Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

यदा तु ऋक्षराजेन सोमनाथः प्रति ष्ठितः । तदा ब्रह्मादयो देवाः सर्वे तत्र समागताः । प्रतिष्ठार्थं हि देवस्य शशांकेन निमन्त्रिताः

Transliteration

yadā tu ṛkṣarājena somanāthaḥ prati ṣṭhitaḥ | tadā brahmādayo devāḥ sarve tatra samāgatāḥ | pratiṣṭhārthaṃ hi devasya śaśāṃkena nimantritāḥ

Translation

Tatkala Somnātha ditahbiskan oleh Raja segala bintang (Bulan), maka Brahmā dan para dewa yang lain semuanya berhimpun di sana—diundang oleh Bulan semata-mata untuk upacara pentahbisan Dewa itu.

Word by Word

• यदा: when
• यदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक सम्बन्धसूचक (correlative adverb: when)

• तु: indeed; but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध-निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (contrast/emphasis)

• ऋक्षराजेन: by the king of bears (Jāmbavān)
• ऋक्षराजेन: Karana (Agent/Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ऋक्षराज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—ऋक्ष + राज (षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः: ‘bear-king’)

• सोमनाथः: Somanātha (Lord of Soma)
• सोमनाथः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सोमनाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—सोमस्य नाथः

• प्रतिष्ठितः: was स्थापित/installed; established
• प्रतिष्ठितः: Kriya (Result state/क्रिया-फल)
• Type: Adjective
• Root: प्रति + स्था (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (सोमनाथः) इत्यस्य विशेषण

• तदा: then
• तदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (then)

• ब्रह्मादयः: Brahmā and others
• ब्रह्मादयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—ब्रह्मा आदिः येषाम् (आदि-समास/तत्पुरुष-प्रायः)

• देवाः: gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (ब्रह्मादयः) इत्यस्य अप्पोजिशन

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (देवाः)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (there)

• समागताः: assembled; came together
• समागताः: Kriya (Result state/क्रिया-फल)
• Type: Adjective
• Root: सम् + गम् (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (देवाः) इत्यस्य विशेषण

• प्रतिष्ठार्थम्: for the purpose of installation
• प्रतिष्ठार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: प्रतिष्ठा + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—प्रतिष्ठायाः अर्थः (purpose); क्रियाविशेषणार्थे (accusative of purpose)

• हि: indeed; for
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध-निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (reason/emphasis)

• देवस्य: of the god (Somanātha)
• देवस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• शशाङ्केन: by the Moon (Śaśāṅka)
• शशाङ्केन: Karana (Agent/Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शशाङ्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः—शशः अङ्के यस्य (moon)

• निमन्त्रिताः: invited
• निमन्त्रिताः: Kriya (Result state/क्रिया-फल)
• Type: Adjective
• Root: नि + मन्त्र् (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (देवाः) इत्यस्य विशेषण

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Somnātha (Prabhāsa)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A grand consecration scene: Soma (Moon) installs Somnātha; Brahmā and the assembled gods arrive by invitation to perform and witness the deity’s establishment; the temple precinct glows with ritual fire and lamps.

Characters & Entities

• Somnātha
• Candra (Śaśāṅka)
• Brahmā
• Devas
• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A deity’s consecration is portrayed as a cosmic event: divine community gathers to affirm sacred order and bless the tīrtha.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Somnātha at Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pratiṣṭhā (installation/consecration) of Somnātha, performed with divine invitation and participation.