Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 35›Shloka 39
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 39

Devanagari script

तपस्तप्तं पुरा यत्र वसिष्ठेन समाश्रितात् । तस्माद्वटवनात्पुण्यादुदुम्बरवनं गता । मेरुपादे च तत्रैव तण्डिर्यत्रा तपत्तपः

Transliteration

tapastaptaṃ purā yatra vasiṣṭhena samāśritāt | tasmādvaṭavanātpuṇyādudumbaravanaṃ gatā | merupāde ca tatraiva taṇḍiryatrā tapattapaḥ

Translation

Di tempat itu, pada zaman dahulu, resi Vasiṣṭha—setelah menetap di sana—telah menjalankan tapa (tapas). Dari Vaṭavana yang penuh jasa itu, baginda pergi ke rimba Udumbara. Dan di Merupāda juga, di situlah Taṇḍi menekuni tapasnya.

Word by Word
तपःausterity
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nominative/Accusative singular (here object of तप्तम्)
तप्तम्performed (lit. heated)
तप्तम्:
Kriya (Predicate within relative clause/क्रिया)
TypeAdjective
Rootतप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom/Acc singular (agreeing with तपः)
पुराformerly
पुरा:
Kriya-visheshana (Temporal adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक) — adverb ‘formerly’
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय (सम्बन्ध/स्थानवाचक) — relative adverb ‘where’
वसिष्ठेनby Vasiṣṭha
वसिष्ठेन:
Kartr-karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Masculine, Instrumental singular
समाश्रितात्from the place resorted to
समाश्रितात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeAdjective
Rootसम् + आ + श्रि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन — Neuter, Ablative singular (qualifying implied स्थानात्/वनात्)
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी, एकवचन — Ablative singular (pronoun)
वटवनात्from the banyan-grove
वटवनात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवटवन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन — Neuter, Ablative singular
पुण्यात्holy
पुण्यात्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन — Neuter, Ablative singular (qualifying वटवनात्)
उदुम्बरवनम्the udumbara (cluster-fig) grove
उदुम्बरवनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउदुम्बर (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (उदुम्बराणां वनम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Neuter, Accusative singular
गताwent
गता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (PPP) used predicatively; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Feminine, Nominative singular
मेरुपादेin Merupāda
मेरुपादे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमेरुपाद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Masculine, Locative singular
चand
च:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक) — conjunction
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक) — adverb of place
एवindeed
एव:
Niyamaka (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण) — emphatic particle
तण्डिःTaṇḍi (sage)
तण्डिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतण्डि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative singular
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय (सम्बन्ध/स्थानवाचक) — relative adverb ‘where’
तपत्performing (austerity)
तपत्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतप् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative singular (agreeing with तण्डिः)
तपःausterity
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Neuter, Accusative singular
Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vaṭavana; Udumbara-vana; Taṇḍi-tapas-sthāna (Merupāda)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sacred banyan grove where Vasiṣṭha once performed austerities; Sarasvatī moves onward to an udumbara grove; nearby, a marked spot at Merupāda commemorates Taṇḍi’s intense tapas.

Characters & Entities
V
Vasiṣṭha
V
Vaṭavana
U
Udumbaravana
M
Merupāda
T
Taṇḍi

FAQs

Holy places gain enduring sanctity through the tapas of great ṛṣis, making the landscape itself a treasury of merit.

Vaṭavana and Udumbaravana, with Merupāda noted as a tapas-site associated with Taṇḍi.

No direct prescription is stated; the verse emphasizes the sanctifying power of austerities performed at these sites.

←Previous Verse
Next Verse→