Varaha Purana 154.9: Adhyaya 154, Shloka 9

The Efficacy of Yamunā River Pilgrimage Sites

Merits of Mathurā-Region Tīrthas

Devanagari script

धारापतनके तीर्थे त्यक्त्वा जीवितमात्मनः ॥ एतच्छ्रुत्वा ततो राजा कथां प्राग्जन्मसम्भवाम्

Recitation with translationVaraha Purana 154.9

Transliteration

dhārāpatanake tīrthe tyaktvā jīvitamātmanaḥ|| etacchrutvā tato rājā kathāṃ prāgjanmasambhavām

Translation

Di tirtha bernama Dhārāpatanaka, aku telah melepaskan nyawaku. Mendengar hal itu, raja kemudian merenungkan kisah yang timbul daripada kelahiran terdahulu.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• धारापतनके: at (the place) called Dhārāpatana
• धारापतनके: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: धारा (प्रातिपदिक) + पतन (प्रातिपदिक) + क (प्रत्यय) → धारापतनक (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषणरूपेण; नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; ‘तीर्थे’ इत्यस्य विशेषण

• तीर्थे: in the tīrtha
• तीर्थे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन

• त्यक्त्वा: having abandoned
• त्यक्त्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु) → त्यक्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having abandoned)

• जीवितम्: life
• जीवितम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जीवित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• आत्मनः: of oneself
• आत्मनः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; ‘श्रुत्वा’ इत्यस्य कर्म

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) → श्रुत्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having heard)

• ततः: then
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb); क्रम/अनन्तर्ये (then/thereupon)

• राजा: the king
• राजा: Kartā (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन

• कथाम्: story
• कथाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कथा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• प्राक्-जन्म-सम्भवाम्: arising from a former birth / about a previous birth
• प्राक्-जन्म-सम्भवाम्: Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राक् (अव्यय) + जन्मन् (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (प्राक् जन्मनः सम्भवा); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘कथाम्’ इत्यस्य विशेषण

Speaker

Pīvarī then Narrative voice (about the king)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Narrative
• Ancient Geography
• Sacred Topography

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It preserves a toponym (Dhārāpatanaka) and links it to a narrative of death and continuity, useful for mapping Purāṇic sacred geography.

Which geographic location is identified?

Dhārāpatanaka-tīrtha (a named sacred site). Its precise modern identification is uncertain without additional textual and regional corroboration.

What is the primary ethical instruction?

A philosophical theme of accountability and transformation: actions and experiences at culturally significant places shape memory and moral orientation.