးပွားလာသော အတိုးနှင့်အတူ ပြန်လည်ပေးဆပ်စေရန် အတင်းအကျပ် ဆောင်ရွက်ရမည်။ သို့ရာတွင် လိမ်လည်သော “ကျိန်ဆိုအတည်ပြုခြင်း” ဖြင့် ရယူထားသော ဥစ္စာကို နှစ်ဆဖြင့် ပြန်လည်ပေးဆပ်စေရမည်။

Verse 22

उपस्थितस्य मोक्तव्य आधिर्दण्डो ऽन्यथा भवेत् प्रयोजके सति धनं कुलेन्यस्याधिमाप्नुयात्

အပေါင်တင်သူက သတ်မှတ်ငွေကို ယူဆောင်လာ၍ ပေါ်လာသော် အပေါင်ပစ္စည်းကို လွှတ်ပေးရမည်၊ မလွှတ်ပေးလျှင် ဒဏ်ကြေးကျမည်။ အပေါင်တင်သူ မရောက်နိုင်သော်လည်း တရားဝင် အာဏာပေးထားသော ကိုယ်စားလှယ်ရှိလျှင် ထိုကိုယ်စားလှယ်သည် မိသားစုအစား အပေါင်ကို ပြန်ရွေး၍ ပစ္စည်း/ငွေကို ပြန်ယူနိုင်သည်။

Verse 23

तत्कालकृतमूल्यो वा तत्र तिष्ठेदवृद्धिकः प्रतिभाव्यमृणं साक्ष्यमविभक्तेन तत् स्मृतमिति ख , ग , घ , छ , ज , ट च विना धारणकाद्वापि विक्रीणीते ससाक्षिकम्

သို့မဟုတ် ထိုအချိန်၏ တန်ဖိုးအတိုင်း စျေးနှုန်းကို သတ်မှတ်၍ အတိုးမယူဘဲ ထားရှိရမည်။ အာမခံသူပါသော အကြွေးနှင့် အစုမခွဲထားသော ပိုင်ရှင်တစ်ဦး (undivided co-owner) ၏ သက်သေခံချက်သည် လွတ်လပ်သက်သေမဟုတ်ကြောင်း ဤသို့ မှတ်သားထားသည်။ ထို့ပြင် (kha, ga, gha, cha, ja, ṭa) ဟူသော ဖတ်ပုံများတွင် စာချုပ်မရှိသော်လည်း သက်သေများရှေ့တွင် လုပ်လျှင် အရောင်းအဝယ် ပြုနိုင်သည်ဟု ဆိုထားသည်။

Verse 24

यदा तु द्विगुणीभूतमृणमाधौ तदा खलु मोच्यश्चाधिस्तदुत्पाद्य प्रविष्टे द्विगुणे धने

အပေါင်/အာမခံထားသောအမှု၌ အကြွေးသည် နှစ်ဆဖြစ်လာသောအခါ အပေါင်ထားသောပစ္စည်းကို အမှန်တကယ် ပြန်လွှတ်ပေးရမည်။ အပေါင်ကိုင်သူသည် ထိုပစ္စည်းမှ အကျိုးအမြတ်ကို ရယူပြီးနောက် မူလအကြွေးတန်ဖိုး၏ နှစ်ဆနှင့် တန်ညီသည့်အထိ ရရှိသွားလျှင် ကျေနပ်ပြီးဟု သတ်မှတ်ရသည်။

Verse 25

व्यसनस्थमनाख्याय हस्ते ऽन्यस्य यदर्पयेत् द्रव्यं तदौपनिधिकं प्रतिदेयं तथैव तत्

အခက်အခဲကြုံနေသူတစ်ဦးက အကြောင်းအရာမဖော်ပြဘဲ အခြားသူ၏လက်ထဲသို့ ပစ္စည်းကို အပ်နှံလျှင် ထိုပစ္စည်းကို အောပနိဓိက (မဖွင့်မပြောသော/ပိတ်ထားသော အပ်နှံပစ္စည်း) ဟု သတ်မှတ်ပြီး မူလအတိုင်း တိတိကျကျ ပြန်ပေးရမည်။

Verse 26

न दाप्यो ऽपहृतं तत्तु राजदैवकतस्करैः प्रेषश्चेन्मार्गिते दत्ते दाप्यो दण्डश् च तत्समम्

ဘုရင့်အရာရှိများ၊ ကံကြမ္မာကြောင့်ဖြစ်သော ဘေးအန္တရာယ် (ဒေဝကိစ္စ) သို့မဟုတ် သူခိုးများက ယူဆောင်သွားသော ခိုးယူပစ္စည်းအတွက် ထိန်းသိမ်းသူ/ကိုယ်စားလှယ်ကို အစားထိုးပေးရန် မတောင်းဆိုရ။ သို့သော် တောင်းခံ၍ ရှာဖွေပြီးနောက် အလုပ်သမား/ကိုယ်စားလှယ်က ပေးအပ်လာလျှင် ထိုတန်ဖိုးနှင့်တူသော ဒဏ်ကြေးကို ပေးရမည်။

Verse 27

आजीवन् स्वेच्छया दण्ड्यो दाप्यस्तच्चापि सोदयं याचितावाहितन्यासे निक्षेपेष्वप्ययं विधिः

အသက်ရှင်နေစဉ် မည်သူမဆို အတင်းအကျပ်မရှိဘဲ မိမိဆန္ဒဖြင့် အပ်နှံထားသော ပစ္စည်းကို လွဲမှားသုံးစွဲ/လက်လွှဲယူလျှင် ဒဏ်ကြေးဖြင့် အပြစ်ပေးရမည်၊ ထို့ပြင် ထိုပစ္စည်းကို အတိုး/အမြတ်တိုးပွားမှုနှင့်အတူ ပြန်လည်ပေးဆောင်ရမည်။ ဤစည်းကမ်းသည် တောင်းယူ၍ အပ်နှံသော ယာစိတ-ညာသ (yācita-nyāsa) နှင့် ယုံကြည်အပ်နှံသော အာဝဟိတ-ညာသ (āvahita-nyāsa) အပါအဝင် အပ်နှံပစ္စည်းများ (nikṣepa) အားလုံးတွင်လည်း သက်ဆိုင်သည်။