Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 30

ज्ञात्वा सुराः सर्वमिदं विचेष्टितं कृत्यानलस्यास्य निबंधनं तथा । प्रलोभनं तोयपुरःसरा द्विषः पुपूजिरे केशवमत्र चारिणम्

jñātvā surāḥ sarvamidaṃ viceṣṭitaṃ kṛtyānalasyāsya nibaṃdhanaṃ tathā | pralobhanaṃ toyapuraḥsarā dviṣaḥ pupūjire keśavamatra cāriṇam

Apabila para dewa memahami seluruh kejadian ini—bagaimana api yang membawa malapetaka itu diikat dan bagaimana musuh dipancing maju dengan air sebagai pendahulu—mereka pun memuja Keśava yang bergerak dan bertindak di wilayah itu.

jñātvāhaving known
jñātvā:
Kriya (Prior action)
TypeVerb
Root√jñā (ज्ञा)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)
surāḥthe gods
surāḥ:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
sarvamall
sarvam:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘idam’ इति विशेषण
idamthis
idam:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
viceṣṭitamthe action/undertaking
viceṣṭitam:
Karma (Object apposition)
TypeNoun
Rootvi-√ceṣṭ (चेष्ट्) (कृदन्त: viceṣṭita)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त/कृतप्रत्ययान्त (past participial noun) = ‘what was done/behavior’
kṛtyā-analasyaof the kṛtyā-fire
kṛtyā-analasya:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootkṛtyā (प्रातिपदिक) + anala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः (तत्पुरुष) = ‘fire of the kṛtyā (magic rite)’
asyaof this/of him
asya:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
nibaṃdhanambinding/containment
nibaṃdhanam:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootnibaṃdhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
tathāalso
tathā:
Sambandha (Addition)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/तुल्यप्रकार (also/likewise)
pralobhanamenticement
pralobhanam:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootpralobhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
toya-puraḥsarāḥwith water leading (them)
toya-puraḥsarāḥ:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Roottoya (प्रातिपदिक) + puraḥsara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः (तत्पुरुष) = ‘having water in front/led by water’ (qualifying surāḥ)
dviṣaḥthe enemies
dviṣaḥ:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootdviṣ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘enemies’
pupūjireworshipped
pupūjire:
Kriya (Action)
TypeVerb
Root√pūj (पूज्)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
keśavamKeśava
keśavam:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootkeśava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
atrahere
atra:
Adhikarana (Place)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
cāriṇammoving/sojourning
cāriṇam:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootcārin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘keśavam’ इति विशेषण

Narrator (within Prabhāsakṣetra-māhātmya; traditional frame: Sūta speaking to sages)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Mahādevī / frame-audience

Scene: The devas assemble in the Prabhāsa landscape, hands raised in worship, as Keśava stands or walks along the shore; a subdued, chained or contained Vaḍavānala is hinted beneath the waters.

S
Surāḥ (Devas)
K
Keśava (Viṣṇu)
V
Vaḍavānala (implied)

FAQs

Recognizing divine governance behind cosmic stability leads to gratitude, worship, and renewed faith in dharma.

Prabhāsa-kṣetra, portrayed as the arena of Keśava’s protective action remembered through tīrtha-māhātmya.

Worship (pūjā) is implied—devas honor Keśava after witnessing His protective acts.