Adhyaya 156
Chapter 156 — द्रव्यशुद्धिः (Dravya-śuddhi) / Purification of Substances
ဤအခန်းသည် အာစာရပိုင်းအဆုံးပြီးနောက် ချက်ချင်းစတင်ကာ «ဒြဗျ-ရှုဒ္ဓိ»—ညစ်ညမ်းသွားသောပစ္စည်းများကို ထုံးတမ်းအရ ပြန်လည်သင့်တော်စေသော သန့်စင်နည်းများကို ဖော်ပြသည်။ ပုရှ္ကရသည် ပစ္စည်းအမျိုးအစားလိုက် ညစ်ညမ်းမှုနှင့် ကုထုံးကို ဓမ္မရှာစတြာပုံစံဖြင့် စနစ်တကျ ခွဲခြားပြောသည်—မြေထည်ကို မီးပြန်ဖုတ်၍ သန့်စင်; သတ္တုများကို သတ္တုအလိုက် ဆေးရည်သုံး (ကြေးကို အချဉ်ရည်ရောရေဖြင့်; ကြေးဝါနှင့် သံကို အယ်လ်ကာလီရည်ဖြင့်); ပုလဲကဲ့သို့ ရတနာများကို ရေနှင့်လျှော်၍ သန့်စင်။ ထို့ပြင် အသုံးအဆောင်၊ ကျောက်ပစ္စည်း၊ ရေထဲမှထွက်သော အစားအစာ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ ကြိုး၊ အမြစ်၊ အသီး၊ ဝါး/မြက်ပင်ပစ္စည်းများအထိ ချဲ့ထွင်ကာ အိမ်တွင်းနှင့် ယဇ္ဉာအခြေအနေတို့တွင် သန့်ရှင်းမှုသည် လက်တွေ့ကျသော စည်းကမ်းဖြစ်ကြောင်း ပြသည်။ ယဇ္ဉာတွင် အိုးခွက်များကို သုတ်၍ ကိုင်တွယ်ခြင်းဖြင့် သန့်စင်; ဆီပြန်ပစ္စည်းများကို ရေနွေးဖြင့်; အိမ်နေရာကို တံမြက်လှည်း၍ ထိန်းသိမ်း။ အဝတ်ကို မြေမှုန့်နှင့် ရေဖြင့်; အဝတ်အများကို ရေဖျန်း၍; သစ်သားကို ချွတ်တင်၍; ဖိနှိပ်ထားသောပစ္စည်းကို ရေဖျန်း၍; အရည်ကို လျှံထွက်အောင်လုပ်၍ သန့်စင်ဟု ဆိုသည်။ တိရစ္ဆာန်ပါးစပ်သန့်စင်မှု၊ စားပြီးနောက်/နှာချေ/အိပ်/သောက်/ရေချိုးပြီးနောက် လိုက်နာရမည့် အကျင့်များ၊ လူသွားလမ်းဝင်ပြီးနောက် အာစမနာ၊ မစင်သွားရာသီ သန့်စင်ကာလတို့ကိုလည်း မှတ်တမ်းတင်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် မစင်ထွက်ပြီးနောက် သန့်စင်ရန် မြေမှုန့်အရေအတွက်၊ သာသနာ့တပည့်/တပသီတို့အတွက် အထူးစည်းကမ်းများ၊ ပိုးထည်၊ လီနင်၊ သမင်မွေးတို့အတွက် သန့်စင်ဆေးရည်များကို သတ်မှတ်ကာ ပန်းနှင့် အသီးတို့ကို ရေဖျန်းခြင်းဖြင့် သန့်စင်ကြောင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे आचाराध्यायो नाम पञ्चपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः अथ षट्पञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः द्रव्यचुद्धिः पुष्कर उवाच द्रव्यशुद्धिं प्रवक्ष्यामि पुनःपाकेन मृण्मयं शुद्ध्येन् मूत्रपुरीषाद्यैः स्पृष्टाम्रं सुवर्णकं
ဤသို့ အဂ္နိမဟာပုရာဏ၌ «အာစာရ» ဟူသော အခန်း (၁၅၅) ပြီးဆုံး၏။ ယခု (၁၅၆) အခန်း «ပစ္စည်းသန့်စင်ခြင်း» စတင်၏။ ပုရှ္ကရက မိန့်သည်– «ပစ္စည်းတို့၏ သန့်စင်နည်းကို ငါဟောမည်။ မြေထည်အိုးအခွက်တို့ကို ပြန်လည်မီးဖုတ်ခြင်းဖြင့် သန့်စင်ရ၏။ ဆီး၊ မစင် စသည့်အညစ်အကြေးတို့နှင့် ထိတွေ့သော ကြေးနီနှင့် ရွှေကိုလည်း သတ်မှတ်ထားသော သန့်စင်နည်းဖြင့် သန့်စင်ရ၏»။
Verse 2
आवर्तितञ्चान्यथा तु वारिणाम्ल्लेन ताम्रकं क्षारेण कांस्यलोहानां मुक्तादेः क्षालनेन तु
ကြေးနီကို ချဉ်ရည်ပါသောရေ (အက်စစ်ရည်) ဖြင့် သန့်စင်ရ၏။ ကြေးဝါနှင့် သံကို အယ်လ်ကလီရည်ဖြင့် သန့်စင်ရ၏။ ပုလဲနှင့် ထိုကဲ့သို့သော ရတနာတို့ကို လျှော်ဖွတ်ခြင်းဖြင့် သန့်စင်ရ၏။
Verse 3
अब्जानां चैव भाण्डानां सर्वस्याश्ममयस्य च शाकरज्जुमूलफलवैदलानां तथैव च
ထိုနည်းတူပင် ရေထဲမှပေါက်ဖွားသော အစားအစာများ၊ အသုံးအဆောင်အိုးခွက်များ၊ ကျောက်ဖြင့်ပြုလုပ်သမျှအရာများ၊ ထို့ပြင် ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ ကြိုး၊ အမြစ်၊ အသီးနှင့် ဝါး/မြက်တံဖြင့်ပြုလုပ်သော ပစ္စည်းများအပေါ်လည်း ထိုစည်းကမ်းသည် သက်ရောက်၏။
Verse 4
मार्जनाद्यज्ञपात्राणां पाणिना यज्ञकर्मणि उष्णाम्बुना सस्नेहानां शुद्धिः सम्मार्जनाद्गृहे
ယဇ္ဉကర్మအတွင်း ယဇ္ဉပാത്രတို့၏ သန့်စင်ခြင်းသည် သုတ်သင်ခြင်းနှင့် လက်ဖြင့်ပွတ်ခြင်းဖြင့် ပြုရ၏။ ဆီညစ်ကပ်သော ပစ္စည်းတို့ကို ရေနွေးဖြင့် သန့်စင်ရ၏။ အိမ်တွင်း၌မူ သန့်ရှင်းမှုသည် ကောင်းစွာ လှည်းသုတ်သင်ရှင်းလင်းခြင်းဖြင့် ထိန်းသိမ်းရ၏။
Verse 5
दुष्टानामिति ट शोधनान्म्रक्षणाद्वस्त्रे मृत्तिकाद्भिर्विशोधनं बहुवस्त्रे प्रोक्षणाच्च दारवाणाञ्च तक्षणात्
အညစ်အကြေးကပ်သော ပစ္စည်းတို့ကို သန့်စင်ခြင်းနှင့် သုတ်ပွတ်ခြင်းဖြင့် ပြုရ၏။ အဝတ်အထည်ကို မြေမှုန့် (မြေညက်) နှင့် ရေဖြင့် သန့်စင်ရ၏။ အဝတ်အထည်များစွာကိုမူ ရေဖြန်းခြင်းဖြင့် သန့်စင်ရ၏။ သစ်သားပစ္စည်းတို့ကိုလည်း ချွတ်တောက်/ပွတ်ညှိ (planing) ခြင်းဖြင့် သန့်စင်ရ၏။
Verse 6
प्रोक्षणात् संहतानान्तु द्रवाणाञ्च तथोत्प्लवात् शयनासनयानानां शूर्पस्य शकटस्य च
စုစည်းကပ်တည်သောအရာများကို သန့်စင်ရန် သန့်ရေဖြန်းခြင်းဖြင့် ပြုရမည်။ ရည်အရာများကိုလည်း ထိုနည်းတူ ရေကိုလွန်ကျော်အောင် လွှမ်းစေခြင်းဖြင့် သန့်စင်ရမည်။ ထိုသန့်စင်နည်းသည် အိပ်ရာ၊ ထိုင်ခုံ၊ ယာဉ်၊ စပါးစစ်ခြင်းတောင်းနှင့် လှည်းတို့에도 သက်ဆိုင်သည်။
Verse 7
शुद्धिः सम्प्रोक्षणाज् ज्ञेया पलालेन्धनयोस् तथा शुद्धार्थकानाङ्कल्केन शृङ्गदन्तमयस्य च
သန့်စင်ခြင်းသည် သန့်ရေဖြန်းခြင်းဖြင့် ပြီးစီးသည်ဟု သိမှတ်ရမည်။ ထိုနည်းတူ မြက်ခြောက်/အဖျားနှင့် မီးဖိုသုံးသစ်တုံးတို့လည်း သန့်စင်ရသည်။ ချို သို့မဟုတ် သွား (ဆင်စွယ်) ဖြင့် ပြုလုပ်သောအရာများကိုတော့ သန့်စင်ရန် သန့်စင်ရေးအတွက် သတ်မှတ်ထားသောပစ္စည်းတို့၏ အနှစ်ကျန် (kalkā) ဖြင့် ပွတ်တိုက်ရသည်။
Verse 8
गोबालैः पलपात्राणामस्थ्नां स्याच्छृङ्गवत्तथा निर्यासानां गुडानाञ्च लवणानां च शोषणात्
နွားမွေးကို ကြိုးချည်အဖြစ် အသုံးပြု၍ ပလာ (pala) အလေးချိန်အတိုင်း တိုင်းတာသော ပစ္စည်းထည့်အိုးများကို အရိုးဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ထိုနည်းတူ ချိုကဲ့သို့ ပုံသဏ္ဍာန်ဖြစ်အောင်လည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။ နိရျာသ (resin) များ၊ ဂုဍ (jaggery) နှင့် ဆားတို့ကို ခြောက်သွေ့စေခြင်းဖြင့် ရုပ်ထုရုပ်ခဲအဖြစ် ရရှိသည်။
Verse 9
कुशुम्भकुसुमानाञ्च ऊर्णाकार्पासयोस् तथा शुद्धन्नदीगतं तोयं पुण्यन्तद्वत् प्रसारितं
ထိုနည်းတူ ကုသုမ္ဘ (safflower) ပန်းများ၊ သိုးမွေးနှင့် ဝါတို့လည်းကောင်း၊ မြစ်မှယူသော သန့်ရေကိုလည်းကောင်း—အသုံးပြုရန် ဖြန့်ကျက်ထားသောအခါ—ထိုအတိုင်းပင် သန့်စင်စေသော (pavitrīkara) အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။
Verse 10
मुखवर्जञ्च गौः शुद्धा शुद्धमश्वाजयोर्मुखं नारीणाञ्चैव वत्सानां शकुनीनां शुनो मुखं
နွားသည် ပါးစပ်ကို ချန်လှပ်လျှင် သန့်ရှင်းသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ မြင်းနှင့် ဆင်တို့၏ ပါးစပ်ကိုလည်း သန့်ရှင်းသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ထိုနည်းတူ မိန်းမများ၊ နွားကလေးများ၊ ငှက်များနှင့် ခွေးတို့၏ ပါးစပ်လည်း သန့်ရှင်းသည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 11
मुखैः प्रस्रवणे वृत्ते मृगयायां सदा शुचि भुक्त्वा क्षुत्वा तथा सुप्त्वा पीत्वा चाम्भो विगाह्य च
ကိုယ်ခန္ဓာအပေါက်များမှ အညစ်အကြေးစီးထွက်သောအခါ၊ အမဲလိုက်နေစဉ်တွင် အမြဲသန့်ရှင်းစင်ကြယ်နေသင့်သည်။ ထို့အတူ စားပြီးနောက်၊ နှာချေပြီးနောက်၊ အိပ်ပြီးနောက်၊ သောက်ပြီးနောက်၊ ရေထဲဝင်ငုပ်ပြီးနောက်လည်း သန့်ရှင်းမှုကို ထိန်းရမည်။
Verse 12
रथ्यामाक्रम्य चाचामेद्वासो विपरिधाय च मार्जारश् चङ्क्रमाच्छुद्धश् चतुर्य्थे ऽह्नि रजस्वला
လမ်းမပေါ် (အများသုံးလမ်း) ကိုနင်းပြီးနောက် ācamana ကိုပြု၍ သန့်ရှင်းသောအဝတ်အသစ်ကိုဝတ်ဆင်ရမည်။ ထို့ပြင် ကြောင်က တစ်စုံတစ်ရာပေါ်ကို လျှောက်သွားလျှင် ထိုအရာသည် သန့်စင်သွားသည်ဟု ဆိုသည်။ ရာသီလာနေသော မိန်းမသည် လေးရက်မြောက်နေ့တွင် သန့်စင်လာသည်။
Verse 13
स्नाता स्त्री पञ्चमे योग्या दैवे पित्र्ये च कर्मणि पञ्चापाने दशैकस्मिन्नुभयोः सप्त मृत्तिकाः
မိန်းမသည် ရေချိုးပြီးနောက် ငါးရက်မြောက်နေ့တွင် ဝတ်ပြုအကျင့်များအတွက် သင့်တော်လာသည်။ နတ်ဘုရားဆိုင်ရာ ကర్మနှင့် ဘိုးဘွားပူဇော် ကర్మ နှစ်မျိုးလုံးတွင် ပါဝင်ခွင့်ရှိသည်။ အညစ်အကြေးထုတ်ပြီးနောက် သန့်စင်ရန်—အညစ်အကြေးကြီးပြီးနောက် မြေခဲ ၅ လုံး၊ ဆီးပြီးနောက် ၁၀ လုံး၊ နှစ်မျိုးလုံးဖြစ်လျှင် ၇ လုံးကို သုံးရမည်။
Verse 14
एकां लिङ्गे मृदं दद्यात् करयोस्त्रिद्विमृत्तिकाः ब्रह्मचारिवनस्थानां यतीनाञ्च चतुर्गुणं
လိင်အင်္ဂါပေါ်တွင် သန့်စင်မြေ ၁ ပမာဏကို လိမ်းရမည်။ လက်နှစ်ဖက်တွင် ၃ ပမာဏနှင့် ၂ ပမာဏကို (သတ်မှတ်သလို) သုံးရမည်။ ဗြဟ္မစာရီ၊ တောနေသူ (vānaprastha) နှင့် ယတီ (သံဃာ/စွန့်လွှတ်သူ) တို့အတွက်တော့ ပမာဏကို လေးဆ တိုးရမည်။
Verse 15
श्रीफलैर् अंशुपट्टानां क्षौमाणाङ्गौरसर्षपैः शोधनाभ्युक्षणाद्वस्त्रे इति घ , ङ च शुद्धिः पर्युक्ष्य तोयेन मृगलोम्नां प्रकीर्तिता
ပိုးထည် (aṃśupaṭṭa) ကို သရီးဖလ (အုန်းသီး) ဖြင့် သန့်စင်ရသည်။ လင်နင်အဝတ် (kṣauma) ကို အဖြူရောင် မတ်စတာစေ့ (gaura-sarṣapa) ဖြင့် ဆေးကြောသန့်စင်ပြီး သန့်ရေဖြန်းခြင်းဖြင့်လည်း သန့်စင်ရသည်။ ထို့အတူ မုဂ္ဂလောမ (mṛga-loma) ဟုခေါ်သော ကတော်ရောမပစ္စည်းများသည် ရေဖြန်းခြင်းဖြင့် သန့်စင်ကြောင်း ဆိုထားသည်။
Verse 16
पुष्पाणाञ्च फलानाञ्च प्रोक्षणाज्जलतो ऽखिलं
ပန်းများနှင့် အသီးများအတွက်လည်း ရေဖြန်းခြင်းကြောင့် အရာအားလုံးသည် ပူဇော်ရေးရာအရ သန့်စင်လာသည်။
Frequently Asked Questions
It specifies substance-by-substance purification methods (re-firing earthenware; acidulated water for copper; alkali for bronze/iron; washing for pearls; hot water for greasy items; planing for wood; sprinkling for compacted items; overflow for liquids) and gives numeric clay counts for post-excretion cleansing, including increased quantities for brahmacārins, vānaprasthas, and renunciants.
By codifying śauca as actionable discipline in both yajña and household life, it protects ritual efficacy and ethical order; external purification (materials, spaces, bodies) is presented as a prerequisite for eligibility in divine and ancestral rites and as a support for inner restraint and dharmic living.