Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 51

तद्गर्भं विधिना दृष्टा दिशोदश दधुस्तदा । समेत्य धारयामासुर्न च धर्तुमशक्नुवन्

tadgarbhaṃ vidhinā dṛṣṭā diśodaśa dadhustadā | sametya dhārayāmāsurna ca dhartumaśaknuvan

Melihat inti laksana janin itu, Brahmā (Sang Pengatur) menurut tata upacara mengarahkan sepuluh penjuru agar menerimanya. Mereka berhimpun dan cuba menanggungnya, namun tidak mampu memegangnya.

तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
गर्भम्embryo/womb-content
गर्भम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्
विधिनाby Brahmā / by ordinance
विधिना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्
दृष्टाःhaving seen
दृष्टाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) + क्त (कृदन्त) → दृष्ट (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle: ‘having seen/seen’)
दिशःthe directions
दिशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्
दशten
दश:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; स्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनार्थे (ten [directions])
दधुःheld/placed
दधुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुषः (3rd), बहुवचनम्; परस्मैपदम्
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्ययम्; कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
समेत्यhaving assembled
समेत्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootसम्-इ (धातु) + ल्यप् (कृदन्त) → समेत्य
Formअव्ययीभावरूपेण; ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive: ‘having come together’)
धारयामासुःthey tried to hold/bore
धारयामासुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootधृ (धातु) णिच् (causative) + लिट्
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुषः (3rd), बहुवचनम्; परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोग (causative: ‘caused to be held/attempted to hold’)
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-निपात (negation)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय-निपात (conjunction)
धर्तुम्to hold
धर्तुम्:
Prayojana/Anvaya (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootधृ (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive (कर्तुमर्थे)
अशक्नुवन्they were unable
अशक्नुवन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुषः (3rd), बहुवचनम्; परस्मैपदम्; नकारेण निषेधितम् (with negation)

Skanda (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Devī (address implied in adjacent verse sequence)

Scene: Brahmā beholds a radiant ‘germ/essence’ and commands the ten directions to receive it; the Dik-devīs gather, straining to hold a luminous, embryo-like orb that overwhelms them.

B
Brahmā (Vidhi)
D
Daśa Diśaḥ (ten directions)

FAQs

Divine power can exceed even cosmic containers; it requires the right ordained seat and time to be established.

Prabhāsakṣetra, implied as the destined arena where the divine essence will ultimately settle.

None; the verse narrates cosmic events involving Brahmā and the directions.