Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 100

अनेन शक्यते यावत्तावत्तोयं समाहर । न त्वया शोषणीयोऽयं समुदः सरितांपतिः

anena śakyate yāvattāvattoyaṃ samāhara | na tvayā śoṣaṇīyo'yaṃ samudaḥ saritāṃpatiḥ

“Dengan ini, kumpulkan air sekadar yang mampu. Jangan engkau mengeringkan lautan ini—tuan segala sungai.”

अनेनby this (means)
अनेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; सर्वनाम (instrumental: 'by/with this')
शक्यतेis possible / can be done
शक्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√शक् (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमान), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive)
यावत्as long as / as much as
यावत्:
Avyaya (Modifier/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootyāvat (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; परिमाण/अवधि-वाचक (as long as / as much as)
तावत्so much / that much
तावत्:
Avyaya (Modifier/अव्यय)
TypeIndeclinable
Roottāvat (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; तादृश-परिमाणवाचक (so much / that much)
तोयम्water
तोयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottoya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्
समाहरcollect / gather
समाहर:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√हृ (धातु)
Formलोट्-लकारः (आज्ञार्थक/imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
not
:
Avyaya (Negation/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम् (negation particle)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Agent-in-passive/करण)
TypeNoun
Roottvam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे (सर्वनाम), तृतीया-विभक्तिः (करण/कर्तृ-निर्देशः कर्मणि), एकवचनम्; 'by you'
शोषणीयःto be dried up / fit to be dried
शोषणीयः:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Root√शुष् (धातु) + अनीय (कृत्-प्रत्यय)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (अनीय), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विधेय-विशेषणम् (fit to be dried)
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
समुदःthe ocean/sea
समुदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsamuda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
सरिताम्of rivers
सरिताम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsarit (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), बहुवचनम्
पतिःlord
पतिः:
Apposition (Predicate noun/उपपद)
TypeNoun
Rootpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (समासाङ्ग-रूपेण 'सरितांपतिः' इति)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (samudra-tīra)

Type: kshetra

Listener: Agni (Vahni)

Scene: Īśvara’s injunction hangs over the roaring sea: Agni is commanded to gather only limited water and not to dry the ocean—an image of cosmic stewardship.

Ī
Īśvara (Śiva)
A
Agni (Vahni)
S
Samudra (Ocean)

FAQs

Power must be governed by restraint; dharma protects the world by setting boundaries even on elemental forces.

Prabhāsa-kṣetra and its coastal sacred setting, where oceanic and fiery forces are woven into the māhātmya.

No explicit ritual; the verse is an ethical-cosmic directive: do not destroy the ocean while performing the intended act.