Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं वै संगमेश्वरम् । गोलक्षमिति विख्यातं सर्वपातकनाशनम्

Transliteration

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi devaṃ vai saṃgameśvaram | golakṣamiti vikhyātaṃ sarvapātakanāśanam

Translation

Īśvara bersabda: “Kemudian, wahai Mahādevī, hendaklah engkau pergi kepada dewa Saṃgameśvara, yang masyhur sebagai Golakṣa, pemusnah segala dosa.”

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara
• ईश्वरः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• ततः: then/from there
• ततः: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् (ablatival adverb)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधि), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; आदेश/विधानार्थ

• महादेवि: O Mahādevī
• महादेवि: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा + देवी (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कर्मधारय (महती देवी); स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वै: indeed
• वै: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक-निपात (emphatic particle)

• संगमेश्वरम्: Saṅgameśvara
• संगमेश्वरम्: Karma (Object apposition/कर्म-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संगम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: समास: षष्ठी-तत्पुरुष (संगमस्य ईश्वरः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; देवम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

• गोलक्षम्: Golakṣa (name)
• गोलक्षम्: Karma (Object complement/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गोलक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नाम (proper name)

• इति: thus (called)
• इति: Name-marker (संज्ञासूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/नामनिर्देश (quotative)

• विख्यातम्: renowned
• विख्यातम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि√ख्या (धातु) (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (गोलक्षम्/देवम्)

• सर्वपातकनाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपातकनाशनम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + पातक + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: समास: षष्ठी-तत्पुरुष (सर्वपातकानां नाशनम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (देवम्/गोलक्षम्)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Saṃgameśvara (Golakṣa)

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva (Īśvara) instructs Mahādevī to proceed to Saṃgameśvara; the background shows a luminous confluence where two streams meet, with a liṅga shrine on the bank and pilgrims approaching.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Mahādevī
• Saṃgameśvara
• Golakṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage to a praised Śaiva shrine is presented as a dharmic means for purification and the removal of sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Saṃgameśvara (also called Golakṣa) within Prabhāsa Kṣetra, a celebrated confluence-associated Śiva site.

What ritualistic prescription is mentioned?

A direct prescription to ‘go’ (gacchet) to Saṃgameśvara—implying pilgrimage/ दर्शन as the key act.