Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 39

अन्यत्र फलपुष्पेभ्यः पानकेभ्यश्च पण्डितः । हस्ते दत्त्वा तु वै स्नेहाल्लवणं व्यञ्जनानि च । आयसेन च पात्रेण तद्वै रक्षांसि भुञ्जते । द्विजपात्रेषु दत्त्वान्नं तूष्णीं संकल्पमाचरेत्

anyatra phalapuṣpebhyaḥ pānakebhyaśca paṇḍitaḥ | haste dattvā tu vai snehāllavaṇaṃ vyañjanāni ca | āyasena ca pātreṇa tadvai rakṣāṃsi bhuñjate | dvijapātreṣu dattvānnaṃ tūṣṇīṃ saṃkalpamācaret

Selain buah-buahan, bunga dan minuman, orang berilmu tidak wajar, kerana kasih, meletakkan garam dan lauk-pauk terus ke tangan. Jika persembahan dibuat dalam bekas besi, itulah yang dimakan oleh rākṣasa. Setelah makanan diletakkan dalam bejana para dvija, lakukan saṃkalpa dalam diam.

अन्यत्रelsewhere/except
अन्यत्र:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र (अव्यय)
Formदेश/प्रकरण-अव्ययम् (adverb: elsewhere/except)
फलपुष्पेभ्यःfrom fruits and flowers
फलपुष्पेभ्यः:
Apadana (Exclusion/source/अपादान)
TypeNoun
Rootफल + पुष्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), बहुवचनम्; द्वन्द्वसमासः (फलानि च पुष्पाणि च)
पानकेभ्यःfrom drinks/sweet beverages
पानकेभ्यः:
Apadana (Exclusion/source/अपादान)
TypeNoun
Rootपानक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः, बहुवचनम्
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
पण्डितःa learned man
पण्डितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपण्डित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
हस्तेin the hand
हस्ते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√दा (धातु) + त्वा (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (Gerund/absolutive)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्ययम् (particle: but/indeed)
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्ययम् (emphatic particle)
स्नेहात्out of affection
स्नेहात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootस्नेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्
लवणम्salt
लवणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
व्यञ्जनानिside-dishes/condiments
व्यञ्जनानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्यञ्जन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
आयसेनwith an iron (one)
आयसेन:
Karana (Means/करण)
TypeAdjective
Rootआयस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; पात्रेण इति विशेषणम् (made of iron)
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
पात्रेणwith a vessel
पात्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
तत्that (offering)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; सर्वनाम
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्ययम्
रक्षांसिdemons/evil spirits
रक्षांसि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
भुञ्जतेeat/enjoy
भुञ्जते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भुज् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), बहुवचनम्
द्विजपात्रेषुin Brahmins' vessels
द्विजपात्रेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्विज + पात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजस्य पात्रम्)
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√दा (धातु) + त्वा (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (Gerund)
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
तूष्णीम्silently
तूष्णीम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतूष्णीम् (अव्यय)
Formरीति-अव्ययम् (adverb: silently)
संकल्पम्the intention/resolve (ritual sankalpa)
संकल्पम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
आचरेत्should perform
आचरेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A śrāddha setting at Prabhāsa: a seated brāhmaṇa with leaf/metal (non-iron) vessel; the yajamāna places rice carefully into the vessel, keeps silence for saṃkalpa; condiments kept aside, not placed into the hand; a subtle shadowy rākṣasa motif near an iron pot to indicate the warning.

R
Rākṣasas
D
Dvijas
S
Saṃkalpa

FAQs

Ritual intention must be protected by correct procedure; careless affection or improper vessels can divert the offering from its sacred aim.

The verse is part of Prabhāsa Kṣetra Māhātmya’s Śrāddha guidance, presenting Prabhāsa as a place where rites should be done with exactness.

Do not hand-give salt/side-dishes (except fruits/flowers/drinks), avoid iron vessels, place food in dvija vessels, and perform saṃkalpa silently.