Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

जातौ तेन प्रभावेन उक्तौ जातिस्मरौ भुवि । लोपामुद्रागस्त्यनामप्रसिद्धिं परमां गतौ

Transliteration

jātau tena prabhāvena uktau jātismarau bhuvi | lopāmudrāgastyanāmaprasiddhiṃ paramāṃ gatau

Translation

Dengan kuasa perbuatan itu, mereka lahir di bumi dengan ingatan akan kelahiran lampau; dan mereka mencapai kemasyhuran tertinggi dengan nama Lopāmudrā dan Agastya.

Word by Word

• जातौ: (the two) were born
• जातौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन, पुल्लिङ्ग (जातौ = ‘born/produced’ dual)

• तेन: by that
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (करण), एकवचन, पुं/नपुंसकलिङ्ग (instrumental singular)

• प्रभावेन: by (its) power/effect
• प्रभावेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• उक्तौ: (the two) were spoken of / were called
• उक्तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन, पुल्लिङ्ग (उक्तौ = ‘said/spoken’ dual)

• जातिस्मरौ: (the two) who remember former births
• जातिस्मरौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जाति + स्मर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (जातिं स्मरति इति), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

• भुवि: on earth
• भुवि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• लोपामुद्रा: Lopāmudrā
• लोपामुद्रा: Sambandha (Genitival relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लोपामुद्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)

• अगस्त्य: Agastya
• अगस्त्य: Sambandha (Genitival relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासपूर्वपद-रूपेण)

• नाम: name
• नाम: Sambandha (Genitival relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासमध्यपद)

• प्रसिद्धिम्: fame/renown (of the names of Lopāmudrā and Agastya)
• प्रसिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रसिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (लोपामुद्रा-अगस्त्य-नाम-प्रसिद्धिः), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• परमाम्: supreme, highest
• परमाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (प्रसिद्धिम्)

• गतौ: (the two) attained
• गतौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), प्रथमा, द्विवचन, पुल्लिङ्ग (गतौ = ‘having gone/attained’ dual)

Speaker

Īśvara (Śiva) (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A visionary transformation: the parrot-couple’s merit blossoms into two luminous human births—Agastya, the compact radiant sage, and Lopāmudrā, learned and serene—both bearing a subtle aura of remembrance, as if a faint temple silhouette of Prabhāsa hovers behind them.

Characters & Entities

• Agastya
• Lopāmudrā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred actions performed at a holy site can mature into extraordinary spiritual results, shaping future births and renown.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, as the place whose associated merit is implied as the cause of their exalted rebirth.

What ritualistic prescription is mentioned?

The rite is implicit from the prior context (pradakṣiṇā and worship); this verse highlights the resulting fruit (phala).