Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 165

Devanagari script

सावित्री तु तदा देवी प्रभासं क्षेत्रमागता । कृतस्मरस्य शृङ्गे तु श्रीसोमेश्वरपूर्वतः

Transliteration

sāvitrī tu tadā devī prabhāsaṃ kṣetramāgatā | kṛtasmarasya śṛṅge tu śrīsomeśvarapūrvataḥ

Translation

Kemudian Dewi Sāvitrī datang ke kṣetra suci Prabhāsa—di puncak yang bernama Kṛtasmarā, di sebelah timur Someśvara yang dimuliakan.

Word by Word

• सावित्री: Sāvitrī
• सावित्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सावित्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; देवी-विशेषनाम

• तु: but
• तु: Avyaya (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः (contrastive particle)

• तदा: then
• तदा: Kriya-visheshana (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

• देवी: the goddess
• देवी: Apposition (Same referent/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रभासम्: Prabhāsa
• प्रभासम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• क्षेत्रम्: the sacred field/region
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘प्रभासं क्षेत्रम्’ समानाधिकरणम्

• आगता: came / having arrived
• आगता: Kriya (Predicate participle/क्रिया-विशेष)
• Type: Verb
• Root: आ√गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past active participle in sense), स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘having come’

• कृतस्मरस्य: of Kṛtasmar(a) (place/deity)
• कृतस्मरस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कृत + स्मर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (कृतः स्मरः येन/यत्र) — स्थलनाम ‘कृतस्मर’

• शृङ्गे: on the peak
• शृङ्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शृङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• तु: indeed/and
• तु: Avyaya (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः (particle)

• श्रीसोमेश्वरपूर्वतः: to the east of Śrī-Someśvara
• श्रीसोमेश्वरपूर्वतः: Adhikarana (Spatial relation/देश)
• Type: Indeclinable
• Root: श्री + सोमेश्वर + पूर्वतः (प्रातिपदिक/अव्यय)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; ‘पूर्वतः’ दिशावाचक-अव्ययम् (to the east of/before), समस्तपदम् अव्ययवत्

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kṛtasmarā-śṛṅga (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: Sāvitrī Devī arrives at Prabhāsa and stands upon Kṛtasmarā peak; in the distance, the Someśvara shrine lies to the west, while the eastern light frames her arrival.

Characters & Entities

• Sāvitrī Devī
• Prabhāsa-kṣetra
• Kṛtasmarā-śṛṅga
• Someśvara (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa maps holiness onto geography: the Goddess’ presence sanctifies specific landmarks and directs pilgrims toward sacred orientation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, especially the Kṛtasmarā peak and the Someśvara shrine area.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse provides pilgrimage-location guidance (where Sāvitrī is situated).