Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 97

दृष्टोसावात्महृत्संस्थस्तया देवो जनार्द्दनः । स्मृतमात्रः सरस्वत्या परस्त्रिभुवनेश्वरः

dṛṣṭosāvātmahṛtsaṃsthastayā devo janārddanaḥ | smṛtamātraḥ sarasvatyā parastribhuvaneśvaraḥ

Dengan penglihatan batin, dia melihat Tuhan Janārdana itu sendiri bersemayam di dalam hatinya—Penguasa tertinggi tiga alam—yang menampakkan diri seketika apabila Sarasvatī sekadar mengingati-Nya.

दृष्टःwas seen
दृष्टः:
Karta-predicative (कर्तृसम्बन्धि विशेषण)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘seen’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘he’
आत्महृत्संस्थःdwelling in the heart
आत्महृत्संस्थः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआत्मन् + हृत् + संस्थ (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formसमास (बहुपद-तत्पुरुष): आत्मनः हृदि संस्थः ‘situated in (one’s) heart’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; देव-विशेषण
तयाby her
तया:
Kartr̥/Instrument in passive (कर्तृ/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; ‘by her’
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता) (apposition)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
जनार्द्दनःJanārdana
जनार्द्दनः:
Apposition to देवः
TypeNoun
Rootजनार्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विष्णोर्नाम
स्मृतमात्रः(accessible) by mere remembrance
स्मृतमात्रः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्मृत (√स्मृ, क्त) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: स्मृतस्य मात्रम्/स्मरणमात्रेण (by mere remembrance); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; देव-विशेषण
सरस्वत्याby Sarasvatī
सरस्वत्या:
Kartr̥/Instrument in passive (कर्तृ/करण)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; ‘by Sarasvatī’
परःsupreme
परः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘supreme’
त्रिभुवनेश्वरःlord of the three worlds
त्रिभुवनेश्वरः:
Apposition to देवः
TypeNoun
Rootत्रि + भुवन + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: त्रिभुवनस्य ईश्वरः; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Narrator (contextual Purāṇic narration within Prabhāsakṣetra Māhātmya)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage audience within the māhātmya frame

Scene: Sarasvatī beholds Janārdana seated in her heart—an inner temple—radiant and sovereign; the outer world fades as the tri-world Lord appears instantly upon her remembrance.

S
Sarasvatī
J
Janārdana
V
Viṣṇu

FAQs

Mere remembrance (smaraṇa) of the Supreme is portrayed as immediately efficacious—God is accessible inwardly, not only outwardly.

The narrative belongs to Prabhāsakṣetra (Prabhāsa), whose māhātmya frames divine interventions that protect cosmic order.

No explicit ritual is prescribed here; the emphasis is on bhakti through remembrance and inner contemplation.