Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 46

पूततीर्थाभिषेकांच्च नान्यच्छ्रेयो भवेदिति । इत्युक्त्वा वासुदेवस्तच्चिकीर्षन्सत्यमेव च । आज्ञापयामास तदा तीर्थयात्रामरिंदमः

pūtatīrthābhiṣekāṃcca nānyacchreyo bhavediti | ityuktvā vāsudevastaccikīrṣansatyameva ca | ājñāpayāmāsa tadā tīrthayātrāmariṃdamaḥ

“Dan dengan mandi suci (abhiseka) di tīrtha yang murni, tiada kebaikan yang lebih tinggi.” Setelah berkata demikian, Vāsudeva—bertekad bertindak menurut kebenaran—lalu memerintahkan agar ziarah ke tīrtha dilaksanakan, sang penunduk musuh.

pūtatīrthābhiṣekātfrom bathing/ablution at purified holy places
pūtatīrthābhiṣekāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootpūtatīrthābhiṣeka (प्रातिपदिक); pūta (प्रातिपदिक) + tīrtha (प्रातिपदिक) + abhiṣeka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (pūteṣu tīrtheṣu abhiṣekaḥ)
caand
ca:
Avyaya (Connector/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
nanot
na:
Avyaya (Negation/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
anyatother
anyat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
śreyaḥthe better good/benefit
śreyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśreyas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
bhavetwould be/should be
bhavet:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (भू धातु)
Formलोट्/विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
itithus
iti:
Avyaya (Quotative/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक-अव्यय (quotative)
itithus
iti:
Avyaya (Quotative/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक-अव्यय
uktvāhaving said
uktvā:
Kriya-visheṣaṇa (Gerundial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु) + क्त्वा
Formअव्ययकृदन्त (क्त्वान्त), ‘having said’
vāsudevaḥVāsudeva (Kṛṣṇa)
vāsudevaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvāsudeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
tatthat
tat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
cikīrṣanwishing to do (it)
cikīrṣan:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootkṛ (कृ धातु) + सन् (सन्-प्रत्यय; desiderative) + शतृ
Formदेशिदेरटिव (सन्नन्त) वर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘wishing to do’
satyamtruth
satyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsatya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
evaindeed
eva:
Avyaya (Emphasis/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis)
caand
ca:
Avyaya (Connector/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
ājñāpayāmāsacommanded/ordered
ājñāpayāmāsa:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√jñā (ज्ञा धातु) + णिच् (causative)
Formलिट् (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)
tadāthen
tadā:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
tīrthayātrāmpilgrimage to holy places
tīrthayātrām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottīrthayātrā (प्रातिपदिक); tīrtha (प्रातिपदिक) + yātrā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (tīrthasya yātrā)
ariṃdamaḥsubduer of enemies
ariṃdamaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootariṃdama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Vāsudeva (Kṛṣṇa), within Sūta’s narration

Tirtha: Prabhāsa and associated pūta-tīrthas

Type: kshetra

Listener: Varavarṇinī / audience

Scene: Vāsudeva speaks decisively: ‘No greater good than bathing in pure tīrthas.’ He then issues a command for a tīrtha-yātrā; messengers and attendants prepare travel—water pots, banners, carts, and conch insignia.

V
Vāsudeva
T
Tīrtha
A
Abhiṣeka
T
Tīrthayātrā

FAQs

The Purāṇic path turns crisis into śreyas: tīrtha-snāna and pilgrimage, done with truthfulness and resolve, become powerful purification.

Prabhāsa is the principal tīrtha of this section; the command to undertake tīrthayātrā points specifically toward Prabhāsa-kṣetra.

Pūta-tīrtha-abhiṣeka (ritual bathing/immersion at holy tīrthas) and undertaking a tīrthayātrā (pilgrimage).