Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

Devanagari script

त्यक्त्वा यास्यति वः श्रीमांत्यक्त्वा भूमिं हलायुधः । जरा कृष्णं महाभागं शयानं तु निवेत्स्यति

Transliteration

tyaktvā yāsyati vaḥ śrīmāṃtyaktvā bhūmiṃ halāyudhaḥ | jarā kṛṣṇaṃ mahābhāgaṃ śayānaṃ tu nivetsyati

Translation

“Kemakmuran akan meninggalkan kamu dan pergi. Halāyudha (Balarāma) akan meninggalkan bumi. Dan Jārā akan memanah Śrī Kṛṣṇa yang amat berbahagia, ketika Baginda berbaring berehat.”

Word by Word

• त्यक्त्वा: having abandoned
• त्यक्त्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्तम् (Gerund/absolutive)

• यास्यति: will go
• यास्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple future), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम् (He will go)

• वः: of you / your
• वः: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम् (Genitive plural enclitic)

• श्रीमान्: the illustrious one
• श्रीमान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणवत् नाम (Nominative singular masculine)

• त्यक्त्वा: having abandoned
• त्यक्त्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्तम् (Gerund/absolutive)

• भूमिम्: the earth
• भूमिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Accusative singular)

• हलायुधः: Halāyudha (Balarāma)
• हलायुधः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हल + आयुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘हलम् आयुधं यस्य’ इति नाम (Nominative singular)

• जरा: Jarā (the hunter)
• जरा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (Nominative singular)

• कृष्णम्: Kṛṣṇa
• कृष्णम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Accusative singular)

• महाभागम्: greatly fortunate/noble
• महाभागम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (Accusative singular masculine)

• शयानम्: lying down
• शयानम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शी (धातु) → शयान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तम् (Present participle, acc. sg.)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधान/विरोधार्थक-निपातः (Particle: but/indeed)

• निवेत्स्यति: will strike/pierce
• निवेत्स्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + वेध्/विद् (धातु; पाठभेदे) → निवेत्स्यति
• Form: लृट्-लकारः (Simple future), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम् (He will pierce/strike)

Speaker

Ṛṣis (the sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Yādava party / Devī addressed; assembled audience

Visual Art Cues

Scene: A threefold omen unfolds: prosperity leaving the Yādavas, Balarāma departing the world, and the hunter Jārā striking resting Kṛṣṇa—quiet, fateful, and irreversible.

Characters & Entities

• Śrī (prosperity)
• Halāyudha (Balarāma)
• Jārā (hunter)
• Kṛṣṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When the time ordained by dharma arrives, even great lineages and avatāra-līlā conclude—teaching detachment and reverence for divine will.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, linked with the concluding events of Kṛṣṇa’s earthly līlā.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse foretells events connected with the tīrtha’s sacred narrative.