Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

दुःखवध्यांस्ततो ज्ञात्वा विष्णुः कमललोचनः । सस्मार भैरवीं शक्तिं महामायां महाप्रभाम्

duḥkhavadhyāṃstato jñātvā viṣṇuḥ kamalalocanaḥ | sasmāra bhairavīṃ śaktiṃ mahāmāyāṃ mahāprabhām

Kemudian Viṣṇu yang bermata teratai, menyedari bahawa mereka sukar dibunuh, lalu mengingati dan menyeru Śakti Bhairavī—Mahāmāyā, yang bersinar dengan kemuliaan tertinggi.

दुःखवध्यान्those who are to be slain with difficulty / hard to kill
दुःखवध्यान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदुःख + वध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (दुःखेन वध्याः = दुःखवध्याः)
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (प्रातिपदिक/सर्वनाम-आधारित अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (ततः = then/thereafter)
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); ‘having known’
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कमललोचनःlotus-eyed
कमललोचनः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकमल + लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कमलवत् लोचनं यस्य)
सस्मारremembered, called to mind
सस्मार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
भैरवींBhairavī (goddess)
भैरवीं:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभैरवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
शक्तिम्power, divine energy
शक्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
महामायाम्Great Māyā
महामायाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा + माया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (महती माया)
महाप्रभाम्of great radiance
महाप्रभाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + प्रभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (महती प्रभा यस्याः)

Skanda (deduced)

Tirtha: Bhairavī/Mahāmāyā-sannidhi in Prabhāsa (invocation-origin)

Type: kshetra

Scene: Viṣṇu, lotus-eyed, pauses amid war, closes his eyes in inward remembrance; from the luminous space of his smaraṇa arises Bhairavī-Śakti—dark-radiant, awe-inspiring, yet benevolent.

V
Viṣṇu
B
Bhairavī Śakti
M
Mahāmāyā

FAQs

When ordinary means fail, surrender and invocation of Divine Śakti brings decisive grace.

The episode prepares the ground for a localized Goddess manifestation within Prabhāsakṣetra.

Implicitly, remembrance/invocation (smaraṇa) of the Goddess; explicit rites appear in later verses.