Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

देव्युवाच । यदेतद्भवता प्रोक्तं प्राची सर्वत्र दुर्ल्लभा । विशेषेण कुरुक्षेत्रे प्रभासे पुष्करे तथा

devyuvāca | yadetadbhavatā proktaṃ prācī sarvatra durllabhā | viśeṣeṇa kurukṣetre prabhāse puṣkare tathā

Dewi bersabda: “Apa yang engkau nyatakan—bahawa Sungai Prācī sukar ditemui di mana-mana—memang benar, lebih-lebih lagi di Kurukṣetra, di Prabhāsa, dan demikian juga di Puṣkara.”

देवीthe Goddess
देवी:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Predicate verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्: ‘said’
यत्which/that
यत्:
Karman (Object of ‘proktaṃ’/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; सम्बन्धबोधकं (relative pronoun)
एतत्this
एतत्:
Karman (Apposition to ‘yat’/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; निर्देशार्थकं (demonstrative)
भवताby you
भवता:
Karana (Agent-instrument in passive/करण)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (instrumental/करण), एकवचनम्; आदरार्थे (honorific ‘by you’)
प्रोक्तम्spoken
प्रोक्तम्:
Kriyā (Predicate in passive sense/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘said/spoken’
प्राचीPrācī (name; eastern/Prācī river)
प्राची:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; (नदी/दिक्-नाम)
सर्वत्रeverywhere
सर्वत्र:
Adhikaraṇa (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsarvatra (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (देशवाचक-adverb): ‘everywhere’
दुर्लभाrare/hard to obtain
दुर्लभा:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate to subject/समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootदुर्लभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (predicate adjective)
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनरूपेण अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणम् (instrumental used adverbially): ‘especially’
कुरुक्षेत्रेin Kurukṣetra
कुरुक्षेत्रे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुरुक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (locative/अधिकरण), एकवचनम्; समासः: कुरूणां क्षेत्रम्
प्रभासेin Prabhāsa
प्रभासे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रभास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचनम्
पुष्करेin Puṣkara
पुष्करे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचनम्
तथाand likewise
तथा:
Samuccaya (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (समुच्चय/particle): ‘and likewise/also’

Devī (Pārvatī)

Tirtha: Prācī (at Prabhāsa; also referenced at Kurukṣetra and Puṣkara)

Type: kshetra

Listener: Maheśvara (Īśvara)

Scene: Devī, seated beside Maheśvara in a sacred grove, points toward a faint, shimmering watercourse; in the background appear emblematic silhouettes of Kurukṣetra, Prabhāsa seashore, and Puṣkara lake, indicating the river’s rare presence across famed pilgrimage landscapes.

D
Devī
P
Prācī (river/tīrtha)
K
Kurukṣetra
P
Prabhāsa
P
Puṣkara

FAQs

The greatest tīrthas are rare and therefore worthy of special seeking; sacred geography is revealed through divine dialogue.

Prācī tīrtha, highlighted in relation to Kurukṣetra, Prabhāsa, and Puṣkara.

None directly; the verse introduces a theological-geographical inquiry.