Adhyaya 10

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये रामायणे सुन्दरकाण्डवर्णनं नाम नवमो ऽध्यायः अथ दशमो ऽध्यायः श्रीरामावतारवर्णनं नाराद उवाच रामोक्तश्चाङ्गदो गत्वा रावणं प्राह जानकी दीयतां राघवायाशु अन्यथा त्वं मरिष्यसि

ဤသို့ အဂ္နိပုရာဏ၌ ရာမာယဏ အပိုင်းအတွင်း «သုန္ဒရကာဏ္ဍ ဖော်ပြချက်» ဟူသော နဝမအခန်း ပြီးဆုံး၏။ ယခု ဒသမအခန်း «သီရိရာမ အဝတာရ ဖော်ပြချက်» စတင်၏။ နာရဒက ဆိုသည်—ရာမ၏ အမိန့်အရ အင်္ဂဒသည် ရာဝဏထံ သွား၍ «ဇာနကီကို ရာဃဝအား ချက်ချင်း ပြန်ပေးလော့; မဟုတ်လျှင် သင် သေမည်» ဟု ကြေညာ၏။

Verse 2

रावणो हन्तुमुद्युक्तः सङ्ग्रामोद्धतराक्षसः रामायाह दशग्रीवो युद्धमेकं तु मन्यते

စစ်ပွဲအပူတက်၍ သတ်ရန်အကြံပြုနေသော ရာဝဏသည် စစ်ရင်ဆိုင်မှုကြောင့် ရက္ခသဖြစ်၍ မီးတောက်သကဲ့သို့ ထကြွလာကာ ရာမအား «ဒသဂ္ရီဝ (လည်ပင်းဆယ်) သည် ဤတွေ့ဆုံမှုကို တစ်ကြိမ်တည်းသော အဆုံးအဖြတ်စစ်ပွဲဟု ယူဆသည်» ဟု ဆို၏။

Verse 3

रामो युद्धाय तच् छ्रुत्वा लङ्कां सकपिराययौ वानरो हनूमान् मैन्दो द्विविदो जाम्बवान्नलः

ထိုစကားကို ကြားသိပြီးနောက် ရာမသည် စစ်ပွဲသို့ ထွက်ခွာကာ လင်္ကာသို့ မျောက်တပ်စုများနှင့်အတူ ချီတက်သွား၏—ဟနုမာန်၊ မိုင်န္ဒ၊ ဒွိဝိဒ၊ ဂျာမ္ဗဝါန်၊ နလ တို့ဖြစ်သည်။

Verse 4

नीलस्तारोङ्गदो धूम्रः सुषेणः केशरी गयः पनसो विनतो रम्भः शरभः क्रथनो बली

နီလ၊ တာရ၊ အင်္ဂဒ၊ ဓూమ္ရ၊ သုသೇဏ၊ ကေသရီ၊ ဂယ၊ ပနသ၊ ဝိနတ၊ ရမ္ဘ၊ သရဘ၊ ကရသန၊ ဘလီ—ဤတို့သည် (သန့်ရှင်း၍ ကာကွယ်ပေးသော) အမည်များ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 5

गवाक्षो दधिवक्त्रश् च गवयो गन्धमादनः एते चान्ये च सुग्रीव एतैर् युक्तो ह्य् असङ्ख्यकैः

ဂဝာက္ရှ၊ ဒဓိဝက္တရ၊ ဂဝယ၊ ဂန္ဓမာဒန—ဤတို့နှင့် အခြားခေါင်းဆောင်များလည်း ရှိကြပြီး၊ အို စုဂရీవ၊ ဤတို့သည် မရေတွက်နိုင်သော မျောက်စစ်သည်များနှင့် အမှန်တကယ် ပေါင်းစည်းထားကြ၏။

Verse 6

रक्षसां वानराणाञ्च युद्धं सङ्कुलमाबभौ राक्षसा वानरान् जघ्नुः शरशक्तिगदादिभिः

ရက္ခသများနှင့် ဝါနရများအကြား စစ်ပွဲသည် အလွန်ရှုပ်ထွေးကာ ရောယှက်သွား၏။ ရက္ခသများသည် မြား၊ ရှက္တိလှံ၊ ဂဒါတုတ်နှင့် အခြားလက်နက်များဖြင့် ဝါနရများကို ထိုးသတ်ကြ၏။

Verse 7

वानरा राक्षसाञ् जघ्नुर् नखदन्तशिलादिभिः हस्त्यश्वरथपादातं राक्षसानां बलं हतं

ဝါနရတို့သည် လက်သည်း၊ သွား၊ ကျောက်တုံး စသဖြင့် အသုံးပြု၍ ရက္ခသတို့ကို သတ်ဖြတ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် ဆင်၊ မြင်း၊ ရထားနှင့် ခြေလျင်တပ်တို့ပါဝင်သော ရက္ခသတပ်မဟာသည် အလုံးစုံ ပျက်စီးသွား၏။

Verse 8

हनूमान् गिरिशृङ्गेण धूम्राक्षमबधीद्रिपुम् अकम्पनं प्रहस्तञ्च युध्यन्तं नील आबधीत्

ဟနုမာန်သည် တောင်ထိပ်တစ်ခုဖြင့် ရန်သူ ဓူမ္ရာက္ခကို သတ်ဖြတ်၏။ နီလာသည် တိုက်ခိုက်နေစဉ် အကမ္ပနနှင့် ပရဟတ္စတို့ကိုလည်း လဲကျစေ၏။

Verse 9

इन्द्रजिच्च्छरबन्धाच्च विमुक्तौ रामलक्ष्मणौ तार्क्षसन्दर्शनाद्वाणैर् जघ्नतू राक्षसं बलम्

ဣန္ဒြဇစ်၏ မြားချည်နှောင်မှုမှ လွတ်မြောက်လာသော ရာမနှင့် လက္ခမဏတို့သည် တာရက္ရှျ (ဂရုဍ) ၏ ဒർശနအားဖြင့် အာနုဘော်ရသော မြားများဖြင့် ရက္ခသတပ်ကို သုတ်သင်ကြ၏။

Verse 10

रामः शरैर् जर्जरितं रावणञ्चाकरोद्रणे रावनः कुम्भकर्णञ्च बोधयामास दुःखितः

စစ်ပွဲအတွင်း ရာမသည် မြားများဖြင့် ရာဝဏကို အလွန်အမင်း ထိခိုက်စေ၏။ ထို့နောက် စိတ်ဒုက္ခရောက်သော ရာဝဏသည် ကုမ္ဘကရဏကိုလည်း နှိုးထစေ၏။

Verse 11

कुम्भकर्णः प्रबुद्धो ऽथ पीत्वा घटसहस्रकम् मद्यस्य महिषादीनां भक्षयित्वाह रावणम्

ထို့နောက် နိုးထလာသော ကုမ္ဘကရဏသည် အရက်အိုးတစ်ထောင်ကို သောက်ပြီး၊ ကျွဲနှင့် အခြားတိရစ္ဆာန်များကို စားသောက်ပြီးနောက် ရာဝဏအား မိန့်ကြား၏။

Verse 12

सीताया हरणं पापं कृतन्त्वं हि गुरुर्यतः अतो गच्छामि युद्धाय रामं हन्मि सवानरम्

The abduction of Sītā is a sin; for the Lord of Death (Kṛtānta) is indeed a stern teacher. Therefore I go to battle—I shall slay Rāma together with the monkeys.

Verse 13

इत्युक्त्वा वानरान् सर्वान् कुम्भकर्णो ममर्द ह गृहीतस्तेन सुग्रीवः कर्णनासं चकर्त सः

Having said this, Kumbhakarṇa then crushed all the monkeys. Seized by him, Sugrīva cut off his ears and nose.

Verse 14

कर्णनासाविहीनो ऽसौ भक्षयामास वानरान् रामो ऽथ कुम्भकर्णस्य बाहू चिच्छेद शायकैः

Deprived of his ears and nose, he (Kumbhakarṇa) began devouring the monkeys. Then Rāma severed Kumbhakarṇa’s arms with arrows.

Verse 15

ततः पादौ ततश्छित्वा शिरो भूमौ व्यपातयत् अथ कुम्भो निकुम्भश् च मकराक्षश् च राक्षसः

Then, after cutting off his feet, he caused his head to fall upon the ground. Thereupon (appeared/advanced) the rākṣasas Kumbha and Nikumbha, and also Makarākṣa.

Verse 16

महोदरो महापार्श्वो मत्त उन्मत्तराक्षसः प्रघसो भासकर्णश् च विरूपाक्षश् च संयुगे

In the battle were (the warriors) Mahodara, Mahāpārśva, Matta, Unmattarākṣasa, Praghasa, Bhāsakarṇa, and Virūpākṣa.

Verse 17

देवान्तको नरान्तश् च त्रिशिराश्चातिकायकः रामेण लक्ष्मणेनैते वानरैः सविभीषणैः

ဒေဝါန္တက၊ နရာန္တက၊ တြိသီရသ နှင့် အတိကာယ—ဤသူရဲကောင်းများကို ရာမနှင့် လက္ခမဏ၊ ဝါနရတပ်များနှင့် ဝိဘီရှဏတို့နှင့်အတူ သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။

Verse 18

युध्यमानास्तया ह्य् अन्ये राक्षसा भुवि पातिताः इन्द्रजिन्मायया युध्यन् रामादीन् सम्बबन्ध ह

အမှန်တကယ်ပင်၊ သူမနှင့် တိုက်ခိုက်နေစဉ် အခြား ရက္ခသများသည် မြေပေါ်သို့ လဲကျသတ်ဖြတ်ခံရသည်။ ထို့နောက် အိန္ဒြဇစ်သည် မာယာအင်အားဖြင့် စစ်ဆင်ကာ ရာမနှင့် အခြားသူတို့ကို ချည်နှောင်ခဲ့သည်။

Verse 19

वरदत्तैर् नागबाणैः ओषध्या तौ विशल्यकौ विशल्ययाब्रणौ कृत्वा मारुत्यानीतपर्वते

အာရောဂျဆေးပင်၏ အကူအညီဖြင့် ကောင်းချီးပေးထားသော နဂါးမြားများကို ဖယ်ရှားကာ၊ သူရဲကောင်းနှစ်ဦးကို မြားကပ်မနေအောင် ပြုလုပ်하였다။ ထို့ပြင် “ဝိသလျာ” ဟုခေါ်သော ဆေးပင်ဖြင့် အနာများကို ပျောက်ကင်းအောင် လုပ်ပေးခဲ့သည်—ဤအရာအားလုံးသည် မာရုတိ (ဟနုမာန်) ယူဆောင်လာသော တောင်ပေါ်တွင် ဖြစ်သည်။

Verse 20

हनूमान् धारयामास तत्रागं यत्र संस्थितः निकुम्भिलायां होमादि कुर्वन्तं तं हि लक्ष्मणः

ထိုနေရာတွင် ဟနုမာန်သည် သူတည်နေရာ၌ပင် သူ့ကို တားဆီးထိန်းချုပ်하였다။ အမှန်တကယ်ပင်၊ နိကುಂಬ္ဟိလာ၌ မီးပူဇော် (ဟိုးမ) နှင့် ဆက်စပ်သော ကర్మများကို ဆောင်ရွက်နေစဉ် လက္ခမဏသည် ထိုသူကို တားဆီးခဲ့သည်။

Verse 21

शरैर् इन्द्रजितं वीरं युद्धे तं तु व्यशातयत् रावणः शोकसन्तप्तः सीतां हन्तुं समुद्यतः

စစ်မြေပြင်၌ သူသည် မြားများဖြင့် သူရဲကောင်း အိန္ဒြဇစ်ကို ချေမှုန်းသတ်ဖြတ်하였다။ ရာဝဏသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကြောင့် မီးလောင်သကဲ့သို့ ဖြစ်ကာ၊ ထို့နောက် စီတာကို သတ်ရန် ရည်ရွယ်၍ ထလာ하였다။

Verse 22

अविन्ध्यवारितो राजा रथस्थः सबलो ययौ इन्द्रोक्तो मातली रामं रथस्थं प्रचकार तम्

တားဆီးခြင်းမရှိ၊ ကန့်သတ်ခြင်းမရှိသော မင်းသည် ရထားပေါ်တွင် တည်၍ စစ်အင်အားနှင့်အတူ ရှေ့သို့ ချီတက်သွား၏။ ထို့နောက် အိန္ဒြာ၏ အမိန့်အရ မာတလီသည် ရာမကို ရထားပေါ်သို့ တင်စေ하였다။

Verse 23

रामरावणयोर्युद्धं रामरावणयोरिव रावणो वानरान् हन्ति मारुत्याद्याश् च रावणम्

ရာမနှင့် ရာဝဏတို့၏ စစ်ပွဲသည် ရာမနှင့် ရာဝဏတို့၏ ထင်ရှားသော တိုက်ပွဲကဲ့သို့ ပြင်းထန်လှ၏။ ရာဝဏသည် ဝါနရများကို သတ်လေ၏၊ မာရုတီ (ဟနုမာန်) နှင့် အခြားသူတို့ကလည်း ရာဝဏကို ပြန်လည် ထိုးနှက်လေ၏။

Verse 24

रामः शस्त्रैस्तमस्त्रैश् च ववर्ध जलदो यथा तस्य ध्वजं स चिच्छेद रथमश्वांश् च सारथिम्

ရာမသည် လက်နက်များနှင့် အစတြာများဖြင့် မိုးတိမ်ကြီး ဖောင်းပွားသကဲ့သို့ အားတက်သန်စွာ တိုးတက်လာ၏။ ထို့နောက် ရန်သူ၏ အလံကိုလည်းကောင်း၊ ရထားကိုလည်းကောင်း၊ မြင်းများနှင့် ရထားမောင်းကိုလည်းကောင်း ဖြတ်တောက်ပစ်လေ၏။

Verse 25

धनुर्बाहूञ्छिरांस्येव उत्तिष्ठन्ति शिरांसि हि पैतामहेन हृदयं भित्वा रामेण रावणः

အမှန်တကယ်ပင် ဖြတ်တောက်ခံရသော ခေါင်းများသည် ဓနုလက်မောင်းများကဲ့သို့ ပြန်လည် ထမြောက်လာကြ၏။ သို့သော် ရာမသည် ပိုင်တာမဟာ လက်နက်ဖြင့် သူ၏ နှလုံးကို ထိုးဖောက်သောအခါ ရာဝဏသည် နောက်ဆုံးတွင် လဲကျသွား၏။

Verse 26

भूतले पातितः सर्वै राक्षसै रुरुदुः स्त्रियः आश्वास्य तञ्च संस्कृत्य रामाज्ञप्तो विभीषणः

သူသည် မြေပြင်ပေါ်သို့ လဲကျသွားသောအခါ ရက္ခသများအားလုံး ဝိုင်းရံနေကြပြီး မိန်းမများက ငိုကြွေးကြ၏။ ထို့နောက် ရာမ၏ အမိန့်အရ ဝိဘီရှဏသည် သူတို့ကို နှစ်သိမ့်ကာ ထိုသူအတွက် သင့်လျော်သော သင်္ဂြိုဟ်အခမ်းအနားကို ဆောင်ရွက်လေ၏။

Verse 27

हनूमतानयद्रामः सीतां शुद्धां गृहीतवान् रामो वह्नौ प्रविष्टान्तां शुद्धामिन्द्रादिभिः स्तुतः

ဟနုမာန်က စီတာကို ခေါ်လာစေ၍ ရာမသည် သန့်ရှင်းပြီဟု လက်ခံတော်မူ၏။ အင်ဒြာတို့ အပါအဝင် နတ်တို့က ချီးမွမ်းသော ရာမသည် မီးထဲဝင်ပြီး သန့်ရှင်းစွာ ထွက်လာသော စီတာကို လက်ခံတော်မူ၏။

Verse 28

ब्रह्मणा दशरथेन त्वं विष्णू राक्षसमर्दनः इन्द्रोर्चितो ऽमृतवृष्ट्या जीवयामास वानरान्

ဗြဟ္မာနှင့် ဒသရထတို့က သင်—ဗိဿနု၊ ရက္ခသတို့ကို ချေမှုန်းသူ—ကို ချီးမွမ်းကြ၏။ အင်ဒြာသည် သင်ကို ပူဇော်ဂုဏ်ပြု၍ အမృతမိုးဖြင့် ဝါနရတို့ကို ပြန်လည်အသက်သွင်းတော်မူ၏။

Verse 29

नागपशैर् इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सुहृन्निवारित इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः रामेण पूजिता जग्मुर् युद्धं दृष्ट्वा दिवञ्च ते रामो विभीषणायादाल् लङ्कामभ्यर्च्य वानरान्

ရာမ၏ ပူဇော်ဂုဏ်ပြုခြင်းကို ခံယူပြီး သူတို့ ထွက်ခွာကြ၏။ စစ်ပွဲကို မြင်တွေ့ပြီးနောက် သူတို့လည်း ကောင်းကင်ဘုံသို့ သွားကြ၏။ ထို့နောက် ရာမသည် လင်္ကာကို သင့်တော်စွာ အဘိသေကပြု၍ ဝါနရတို့ကို ဝိဘီရှဏထံ အပ်နှံတော်မူ၏။

Verse 30

ससीतः पुष्पके स्थित्वा गतमार्गेण वै गतः दर्शयन् वनदुर्गाणि सीतायै हृष्टमानसः

စီတာနှင့်အတူ ပုෂ္ပက လေယာဉ်ရထားပေါ်တွင် ထိုင်၍ ရာမသည် ယခင်သွားခဲ့သော လမ်းကြောင်းအတိုင်း သွားတော်မူ၏။ စိတ်ရွှင်လန်းလျက် လမ်းတလျှောက်ရှိ တောအတွင်းခံတပ်များကို စီတာအား ပြသတော်မူ၏။

Verse 31

भरद्वाजं नमस्कृत्य नन्दिग्रामं समागतः भरतेन नतश्चागाद् अयोध्यान्तत्र संस्थितः

ဘာရဒ္ဝါဇ ရှင်ကို နမസ്കာရပြု၍ ရာမသည် နန္ဒိဂြာမသို့ ရောက်လာ၏။ ဘရတက ဦးညွှတ်ကန်တော့ပြီးနောက် ရာမသည် အယောဓျာသို့ သွား၍ ထိုနေရာတွင် နေထိုင်တော်မူ၏။

Verse 32

वसिष्ठादीन्नमस्कृत्य कौशल्याञ्चैव केकयीम् सुमित्रां प्राप्तराज्यो ऽथ द्विजादीन् सो ऽभ्यपूजयत्

ဝသိဋ္ဌနှင့် အခြားအကြီးအကဲတို့ကို ဦးညွတ်ကန်တော့ပြီး၊ ကောသလျာ၊ ကေကေယီ၊ စုမိတ္ရာတို့ကိုလည်း ကန်တော့하였다။ ထို့နောက် နိုင်ငံတော်ကို ရရှိပြီးသော် ဗြာဟ္မဏတို့နှင့် အခြားသူတို့ကို သင့်တော်သလို ဂုဏ်ပြုပူဇော်하였다။

Verse 33

वासुदेवं स्वमात्मानम् अश्वमेधैर् अथायजत् सर्वदानानि स ददौ पालयामास सः प्रजाः

ထို့နောက် သူသည် မိမိ၏အတ္တမူလတည်းဟူသော ဝါစုဒေဝကို အශ්ဝမေဓ ယဇ్ఞများဖြင့် ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အလှူအမျိုးမျိုးကို ပေးကမ်းပြီး ပြည်သူတို့ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်하였다။

Verse 34

पुत्रवद्धर्मकामादीन् दुष्टनिग्रहणे रतः सर्वधर्मपरो लोकः सर्वशस्या च मेदिनी नाकालमरणञ्चासीद् रामे राज्यं प्रशासति

ရာမသည် နိုင်ငံတော်ကို အုပ်ချုပ်စဉ်တွင် ဓမ္မ၊ ကာမ စသည့် လူ့ဘဝရည်မှန်းချက်များကို သားတစ်ယောက်ကဲ့သို့ ပြုစုစောင့်ရှောက်ခဲ့ပြီး၊ မကောင်းသူတို့ကို ထိန်းချုပ်၍ အပြစ်ပေးရာ၌ အားထုတ်하였다။ လူထုသည် ဓမ္မတရားအားလုံးကို လိုက်နာကြပြီး မြေကြီးသည် သီးနှံအမျိုးမျိုးကို ပေါက်ဖွားစေကာ အချိန်မတိုင်မီ သေဆုံးမှု မရှိခဲ့။