Adhyaya 32
Saṃskāra-kathana (Account of the Saṃskāras)
အဂ္နేయ-ဝိဒ္ယာ (ရိတုဝတ်ပြု) သင်ကြားမှုကို ဆက်လက်၍ အဂ္နိဘုရားသည် Nirvāṇa-dīkṣā ကဲ့သို့သော ဒိက္ခာအခြေအနေများအတွင်း saṃskāra များကို တည်နေရာချပြီး “ဒေဝတားသဘော” အသက်တာသို့ မြှင့်တင်ပေးသော သန့်စင်ကောင်းချီးပေးရေး အခမ်းအနား ၄၈ မျိုးကို သတ်မှတ်သည်။ ထို့နောက် garbhādhāna, puṃsavana, sīmantonnayana, jātakarma, nāmakaraṇa စသည့် ဘဝအဆင့် saṃskāra များကို ရေတွက်ကာ အိမ်တွင်းနှင့် śrauta နယ်ပယ်သို့ ချဲ့ထွင်၍ pākayajña များ၊ အချိန်ကာလလိုက် śrāddha အလှူအတန်းများ၊ ရာသီပွဲများနှင့် haviryajña (ādhāna, agnihotra, darśa, paurṇamāsa) တို့ကို ဖော်ပြသည်။ အဆုံးတွင် Soma ယဇ်ပူဇော်စနစ်များကို ရှင်းလင်း၍ Agniṣṭoma နှင့် ၎င်း၏ ချဲ့ထွင်ပုံစံများကို အမည်ပေးကာ Aśvamedha ကို “ရွှေရောင်” အမည်ခေါ်များနှင့် သီလဂုဏ် ၈ ပါး (dayā, kṣānti, ārjava, śauca စသည်) နှင့် ဆက်စပ်စေ၍ ယဇ်ပူဇော်အာနိသင်ကို သီလသန့်ရှင်းမှုနှင့် ချိတ်ဆက်ပြသည်။ နိဂုံးတွင် saṃskāra ကို ပြည့်စုံစေသော လက်တွေ့ sādhana—japa, homa, pūjā, dhyāna—ကို သတ်မှတ်ပြီး bhukti နှင့် mukti နှစ်မျိုးလုံး ရရှိကာ ရောဂါနှင့် အတွင်းပိုင်းချို့တဲ့မှုကင်း၍ ဒေဝတားကဲ့သို့ နေထိုင်နိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये कुशापमार्जनं नाम एकत्रिंशो ऽध्यायः अथ द्वातिंशो ऽध्यायः संस्कारकथनं अग्निर् उवाच निर्वाणादिषु दीक्षासु चत्त्वारिंशत्तथाष्ट च संस्कारान् कारयेद्धीमान् शृणुतान्यैः सुरो भवेत्
ဤသို့ဖြင့် အာဂ္နိပုရာဏ—မူလ မဟာပုရာဏ—၌ “ကုရှမြက်ဖြင့် သန့်စင်ခြင်း” ဟု အမည်ရသော သုံးဆယ့်တစ်မြောက် အခန်း ပြီးဆုံး၏။ ယခု သုံးဆယ့်နှစ်မြောက် အခန်း “သံစ్కာရ (saṃskāra) များကို ဖော်ပြခြင်း” စတင်၏။ အဂ္နိက မိန့်တော်မူသည်—နိರ್ವာဏ-ဒီက္ခာ စသည့် ဒီက္ခာများတွင် ပညာရှိသည် သံစ్కာရ ၄၈ မျိုးကို ဆောင်ရွက်စေသင့်သည်။ ထိုတို့ကို နားထောင်ကြလော့; ထိုတို့ကြောင့် လူသည် ဒေဝတဖြစ်လာသည်။
Verse 2
गर्भाधानन्तु योन्यां वै ततः पुंसवनञ्चरेत् सीमन्तोन्नयनञ्चैव जातकर्म च नाम च
သားအိမ်၌ ဂర్భာဓာန (garbhādhāna) အခမ်းအနားကို ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့နောက် ပုမ္စဝန (puṃsavana)၊ စီမန္တောန္နယန (sīmantonnayana)၊ မွေးဖွားပွဲ (jātakarma) နှင့် အမည်ပေးပွဲ (nāma) ကိုလည်း ဆောင်ရွက်ရမည်။
Verse 3
अन्नाशनं ततश्चूडा ब्रह्मचर्यव्रतानि च चत्वारि वैष्णवी पार्थी भौतिकी श्रोत्रिकी तथा
ထို့နောက် အန္နာရှန (annāśana) အစာသန့်ပွဲ၊ ခေါင်းဆံတုတ်/ရှိခာ (cūḍā/śikhā) ထားခြင်း၊ နှင့် ဘြဟ္မစရိယ ဝတ်ကတိများကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ ထိုအရာတို့ကို အမျိုးအစား ၄ မျိုး—ဝိုင်ෂ္ဏဝီ (Vaiṣṇavī)၊ ပါရ္ထီ (Pārthī)၊ ဘောတိကီ (Bhautikī) နှင့် ရှ္ရောတရိကီ (Śrotrikī) ဟူ၍ ဆိုထားသည်။
Verse 4
गोदानं सूतकत्वञ्च पाकयज्ञाश् च सप्त ते अष्टका पार्वणश्राद्धं श्रावण्यग्रायणीति च
နွားလှူဒါန်းခြင်း (godāna)၊ မွေးဖွားပြီးနောက် မသန့်ရှင်းကာလ (sūtaka) နှင့် အိမ်တွင်းပူဇော်ပွဲ pākayajña ခုနစ်မျိုး—ထို့ပြင် အဋ္ဌကာ (Aṣṭakā) ပွဲ၊ ပါရ္ဝဏ-ရှ္ရာဒ္ဓ (Pārvaṇa-śrāddha) ဘိုးဘွားပူဇော်ပွဲ၊ နှင့် ရှ္ရာဝဏီ (Śrāvaṇī)၊ အဂြာယဏီ (Agrāyaṇī) ပွဲတို့ကိုလည်း ဤနေရာတွင် နားလည်ရမည်။
Verse 5
चैत्री चाश्वयुजी सप्त हविर्यज्ञांश् च तान् शृणु आधानञ्चाग्निहोत्रञ्च दर्शो वै पौर्णमासकः
ဟဝိရ္ယဇ္ဉ (haviryajña) ခုနစ်မျိုးကို နားထောင်ပါ—ချိုင်တြီ (Caitrī) နှင့် အာရှ္ဝယုဇီ (Āśvayujī)၊ ထို့ပြင် မီးသန့်တည်ထောင်ခြင်း (ādhāna)၊ နေ့စဉ် အဂ္နိဟောတရ (Agnihotra)၊ ဒർശ (Darśa) လဆန်းပူဇော်ပွဲ နှင့် ပေါုර්ဏမာသ (Paurṇamāsa) လပြည့်ပူဇော်ပွဲတို့ ဖြစ်သည်။
Verse 6
चातुर्मास्यं पशुबन्धः सौत्रामणिरथापरः सोमसंस्थाः सप्त शृणु अग्निष्टोमः क्रतूत्तमः
နားထောင်ပါ—ဆိုမ (Soma) ယဇ္ဉစနစ်များမှာ ခုနစ်မျိုးရှိသည်။ ထိုအထဲတွင် ချာတုర్మာသျ (Cāturmāsya) ပွဲများ၊ ပရှုဗန္ဓ (Paśubandha) တိရစ္ဆာန်အလှူ၊ နှင့် ဆောတြာမဏီ (Sautrāmaṇī) ပွဲတို့ ပါဝင်သည်။ ထိုတို့အနက် အဂ္နိଷ္ဌောမ (Agniṣṭoma) သည် ယဇ္ဉတို့အတွင်း အမြင့်မြတ်ဆုံး ဖြစ်သည်။
Verse 7
अत्यग्निष्टोम उक्थश् च षोडशो वाजपेयकः अतिरात्राप्तोर्यामश् च सहस्रेशाः सवा इमे
ဤတို့သည် ဆိုမယဇ္ဈများ ဖြစ်ကြသည်။ အတ္ယဂ္နိဋ္ဌိုမ၊ ဥက္ထျ၊ ရှိုးဍသင်၊ ဝါဇပေယ၊ အတိရာတြ၊ အာပ္တိုရျာမ နှင့် သဟသ္ရ—ဤတို့ပင် ဆိုမရိတုများ ဖြစ်သည်။
Verse 8
हिरण्याङ्घ्रिर्हिरण्याक्षो हिरण्यमित्र इत्य् अतः सप्त च इति ग, ख, चिह्नितपुस्त्कद्वयपाठः हिरण्यपाणिर्हेमाक्षो हेमाङ्गो हेमसूत्रकः
“ရွှေခြေရှိသူ”, “ရွှေမျက်စိရှိသူ”, “ရွှေနှင့်မိတ်ဆွေ” ဟူ၍—ဤအထိ အမည် ခုနစ်ပါးဟု ဆိုကြသည်။ ဤသည်မှာ အမှတ်တင်ထားသော မူရင်းစာမူနှစ်စောင် (ga, kha) ၏ ဖတ်ပုံဖြစ်သည်။ (အခြားဖတ်ပုံတွင်) “ရွှေလက်ရှိသူ”, “ရွှေမျက်စိရှိသူ”, “ရွှေအင်္ဂါရှိသူ”, “ရွှေကြိုး/ရွှေသိုင်းကို ဝတ်ဆင်သူ” ဟူ၏။
Verse 9
हिरण्यास्यो हिरण्याङ्गो हेमजिह्वो हिरण्यवान् अश्वमेधो हि सर्वेशो गुणाश्चाष्टाथ तान् शृणु
အရှွမေဓသည် ရွှေမျက်နှာ၊ ရွှေအင်္ဂါ၊ ရွှေလျှာရှိ၍ ရွှေ၏ (တောက်ပမှုနှင့် ဓန) ဖြင့် ပြည့်စုံသည်။ အမှန်တကယ် အရှွမေဓသည် အရာအားလုံး၏ အရှင်ဖြစ်၏။ ယခု ၎င်း၏ ဂုဏ်ရည် ရှစ်ပါးကို နားထောင်လော့။
Verse 10
दया च सर्वभूतेषु क्षान्तिश् चैव तथार्जवम् शौचं चैवमनायासो मङ्गलं चापरो गुणः
သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် ကရုဏာ၊ သည်းခံခြင်းနှင့် တည်ကြည်ဖြောင့်မတ်ခြင်း၊ သန့်ရှင်းမှုနှင့် အလွန်အကျွံ ပင်ပန်းမှုမရှိခြင်း—ဤတို့လည်း မင်္ဂလာဂုဏ်ရည်များ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 11
अकार्पण्यञ्चास्पृहा च मूलेन जुहुयाच्छतम् सौरशाक्तेयविष्ण्वीशदीक्षास्त्वेते समाः स्मृताः
အကာရ္ပဏျ (မကပ်စီးခြင်း) နှင့် အစ್ಪૃဟာ (မလိုလားတပ်မက်ခြင်း) ကို ပျိုးထောင်ကာ မူလမန္တရ (mūla-mantra) ဖြင့် အဟုတိ တစ်ရာကို ဟောမပြုရမည်။ ဆော်ရ၊ ရှာက္တ၊ (ကောမာရ) ရိုးရာရှိ ရှာက္တေယ၊ ဝိုင်ရှ္ဏဝ နှင့် ဣဿ (ဣရှ) တို့၏ ဒိက္ခာများကို အဆင့်အတန်းအားဖြင့် တူညီဟု အစဉ်အလာက မှတ်ယူထားသည်။
Verse 12
संस्कारैः संस्कृतश् चैतैर् भुक्तिमुक्तिमवाप्नुयात् सर्वरोगाद्विनिर्मुक्तो देववद्वर्तते नरः जप्याद्धोमात्पूजनाच्च ध्यानाद्देवस्य चेष्टभाक्
ဤသန့်စင်အခမ်းအနားများ (သံစ్కာရ) ဖြင့် သန့်စင်ခံရသောသူသည် လောကီအပျော်အပါးနှင့် မောက္ခကို နှစ်မျိုးလုံး ရရှိနိုင်သည်။ ရောဂါအားလုံးမှ လွတ်ကင်း၍ လူသည် နတ်တော်ကဲ့သို့ နေထိုင်သည်။ ထိုသူသည် မန္တရဇပ၊ ဟောမ၊ ပူဇာနှင့် ဓ്യာနတို့ဖြင့် ဘုရား၏ သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းကို လိုက်နာရမည်။
Frequently Asked Questions
The chapter’s technical core is a structured taxonomy of ritual practice: it frames forty-eight saṃskāras across life-cycle rites, domestic pākayajñas, haviryajñas (ādhāna, agnihotra, darśa, paurṇamāsa), and Soma-sacrificial systems, and it specifies a mūla-mantra homa of one hundred oblations as a completing discipline.
It explicitly binds ritual performance to ethical cultivation and contemplative practice: saṃskāra is not only ceremonial purification but a ladder toward bhukti-mukti, completed through japa, homa, pūjā, and dhyāna, and safeguarded by virtues such as compassion, purity, non-craving, and non-miserliness.