
Śrīrāmāvatāra-varṇanam (Description of the Incarnation of Śrī Rāma)
အဂ္နိသည် နာရဒက ဝါလ္မီကိအား ယခင်က ဟောကြားခဲ့သည့် ရာမာယဏကို သစ္စာရှိစွာ ပြန်လည်ဖော်ပြမည်ဟု ကြေညာပြီး၊ ဤကഥာကို ဘုက္ခတိ (လောကီအောင်မြင်ချမ်းသာ) နှင့် မုက္ခတိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) နှစ်မျိုးလုံး ပေးစွမ်းသော သာස්တရကိရိယာဟု ထင်ရှားစေသည်။ နာရဒသည် ဘြဟ္မာ–မရီချိ–ကဿယပ–သူရယ–ဝိုင်ဝသွဝတ မနု–ဣက္ခ္ဝာကု မှ ကကုတ္သ္ထ–ရဂု–အဇ–ဒဿရထ အထိ နေရဝင်ဆက်ကို အကျဉ်းချုပ်ပြ၍ ရာမအဝတာရကို ရာဇဓမ္မ၏ မျိုးရိုးဘောင်အတွင်း တည်စေသည်။ ဟရိသည် ရာဝဏနှင့် မဟာရန်သူများကို ဖျက်ဆီးရန် လေးမျိုးပေါ်ထွန်းကာ၊ ရှျယရှೃင်္ဂက သန့်ရှင်းသော ပါယသာကို ခွဲဝေပေးသဖြင့် ရာမ၊ ဘရတ၊ လက္ခ္မဏ၊ သတြုဃ္န တို့ မွေးဖွားလာသည်။ ဗိශ්ဝာမိတ္တရ၏ တောင်းဆိုချက်အရ မင်းသားများသည် ယဇ్ఞအတားအဆီးများကို ဖယ်ရှားရန် တာဍကာကို သတ်၊ မာရီချကို မောင်းထုတ်၊ သုဗာဟုကို သတ်ကာ ဓမ္မကာကွယ်ရေးအတွက် လေ့ကျင့်ခံရသည်။ ထို့နောက် မိထိလာတွင် ရာမသည် ဇနက၏ ပူဇော်ပွဲကို မြင်၍ ရှိဝ၏ လေးကို ဆွဲတင်ကာ ချိုးဖျက်ပြီး စီတာကို ရယူကာ ညီအစ်ကိုများလည်း ဇနကမျိုးရိုးနှင့် လက်ထပ်ကြသည်။ ပြန်လာရာတွင် ရာမသည် ဇာမဒဂ္နျ (ပရရှုရာမ) ကို နှိမ်နင်းကာ ဓမ္မအောက်ရှိ စည်းကမ်းတကျ အာဏာ၏ ပုံစံကို ပြသသည့် “ပူဇော်မှ ရာဇသို့” လမ်းကြောင်းကို ပြီးစီးစေသည်။
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये वराहनृसिंहाद्यवतारो नाम चतुर्थो ऽध्यायः अथ पञ्चमो ऽध्यायः श्रीरामावतारवर्णनम् अग्निर् उवाच रामायणमहं वक्ष्ये नारदेनोदितं पुरा वाल्मीकये यथा तद्वत् पठितं भुक्तिमुक्तिदम्
ဤသို့ အာဂ္နိပုရာဏ (အာဒီ-မဟာပုရာဏ) တွင် «ဝရာဟ၊ နရသിംဟ စသည်တို့၏ အဝတာရများ» ဟု အမည်ရသော စတုတ္ထအခန်း ပြီးဆုံးသည်။ ယခု ပဉ္စမအခန်း «သီရိရာမ အဝတာရ ဖော်ပြချက်» စတင်သည်။ အဂ္နိက မိန့်တော်မူသည်– «နာရဒက ရှေးက ဝာလ္မီကိအား သင်ကြားခဲ့သကဲ့သို့ ထိုအတိုင်း ရာမာယဏကို ငါဖော်ပြမည်။ ၎င်းကို လေ့လာဖတ်ရှုသူသည် လောကီအကျိုး (ဘောဂ) နှင့် မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) နှစ်ပါးကို ပေးစွမ်းသည်»။
Verse 2
नारद उवाच विष्णुनाभ्यब्जजो ब्रह्मा मरीचिर्ब्रह्मणः सुतः मरीचेः कश्यपस्तस्मात् सूर्यो वैवस्वतो मनुः
နာရဒက မိန့်သည်– ဗိဿနု၏ နာဘိမှ ပေါက်သော ကြာပန်းမှ ဗြဟ္မာ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ မရီစိသည် ဗြဟ္မာ၏ သားဖြစ်၏။ မရီစိမှ ကာရှျပ ဖြစ်လာ၏။ ထိုမှ စူရျ (နေမင်း) ဖြစ်၏။ ထိုမှ ဝိုင်ဝသ္ဝတ မနု ဖြစ်၏။
Verse 3
ततस्तस्मात्तथेक्ष्वाकुस् तस्य वंशे ककुत्स्थकः ककुत्स्थस्य रघुस्तस्माद् अजो दशरथस्ततः
ထို့နောက် ထိုမှ အိက္ခ္ဝာကု ဖြစ်လာ၏။ ထို၏ မျိုးဆက်တွင် ကကုတ္သ္ထ ဖြစ်ပေါ်၏။ ကကုတ္သ္ထမှ ရဃု ဖြစ်၏။ ထိုမှ အဇ ဖြစ်၏။ ထို့နောက် ဒဿရထ ဖြစ်၏။
Verse 4
रावणादेर्बधार्थाय चतुर्धाभूत् स्वयं हरिः राज्ञो दशरथाद्रामः कौशल्यायां बभूव ह
ရာဝဏနှင့် အခြားသူတို့ကို သတ်နှိမ်ရန်အတွက် ဟရီ (ဗိဿနု) သည် ကိုယ်တော်တိုင် လေးပါးအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာ၍၊ ဒသရထ မင်းကြီးမှ ကောသလျာ မဟာမယ်တော်၌ ရာမ မင်းသား မွေးဖွားတော်မူ၏။
Verse 5
कैकेय्यां भरतः पुत्रः सुमित्रायाञ्च लक्ष्मणः शत्रुघ्न ऋष्यशृङ्गेण तासु सन्दत्तपायसात्
ကೈကေယီ မဟာမယ်တော်၌ ဘရတ မင်းသား မွေးဖွား၍၊ စုမိတြာ မဟာမယ်တော်၌ လက္ခမဏနှင့် သတ္ထရုဃ္ဏ မွေးဖွားကြ၏။ ဤသည်မှာ ဋ္ဌာနတော်ရသီ ရှျသျရှೃင်္ဂ က ပူဇော်သန့်စင်ထားသော ပါယာသ (နို့ဆန်) ကို မယ်တော်တို့အား ခွဲဝေပေးရာမှ ဖြစ်၏။
Verse 6
प्राशिताद्यज्ञसंसिद्धाद् रामाद्याश् च समाः पितुः यज्ञविघ्नविनाशाय विश्वामित्रार्थितो नृपः
ယဇ္ဉကာလ၌ သန့်စင်အောင်မြင်သော ပူဇော်အစာကို စားသုံးပြီး ယဇ္ဉကိုလည်း စနစ်တကျ ပြီးစီးစေသော်၊ ရာမနှင့် ညီအစ်ကိုတို့သည် ဖခင်နှင့်တန်းတူသကဲ့သို့ ဖြစ်လာကြ၏။ ထို့နောက် ဗိශ්ဝာမိတ္တရ၏ တောင်းဆိုချက်အရ မင်းကြီးသည် ယဇ္ဉကို ဖျက်ဆီးနှောင့်ယှက်သော အတားအဆီးတို့ကို ဖျက်ရှင်းရန် သူတို့ကို စေလွှတ်၏။
Verse 7
रामं सम्प्रेषयामास लक्ष्मणं मुनिना सह रामो गतो ऽस्त्रशस्त्राणि शिक्षितस्ताडकान्तकृत्
မင်းကြီးသည် မုနိနှင့်အတူ လက္ခမဏကိုပါ ထည့်၍ ရာမကို စေလွှတ်၏။ ရာမသည် အစတြာနှင့် လက်နက်ပညာကို သင်ယူကျွမ်းကျင်ကာ ထွက်ခွာ၍ တာဍကာကို သတ်နှိမ်သူ ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 8
मारीचं मानवास्त्रेण मोहितं दूरतो ऽनयत् सुबाहुं यज्ञहन्तारं सबलञ्चावधीत् बली
မနာဝ အစတြာဖြင့် မာရီချကို မောဟစေကာ အဝေးသို့ မောင်းထုတ်၏။ ထို့ပြင် အင်အားကြီးသောသူသည် ယဇ္ဉကို ဖျက်ဆီးသူ စုဗာဟုကို သူ၏တပ်အင်အားနှင့်တကွ သတ်နှိမ်တော်မူ၏။
Verse 9
सिद्धाश्रमनिवासी च विश्वामित्रादिभिः सह गतः क्रतुं मैथिलस्य द्रष्टुञ्चापं सहानुजः
သိဒ္ဓာရှရမ၌ နေထိုင်သော ရာမသည် ဝိශ්ဝာမိတ္တရနှင့် အခြားသူတို့နှင့်အတူ ညီတော်နှင့်ပါ၍ မိထိလာဘုရင်၏ ယဇ္ဉပူဇာကို ကြည့်ရှုရန်နှင့် လေးကို မြင်ရန် သွား하였다။
Verse 10
शतानन्दनिमित्तेन विश्वामित्रप्रभावितः रामाय कथितो राज्ञा समुनिः पूजितः क्रतौ
ရှတானန္ဒ၏ အကြောင်းကြောင့် ဝိශ්ဝာမိတ္တရ၏ အာနုಭಾವကြောင့် လှုပ်ရှားသွားသော ဘုရင်သည် ရာမအား ထိုအကြောင်းအရာများကို ပြောကြားခဲ့ပြီး ထိုမုနိကို ယဇ္ဉပွဲ၌ ဂုဏ်ပြုပူဇော်하였다။
Verse 11
धनुरापूरयामास लीलया स बभञ्ज तत् वीर्यशुक्लाञ्च जनकः सीतां कन्यान्त्वयोनिजाम्
သူသည် လေးကို လွယ်ကူစွာ ကြိုးတင်ပြီးနောက် ထိုလေးကို ချိုးဖျက်하였다။ ထို့နောက် ဂျနကဘုရင်သည် မိခင်ဝမ်းမှ မမွေးဖွားသော ကညာ စီတာကို သတ္တိဗလ၏ ဆုလာဘ်အဖြစ် ပေးအပ်하였다။
Verse 12
ददौ रामाय रामो ऽपि पित्रादौ हि समागते उपयेमे जानकीन्ताम् उर्मिलां लक्ष्मणस् तथा
အဖေများနှင့် အကြီးအကဲများ စုဝေးလာသောအခါ (ဂျနက) သည် စီတာကို ရာမအား ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ရာမလည်း ထုံးတမ်းအတိုင်း ဇနကီကို ဇနီးအဖြစ် လက်ခံယူ하였다။ ထိုနည်းတူ လက္ခ္မဏသည်လည်း ဥရ္မိလာနှင့် လက်ထပ်하였다။
Verse 13
श्रुतकीर्तिं माण्डवीञ्च कुशध्वजसुते तथा जनकस्यानुजस्यैते शत्रुघ्नभरतावुभौ
ထို့ပြင် (သူတို့သည်) ကုသဓွဇ၏ သမီးနှစ်ဦးဖြစ်သော ရှရုတကီရ္တိနှင့် မाण्डဝီတို့ကို လက်ထပ်하였다။ ဤနှစ်ဦးဖြစ်သော ဘရတနှင့် ရှတရုဃ္နတို့သည် ဂျနက၏ ညီတော်၏ သားများဖြစ်ကြသည်။
Verse 14
कन्ये द्वे उपयेमाते जनकेन सुपूजितः रामो ऽगात्सवशिष्ठाद्यैर् जामदग्न्यं विजित्य च अयोध्यां भरतोभ्यागात् सशत्रुघ्नो युधाजितः
မိန်းကလေးနှစ်ဦးကို မင်းအိမ်တော်သို့ လက်ထပ်ပေးခဲ့သည်။ ဇနကမင်း၏ အလွန်မြတ်နိုးပူဇော်ခြင်းကို ခံရသော ရာမသည် ဝသိဋ္ဌနှင့် အခြားသူများနှင့်အတူ ထွက်ခွာ၍ ဇာမဒဂ္နျ (ပရရှုရာမ) ကို အနိုင်ယူပြီး အယောဓျာသို့ သွား하였다။ ဘရတလည်း သတရုဃ္ဏနှင့် မိခင်ဘက်ဦးလေး ယုဓာဇိတ်တို့နှင့်အတူ အယောဓျာသို့ ပြန်လာ하였다။
It is explicitly framed as ‘bhukti-mukti-dam’—a study that yields worldly success and liberation—thereby positioning avatāra narrative as both ethical instruction (rājadharma) and spiritual sādhanā.
Rāma’s weapons-training under Viśvāmitra’s guidance culminates in the removal of sacrificial disruptions: the slaying of Tāḍakā, the driving away of Mārīca with the Mānava-weapon, and the killing of Subāhu with his forces.
By tracing the solar line from cosmic origins to Daśaratha, the chapter anchors Rāma’s avatāra in a legitimate rājadharma setting, presenting divine descent as the restoration of order through an ideal royal lineage.