Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 71

निर्मर्लांगस्ततो देवि दिनानि दश संस्थितः । ततस्तां चैव स स्नात्वा प्रतिलोमां क्रमाद्ययौ । प्लक्षावहरणं यावत्समुद्राच्च हिमाह्वयम्

nirmarlāṃgastato devi dināni daśa saṃsthitaḥ | tatastāṃ caiva sa snātvā pratilomāṃ kramādyayau | plakṣāvaharaṇaṃ yāvatsamudrācca himāhvayam

Kemudian, wahai Dewi, setelah bersih tanpa noda, baginda tinggal di sana selama sepuluh hari. Sesudah mandi di tempat itu juga, baginda berjalan setahap demi setahap menurut urutan terbalik—dari lautan hingga ke Himālaya, sampai ke wilayah yang disebut Plakṣāvaharaṇa.

nirmala-aṅgaḥhaving pure limbs
nirmala-aṅgaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootnirmala (प्रातिपदिक) + aṅga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (निर्मलम् अङ्गं यस्य/निर्मलाङ्गः) कर्तृ-विशेषण
tataḥthen/from there
tataḥ:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय, अपादान/क्रमसूचक (then/from there)
deviO goddess
devi:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
dinānidays
dināni:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdina (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कालपरिमाण (duration)
daśaten
daśa:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdaśa (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या-शब्दः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचनानुगुण (dināni-विशेषण)
saṃsthitaḥstayed/remained
saṃsthitaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam + sthā (धातु)
Formकृदन्त-क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ-विशेषण
tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय, क्रमसूचक
tāmthat (place/river)
tām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (तीर्थ/नदी-आदि)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक
evaindeed/just
eva:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
snātvāhaving bathed
snātvā:
Sambandha (Purvakala/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootsnā (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वक्रिया
pratilomāmin reverse order/against the usual direction
pratilomām:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootpratiloma (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (गमन/यात्रा implied)
kramātstep by step/in sequence
kramāt:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkrama (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभाव (adverbial ablative)
yayauwent
yayau:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootyā (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
plakṣa-avaharaṇam(the place called) Plakṣāvaharaṇa
plakṣa-avaharaṇam:
Karma (Goal/कर्म-गति)
TypeNoun
Rootplakṣa (प्रातिपदिक) + avaharaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (plakṣasya avaharaṇam) गन्तव्य-नाम
yāvatup to/as far as
yāvat:
Sambandha (Limit/अवधि)
TypeIndeclinable
Rootyāvat (अव्यय)
Formअव्यय, अवधिपर्यन्तबोधक (up to)
samudrātfrom the ocean
samudrāt:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootsamudra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक
himāhvayam(the place) called Himāhvaya
himāhvayam:
Karma (Goal/कर्म-गति)
TypeNoun
Roothima (प्रातिपदिक) + āhvaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहि (हिमम् आह्वयति/हिम-नामकं यत्) गन्तव्य-नाम

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Prabhāsa-samudra-tīrtha (starting point) and the pan-Indian tīrtha-krama up to Himālaya/Plakṣāvaharaṇa

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: A purified pilgrim remains ten days at a coastal kṣetra, then begins a long reverse-sequence journey: from the roaring sea to distant snow mountains, stopping to bathe at successive sacred waters; the landscape transitions from shore to plains to Himalayan peaks.

D
Devī
H
Himālaya
S
Samudra (Ocean)
P
Plakṣāvaharaṇa

FAQs

Purification is reinforced through disciplined stay, ritual bathing, and ordered pilgrimage (yātrā-krama).

The context is the Rāmeśvara-related tīrtha within Prabhāsakṣetra, connected with oceanic and Himalayan sacred geography.

A ten-day observance and bathing (snāna), followed by undertaking a pilgrimage in a prescribed sequence.